Lessen 15 en 16 - de Nieuwe Wereld

De opleiding loopt op zijn einde. Dat is duidelijk te merken aan het aantal cursisten dat de lessen bezoekt. Bij de afgelopen twee lessen over de Nieuwe Wereld was de aanwezigheid tamelijk geslonken. Ook speelt mee dat een aantal mensen het proefexamen al hebben gehaald. Zij denken waarschijnlijk dat zij de theorie nu wel uit het boek kunnen leren. Jammer eigenlijk, want zo vaak krijg je niet de kans goede wijn uit de Nieuwe Wereld te proeven. Hoewel, daar verschillen de meningen ook over….. Maar daarover zo meteen meer.

De 'Nieuwe Wereld' werd behandeld in slechts twee middagen: een middag gewijd aan Zuid-Amerika en Afrika, gegeven door Frank Donker van Groupe LFE, onderdeel van Castel, en een middag over Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland, door André Sauerbier, oprichter van het Wijninstituut en actief als organisator van wijnevenementen. Om heel diep in te gaan op wat nou precies Oude en Nieuwe Wereld is, ontbrak in die twee lessen de tijd. Om een lang verhaal kort te maken: met de Nieuwe Wereld-wijnlanden worden gewoon alle landen buiten Europa bedoeld, klaar. Voor die landen zijn zeer veel overeenkomsten aan te geven, maar ook verschillen. Hun belangrijkste overeenkomst ligt waarschijnlijk juist in de verschillen met Europa. Denk aan soepeler wijnwetgeving, de probleemloze toepassing van nieuwe technieken, het centraal stellen van de consument, de etikettering met druivenras, het promoten van merkwijnen en de grootschaligheid van de wijnindustrie. Daarnaast heeft ieder wijnland buiten Europa ook eigen karakteristieken: aan Chili is de phylloxera bijvoorbeeld geheel voorbij gegaan. In geen land ter wereld vind je zoveel ongeënte stokken, soms van aanzienlijke leeftijd. En Nieuw-Zeeland heeft van Nieuwe Wereld-landen het meest een 'cool climate', een klimaat vergelijkbaar met het noordwesten van Europa (Frankrijk, Duitsland).

De Nieuwe Wereld kijkt overigens ook weer naar de Oude Wereld: dat blijkt bijvoorbeeld uit de groeiende aandacht voor ‘terroir’, voor het geheel van bodem, microklimaat en vaak ook tradities dat bepaalt of een druivenras het wel of niet goed doet op een speciale plek. In Australië zijn ze al langer bezig voor bepaalde druivenrassen uit te zoeken waar die nu het beste groeien. In de meeste andere Nieuwe Wereld-landen zie je die beweging nu ook: in Californië, Chili, Zuid-Afrika. Dit soort ontwikkelingen zorgt ervoor dat er uit de Nieuwe Wereld steeds meer wijnen komen die complexer zijn en van hoge kwaliteit.

Toch blijven de Nieuwe Wereld-wijnen voor mij één belangrijk kenmerk houden. Dat viel me vooral op bij de Australische en Californische wijnen die André Sauerbier presenteerde: ze hebben zoveel smaak! Het zijn 'in your face'-wijnen, wijnen die je glas uitknallen met aroma's, fruitigheid en concentratie. Vooral de Zinfandels en Chardonnay's kwamen zo op mij over, maar de Australische Rieslings en de diverse 'cool climate' Pinot Noirs hadden deze eigenschap ook. Niet altijd even prettig, moet ik zeggen. Geef mij toch maar een subtiele Duitse Riesling in plaats van eentje uit Clare Valley, of een mooie rode Sancerre in plaats van een Oregon Pinot Noir.
Zelf heb ik het meest genoten van de Chileense wijnen, uit de les van Frank Donker. Zowel de Sauvignon Gris als de Carmenère Gran Reserva van Casa Silva uit de Colchagua Vallei vond ik prachtige, zuivere, spannende wijnen. Beide worden geschonken aan boord van KLM Business Class. Overigens is Casa Silva wel het meest Europees werkende huis van Chili.

Docent Donker liet ons ook de andere kant, de bekende kant, van de Nieuwe Wereld proeven. Glas twee tijdens zijn les bevatte een rode Pampas del Sur, de wijn die een jaar of wat terug van de supermarktschappen gehaald moest worden omdat hij nog nagiste op de fles. Bij het tweede glas uit Zuid-Afrika hadden de meeste cursisten wel door wat we proefden: de ‘beruchte’ Kaapse Pracht van de Aldi. En ook de Hanepoot, een zoete wijn van muscat d'Alexandrie, speciaal voor LFE in Zuid-Afrika gemaakt voor de Nederlandse 'massamarkt', mocht op weinig bijval rekenen. Het feit dat wij deze, en nog een aantal andere supermarktwijnen proefden, viel niet bij iedereen in de smaak. Het argument om ons kennis te laten maken met die wijnen was, dat dit wél is wat de Nederlandse consument drinkt. Er valt wat voor te zeggen, maar toch opvallend is dat vooral de docenten die werken voor de grote multinationale wijnhandels ons deze 'wijntjes' voorzetten. De wijnschrijvers en -docenten (Chris Alblas en Fred Nijhuis bijvoorbeeld) gingen toch meer voor kwaliteit in de lessen....

Foto: Wijnschappen in een supermarkt in Mariposa, Californië, 2007

Verwarrend veelzijdig: Zinfandels

We hebben er talloze gedronken deze zomer in Californië, en toch herkende ik vorige week bij een proefexamen van de vinologenopleiding niet het glas Zinfandel dat er tussenstond. Mijn probleem is dat ik alcoholpercentages consequent te laag in schat, dus ook deze Zinfandel. Als ik had vermoed dat de Seghesio 2005 (Sonoma County) 15.2% alcohol had, dan had ik waarschijnlijk wel meer in de richting van de Zinfandel gedacht. Mijn proefnotities hadden in ieder geval best in die richting kunnen leiden: romig, vanille, rood fruit, hoog alcoholgehalte, warm fruit.
Gek genoemd vond ik deze Zinfandel echter niet overeenkomen met de diverse Zins die we enkele maanden geleden proefden. In mijn herinnering waren al die wijnen erg donker, soms naar het zwarte toe. Donker van kleur was deze Seghesio helemaal niet: hij was mooi helder paarsrood.

De eerste paar Zinfandels die we deze zomer dronken kwamen uit de supermarkt, onder andere een fruitige versie van Clos du Bois (2004, North Coast), met slechts 13.5% alcohol, en een minder interessante van Butterfly Creek (2002, Sierra Foothills). Beiden waren prima barbecuewijnen, maar meer ook niet.
Een klasse beter, ook uit de plaatselijke supermarkt, was een Zinfandel van Ravenswood (2004, Napa Valley). Ravenswood is ook in Nederland wel te vinden. We spraken later met een vertegenwoordiger van het bedrijf, op de Art Fair in Sonoma, die wist te melden dat ze veel naar Europa exporteren. Deze stevige, donkere wijn rook naar bramen, was erg fruitig, had 14,5% alcohol en goed geïntegreerde tannines (aldus mijn wat cryptische aantekeningen van een paar maanden geleden).

Maar de beste Zinfandels waren degene die we proefden bij de wijnmakers, en speciaal die van Martinelli en van Gundlach Bundschu. We namen van elk huis een fles mee in de doos, en besloten dit weekend de Gundlach Bundschu maar eens open te maken. Het wild van de Hoge Veluwe was binnen en in de Odintas zaten spruiten, dus dat paste allemaal mooi bij elkaar.
Het eerste glas van deze Zinfandel 2005 van de Rhinefarm Vineyards (Sonoma Valley), net uit de fles geschonken, rook overweldigend naar frambozen, cassis, kruidnagelen, alcohol en nieuw eiken. Het fruit denderde het glas uit en de kleur was prachtig robijnrood, net alsof er een echte robijn lag te flonkeren. Ook deze Zinfandel bleek dus helemaal niet zo donker van kleur te zijn als ik had gedacht!
In de smaak kwam opnieuw het hout sterk naar voren, al had ik wel de indruk dat hout en fruit elkaar ondersteunden. Nu stond het hout nog wat los van de rest van de smaak, maar over een paar jaar zou dat wel eens heel anders kunnen zijn. Tannines waren wel aanwezig maar niet overheersend, het alcoholpercentage 15,7%. Toch stoorde me dat niet bij de wildrollade en de spruiten; het was een uitstekende combinatie.

De Zinfandel is, zoals ook in de boeken te vinden is, een enorm veelzijdige druif die op allerlei manier gevinifieerd kan worden. In Californië, waar hij inmiddels tot nationale druif is uitgegroeid, maken ze er dan ook wijnen in zeer veel stijlen mee: droog, zoet, vol, fruitig, rood, blush, wit, donkerpaars, zwart, stil, mousserend of stroperig. Geen wonder dat ik wat moeite had de Seghesio te herkennen. Overigens blijft de Zinfandel van Martinelli, ook een 2005, nog een jaar of wat in onze kast, hebben we besloten. Pas in 2010 zullen we eens kijken wat er van deze Zin geworden is.

Foto: Proeven bij Ravenswood, zomer 2007, Sonoma Town Square

Erwtensoep, sushi en Riesling

Er zijn van die dagen dat alles samenkomt. De wijn en het eten kloppen gewoon, terwijl je er van tevoren niets aan voorbereid hebt. Het eten loopt anders dan gepland, de wijn is een grote gok, en toch past het allemaal prachtig in elkaar.

Gisteren bezochten Nico en ik twee sushiworkshops bij t Japans Cultureel Centrum in Amsterdam. We maakten 's morgens nigiri sushi en 's middags maki sushi. Na de uitgebreide lunch met onze zelfgemaakte nigiri sushi hadden wij echter 's middags geen behoefte meer de zelfgemaakte maki sushi op te eten, dus die gingen mee naar huis. De pubers zijn er ook dol op, dus dat kwam wel goed. Een puntje van aandacht was echter wel de erwtensoep die thuis stond te ontdooien. Zelfgemaakt door onze slager en na ontdooiing natuurlijk niet meer in te vriezen.
We besloten toch maar een combi te maken: eerst wat sushi vooraf, daarna nog een kom erwtensoep met roggebrood en katenspek voor de liefhebbers.

Thuisgekomen bleek de erwtensoep nog zo bevroren dat we makkelijk één van de twee bakken weer in de vriezer konden gooien. Zo gezegd, zo gedaan: het eten was geregeld. Maar wat erbij te drinken? Japanse cuisine en Hollandse pot, wat past daar nu nog bij? Mijn gedachten gingen echter onmiddellijk naar een fles Californische Riesling, uit DE doos. Ik schatte zo in dat die Riesling perfect bij de sushi zo passen, en ach, bij de erwtensoep lukte het vast ook wel. En.. je voelt hem al: de combinatie was werkelijk om over naar huis te schrijven. Vooral bij de sushi kwam de Estate Dry Riesling 2006 van Trefethen, uit Napa's Oak Knoll District, volkomen tot zijn recht, maar wonder boven wonder smaakte een glaasje ook uitstekend bij de erwtensoep!

Deze Trefethen Riesling is dan ook een prachtige wijn. Mocht je denken dat de VS geen terroirwijnen kent, dan moet je echt deze Trefethen eens proeven. Het Oak Knoll District in het zuiden van de Napa Valley kent vooral alluviale bodems langs de Dry Creek, heeft het koelste klimaat van de vallei, kent grote verschillen in dag-nachttemperatuur en ondervind de verkoelende invloed van ochtendmist uit de San Pablo Bay. De Trefethens maken optimaal gebruik van al deze terroir-aspecten en verbouwen al hun druiven zelf. In de Napa Valley is dat een tamelijk unicum, en het resultaat is er dan ook naar. Het domein heeft een grote naam onder de Californische wijn: de oorspronkelijke winery bestond al rond 1880 en delen ervan zijn door de huidige eigenaren gerestaureerd en staan op een monumentenlijst. De wijnen winnen allerhande prijzen en namen midden jaren zeventig ook deel aan de proeverijen waarbij Franse en Amerikaanse wijnen naast elkaar werden gezet. Ze kwamen er goed vanaf!
Meer over Riesling in de VS: kijk even hier.

Ik noteerde over deze Dry Riesling 2006: kleur: bleekgeel; geur: aromatisch, vol, bananenschuimpjes, sterk mineraal; smaak: droog, geen hout, hoge zuren, 13% alcohol, citrus, groene appels. Prachtig volle afdronk, een echte terroirwijn! De wijn heeft waarschijnlijk een heel klein beetje restzoet (op de website werd alleen het restzoet van de 2003 gegeven: 8 gr./liter), maar dit blijft onder de norm voor droge wijnen: de zuren zijn zo stevig dat het zoet volledig wegvalt en je echt een droge Riesling ervaart.

En zo kwamen Aziatisch eten, Hollandse pot en Amerikaanse wijn op geweldige wijze samen gisterenavond. Als dessert was er nog stoofperencrumble met kardemom en amandelschaafsel bij een glaasje Monastero, Passito Bianco del Veneto 2002. Daar heb ik alleen maar stilletjes en langzaam van genoten; niet alles hoeft geblogd te worden......

Week van de Wijngeschiedenis - 5 Vieilles Vignes

Of het precieze deze zinfandelstruik is die 105 jaar oud is, durf ik niet te zeggen. Maar ze moeten er wel staan bij Ridge in Lytton Springs, en er wordt prachtige wijn van gemaakt. Oud is deze eerwaarde stok zeker. De oudste zinfandels van Ridgde zijn geplant in 1902 op land afkomstig van de erfenis van Captain W.H. Litton, bezittingen die later Lytton Springs werden genoemd. Lytton Springs ligt net even ten noorden van Healdsburg, in de Dry Creek Valley, Sonoma County, Californië. De druivenstok heeft diverse eigenaren en de Drooglegging overleefd en staat nu naast het hypermoderne gebouw van Ridge Lytton Springs. Het bedrijf bezit meer wijngaarden ten zuiden van San Francisco, in Monte Bello. De Ridge Monte Bello Cabernet Sauvignon 1971 eindigde als twee Californische wijn op een vijfde plaats in de bekende Paris Tasting van 1976.

In Frankrijk noemen ze dergelijke oude stokken vieilles vignes en je kunt die term ook op etiketten tegenkomen. Meestal gaat het om stokken die 30-60 jaar oud zijn, hoewel de term niet beschermd is. Vieilles vignes kan dus helaas ook staan voor stokken die maar 10-20 jaar oud zijn. Stokken die meer dan 100 jaar oud zijn, zijn echt een hele bijzonderheid. Wijn gemaakt van de druiven van dergelijke oude stokken heeft meestal een grote concentratie.
De oudste nog 'in leven' zijnde en vruchtdragende wijnstok staat overigens in Zuid-Tirol en is 350 jaar oud!

Week van de Wijngeschiedenis - 3 Alicante Bouschet, restant uit het verleden

Wijngeschiedenis is uiteraard veel breder dan Nederlandse huiskamers (zie de bijdragen van gisteren en eergisteren). Ook oogstjaren, klimaatveranderingen, plantenziekten, scheepvaartontwikkelingen, kolonisatie en noem maar op, dat alles is onderdeel van de geschiedenis van wijn. En je kunt wijngeschiedenis op de meest onverwachte moment 'nodig' hebben. Tenminste, als je de wijnen die op je pad komen wilt begrijpen en wilt kunnen plaatsen.

Deze zomer kwamen wij op het Sonoma Salute to the Arts Festival diverse boeiende wijnproducenten tegen, maar één van de spannendste was toch wel Kaz Winery. In Sonoma zelf is Kaz een absolute cult-favoriet, buiten de VS echter is hij nauwelijks bekend. Aan het hoofd staat de eigenzinnige wijnmaker Richard Kasmier, Kaz, die sinds 1985 wijn maakt. Dat doet hij van wat hij in zijn wijngaarden aantreft, en dat kunnen, voor Europeanen althans, de meest 'vreemde' druivenrassen zijn. Bovendien maakt hij blends door de druiven al bij het persen te vermengen, niet pas na de vinificatie. In de Lonely Planet Californië had ik al gelezen dat Kaz ook wijn maakt van de druivensoort alicante bouschet. Ik kende die druivensoort wel, maar in Frankrijk is het noemen van alicante bouschet toch een beetje als vloeken in de kerk. Geen zinnig wijnboer zal toegeven dat hij alicante bouschet heeft staan én dat hij het gebruikt in zijn assemblages.

Kijk, en dan wordt wijngeschiedenis toch wel handig. Want wat is er aan de hand met deze druif? Daarvoor moeten we teruggaan tot het midden van de 19e eeuw, toen meeldauw en phylloxera (druifluis) huisgehouden hadden in de Franse wijngaarden. Bijna het totale wijnareaal van Frankrijk werd vernietigd. Ook de boeren in de Languedoc waren zwaar getroffen en koortsachtig werd gezocht naar manieren om de productie zo snel mogelijk weer op gang te helpen. Die werd onder andere gevonden in het planten van druivenrassen die veel, heel veel opbrengst leverden, wel 80 hectoliter per ha. bijvoorbeeld. Een van die druiven was de aramon (vooral nooit noemen in Zuid-Frankrijk!), maar de aramon had ook een groot nadeel. Hij leverde wat bleke, fletse wijnen, die qua kleur opgepept moesten worden met andere druivensoorten. Daarvoor werd de alicante bouschet ontwikkeld, een druivenras dat ze in Frankrijk tot de zogenaamde 'teinturiers' rekenen: de ververs. Want wijn van deze druiven is diep, diep rood, bijna zwart, en dat is dan ook de enige onderscheidende eigenschap. Er staan in Frankrijk nog vele hectares aramon en alicante bouschet, maar je zult ze nooit op etiketten vinden, zelfs niet nu dat heel langzaam ook de Franse wijnwetgeving binnen lijkt te gaan sluipen. Het zijn namelijk ook de druivenrassen die de Franse wijnplas een slechte naam hebben bezorgd over de jaren heen.

Na de phylloxeraplaag werd de alicante bouschet over heel de wereld verspreid en geplant, ook in Californië. De wijnboeren die na de Drooglegging in de jaren dertig van de 19e eeuw weer aan de slag wilden gaan, hadden net als de Franse wijnboeren rond 1860 behoefte aan snelle groeiers met veel opbrengst per hectare. Ook toen bood de alicante bouschet weer uitkomst. Met als gevolg dat er ook in Californië nog heel wat hectares te vinden zijn.

Helaas heb ik de Alicante Bouschet van Kaz niet kunnen proeven, aangezien deze niet meegenomen was naar het festival in Sonoma. Volgens de beschrijvingen is het een krachtige, alcoholrijke wijn. Zo'n relict had ik wel eens willen proeven...
Maar gelukkig bleken de wijnen die wel op de tafel stonden ook erg bijzonder: een witte port van chardonnay bijvoorbeeld (die natuurlijk eigenlijk geen witte port mag heten) of de stevige Sarah Nader Zinfandel 2004. In totaal produceert Kaz Winery slechts 1500 'cases' (18.000 flessen), verdeeld over twaalf verschillende wijnen. Geen wonder dat niet alles te proeven was op zo'n openbare proeverij. Maar de Alicante Bouschet had ik toch graag geproefd; de wijn vertegenwoordigt een stukje Europese wijngeschiedenis in Californië.

Ontkurkt - Cabernet Sauvignon voor op het balkon

Wie droomt er nu niet van? Een eigen wijngaard, om later je eigen wijn bij het haardvuur te kunnen drinken, met al je kleinkinderen, kinderen en vrienden om je heen? Helaas, het is voor weinigen weggelegd, en bovendien helemaal niet zo idyllisch als het vaak lijkt. Sommigen planten wat druivenstokken in hun tuin, om toch het idee te krijgen... Lukt zelfs dat niet, is dit misschien een optie.

De Sonoma County WineGrape Commission verkoopt ze, de opbrengsten komen ten goede aan de opleiding van wijngaardwerkers. En de bonsai dragen echt fruit, zie ook de foto bij mijn bron, Dr. Vino.
Zit jij straks in het vliegtuig à la Kevin Kline, met een bonsai in een nat zakdoekje verstopt in je tas?

Riesling in de VS

Riesling is enorm populair in de Verenigde Staten. Zo populair dat zelfs de grootste Rieslingproducent ter wereld, Chateau St. Michelle uit Washington State, nog Riesling in moet kopen in Duitsland om aan de binnenlandse vraag te voldoen. St. Michelle's partner in Duitsland is Ernst Loosen, die speciaal voor de Amerikaanse markt een offdry (droog maar net niet helemaal) Riesling Saint M maakt. Zelf haalden we deze zomer in Californië een Riesling van St. Michelle uit de supermarkt die absoluut de moeite waard was. En voor de prijs van slechts een dollar of 10 hoefden we het ook al niet te laten.

Riesling wordt al sinds de tweede helft van de negentiende eeuw in Amerika verbouwd. Duitse immigranten zorgden voor aanplant in Californië, waar de druif in de koelere delen van bijvoorbeeld de Napa- en Sonomavallei goede resultaten opleverde. Toen in de jaren '60 van de twintigste eeuw de kwaliteitswijnbouw in Californië eindelijk weer uit het slop kwam (na de Drooglegging en de imagoschade die wijn daardoor had opgelopen), was Riesling één van de populairste wijnen. De successen die echter met rode druivenrassen als cabernet sauvignon geboekt werden, zorgden ervoor dat veel riesling tussen het midden van de jaren '80 en het midden van de jaren '90 gerooid werd. Anno 2007 wordt riesling echter weer volop geplant, vooral in de staten Washington en Oregon, waar de omstandigheden nog weer beter zijn voor deze uitgesproken koel-klimaatdruif dan in Californië.
Toch wordt ook in Californië nog steeds goede riesling gemaakt. Eerder beschreef ik al de Dry Riesling van Beringer. Een andere Riesling uit de meegebrachte doos is die van Trefethen, die nog op een oosterse maaltijd wacht om geopend te worden.

Meer Duitse wijnmakers dan alleen Ernst Loosen produceren Rieslings speciaal voor de Amerikaanse markt. Tijdens les 2 van de vinologenopleiding maakte ik kennis met Haart to Heart, een volle Riesling met een laag alcoholgehalte en een heel klein restzoetje. Toch komt de wijn droog over en heeft hij niets van het laffe zoet waarmee we wijn voor en door Amerikanen al snel associëren. Het leek niet op een strakke, fijne Moezelriesling, maar meer op een volle Riesling uit de Pfalz of de Rieslings die we in Californië proefden deze zomer... (hé...).Toch is het Weingut Reinhold Haart langs de Moezel gelegen, in Piesport. Volgens de docent, Magda van der Rijst, was deze wijn speciaal voor de Amerikaanse markt gemaakt.
Aangezien ik al 20 jaar gefascineerd ben door Riesling en het een wijn is waar je me 's nachts voor wakker mag maken, droog of edelzoet, heb ik nog wat verder onderzoek gedaan naar die koppeling Riesling en Amerika, en naar de Haart to Heart, Want het was een uitstekende wijn, die mij, hoewel hij tijdens de les te warm werd geproefd, prima beviel. Daarom heb ik de importeur van de Haart to Heart, Jacob Molendijk van RieslingPartners, maar eens gevraagd naar wat meer informatie. Jacob bevestigde mij dat Theo Haart, specialist in 'edelsüsse' wijnen en uitgeroepen tot wijnproducent van het jaar 2007 door de Duitse Gault Millau, met deze wijn reageerde op de vraag van zijn Amerikaanse afnemers naar drogere wijn. De wijn heeft een alcoholpercentage van 10%, 22,0 g/l restzoet en 8,6 gram zuren per liter. De wijn van jaargang 2006 is op het wijngoed al uitverkocht, maar in oktober kan RieslingPartners nog 60 flessen tegemoet zien. Jacob heeft ook Haart nog wat toelichting en informatie gevraagd, waarop hij onder andere de volgende toelichting op de mooie wijn ontving: Das Geschmacksempfinden, ob ein Wein trocken oder halbtrocken schmeckt, ist auch abhängig von der Komplexität des Weines, seiner Säurestruktur und Mineralität. Weine gleichen Zuckergehaltes schmecken vom Schieferboden weniger süß als Weine von einem Kalkboden. Auch mit zunehmendem alter des Weines nimmt der Süßegeschmack ab. Es freut mich, dass Ihnen mein Wein geschmeckt hat!

Zo maar een AVA: Sierra Foothills

Een enkele keer kom ik eens een Franse appellation tegen die ik niet ken: recent nog de Côtes de Forez. De appellations van Amerika zijn in Europa echter nog veel onbekender, met uitzondering van een enkeling als Russian River of Napa Valley. Inmiddels zijn er zo'n 150 AVA's, American Viticultural Areas, soms ook Approved Viticultural Areas genoemd. Die viticultural areas kunnen heel klein zijn, maar ook tamelijk fors. De allereerste AVA werd in 1983 ingesteld; het was niet de Napa Valley, maar het voor ons totaal onbekende wijngebied van Missouri. De belangrijkste bepaling binnen een AVA is dat een wijnmaker alleen de naam van de AVA op het etiket mag zetten als minimaal 85% van de druiven die gebruikt zijn voor de wijn ook daadwerkelijk uit dat gebied afkomstig zijn. Een AVA is dus eerst en vooral een herkomstbenaming en géén kwaliteitsaanduiding.

Deze zomer maakte ik kennis met de Sierra Foothills AVA, een gebied aan de voet van de Sierra Nevada, dat zich uitstrekt van Lake Tahoe in het noorden tot Yosemite National Park zuidelijk daarvan. Het is een gebied met vele boutique wineries van hoogstaande kwaliteit, vaak wijnboeren die uit de hete Central Valley zijn getrokken om in een koelere omgeving betere wijn te gaan maken. Succesvolle druivensoorten zijn tegenwoordig de zinfandel, sauvignon blanc, riesling, barbera, merlot en cabernet sauvignon.

Wij bezochten in het zuidelijke deel van de AVA, net buiten Yosemite National Park, de Butterfly Creek Winery in Mariposa. De wijngaarden zijn werkelijk schitterend gelegen, aan de Triangle Road, een zijweg van de doorgaande route naar de prachtige Yosemite Valley. De uitzichten langs de Triangle Road zijn geweldig, en de omgeving is groen, vol bloemen, wild en veeroosters. Op klaarlichte dag kwamen we er een hert tegen! Die herten vormen overigens wel een plaag voor de wijngaarden: ze eten graag de jonge groene wijnranken.

Butterfly Creek Winery is eigendom van de familie Gerken, die er sinds 1972 wijn maakt. Bij ons bezoek was de eigenaar helaas afwezig, of druk met andere dingen. Zijn vrouw ontving ons vriendelijk, maar wist vrij weinig van wijn. We proefden diverse wijnen, waaronder een witte wijn van merlot, een sauvignon blanc en een 'gewone' merlot. Eerder hadden we al een Zinfandel 2002 op, gekocht in de campingwinkel. Met zijn 13.1% alcohol, zoete ondertoon en nauwelijks houttonen was dit een uitstekende barbecuewijn, goed gemaakt, maar meer ook niet.
De wijnen die we op domein proefden konden ons minder bekoren. Alleen de witte merlot vonden we wel aardig. Een dergelijk wijn wordt gemaakt door heel voorzichtig de druiven te persen en de schillen zo snel mogelijk te scheiden van de most, om kleurextractie tegen te gaan. De witte merlot leek ons een leuke aperitiefwijn, maar de fles die we aanschaften is uiteindelijk met moeite opgegaan. De wijn bleek bij rustig proeven op de camping toch te lief en te zoet. (We hebben de fles goed gekoeld hoor: stel je bij ons 'kamperen' geen tent en koelbox voor, maar een houten blokhut met zowel televisie, badkamer als ijskast ;-))
Vooralsnog zijn wij niet onder de indruk van de wijn uit de Sierra Foothills, maar het bezoek aan één bedrijf is natuurlijk totaal niet representatief. Het blijft echter leuk om op je vakantieadres een zo lokaal mogelijke wijn te proeven en wijngaarden te bezoeken.

Maui Winery - nog niet volwassen

Een verrassende ontdekking: er wordt in alle vijftig staten van de VS wijn gemaakt. Zelfs in Alaska en Hawaii! Of er in Alaska ook druiven groeien, echte vites vinifera, waag ik te betwijfelen. De wijnmakers die ik op internet vond, spreken vooral van geïmporteerde druivensappen.
Maar in Hawaii worden wel degelijk druiven verbouwd; ik heb ze deze zomer met eigen ogen zien staan. Op het eiland Maui, in Ulupalakua, is sinds 1974 een wijngaard en wijnmakerij gevestigd. Oorspronkelijk onder de naam Tedeschi Vineyards, tegenwoordig vooral bekend als de Maui Winery.
Emil Tedeschi, uit Californië, benaderde in 1974 de eigenaar van de grote Ulupalakua Ranch op de vruchtbare hellingen van de vulkaan Hale'akala, met het verzoek land te mogen pachten om een wijngaard te beginnen. Het was Tedeschi's droom een mooie mousserende wijn te gaan maken. Erdman, de eigenaar van de Ranch, stemde in met het plan. De druiven waren echter de eerste jaren nog niet geschikt voor gebruik, en Tedeschi besloot wijn te gaan maken van ananas, die op Maui natuurlijk in ruime mate voorhanden is. Toevallig woonde er een bekende Californische oenoloog op het eiland: Dimitri Tchelistcheff, zoon van de bekende André Tchelistcheff, de man die aan de wieg staat van de kwalitatieve wijnbouw zoals die nu in Californië wordt beoefend. Zoon Tchelistcheff werd ingeschakeld en in 1977 werd de eerste wijn gepresenteerd, de Maui Blanc, gemaakt van ananassap.

Oorspronkelijk werden carnelian-druiven aangeplant, die een mousserende wijn opleverden die geserveerd werd bij de inhuldiging van Ronald Reagan als president van de VS. Recent is deze druivensoort echter vervangen door aanplant van bekendere soorten als syrah, chenin blanc, pinot gris en chardonnay.
Anno 2007 is de Ulupalakua Ranch nog steeds eigenaar van de Maui Winery, en vindt er een omslag plaats naar het 'serieuze' wijnmaken, of zoals ze het zelf in de persinformatie noemen: de Coming of Age for Maui's Winery. Van die omslag en die nieuw aangeplante druivenrassen is nog heel weinig te proeven: in de proefruimte worden vooral de ananaswijnen, een zoetige 'white blush' van een niet nadere genoemde druivensoort, en een vage witte wijn aangeboden. Enige jaren geleden proefden we al eens de rode wijn, van een cabernet-variant, die ook niet echt geweldig was.
Ik vraag me overigens serieus af of je in zo'n klimaat nu chenin blanc en pinot gris moet willen verbouwen. Met een vrij constante temperatuur van rond de 25 graden Celsius moet het groeiseizoen veel te lang zijn, met alle gevolgen van dien. (Denk bijvoorbeeld aan overmatige groei van bladeren en uitlopers; misschien kan er wel meer dan één maal per jaar geoogst worden). Jammer dat er in zo'n proeflokaal vaak alleen charmante dames rondlopen. Een praatje over de wijnbouw op Hawaii is er niet mee te maken.

Dat proeflokaal is gelegen op een mooi stuk landgoed en gehuisvest in een 'cottage' waarin ooit een Hawaiiaanse koning heeft gefeest. Het is er mooi wandelen, heerlijk picknicken en genieten van de zeegezichten. Als toeristische attracties is de Maui Winery dan ook zeer geslaagd, maar als maker van drinkbare wijnen van druiven heeft het bedrijf nog een aardige weg te gaan. Wij namen een fles ananaswijn mee, voor bij het zwembad 's avonds. Daarnaast vonden we ook de wijn van frambozen erg de moeite waard. Maar de échte wijn, die hebben we toch maar laten staan.

Beringer Dry Riesling uit DE doos

Inmiddels is de eerste uit Amerika meegebrachte fles uit DE doos genuttigd en ik moet zeggen: we werden niet teleurgesteld. Bij een karbonade van de barbecue, gemarineerd in een mosterd-honingsaus dronken we de Napa Valley Dry Riesling 2005 van Beringer. Met zijn 13,2% alcohol een stevige Riesling, maar zeker nog te vergeleken met sommige Europese Rieslings. Je moet dan niet denken aan de fijnere Rieslings uit de Moezel of de Mittelrhein, maar meer aan een stevige uit de Elzas.
We vroegen ons bij opening van de fles in eerste instantie af of we nu eigenlijk wel Riesling herkenden. Het duurde even voordat we daar ja op konden zeggen. Maar na een tijdje in het glas kwam de wijn los, en na proeven en drinken besloten we dat dit een heel goed glas wijn was en definitely een Riesling.
Toen we de wijn proefden bij Beringer zelf hadden we al genoteerd: abrikozen, citrus, fris. Lange afdronk, met een prima verhouding tussen zuur en fruit. Een heel lichte zoete indruk, met herkenbaar de indruk van mineralen die je bij Europese Rieslings ook aantreft.
Vanwege die licht-zoete indruk hadden we de wijn uitgekozen bij de mosterd-honingmarinade, en die combinatie bleek uitstekend.

Beringer is het oudste wijnbedrijf in Amerika dat continu in bedrijf is geweest sinds de oprichting. Zelfs de Drooglegging heeft het bedrijf overleefd, door bijvoorbeeld wijn voor religieuze doeleinden te maken (mis, avondmaal en sjabbatsmaal). In 1868 verliet Jacob Beringer zijn geboortestad Mainz, in Duitsland, en voegde zich in New York bij zijn broer Frederick. Jacob was echter een wijnmaker in hart en nieren, en reisde al snel door naar het land van de golden opportunities, sunny California. Daar vond hij in de Napa Valley de ideale plek om een wijngaard en wijnkelders te beginnen. Samen met broer Frederick, die later voor zaken als verkoop en marketing verantwoordelijk werd, vestigde Jacob Beringer in 1876 de Beringer Winery. Tegenwoordig maakt het bedrijf deel uit van de Foster's Group.

De bedrijfspanden in St. Helena in de Napa Valley staan op een lijst met 'National Historic Places' en men is in Californië zeer trots op het complex. Het is dan ook zeer goed onderhouden en het is een genot daar rond te lopen en de diverse gebouwen te bezoeken. Uiteraard ontbreekt ook de 'gift shop' niet; de producten zijn er echter stijlvol en vallen in de categorie 'hebbedingen'. Zo kun je mij nog wel eens tegenkomen in mijn Beringer Napa Valley Girl-topje...

Vanwege de kinderen konden wij alleen deelnemen aan een korte inleidende tour over het terrein; voor de uitgebreidere tours moest je 21 jaar of ouder zijn. Maar we zagen wel de oude wijnkelders en historische persen en kregen een vlot marketingverhaaltje over de geschiedenis van het bedrijf voorgeschoteld. Voor de proeverij moesten we 5 dollar per persoon betalen. We kozen voor de simpele versie, maar hadden eigenlijk voor 20 dollar ook wel willen deelnemen aan de Reserve-proeverij, in het historische Rhine House, het oude woonhuis van Frederick Beringer. Maar op zoveel clementie van de kids kunnen we niet altijd rekenen.... Voor dat proefgeld mag je dan drie wijnen uit een lijst kiezen. Als je het slim doet en met zijn tweeën telkens een andere wijn kiest, kun je zo zes wijnen proeven ;-) (Wat een Hollanders hè...)
Gelukkig bleken ook de eenvoudigere wijnen erg de moeite waard. De alcoholpercentages bleven met ongeveer 14 % binnen de perken (voor Amerikaanse begrippen zeker), en de wijnen waren zeker niet te zoet. Uiteraard sloegen we wijnen waarvan gezegd werd dat ze off-dry waren over. Hiermee worden halfzoete wijnen bedoeld, die meestal helemaal op de Amerikaanse smaak toegesneden zijn. Lees hier: voor onze smaak veel te zoet!
Zowel de Pinot Noir als de Merlot en de Cabernet Sauvignon waren geconcentreerde wijnen met veel fris fruit, goed in balans en prettig drinkbaar. Goede wijnen voor prijzen die tussen de 30 en de 40 dollar lagen. De Riesling was met 16 dollar echter het prettigst geprijsd, en aangezien de prijs-kwaliteit verhouding hiervan het beste beviel, is de eer aan deze wijn te beurt gevallen in onze doos mee te gaan.

Proeven bij Arista

De eerste winery die we in Sonoma County bezochten was de Arista Winery, vlak bij Healdsburg. De tasting room en het bezoekadres zijn prachtig gelegen langs de groene Westside Road, waarlangs vele andere wijnproducenten gevestigd zijn. Een semi-Japanse tuin is nog aangelegd door de vorige eigenaren, waarbij de aanwezige rotsformaties op schitterende wijze in de de tuinaanleg zijn verwerkt. Het was een genot daar te proeven en te picknicken!
Arista is eigendom van de familie McWilliams en is opgericht in 2002. Typerend voor vele Californische wijnproducenten is het feit dat Al McWilliams met Arista aan een tweede carrière is begonnen: van oorsprong is hij orthodontist en afkomstig uit Texas.
De familie stelt zich ten doel elegante Pinot Noirs te maken die volledig het terroir van de Russian River tot uiting laten komen. Net als vele startende Californische wijnmakers vóór hen kopen ze regelmatig fruit in van kleinere druiventelers. Ondertussen wordt het eigen wijngaardbezit ontwikkeld, zodat in de toekomst meer en meer fruit van eigen grond gebruikt kan worden.

De Russian River is een sterk kronkelende rivier die bij Jenner in de Stille Oceaan uitmondt. Aan de monding huist een kolonie zeeleeuwen, de rivier zelf is omzoomd met prachtige bossen en kan door middel van kano en kayaktochten worden verkend. Het dal ligt open voor de wind en mist vanuit de oceaan, waardoor er in de ochtenden en avonden een aangename verkoeling optreed. Mede daarom is het dal uitermate geschikt voor druivensoorten die houden van een koeler klimaat, zoals pinot noir. Na Oregon en Washington State is de Russian River misschien wel Amerika's bekendste pinot noir-gebied.

Bij Arista proefden we drie wijnen: een Gewurztraminer en twee Pinot Noirs. Voor het eerst werden we ons hier bewust van twee dingen: de stevige alcoholpercentages van de Californische wijnen én de hoge prijzen. Het eerste wordt vooral veroorzaakt door het zeer rijpe fruit: hoe rijper het fruit, hoe meer suikers, hoe meer alcohol (als je de wijnen tenminste droog wilt vinifiëren). Waarom de prijzen van de Californische wijnen zo hoog liggen, is mij eigenlijk nog steeds onbekend. We betaalden voor de Arista Pinot Noir $ 28, omgerekend zo'n € 20. Het kan goed zijn dat de Amerikanen gewoon bereid zijn te betalen voor een goede fles: Californische wijnen hebben in het hogere segment weinig concurrentie van wijnen uit andere streken. Bijna alle goede Californische wijn wordt dan ook in eigen land geconsumeerd. In de supermarkten tref je wel wijnen uit andere gebieden, maar vooral in de lagere prijsklassen: ik zag er goedkoop Frans en Italiaans bocht naast Australische Yellow Tail en Chileense wijn. Maar ook hier overheersen de 'home products'.

We proefden:
Gewurtztraminer 2006. Droog gevinifieerd, maar met een alcoholpercentage van 14.2% is de indruk toch zoetig en zwaarder dan een Europese wijnliefhebber gewend is van Elzas-wijnen. Mooie wijn, aangenaam bij onze picknick-lunch. Zeer koel drinken, anders gaat de alcohol het fruit overheersen.

Sonoma County Pinot Noir 2005. Opnieuw een hoog alcoholpercentage, 14.3%. We moesten er echt nog even aan wennen. Qua stijl eenvoudig en licht, fruitige neus, maar niet opvallend vergeleken met Franse Pinot Noirs. Toch leuk om te zien dat dit in Californië ook mogelijk is. Deze wijn heeft duidelijk aanwezige tannines, is dus geen doetje.

Longbow Pinot Noir 2005. Qua alcohol vergelijkbaar met de Sonoma County-versie, maar een veel steviger wijn, zowel in geur als in smaak. Aards, stal, tannines.

Van Arista namen we één fles Sonoma County Pinot Noir mee naar huis. Uiteraard zullen we binnenkort melden of hij ons ook hier net zo goed beviel als daar.

Wineries in Sonoma en Napa

Hoe pak je nu zo'n bezoek aan een onbekende wijnstreek aan? Hoe weet je waar je welkom bent om te proeven en hoe maak je je keuze uit het aanbod? In Europa weten wij zo langzamerhand onze weg wel: daar gebruiken we wijngidsen als de Guide Hachette e.d. Maar voor ons bezoek aan Sonoma en Napa moesten we toch ook even nadenken hoe we dat zouden aanpakken.

Gelukkig had ik in het verleden wel eens met Alder Yarrow, van Vinography.com, gecorrespondeerd. Alder is Amerika's bekendste én beste wijnblogger: hij heeft een professionaliteit in zijn artikelen die wij hier in Nederland zelden halen. Zelfs 'gevestigde' media kunnen nog wat van hem leren. Aan Alder richtte ik de vraag: waar moet ik nu heengaan als ik de omgeving van Healdsburg bezoek? En al snel kwam er een lijstje terug met tips van bedrijven waar de wijn een goede prijs-kwaliteitverhouding had en die makkelijk te bezoeken zouden zijn.

Van Alder's lijstje hebben we er drie uitgezocht: Arista in Healdsburg zelf, aangeraden vanwege de Pinot Noirs; Martinelli in Windsor, aangeraden vanwege Pinot Noirs en Zinfandels; en Ridge Lytton Springs, opnieuw in Healdsburg zelf, voor de assemblages met Rhône-druiven.
Daarnaast hebben we een tip van Eric Asimov op zijn blog The Pour opgevolgd; Asimov schrijft voor The New York Times, geen kleintje in de wijnwereld dus. Hij beschreef afgelopen februari op lovende wijze de Rieslings van Trefethen, in de Napa Valley. Aangezien wij grote Rieslingfans zijn, moest Trefethen op ons lijstje! Tot slot bood ook de Lonely Planet gids voor Californië leuke tips: we kozen Beringer en Gundlach Bundschu op basis van de beschrijving in deze gids. Bovendien moest ik als wijnhistoricus naar Beringer: het is de oudste continue in bedrijf zijnde firma in Californië.

Ook het toeval heeft ons een handje geholpen: op 5 augustus werd in Sonoma op de Plaza het jaarlijkse Salute to the Arts Festival gehouden. Een fors aantal wijnmakers presenteerde zich daar, waaronder KAZ, Gloria Ferrer, Mazzoco, Ravenswood en Roshambo. Op deze manier voegden we weer vijf wineries aan onze proeflijst toe.

Voor al deze bedrijven gold dat we er professioneel werden ontvangen. Aanmelden was niet nodig, al zijn er ook in Wine Country wineries waar dit op prijs gesteld wordt. Bij sommigen moesten we betalen om te proeven, bij andere was het gratis. Vooral bij de laatste categorie worden dan wel heel kleine proefglaasjes geschonken, nauwelijks voldoende om een indruk van de wijn te krijgen.
Sommige bedrijven hebben een winkeltje met allerhande wijnhebbedingetjes, voor andere is design en strakke vormgeving belangrijk en kun je alleen een fles wijn kopen. Maar allemaal zijn ze heel erg bereid een praatje te maken, over de wijn te praten en informatie te geven. En als je uit Europa blijkt te komen en iets van wijn lijkt te weten, worden er soms wel eens gratis extra glazen wijn geschonken....

De komende tijd zal ik de diverse wineries en hun wijnen gaan behandelen. Als eerste zal deze week nog Arista aan de beurt zijn. En ben je meer geïnteresseerd in het eten van de streek, kijk dan even bij mijn Belgische collega van Culinair Atelier. Food Fan is ook in Sonoma en Napa geweest en heeft er uitstekend gegeten....

Goede, droge rosés (of toch niet?)

Terwijl de rosé hier in Europa niet aan te slepen is, moet je in Californië toch wel enige moeite doen om een fles te vinden. Maar er wordt rosé gemaakt, en nog goede ook.
Bovendien lijkt rosé ook in Amerika aan populariteit te winnen, zo vertelden ons de medewerker van de tasting room van Trefethen en de mensen van de Roshambo Winery. Steeds meer producenten gaan over tot experimenten met wijnen speciaal voor de zomer, waaronder vooral rosé. We dronken en proefden in totaal vier verschillende rosés op onze vakantie, waarvan er drie echt goed waren en één acceptabel.

De eerste fles rosé was de acceptabele en ging open bij een bord paella, op het terras van de Oakville Grocery in Healdsburg. Deze Balletto 2006 rosé van pinot noir was, zoals je van een Californische wijn verwacht, licht zoet, maar niet onaangenaam. Het bedrijf is gevestigd in de Russian River Valley, bekend om zijn goede Pinot noirs. We kochten deze fles in de wine bar van deze in de wijde omtrek bekende delicatessenwinkel. Je kunt er niet alleen gekoelde flessen kopen om mee te nemen naar het terras (of naar huis of een feestje), maar ook wijnen per glas.

De tweede rosé was een masterpiece, zowel wat betreft de wijn als wat betreft het etiket. De SIN 2006 is evenals de Balletto gemaakt van pinot noir, maar nu van druiven verbouwd in de Napa Valley. De wijnmakers van Trefethen Family Vineyards hebben met deze wijn echt ingespeeld op een zich ontwikkelende trend: SIN staat voor Summer in Napa, en de wijn wordt ook gepromoot als 'fun', als zomerwijn. Zo smaakte hij ons dan ook: vrolijk, zomers, goed in balans, niet te veel restzoet en met genoeg pit en kruidigheid om tegen een stevige Amerikaanse pizza op te kunnen.

Op 5 augustus waren op het jaarlijkse kunstfestival in Sonoma ook diverse wijnmakers aanwezig. Voor 20 dollar kon je er zes wijnen proeven en kreeg je een gegraveerd proefglas cadeau. Eén van de aanwezige producenten was het tamelijk alternatieve en tegendraadse Roshambo. Het logo van het bedrijf is afgeleid van het bekende spelletje Rock Paper Scissors. Van hen proefden we een bijna Zuid-Franse rosé van syrah, getiteld 'imoan' - Naomi, één van de oprichtsters, spelled backwards....

Tot slot hebben we een rosé gekocht om mee te lunchen in de tuin van het wijndomein: een 2005 Tempranillo rosé van Gundlach Bundschu, gevestigd net buiten Sonoma. Ook deze rosé was weer uitstekend in balans: goede zuren, niet te veel restzoet. Bij de sandwiches met kaas en worst smaakte deze wijn uitstekend.

De prijzen van een fles rosé liggen lager dan die van flessen rood of wit van dezelfde wijnmaker. Voor onze begrippen echter zijn die prijzen nog steeds vrij hoog: elk van de genoemde vier flessen kostte tussen de 15 en de 20 dollar (10-15 euro). Op die hoge prijzen én op de diverse genoemde bedrijven kom ik nog uitgebreid terug.

Achteraf gezien is het wel opvallend dat wij met deze rosés zo weinig last lijken te hebben gehad van één van de 'kwalen' van de Californische wijnen: de hoge percentages restzoet. Vandaag las ik in Perswijn een mogelijke verklaring hiervoor: Jancis Robinson beschreef in haar bijdrage het fenomeen van de gewenning van je gehemelte en smaakpapillen, en de gevaren daarvan voor wijncommentatoren en hun lezers. Het is heel goed mogelijk dat wij tijdens onze vakantie gewend zijn geraakt aan de toch wat zoetere wijnen, en dat wij het na die eerste fles van Balletto - die we inderdaad wat zoet vonden - gewoon niet meer proefden! Hadden we een fles rosé meegenomen naar Nederland, en die geproefd na enige weken 'gewone' Europese wijn, dan had ons die rosé misschien wel helemaal niet zo 'droog' meer geleken. Als ik dus de komende tijd lyrisch de een na de andere Californische wijn beschrijf, hou dan zeker in de gaten dat: 1. wij op vakantie waren en 2: wij heel waarschijnlijk steeds meer gewend zijn geraakt aan een zekere mate van 'zoetheid'.
Onbewust van deze redenering hebben wij dit gevaar in Californië wel erkend: het is één van de redenen dat we wijnen mee naar huis namen, zodat we die in onze eigen vertrouwde omgeving nog eens kunnen beoordelen. DE doos zal nog een belangrijke rol gaan spelen in ons definitieve oordeel over de Californische wijnen!

Op de foto: de wijnbar van de Oakville Grocery in Healdsburg

Picknicken in Sonoma

Californië produceert veel wijn. 90% van alle wijn die in de Verenigde Staten wordt gemaakt, komt uit deze staat. Na Frankrijk, Italië en Spanje staat Californië eigenlijk vierde in de rij van wijnproducerende 'landen'. De Californische wijngebieden met de grootste naamsbekendheid zijn waarschijnlijk Sonoma County en Napa Valley. Als je, zoals ik, nu dacht dat daar veel wijn vandaan kwam, heb je het echter grondig mis. Slechts 4% van de Californische wijn komt uit deze twee gebieden ten noorden van San Francisco. Het is dan ook vooral kwaliteitswijn die hier gemaakt wordt, in tegenstelling tot de bulk van de Californische wijn. Die komt uit de Central Valley, gelegen tussen de kustgebergten en de Sierra Nevada, of uit de omgeving van Los Angeles. Bekende firma's als Gallo en Wente hebben hun fabrieken in de Central Valley (Modesto, Livermore). Het zijn vooral deze merken van bulkproducenten die wij bij ons in de supermarkten tegenkomen.

Het grote publiek in Nederland komt echter zelden in aanraking met de wijnen uit Sonoma en Napa, ondanks die grote naamsbekendheid. Een enkeling heeft gehoord van Stag's Leap (net verkocht aan een samenwerkingsverband van het Italiaanse Antinori en St. Michelle uit Washington State), Opus One of Chateau Montelena. Beringer, verkrijgbaar bij bijvoorbeeld AH, is ook gevestigd in de Napa Valley, maar de lijn van wijnen die wij hier in de supermarkt kunnen kopen is gemaakt van druiven die in ieder geval niet in de Napa Valley worden verbouwd. Beringer maakt dan ook deel uit van de multinational Beringer Blass.
Nog weer minder mensen hebben wijnen van de eerder genoemde, beroemde Californische producenten gedronken. Die tref je niet in de supermarkt of bij de slijter aan; hiervoor moet je een vette creditkaart bezitten!

Voor ons gold eigenlijk precies hetzelfde voordat wij deze zomer naar Californië reisden: ik wist dat er in Sonoma en Napa wijn werd gemaakt en dat daar wijnen bij waren die het op konden nemen tegen de grote Franse namen. Maar dat was het eigenlijk wel. We hadden geen hoge pet op van Californische wijn: we kenden uit ervaring alleen dat wat er bij de supermarkt te krijgen is.
En om een lang verhaal kort te houden: we zijn volkomen onder de indruk en misschien wel enigszins verliefd teruggekomen uit vooral Sonoma County!
De natuur is er prachtig en de mensen zijn ontspannen, gastvrij en gul met hun wijn. Ze weten er wat lekker eten is. Druivensoorten en dus wijnen zijn er diverser dan in Napa, waar cabernet en chardonnay heersen. Sonoma is naar ons idee echt een gebied voor de 'gewone' liefhebber; je kunt er rustig in korte broek en T-shirt wijn gaan proeven. Napa echter wekt meer een jetset-indruk. We zagen er meisjes op hoge hakken in de tasting rooms, volkomen opgedoft in tijgerprintjurkjes en met goud behangen. Bij Opus One, met zijn belachelijk pompeuze architectuur, zagen we voor de deur de grote auto's en de chique zakenmensen uit San Francisco.
De centrale highway 29 in de Napa Valley is - vooral in de weekenden - ook veel drukker dan de wegen in Sonoma. De Napa Valley is bovendien vlakker en in onze ogen qua natuurschoon minder interessant dan de prachtige Russian River-, Dry Creek- en Alexander-valleien van Sonoma. Dit beeld kan natuurlijk vertekend zijn, dat geef ik toe. We bezochten bijvoorbeeld niet de parallel aan hwy 29 gelegen Silverado Trail, waarlangs onder andere Stag's Leap is gelegen.

Wij zijn simpelweg als een blok gevallen voor Sonoma County, met zijn gezellige plaatsjes als Healdsburg en Sonoma, waar op het centrale plein wijn gedronken mag worden (een unicum in de VS!). Wat vooral ook ons beeld van Sonoma County heeft bepaald, is de mogelijkheid om te picknicken bij een wijnmaker. In de Napa Valley is dit zo goed als nergens toegestaan!
Je neemt je eigengesmeerde boterhammen of de in de delicatessenwinkel gekochte sandwiches mee, evenals sappen en water voor de kids. Je gaat proeven, zo tegen twaalven, en besluit aan het eind van de proeverij welke wijn je bij de lunch wilt doordrinken. Je koopt een (gekoelde) fles, ze maken hem voor je open en je neemt hem samen met de wijnglazen mee naar buiten, naar de lonkende picknickbanken in de mooi aangelegde tuinen rondom de tasting room. En dan: genieten maar.
Wij hebben zowel bij Arista, vlak buiten Healdsburg, als bij Gundlach Bundschu in Sonoma, geluncht. Bij Arista dronken we een uitstekende, geheel droge Gewurztraminer, die werkelijk tegen een goede Elzasser op kon. Samen met de sandwiches van de beroemde Oakville Grocery in Healdsburg was dit een koningsmaal! Bij Gundlach Bundschu genoten we van één van de weinige in het gebied verkrijgbare rosés, gemaakt van tempranillo en eveneens uitstekend droog gevinifieerd.

Die Amerikanen weten wel hoe ze wijn moeten verkopen! Voerden ze dit idee ook maar eens in Frankrijk in: picknicken bij het chateau, met vers stokbrood, wat Franse kaas, charcuterie, fruit en een lekkere fruitige rosé van het huis. Volgend jaar zo hier en daar maar eens gaan voorstellen.....

Een doos vol wijn

DE doos is veilig thuis! Wat een opluchting toen deze kartonnen doos vol flessen wijn gisterenochtend dan eindelijk, eindelijk op bagageband 18 op Schiphol verscheen. De meeste andere reizigers hadden hun koffers al, maar die van ons lieten tamelijk lang op zich wachten. We hadden al zenuwachtig heen en weer gedrenteld tussen de normale band en de band voor 'odd size luggage', maar daar was hij dan eindelijk, als eerste van onze zeven stuks bagage: onze doos met elf flessen kostbaar vocht. Vandaag is de inhoud ingeschreven in onze voorraad en zijn de flessen neergelegd in onze wijnkast, om de komende weken bij te komen van de enerverende reis vanaf de andere kant van de wereld.

Evenals de meeste andere jaren hebben we het ook dit jaar weer voor elkaar gekregen wijn mee te nemen van vakantie. Dit jaar was dat toch wel een bijzondere onderneming, want het gezin bracht twee weken in Californië en één week op Maui (Hawaii) door. Bezoekjes aan wijnmakers in Sonoma County en de Napa Valley stonden uiteraard op het programma, maar wijn meenemen hadden we van te voren niet ingecalculeerd. Enerzijds hadden we geen hoge pet op van de Californische wijn, anderzijds vonden we het gewoon te onhandig of te duur wijn te gaan verzenden. Totdat we gingen proeven en drinken! Wat een fantastische wijnen hebben we op deze vakantie geproefd! We zijn er nog steeds van onder de indruk. Het begon al heel goed in de supermarkten waar we boodschappen deden: schappen vol 'eigen' wijn en ook nog eens van goede kwaliteit, zo bleek al snel bij onze campingmaaltijden.

Maar de bezoekjes aan de diverse wijnmakers vormden vervolgens absolute hoogtepunten van een vakantie die toch al vol hoogtepunten zat. Na de eerste winery besloten we een bezoekje aan de UPS store te gaan brengen, om eens te informeren of ze wijn voor ons konden verzenden en hoe duur dat dan zou worden. Helaas bleek de winkel in Cloverdale opgeheven en moesten we naar Healdsburg voor de dichtstbijzijnde andere vestiging. In Healdsburg zouden we pas later op de dag komen, dus moesten we onze beslissing om meer wijn te kopen nog even uitstellen.
Bij Martinelli Vineyards & Winery op de River Road in Windsor troffen we echter een zeer slimme salesdame. Zij vertelde ons dat zij ook dozen verkochten, met piepschuim flessenhouders, en dat we de doos best als eigen ruimbagage mee zouden kunnen nemen, zelfs naar Maui toe. We konden dan de doos zo langzaamaan vullen en overal waar we wijn proefden wel een flesje meenemen...
We hoefden niet lang na te denken: per persoon mochten we twee stuks bagage van 50 lb meenemen, totaal dus acht stuks, en daar kwamen we (nog) niet aan met onze huidige hoeveelheid bagage. Zo bedacht, zo gedaan: bij Martinelli werd de doos aangeschaft en alvast met vier flesjes gevuld. Vervolgens kwamen er nog flesjes Beringer, Arista, Gundlach Bundschu, Ridge Lytton en Trefethen bij. Met een rol tape uit de campingwinkel werd de doos gesloten en op het vliegveld van San Francisco door een aardige bagagemedewerker nog voorzien van grote rode stickers met 'FRAGILE' en extra tape.
Vóór de vlucht naar Maui is de doos door de autoriteiten geopend en geïnspecteerd en opnieuw voorzien van nog meer tape.

Veilig kwam onze wijn vervolgens op de luchthaven van Maui aan, waarna hij een aantal dagen rust kreeg in ons appartement met air conditioning. Daarna vloog hij met ons terug naar Los Angeles en Washington Dulles, om vervolgens veilig en wel in Amsterdam te arriveren. Nog steeds zonder vochtige plekken of glasgerinkel, maar wel duidelijk enigszins gebutst en 'gehandled'. Bij de douane vroegen we nog even netjes of het wel mocht, tien flessen wijn uit Amerika importeren. 'Met hoeveel personen bent u? Vier personen? Hé Jan, dat kan wel hè, tien flesjes wijn uit de States met zijn vieren?' Dat de kids nog geen wijn mogen drinken, telde gelukkig niet mee...
Zonder enige kosten hebben wij dus nu negen hele en twee halve flessen geweldige Californische wijn in huis. Hoe geweldig? Dat bewaar ik nog even voor volgende blogjes.

Wijnkeuzes bij Auguste

Beweerde ik zondag nog dat ik maar heel weinig in restaurants eet met een fatsoenlijke wijnkaart, drie maal raden waar ik gisteren dineerde.... Bij een éénsterren-restaurant, Auguste in Maarssen. En zoals dat tegenwoordig gaat als ik met een gezelschap uit eten ga, wie krijgt dan de wijnkaart? Juist ja, ik. 'Want jij weet toch zo veel van wijn!' Nou, in zo'n restaurant voel ik precies wat Anda Schippers in haar column in de recente Perswijn beschreef: eigenlijk durf ik mijn mond nauwelijks open te doen tegenover zo'n hele echte sommelier. Ik heb de wijnkaart doorgebladerd, me verlekkerd aan de heerlijke wijnen en de grote namen, en vervolgens toch maar gekozen voor het veilige wijnarrangement. Bovendien wist ik op het moment dat ik de wijnkaart kreeg nog niet wat we geserveerd zouden krijgen.

Toch zag ik één wijn op de kaart die ik graag wilde inpassen: het knipseltje over die wijn ligt al enige weken op mijn bureau. Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en vroeg de sommelier of het mogelijk was de Bernardus Monterey County Sauvignon Blanc 2005 te combineren bij één van de gerechten. Deze witte wijn, gemaakt door de wijnmakers van de Nederlander Ben Pon, is onlangs door The Wall Street Journal uitgeroepen tot beste witte wijn van deze zomer. Nu heb ik wat tegen 'beste' wijnen, maar als ik zo'n beste wijn dan ook weer tegenkom op de kaart van een gerenommeerd restaurant, ach, dan wil ik dat toch eigenlijk wel uitproberen. En het moet gezegd: ik vond hem uitstekend. The Wall Street Journal heeft smaak! We kregen de Sauvignon Blanc geserveerd bij de eerste gang van garnaaltjes en een zoute dikke visbouillon, waarbij hij uitstekend paste. Het is een knisperend frisse wijn, met klassieke Sauvignon-luchtjes van gras en kruisbessen en een mooie citrus-afdronk. Gelukkig vonden mijn tafelgenoten deze keuze ook heerlijk.

Over de andere wijnen uit het arrangement heb ik wat gemengde gevoelens. Ten eerste was het toch wat veel Nieuwe Wereld: Californië (zelf om gevraagd, toegegeven), Zuid-Afrika en Chili kwamen aan bod, naast een zeer moderne pinot noir uit Pènedes, Spanje. In het kort geef ik wat impressies.
Bij de risotto met versgeschaafde truffel en olijfolie dronken we een assemblage van chenin en sauvignon uit Zuid-Afrika, van de bekende wijnmaker Jean Daneel uit Franschhoek. Eerlijk gezegd heeft deze wijn totaal geen indruk op me gemaakt. Hij was gewoon aardig, maar ik kan er achteraf weinig meer over zeggen. (De truffel met olijfolie was wél verrukkelijk!)
Gelukkig is de pinot noir van Miguel Torres, Mas Borràs 2005, me veel beter bijgebleven. Dit is een stevige, moderne rode wijn uit een wat koeler stukje Spanje. In de geur wat vanille, ontstaan door de rijping op eikenhouten vaten. Daarnaast ontdekte ik aroma's van rood fruit, viooltjes en een lichte hint van chocolade. Met de op diverse manieren klaargemaakte stukjes lam was het een uitstekende combinatie. Deze wijn wil ik nog wel eens in een vergelijkende pinot noir-proeverij zetten naast Spätburgunders uit de Ahr en wat goede Bourgognes. (En misschien, na onze reis naar Californië, naast wat pinot noirs uit de Russian River). Ik vermoed dat deze Spanjaard nog wel eens op mijn tafel thuis zal verschijnen!

Bij het dessert van kersen met warme witte chocolade werd een Chileense wijn geserveerd: Late Harvest Sauvignon Blanc van Errazuriz. Ik vond deze zoete wijn een ontdekking! Heerlijk fris, fruitig, bestemd om op een terras te nippen terwijl je geniet van een zonsondergang in de bergen. Achteraf had ik ook associaties met sneeuw op een zonovergoten Andestop... ;-)
Maar helaas, bij de kersen met warme chocolade was het geen combinatie. Bij dit gerecht had een versterkte zoete rode wijn gepast: Banyuls of Maury misschien, of een port. Het lukte me niet meer de sommelier hierover te vragen, maar ik vond het echt een gemiste kans.
Misschien volgende keer toch maar eens mijn eigen wijnarrangement samenstellen?

Voorpret: een Californische Zinfandel

Nog een paar weken, dan is het zover: ons reisje naar Californië. Zo langzamerhand beginnen we in de stemming te komen. Van Alder Yarrow ontving ik al wat tips voor het bezoeken van wineries rond Healdsburg en Cloverdale. Internet is een onuitputtelijke bron van informatie op dit gebied, dus een goede voorbereiding is gelukkig niet moeilijk.
Heel toevallig ruimde onze Albert Heijn laatst ook wat wijnrestanten op, en daarbij zat, met zo'n grote 35% korting sticker erop, een fles Zinfandel 2005 van Beringer Vineyards. Die kon ik natuurlijk niet laten staan en het risico dat de fles niet goed meer was, nam ik maar op de koop toe. Voor een rode wijn was hij zeker nog niet te oud en er kon alleen iets zijn met de condities waaronder de fles bewaard is geweest. Maar voor rond de 4 euro nam ik dat risico maar.

Beringer is een hele grote naam in de Napa Valley. Het bedrijf is gevestigd in St. Helena, bezit eigen wijngaarden, maar koopt ook druiven op in heel Californië. Het aantal productlijnen is dan ook groot: de simpele Zinfandel uit onze Nederlandse supermarkt komt op hun website niet eens voor.
De Duitse broers Jacob en Frederick Beringer stichtten hun wijngaard in 1876, bouwden er later hun mooie, nog bestaande villa's en vestigden in de loop der jaren een naam die sinds die tijd niet meer uit Californië weggeweest is. Zelfs de Drooglegging wist het bedrijf te overleven. Tussen 1920 en 1933 werd voornamelijk wijn voor religieuze doelen gemaakt: voor mis en avondmaal. Inmiddels zijn de gebouwen historisch erfgoed en worden er 'Historic Tours' over het ruim honderd jaar oude bedrijfsterrein gehouden (waarbij onze kinderen helaas niet mee zullen kunnen: je moet minimaal 21 jaar zijn om deel te nemen aan een uitgebreide Historic Tour...)

Tom Stevenson rekent alle producten van Beringer tot de beste van Californië. Genoemd worden zelfs botrytiswijnen (Nightingale), maar ook Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot en allerlei assemblages. Voor 40 dollar lijkt me die Nightingale wel iets om te proberen. Lekker op de camping met een glaasje zoete Semillon/Sauvignon Blanc (klassieke Sauternesmix!), bij een paar zoete perziken bijvoorbeeld. Ik zet de wijngaard in ieder geval op mijn To Do-lijstje.

Overigens was de Zinfandel van de supermarkt uitstekend. Pittig, fruitig, wat onrijpe, groene paprika-indruk en ook wat tabak, leek me, maar heel aardig om zo op een dinsdagavond bij spaghetti met kaassaus te drinken. Ik heb weinig Zinfandel gedronken tot nu toe, maar ga daar in Californië zeker wat aan doen. Deze supermarkt Zinfandel van Beringer was alvast een veelbelovend begin.

Mail uit Arizona

Ondanks dit blog heb ik vrij weinig last van spam. Dit is te danken aan mijn provider, maar ook aan de fantastische systeembeheerder in ons huis. Toch bereiken mij af en toe vreemde mailtjes, soms interessant, soms minder interessant. Gisteren kreeg ik een wel heel curieuze:



Deze dus. Het bleek te gaan om promotie voor wijn van de Echo Canyon Vineyard and Winery in Arizona, een woestijnstaat in de VS ingeklemd tussen Californië en Texas. De wijnen worden gemaakt van klassieke druivenrassen als cabernet sauvignon, sangiovese, chardonnay, syrah en merlot en zijn onlangs opgemerkt door The Wall Street Journal.

Hoe ik aan dit mailtje kom, zal wel voor altijd een raadsel blijven. Misschien via een van de vele Amerikaanse blogs die ik volg, of via de websites en nieuwsbrieven van Susan Wittig Albert, die detectives schrijft waarin planten en kruiden een hoofdrol spelen en met wie ik eens correspondeerde over een detective waarin de wijnrank in Texas centraal zou staan. (Ze werkt eraan, mochten fans dit lezen.)

Hoe het ook zij: er blijkt dus wijn gemaakt te worden in Arizona. Volgens A History of Wine in America. From the Beginnings to Prohibition van Thomas Pinney werd er zelfs al wijn gemaakt ver voordat Arizona in 1912 een staat van de VS werd. Rond 1880 werden er scheuten van wijnranken in de woestijn geplant, waarna in 1890 wijn gemaakt werd en the Arizona Fruit Growers' Association woestijnwijn ging promoten. Anno 2007 heeft de staat een AVA (Approved Viticultural Area): Sonoita. Er zijn inmiddels 24 wijngaarden en 22 'wineries'. De Arizon Wine Growers Association waakt over de belangen van de sector, waarin 18 miljoen dollar per jaar omgaat.
Volgens de wetten van de staat Arizona mogen wijnmakers die minder dan 20.000 gallon per jaar produceren, hun wijnen sinds 1 september jl. verschepen naar bestemmingen buiten de staat en orders aannemen via mail, fax en telefoon. Ze mogen de wijnen op het internet aanbieden, wat ze dus onlangs aan mij hebben gedaan.
Ga ik ze bestellen? Ik vrees van niet: voor onder de 15 dollar heb ik geen fles kunnen vinden. De prijzen lijken belachelijk hoog te liggen. Mocht ik er over een paar weken in de VS een fles van tegenkomen, zal ik 'm natuurlijk proberen. Maar ik vrees dat zo'n fles uit Arizona in het wijngeweld van Californië weinig kans zal maken. Net zo min als op de Europese markt.

Melody Hill - wijnreclame

Is het geen schattig filmpje? Via Wijn Top 5 kwam ik bij deze video uit, een ruim 50 jaar oud reclamefilmpje voor vijf verschillende soorten wijn van de productlijn Melody Hill. Zo'n stukje wijngeschiedenis mag natuurlijk niet ontbreken op Wijnkronieken! De enige soort wijn die ik in het filmpje kon ontdekken was een ruby port. De Melody Hill-lijn bestond uit ingekochte wijnen, op de markt gebracht door een distributeur, Marven M. Lasky van Capitol Hill, in de Amerikaanse Midwest. Lasky's bezittingen werden begin jaren vijftig overgenomen door de National Liquor Company - tegenwoordig National Wine & Spirits Inc., één van de grootste distributeurs van de USA, en nog weer later door Gallo. Wat er daarna met Melody Hill is gebeurd, heb ik nog niet kunnen achterhalen. Ik zal er mijn Amerikaanse kennissen eens over mailen.

The Sonoma County Wine Library

Soms vind ik het jammer om niet in een wijnproducerend gebied te wonen. Want je mist toch wat aan wijncultuur, wijngeschiedenis, wijnliteratuur en dat soort zaken als er in een gebied niet serieus wijn wordt verbouwd. Neem nou het Duitse wijngebied de Ahr: je vindt er niet alleen het echte werk: wijngaarden en wijnproducenten, maar ook een hele afgeleide wereld eromheen. Wijndetectives bijvoorbeeld, of kunst geïnspireerd door de wijnbouw of wijnfeesten.

Onlangs ontdekte ik een wel heel fantastisch voordeel van een wijnproducerend gebied: zo'n gebied heeft vaak een wijnbibliotheek. Op internet kwam ik The Sonoma County Wine Library tegen, een documentatiecentrum in Healdsburg, Californië, dat werkelijk alle literatuur op het gebied van wijn verzameld. De bibliotheek wil daarmee een heel brede doelgroep bedienen: wijnproducenten die meer willen weten over vinificatietechnieken, marketingmensen die de reclame-uitingen van een bedrijf willen nagaan, historici die (beeld)materiaal voor artikelen zoeken etc... Maar ook de consument die wil zorgen dat hij alle Zinfandels van de streek in zijn wijnkelder heeft liggen, kan er terecht. Nauwkeurig wordt bijgehouden wie waar welke wijnen produceert en sinds wanneer. De Sonoma wijnbibliotheek verzamelt verder ook mondelinge overleveringen van wijnproducenten uit de streek.
De bibliotheek is sinds 1988 open. Opvallend is dat het oudste boek een exemplaar is van het Libri de Re Rustica, gedrukt door de bekende Venetiaanse drukker Aldus Manutius, in 1514. Libri de Re Rustica is een verzameling van het werk van diverse Romeinse schrijvers over de landsbouw. Je vraagt je toch wel een beetje af wat zo'n stukje Europese geschiedenis in Californië doet....

Overigens heeft het Wijninformatiecentrum in Den Haag ook een redelijke bibliotheek op wijngebied. Ik heb er tenminste tijdens een onderzoek gevonden wat ik zocht. Maar die bibliotheek in Sonoma ga ik misschien deze zomer toch ook maar eens bezoeken!