Lekkere rosé van dichtbij

Nederlandse wijnconsumenten zijn toch maar rare snuiters. Ze halen hun geliefde rosé liefst van zo ver mogelijk. Australië en Chili zijn er al aardig op ingesprongen, op onze grote rosébehoefte. Gelukkig wordt er ook wel dichter bij huis rosé aangeschaft: Franse rosé is nog altijd alomtegenwoordig. Maar helaas worden de wijngebieden die het dichtst bij huis liggen vergeten: in Duitsland maken ze de fraaiste rosé’s tegenwoordig! Naar de Ahr is het vanaf Utrecht slechts 2,5 uur rijden. De Pfalz ligt niet verder weg dan de Elzas en Nahe, Rheinhessen en Franken zijn in minder dan een dag rijden te bereiken. En toch kennen we de Duitse rosé’s niet. Sterker nog, menig Nederlandse wijndrinker zal verrast opkijken zodra hij of zij hoort dat ze in Duitsland ook rosé maken.
Toegegeven: rosé heet niet altijd rosé in Duitsland. Roséwijnen van één druivensoort noemt men er ook Weissherbst, en wijn van rode en witte druiven samen heet Rotling. Maar de wijnen zijn er niet minder spannend en verrukkelijk om.

Gisteren proefde ik op uitnodiging van het Informatiebureau voor Duitse wijn twintig rosé’s. Locatie was het fraaie Landgoed Wolfslaar in Breda. Met de terrasdeuren open en tafeltjes buiten konden de aanwezigen in de lentezon genieten van al het fraais dat uit Duitsland voor ons was opgesteld. Opnieuw was ik onder de indruk van het gebodene, net als een jaar geleden op Prowein. Vooral wijnen van Spätburgunder (pinot noir) waren gisteren goed vertegenwoordigd: allereerst een drietal Blanc de Noirs (witte wijnen van blauwe druiven), vervolgens een fors aantal rosé’s en rotlings.
De Blanc de Noirs combineren het frisse van witte wijnen met de fruitige aroma's van vooral aardbeien en frambozen, maar ook soms kersen. Mijn favoriet was de Spätburgunder Blanc de Noir feinherb van Jean Buscher uit Rheinhessen: kruidige neus, mooie balans in zuren met een heel licht zoetje, dat de wijn wat voller maakt. De wijn zoekt nog een importeur.

Van de rosé's vond ik vooral de droge varianten erg fraai: frisse zuren, mooie zachte aroma’s van rood fruit en opvallende lange afdronken. Diverse van deze wijnen hebben echt potentieel als eetwijnen. Zo is de Rosé Trocken PN&P van Weingut Johanniger in de Nahe op de eerste editie van Rosé uit Duitsland door Jonnie Boer van De Librije gebruikt bij een speciaal wijn-spijsdiner, vertelde Alain Jacobs, directeur van het Informatiebureau. Deze wijn heeft een fors aantal maanden op eiken vaten gelegen, wat duidelijk in de wijn naar voren komt. Zo op het terras zou ik deze wijn niet drinken, maar bij een door Jonnie bereid stukje lamsvlees lijkt het me een perfecte combinatie.

De zoetere varianten, waaronder ook de aanwezige Rotlings, zijn niet zo mijn stijl, maar daarom niet minder van kwaliteit. Lekker gekoeld op een terras, bij wat rood fruit of zomaar, uitkijkend over het strand of de wijngaarden, zijn het prima alternatieven voor het lekkers-dat-wij-van-zo-ver plegen te halen. Voor de prijs hoef je het ook niet te laten: de meeste rosé’s zijn verkrijgbaar voor prijzen tussen de 4 en de 10 euro.

Mijn favorieten van gisteren:
- Rosé Trocken van Wagner Stempel, uit Rheinhessen. In Nederland te verkrijgen via RieslingPartners.
- Spätburgunder Weissherbst trocken van de Winzergenossenschaft in Mayschoss, in de Ahr. Deze wijn zoekt nog een importeur! Of je kunt zelf even naar Mayschoss rijden...
- Rosé trocken Cuvée Cabernet & Co. van Knipser in de Pfalz, geïmporteerd door Goessens Wijnen in Maastricht.

Zon in de druipende bossen

Een druilerige middag was het gisteren, dus wat kun je dan beter doen dan wijn gaan proeven? Samen met Anda Schippers begaf ik mij zondag naar het in de bossen gelegen Groot Kievitsdal, om kennis te maken met het mooie assortiment van wijnhandel Vinoblesse uit Baarn. Ruim zestig wijnen op vijf tafels waren er te proeven. Sommigen wijnen hadden hun maker meegenomen, om uitleg te geven, andere spraken voor zichzelf.
Zo'n proeverij moet je te lijf gaan met een doel, anders zie de door de bomen het bos niet meer. Mijn doel was een leuke wijn te vinden die we makkelijk zo doordeweeks konden openen, bij de boerenkool, de pasta of iets anders simpels. Ik had een heel specifiek smaakpalet in gedachten: het pittige en fruitige dat je vaak tegenkomt in Zuid-Franse wijnen van grenache, syrah, mourvèdre, cinsault, carignan etc.

Anda en ik begonnen bij de wijnen uit de Pfalz, waarbij vooral de Spätlese Trocken van Janson Bernhard ons beviel. Een assemblage van gewürztraminer en riesling van hetzelfde huis kon ons minder bekoren, maar, zo legde Tjitske Brouwer ons uit, dat had ook zeker te maken met de leeftijd van de wijn. Aangezien de wijn uit 2007 was en nog maar net in de fles zat, was er nog weinig balans tussen de Rieslingcomponenten en de specifieke Gewürztraminerkenmerken. Over een maand of zes, na enige tijd flesrijping en rust, zou dit een prachtige wijn worden die bij vele gerechten zou passen.

Dit jonge karakter van de wijnen bleek ook bij vele andere flessen op de tafel; gelukkig werd de proever er op het proefformulier ook voor gewaarschuwd. "De wijnen zijn jong, sommige - nèt of nog niet op fles - misschien zelfs niet direct 'lekker'... Gesloten, tikje wrang... door de zuren en de tannines (bij rood), die mits in goede verhouding juist de essentiële componenten van een goede wijn zijn. Let op de concentratie tussen zoet, zuur en bitter. En op duur en finesse van de afdronk." Een goed advies, maar soms wel lastig op je te blijven realiseren. Jonge wijnen proeven blijkt een hele kunst!

Toch hebben we een aantal prachtige wijnen geproefd. Beiden waren we helemaal weg van een Provençaalse rosé, van de hand van Raimond de Villeneuve van Chateau de Roquefort. Deze rosé was vorig jaar de Rosé van het Jaar in de categorie Boutiquewijnen bij Proefschrift. De Corail 2007 is gemaakt van biologisch geteelde en gevinifieerde grenache, cinsault, mourvèdre en syrah. Daarnaast maken ook twee witte druivensoorten deel uit van de assemblage: rolle (vermentino) en clairette. Het was plotseling heel even zomer, daar in die druipende bossen bij De Vuursche.... De wijn gaat in mei geleverd worden: ik zal de tuinstoelen vast gaan schoonmaken!

Een kanjer vond ik ook de Montepulciano d'Abruzzo San Zopito 2006. Prachtig fris rood fruit en kruiden in de neus, soepel, warm, pittig, makkelijk drinkbaar: dat waren de notities die ik maakte. Pas later las ik de omschrijving van de maker: een 85-jarige oude heer, Alberico D'Intino, die pas sinds een paar jaar van zijn wijnstokken een beperkte hoeveelheid (4500 flessen) wijn maakte. Uiteraard heb ik van deze wijn, waar ik echt verliefd op werd, een aantal flessen besteld. Het was niet helemaal de prijs (€ 10,85) die ik voor een 'huiswijn' in mijn hoofd had, maar ik kon gewoon geen weerstand aan deze wijn bieden. Zomaar een lekkere pasta of simpele stoofschotel maken en er dan deze Italiaan bij opentrekken.... Ik kijk al uit naar de levering van de flessen. Overigens waren alle Italiaanse wijnen op de tafel heerlijk fris en fruitig: het was het enige land dat mij over de hele linie uitstekend beviel.

Ook de wijnen uit de Languedoc bevielen me goed: een simpele maar lekkere Coteaux du Languedoc Noblesse Saint Julien, een prachtige, maar jonge La Clape Les Cades 2006 van Pech Redon en een Minervois 2005 van Domaine des Murettes. De laatste twee kwamen ook aardig in de buurt om 'huiswijn' bij ons te worden, maar helaas was ik toen al verliefd op de Montepulciano geworden. De Languedoc/Roussillon zal moeten wachten tot we er deze zomer zelf op bezoek gaan. Er zijn gewoon te veel lekkere wijnen op de wereld... en bij Vinoblesse zijn er een aardig aantal te koop.

Riesling met en zonder 'gout de pétrol'

Tijdens de les op de Wijnacademie bleek al hoe boeiend het is Rieslings te vergelijken. Bij onze tweewekelijkse proefbijeenkomst ervoeren we bovendien hoe lastig het tevens kan zijn.
Na een intensieve zoektocht naar een twaalftal interessante Duitse wijnen - je koopt ze nu eenmaal niet bij iedere slijter of gewone wijnwinkel - had ik een mooie selectie op tafel gezet afgelopen maandag. Ik had wat 'gemenigheidjes' ingebouwd: dankzij Arjan kon ik bijvoorbeeld een Grauburgunder 2006 van Wagner Stempel naast een Pinot Gris 2006 van Apostelhoeve zetten. Zo kon iedereen ervaren wat de kwaliteit van onze Nederlandse wijn is vergeleken met een Duitse. Grappig genoeg meenden een aantal aanwezigen bij deze twee wijnen met Riesling te maken te hebben.... Bij de volle, exotische versie van Wagner Stempel kon ik dat uitstekend begrijpen; de Apostelhoeve mistte daarvoor toch wat karakter, is mijn mening. Maar hij is best voor een Duitse wijn te houden, dat wel.

Als wijn nummer 3 en 4 waren twee Silvaners aan de beurt. Of liever, een Sylvaner en een Silvaner: ik had een Elzasserwijn (Leon Boesch 2005) naast een Frankenwijn (Spätlese trocken, Weingut Am Stein Ludwig Knoll, 2003) gezet. Jammergenoeg verraadt de vorm van de fles, de Bocksbeutel, al snel dat je met een wijn uit Franken te doen hebt. Aangezien er veel Silvaner uit Franken komt, werd bovendien al snel in de richting van die druif gedacht. Over het aroma van beide Silvaners konden we het niet eens worden. Wat een goede Silvaner nu kenmerkt, blijft lastig.

Twee aan twee waren vervolgens vier Rieslings aan de beurt: een Oostenrijker (Petra Unger, Hinters Kirchl 2006) naast eentje uit de Pfalz (Janson Bernhard, Spätlese trocken 2006) en Moezel (Eva Clüsserath, Vom Schiefer 2004) naast Rheinhessen (Wagner Stempel, Heerkretz Siefersheim 2002). Samen met Nico had ik de ordening van de wijnen vooral op restzoet en zuurgehalte gedaan, om eens goed te ervaren wat die balans nu betekent in een wijn. Het bleek enorm lastig de restzoetwaarden in te schatten: zuur en zoet vullen elkaar zo goed aan dat het uiteindelijk voor de beginnende wijnproever vrij lastig is daar iets over te kunnen zeggen. Het zuur maskeert in wijnen vaak de toch wel aanwezige restsuikers.
Over de aroma's konden we het niet eens worden: een aantal aanwezigen vonden deze vier droge varianten nou niet typisch Riesling - wat dat dan ook moge zijn....

Bij de rode wijnen stond een zelfgeïmporteerde Frühburgunder uit de Ahr (Classic, Kreuzberg 2005) naast een door Arjan geïmporteerde Spätburgunder uit de Pfalz (Heinrich Spindler, 2005) op tafel. De Frühburgunder is een kloon van de Spätburgunder en een specialiteit van de Ahr. Zoals het woord al zegt, rijpt deze variant eerder, wat voor een koel gebiedje als de Ahr uitermate prettig is.

We sloten af met een fraaie Gewürztraminer Auslese 2005 van Weingut Friedrich Becker, vergezeld van wat roodschimmel kaasjes. Zelf vond ik deze wijn een prachtige ontdekking. Het aroma van Gewürztraminer kan vaak zo overheersend zijn: een bokaal rozen en lychees waar je al snel genoeg van krijgt. Deze wijn was echter heel ingetogen gemaakt en had daardoor een spannende complexiteit. Echt een wijn waar veel aan te ontdekken en te genieten valt.

Omdat sommigen bij de droge Rieslings moeite hadden de voor hen typische Riesling kenmerken te ontdekken, besloot ik nog een Riesling Auslese 2005 open te maken. 'Jaaaa', was de reactie op deze wijn van Dr. Randolf Kauer uit de Mittelrhein, 'dit is nu Riesling' ;-) Inderdaad kwam bij deze wijn dan toch de roemruchte geur die we van René van Heusden en anderen niet zo mogen noemen naar voren: de gout de pétrol. We leerden allen voor ons wijnbrevet of wijncertificaat dat Riesling vaak gekenmerkt wordt door de lucht van kerosine, naaimachineolie of hoe je het ook maar wilt noemen. Bij deze opleiding mag dat ineens niet meer. Van de ene docent moeten we het 'mineralig' noemen, de andere houdt vol dat het niets met de bodem van doen heeft. Ook heeft het niets te maken met oudering; dan moeten we het Firne noemen. Wat het dan wel is: niemand heeft het ons nog bevredigend kunnen uitleggen. Dat wijn geen scheikunde is, hadden we ook al gehoord van René van Heusden. Maar een beetje meer wetenschap en een beetje meer scheikunde zouden bij deze opleiding helaas geen kwaad kunnen. Reacties op de gout de pétrol-kwestie zijn hier dan ook zeer welkom!

Met dank aan Van Huystee Wijnen in Laren en WerkhovenHelming in Nieuwegein.

Les 12 - Een 'gründlich' rondje Duitsland

Er zijn van die clichébeelden waar we mee opgroeien: Fransen houden van het goede leven, bij Spanjaarden is het altijd mañana, Belgen zijn dom, Duitsers doen alles gründlich.
Het was dan ook wel passend dat wij met een dergelijke degelijke Duitse grondigheid maandag 3 maart les kregen over wijnland Duitsland. Docent was René van Heusden, wijnschrijver en in een voormalig leven leraar Duits.

René's bijdrage ging in op de problemen én de kwaliteiten van de hedendaagse Duitse wijnbouw en haar producten. Jancis Robinson, diegene aan wie ik mijn eigen voorliefde voor Riesling heb te danken, zei het ooit zo: "Germany is the most distinctive major wine producer in Europe with both wines and problems quite unlike those of anywhere else".

Als je die problemen en kwaliteiten wilt concretiseren, kun je zaken als 'cool climate viticulture' en 'wijnwet van 1971' noemen.
Duitsland ligt voor een wijnproducerend land erg noordelijk, het is echt een klimatologisch grensgeval. Het koele klimaat van Duitsland vraagt druivenrassen die langzaam en laat rijpen; dit levert wisselende gradaties van rijpheid in de oogsten op, bescheiden mostgewichten maar ook een sterk aromatisch karakter van het fruit. De zuren zullen over het algemeen hoog zijn, waardoor er, om de wijnen drinkbaar te houden, meestal gespeeld moet worden met een beetje restzoet. Vóór de Tweede Wereldoorlog waren de wijnen bovendien overwegend zoet; dat was de stijl die al sinds de Middeleeuwen bijvoorbeeld in Nederland gretig aftrek vond. Al die tonnen Rijnwijn die de rivieren afzakten naar onze Stichtse en Hollandse markten waren zoet!

Maar in de 21ste eeuw is die tijd definitief voorbij en is dat restzoet een aspect van de problemen van Duitsland: de wijnwet van 1971 stelde dat alle wijnen zoet zijn tenzij het tegendeel op het etiket staat. Alle andere landen gaan van het omgekeerde uit: een wijn is droog tenzij er 'zoet' op staat. Met als gevolg dat in een tijd waarin de consument overwegend om droge wijnen vraagt, hij in Duitsland heel lang niet wist waar hij aan toe was. En ondanks diverse pogingen 'het systeem' te versimpelen, geldt dat eigenlijk nog. Hoewel het merendeel van de producenten definitief het roer heeft omgegooid en droge wijnen maakt, blijven de etiketten een onontwarbare kluwen van aanduidingen als Classic, Spätlese trocken, Qualiteitswein met en zonder Prädikat, Erste Lage, Grosse Gewächs, VDP etc.....

Duitse wijnen zijn bovendien nooit goedkoop: veel van de beste wijngaarden (maar niet alle...) zijn gelegen op steile hellingen, de zogenaamde Steillage. Het bewerken van zo'n Steillage kost aanzienlijk meer manuren dan het bewerken van een vlakke wijngaard. De prijs van een fles uit de Moezel, de Rheingau, de Ahr of welk Duits wijngebied met steile hellingen dan ook, kan nooit laag zijn. En dat blijft in Nederland voor de gemiddelde consument een beperkende factor, helaas.

Uiteraard kregen we ook weer een aantal wijnen te proeven. Veertien stuks, waarvan negen wit, drie rood en twee edelzoet. Het boeiendst was het om de grote verscheidenheid in Rieslings te ontdekken: riesling is een druif die bij uitstek het terroir weerspiegelt, en dat was goed te proeven deze middag.
Zelf was ik het meest onder de indruk van een 'simpele' Classic: 2006 Riesling Classic uit de Rheingau, van Domdechant Werner'sches Weingut. Niet eerder proefde ik een echt goede Classic; bij deze noteerde ik 'sinaasappel, grapefruit, rijk, zonnig, vol, sterk mineraal in de afdronk' en diverse uitroeptekens. Het concept 'Classic' is ontwikkeld door het Deutsche Weininstitut; sinds 2000 mag het op het etiket staan. De wijn moet dan gemaakt zijn van één druivenras; dat druivenras moet op het etiket staan, samen met een jaartal. Het alcoholpercentage moet minimaal 12% bedragen (11,5% in de Moezel) en het restsuikergehalte mag niet meer zijn dan het dubbele van het totale zuurgehalte, met een maximum van 15 g/l. Effectief zijn Classic wijnen altijd droog!

Daarnaast beviel me van de rode wijnen de 2004 Malterdinger Bienenberg Spätburgunder van Weingut Bernhard Huber in Baden het best. Een prachtige, ontwikkelde, volle, ronde pinot noir met veel rood fruit, beter dan mening bourgogne maar uiteindelijk niet te vergelijken daarmee.
En gelukkig was er ook een toetje, zoals het bij een proeverij met mooie Duitse wijnen past. De 2003 Muskateller Beerenauslese van Weingut Ökonomierat Rebholz in de Pfalz was pittig en fris, heel mooi zoet, jong en primair en had een bittertje van de botrytis. Een heerlijke wijn en een waardige afsluiting van een 'gedegen' rondje Duitsland.

Geproefd: Kreuzberg Spätburgunder Unplugged 2005

Zeven maanden geleden is het alweer, ons bezoek aan de Ahr met een Slow Food delegatie. We proefden er heerlijke wijnen, maakten een mooie wandeling en aten er fantastisch. De meegebrachte wijnen lagen in onze wijnkast te wachten tot een goede gelegenheid, en vanavond was het zover: bij de varkenskarbonades met pastinaak en peer van Jamie Oliver maakten we een Spätburgunder Unplugged Spätlese 2005 van Weingut H.J. Kreuzberg open. Op Winelog werd eerder deze week betwijfeld of deze rode wijnen uit de Ahr nu echt zo goed waren. Een lezer vermoedde een relatie met de roes van het reizen en wijnen kopen op domein, waardoor je zelf ingekochte wijnen hoger aanslaat dan eigenlijk terecht is.
De proef op de som was vanavond met deze Pinot Noir uit Duitsland makkelijk te nemen en de uitkomst was eenduidig: de wijn was gewoon geweldig. Dat vond niet alleen ik, die de wijn inderdaad had meegenomen uit de Ahr (maar wel zeven maanden geleden), maar ook Nico, die in maart helemaal niet mee was geweest.

Mijn proefnotitie: kleur - prachtig doorschijnend rood van kleur, eerst helder rood, later wat meer bruinige tinten in het glas; geur - frambozensnoepjes, aards, in eerste instantie een vleugje zwavel, dat later verdween; smaak - licht, fris, zachte zuren, nauwelijks tannines, medium alcohol (13%), uitstekend in balans. Heel subtiel wordt structuur geboden door de opvoeding op grote oude eikenhouten vaten.

Voorafgaand aan het eten leek deze Spätburgunder Unplugged een lieve, lichte wijn, maar in combinatie met het varkensvlees, de peer en de pastinaak kwam er echt een bite naar boven. De wijn leek op te leven bij het vettige gerecht en werd steeds smaakvoller, of zoals ik als gewone wijndrinker wel kan zeggen maar als aankomend vinoloog niet mag: gewoon veel lekkerder! Deze wijn uit Duitslands noordelijkste rode wijngebied had gewoon zuurstof en een goed stuk vlees nodig om volkomen tot zijn recht te komen.

Wat mij betreft blijven de wijnen uit de Ahr ook overeind als de roes van de reis en de eigen import is uitgewerkt. De Spätburgunders (Pinot Noir) en Frühburgunders uit dit gebied zijn gewoon goed!

Het lijkt wel Overtoom....

Je gelooft het of niet: dinsdag bestelde ik per e-mail wijn in Duitsland, vandaag stond de doos met Ausleses en Tresters klaar bij de overburen. De zegeningen van internet, e-mail en de EU zijn toch wel groot op zo'n dag. Zelfs Nederlandse bedrijven krijgen dat niet altijd voor elkaar, levering twee dagen nadat de bestelling is verstuurd. De rekening zat gewoon in de doos: even overmaken via internet en klaar!

Onze al eerder bestelde Ausleses van Randolf Kauer bevielen zo goed, dat we samen met vrienden nog maar een doos hebben besteld. Heerlijk bij de appeltaart bijvoorbeeld, of de appelcrumble! Maar nog beter is het om deze piepjonge Ausleses te laten liggen. Dat was oorspronkelijke onze bedoeling met de vorige lading, maar helaas, ze waren zo lekker....

Kauer, een producent uit de Mittelrhein, staat volgens de Gault Millau 2006 ook erg goed bekend om zijn Tresters, het stooksel van de schillen en steeltjes van de druiven. In dit geval is het Trester speciaal van rieslingschillen gemaakt en gelagerd op houten vaten. We konden vanavond natuurlijk geen weerstand bieden aan zo'n nieuw flesje in onze voorraad, dus openden we het na het eten maar snel. En inderdaad: een uitstekende zachte Trester, 42% alcohol, lichte geur vanille en fruit, een prima digestiefje. Dat wordt weer genieten de komende tijd!

Riesling in de VS

Riesling is enorm populair in de Verenigde Staten. Zo populair dat zelfs de grootste Rieslingproducent ter wereld, Chateau St. Michelle uit Washington State, nog Riesling in moet kopen in Duitsland om aan de binnenlandse vraag te voldoen. St. Michelle's partner in Duitsland is Ernst Loosen, die speciaal voor de Amerikaanse markt een offdry (droog maar net niet helemaal) Riesling Saint M maakt. Zelf haalden we deze zomer in Californië een Riesling van St. Michelle uit de supermarkt die absoluut de moeite waard was. En voor de prijs van slechts een dollar of 10 hoefden we het ook al niet te laten.

Riesling wordt al sinds de tweede helft van de negentiende eeuw in Amerika verbouwd. Duitse immigranten zorgden voor aanplant in Californië, waar de druif in de koelere delen van bijvoorbeeld de Napa- en Sonomavallei goede resultaten opleverde. Toen in de jaren '60 van de twintigste eeuw de kwaliteitswijnbouw in Californië eindelijk weer uit het slop kwam (na de Drooglegging en de imagoschade die wijn daardoor had opgelopen), was Riesling één van de populairste wijnen. De successen die echter met rode druivenrassen als cabernet sauvignon geboekt werden, zorgden ervoor dat veel riesling tussen het midden van de jaren '80 en het midden van de jaren '90 gerooid werd. Anno 2007 wordt riesling echter weer volop geplant, vooral in de staten Washington en Oregon, waar de omstandigheden nog weer beter zijn voor deze uitgesproken koel-klimaatdruif dan in Californië.
Toch wordt ook in Californië nog steeds goede riesling gemaakt. Eerder beschreef ik al de Dry Riesling van Beringer. Een andere Riesling uit de meegebrachte doos is die van Trefethen, die nog op een oosterse maaltijd wacht om geopend te worden.

Meer Duitse wijnmakers dan alleen Ernst Loosen produceren Rieslings speciaal voor de Amerikaanse markt. Tijdens les 2 van de vinologenopleiding maakte ik kennis met Haart to Heart, een volle Riesling met een laag alcoholgehalte en een heel klein restzoetje. Toch komt de wijn droog over en heeft hij niets van het laffe zoet waarmee we wijn voor en door Amerikanen al snel associëren. Het leek niet op een strakke, fijne Moezelriesling, maar meer op een volle Riesling uit de Pfalz of de Rieslings die we in Californië proefden deze zomer... (hé...).Toch is het Weingut Reinhold Haart langs de Moezel gelegen, in Piesport. Volgens de docent, Magda van der Rijst, was deze wijn speciaal voor de Amerikaanse markt gemaakt.
Aangezien ik al 20 jaar gefascineerd ben door Riesling en het een wijn is waar je me 's nachts voor wakker mag maken, droog of edelzoet, heb ik nog wat verder onderzoek gedaan naar die koppeling Riesling en Amerika, en naar de Haart to Heart, Want het was een uitstekende wijn, die mij, hoewel hij tijdens de les te warm werd geproefd, prima beviel. Daarom heb ik de importeur van de Haart to Heart, Jacob Molendijk van RieslingPartners, maar eens gevraagd naar wat meer informatie. Jacob bevestigde mij dat Theo Haart, specialist in 'edelsüsse' wijnen en uitgeroepen tot wijnproducent van het jaar 2007 door de Duitse Gault Millau, met deze wijn reageerde op de vraag van zijn Amerikaanse afnemers naar drogere wijn. De wijn heeft een alcoholpercentage van 10%, 22,0 g/l restzoet en 8,6 gram zuren per liter. De wijn van jaargang 2006 is op het wijngoed al uitverkocht, maar in oktober kan RieslingPartners nog 60 flessen tegemoet zien. Jacob heeft ook Haart nog wat toelichting en informatie gevraagd, waarop hij onder andere de volgende toelichting op de mooie wijn ontving: Das Geschmacksempfinden, ob ein Wein trocken oder halbtrocken schmeckt, ist auch abhängig von der Komplexität des Weines, seiner Säurestruktur und Mineralität. Weine gleichen Zuckergehaltes schmecken vom Schieferboden weniger süß als Weine von einem Kalkboden. Auch mit zunehmendem alter des Weines nimmt der Süßegeschmack ab. Es freut mich, dass Ihnen mein Wein geschmeckt hat!

Wijnmuseum in het 501ste blogje

Wow, ik zag net dat ik al 500 keer een stukje heb gepubliceerd. Dit is het 501ste blogje! Dat moet natuurlijk gevierd worden vanavond. Een mooie fles Riesling Spätlese van Dr. Randolf Kauer ligt klaar. Soms denk ik er wel eens aan om te stoppen, zeker als ik even een poosje geen inspiratie heb. Maar momenteel liggen er nog zoveel onderwerpen klaar om uitgewerkt te worden, Wijnkronieken gaat nog wel even door! En de wijngeschiedenis blijft een boeiend onderwerp om over te lezen en te leren.

Voor wie de komende herfstige dagen naar de Moezel reist, om een paar dagen te wandelen of wijn te drinken: in Bernkastel Kues is deze zomer een interessant nieuw wijnmuseum geopend. Hoewel, nieuw: ik kan me herinneren dat ik zo'n 10 jaar geleden voor ditzelfde gebouw heb gestaan, maar toen was het dicht. Door de ramen waren op de begane grond nog net de traditionele wijnbouwwerktuigen uit vorige eeuwen te zien. Maar anno 2007 is de instelling geheel bij de tijd gebracht. Met gebruikmaking van de nieuwste technieken is in het 500 jaar oude St. Nicolashospital een uiterste moderne tentoonstelling te zien, waar alle aspecten van wijn en wijnmaken aan bod komen. Terroir, de Moezel, de Romeinen, de hellingen, geografie, vinificatie, aroma's: je kunt het zo uitgebreid niet bedenken of het wordt behandeld. Uiteraard is er ook een vinotheek en zelfs een bioscoop.

Bron: Wein-Plus.com

Blanc de Noir uit de Ahr

Witte druiven leveren witte wijn, rode of blauwe druiven leveren rode wijn. Niets lijkt simpeler dan dat. Maar schijn bedriegt ook hier een beetje. Er bestaan namelijk nauwelijks echt rode of blauwe druiven; er bestaan wel druivensoorten met een blauwe of rode schil, maar het vruchtvlees is in de meeste gevallen gewoon blank! Om rode wijn te krijgen moet je dus de schillen mee laten weken en vooral lang bij het sap van het vruchtvlees laten zitten, om zoveel mogelijk kleurextractie te krijgen.
Het is dus ook mogelijk om van druiven met een rode of blauwe schil een witte wijn te maken. Het bekendste voorbeeld is Champagne. In de traditionele Champagnemix gaan drie druivensoorten: de witte chardonnay en de rode soorten pinot noir en pinot meunier. Toch is Champagne over het algemeen wit (de rosés uitgezonderd natuurlijk). Dat komt omdat ze de schillen van de pinot noir en de pinot meunier geen seconde langer dan nodig is in contact laten met het sap. Die schillen worden zo spoedig mogelijk verwijderd.

Uiteraard is hetzelfde proces ook mogelijk voor niet-mousserende wijnen. Een fantastisch voorbeeld daarvan proefde ik dit voorjaar bij restaurant Sanct Peter in Walporzheim, in het Ahrdal. De firma Brogsitter maakt een zogenaamde 'blanc de noir' (witte van zwarte [druiven]) No. 1 van spätburgunder, de rode druif waar het Ahrdal bekend om staat. Deze No. 1 was een droge witte wijn, die je geweldig kon doordrinken tijdens het hele diner, of je nu vis, vlees, gevogelte of vegetarisch at. Toen was ik al onder de indruk van die wijn en de naar Nederland meegenomen fles heeft die indruk dubbel en dwars bevestigd.

We aten gisteren rivierkreeftjes met bleekselderij en paprika, gekruid met tabasco. Bij deze aparte smakencombinaties hield de frisse blanc de noir moeiteloos stand, mede dank zij zijn stevige zuren. Voor de rest roken en proefden we wat onrijp tropisch fruit en bittere citrus. De wijn deed ons vooral denken aan Champagne, wat zo gek nog niet is. Er bestaat namelijk ook Champagne Blanc de Noir van ... pinot noir. En pinot noir is dezelfde druif als de spätburgunder!
Die Champagne-indruk werd nog versterkt omdat de No. 1 een heel lichte prikkeling op de tong vertoonde. In het glas zagen we minuscule kleine speldenprikken bubbelen. Net als Champagne is de No. 1 van Brogsitter heel breed inzetbaar; hij zal uitstekend smaken bij heel veel verschillende soorten gerechten. Wel is het een echte 'eetwijn': als aperitief doet hij het minder goed, tenzij je er een stevig hapje bij eet. Het alcoholpercentage is ook nog vermeldenswaardig: slechts 12,5%. Het lijkt wel of ik de afgelopen dagen steeds vaker flessen met een alcoholpercentage tussen de 10 en de 12% tref. Zou er langzamerhand een kentering komen?
Ik kocht de fles No. 1 Spätburgunder Blanc de Noir van Brogsitter voor slechts € 7,95 bij het restaurant Sanct Peter; opnieuw een reden om deze herfst weer een bezoekje aan de Ahr te brengen.

Dr. Loosen's Pinot Blanc: voor de zwoele lenteavond

Wat een dag vandaag: prachtig weer, zelfs vanavond is het nog zwoel. Na een lome dag op het werk was het goed thuiskomen vanavond. In de ijskast wist ik een interessante fles Pinot Blanc te liggen, gisteren aangeschaft bij Gall&Gall. En ik had me daar al de hele dag op verheugd! Want het was geen gewone fles, maar een fles van Dr. Loosen. Dé Dr. Loosen, Ernst Loosen uit de Moezel.
Jaren geleden heeft de BBC-wijnserie van Jancis Robinson een geweldige impact op ons gemaakt. Af en toe kijken we nog wel stukjes van de videobanden. Een van de boeiendste verhalen vinden we dat over de Riesling in de Moezel, waarbij Jancis op bezoek gaan bij ene Ernst Loosen, toen één van de opkomende nieuwe sterren in Duitsland.

Tijdens een korte vakantie in de Moezel bezochten we Loosen niet, maar kochten we er in een wijnhandel wel wijn van. Sinds die tijd is de naam van Ernst Loosen voor ons toch een beetje mythisch, iets speciaals. Want wat een prachtige Rieslings maakt die man!
Je kunt zijn wijnen natuurlijk kopen in Nederland, maar in onze directe omgeving vonden we nooit een adresje waar we dat op regelmatige basis konden regelen. Tot deze week de klantenaanbieding van onze nationale slijtersketen weer in de bus viel. Gall&Gall had wijn van Loosen in de aanbieding: geen Riesling, maar Pinot Blanc (opvallend detail: Loosen had de wijn ook Weissburgunder kunnen noemen, maar koos voor het internationalere Pinot Blanc). Natuurlijk heb ik onmiddellijk twee flessen hiervan aangeschaft. De wijn komt van 15-jaar oude stokken en was eigenlijk een soort bijproduct: ach ja, laten we het maar eens proberen. Maar ik wilde dat meer wijnmakers van dergelijke bijproducten produceerden! Wat een heerlijke wijn. Een wijn die je na zo'n dag als vandaag weer helemaal opwekt, die verfrist en verkwikt. Een feestwijn voor alledag, een wijn die je werkelijk iedereen kunt voorzetten, maar toch heel speciaal blijft. Ik zou bijna zeggen: het is koopavond, haal nog even snel een paar van die flessen, zeker als je vanavond met wat vrienden in de tuin zit. Of gewoon met je man, je vriend of alleen: in alle gevallen is het dé wijn voor zo'n avond als nu.

N.B. De foto komt van WinePictures.com; een prachtige site, voor het echte wijnfotowerk.

Wijnwandelen langs de Ahr

Tot slot van de verslagen over mijn reisje naar de Ahr nog even aandacht voor het wandelen. Want na het proeven en drinken van wijn is dat toch wel een van de bekendste dingen waar mensen voor naar het dal komen. Komend van de snelweg 61 is het een vreemde gewaarwording: je rijdt door een prachtig golvend landschap, en niets duidt er nog op dat er zo'n mooi wijngebiedje vlakbij is. Dan ga je plotseling een bocht om en zie je aan de overkant van de weg steile wanden, in ons geval op 23 maart nog met sneeuw bedekt! Langzaam daal je via diverse bochten en haarspelden naar de rivier, om dan in een andere wereld aan te komen. De grote steden Bonn en Keulen zijn helemaal weg, hier vind je dorpjes, minikerkjes die zo weggelopen zijn van je Märklin-modelspoorbaan en wandelpaden. Veel wandelpaden zelfs. Ik heb geen idee hoeveel kilometer bewegwijzerde routes er door het dal loopt, maar het moeten er veel zijn.

De bekendste van die routes is de Rotweinwanderweg, waar we zondag dan ook een stukje van gelopen hebben. De route begint officieel in Altenahr en eindigt in Bad Bodendorf, een totale lengte van 35 km. Er zijn ook diverse aftakkingen, rondwandelingen, dorpspaden e.d. Routeboekjes heb ik niet kunnen vinden, en zijn waarschijnlijk ook niet nodig. Via internet kun je je goed oriënteren, ter plekke is alles uitstekend aangegeven met enerzijds het bekende druiventrosje, anderzijds diverse andere bordjes en overzichtspanelen. Verdwalen is zo goed als uitgesloten.
Wel zijn er wandelboekjes die de hele streek beslaan en dan ook stukken van de Rotweinwanderweg meenemen. Op de site van de Rotweinwanderweg vind je wat tips.

Langs de route zelf zijn meestal geen eetgelegenheden, maar een afstekertje naar een dorp is zo gemaakt, en daar vind je natuurlijk gewoon cafés, bakkers, restaurants en snackbarren. Water meenemen is wel aan te raden, zeker als het wat warmer wordt. Er zitten aardige klimmetjes in de route.
Tot zover de Ahr-verslagen. Uiteraard volgen te zijner tijd nog proefnotities van de wijnen die ik meebracht, onder andere de Spätburgunder van Meyer-Näkel die ons zo goed smaakte in de Hofgarten in Dernau.

Trester uit de Ahr

Het Ahrdal biedt niet alleen wijn. Veel producenten maken ook stooksels als grappa en marc. In Duitsland heeft dat andere namen: Weinbrand, Trester of Weinhefebrand bijvoorbeeld. Weinbrand is het product dat verkregen wordt door het destilleren van wijn. Uit de schillen en de pitten wordt Trester gestookt, wat in Italië grappa heet en in Frankrijk marc. De lie, ofwel de restanten wijnbezinksel met gist, wordt in Duitsland gedestilleerd tot Weinhefebrand.

Van de Mayschosser Winzergenossenschaft bracht ik een fles Spätburgunder Ahr Trester mee; 43% alcohol, heel zacht en heerlijk op een zachte lenteavond bij de vuurkorf!
Net als bij grappa wordt Trester druivensoort-specifiek gestookt: er is dus Spätburgunder Trester, Riesling Trester (volgens de Gault Millau 2006 is een bekende producent hiervan Randolf Kauer in de Mittelrhein), Gewürztraminer Trester (Weingut Freidrich Bester in de Pfalz) enzovoort.

Bij Weingut Kreuzberg in de Ahr weten ze er ook een leuk woordgrapje mee te maken: ze stoken Grapp'Ahr en laten dat in barrique rijpen. Voor 0,35 liter moet je dan wel € 13,60 betalen, terwijl de Spätburgunder Trester van de Mayschosser Winzergenossenschaft € 12,70 voor 0,70 liter kost. Ik vraag me af of je dubbel genot hebt van die Trester van Kreuzberg.... Dat zal ik bij een volgend bezoekje aan het dal maar eens moeten uitzoeken!
Helaas ken ik de Italiaanse grappa's en Franse marc's niet voldoende om een vergelijking met de Duitse brands te maken. Maar wat mij betreft haal ik de komende maanden nog wat flesjes digestief uit de Ahr. Ze zijn het werkelijk waard.

Mayschosser Winzergenossenschaft

Je hebt wijn en wijn: elk wijngebied heeft zijn chique wijnen, zijn boegbeelden, de wijnen die in alle wijntijdschriften genoemd worden. Voor het Duitse wijngebied de Ahr zijn dat de wijnen van bijvoorbeeld H.J. Kreuzberg, van Werner Mayer-Näkel, van Weingut Nelles en Peter Kriechel. De ene wijn is wat strenger dan de andere, maar ze zijn allemaal kwalitatief hoogstaand, en ik zou ze allemaal schenken bij een goed diner. Aan een kennis of familielid zou ik ze echter niet cadeau doen (tenzij dat een echte wijnkenner is). Sommige van deze wijnen zijn namelijk erg 'elitair'; je moet ze leren waarderen. Het zijn zeker geen 'instapwijnen'.

Maar gelukkig zijn er in de Ahr ook wijnen voor een groter publiek, veel makkelijker te begrijpen en sneller te drinken. Zulke wijnen proefde ik vorig weekend bij de Mayschosser Winzergenossenschaft. Dit is de oudste coöperatie van het land, ontstaan in 1868. Ruim 300 boeren zijn lid, allemaal krijgen ze uitbetaald naar de kwaliteit van de druiven die ze leveren, niet de kwantiteit.

En de wijnen zijn hier zeker niet minder goed: in de Gault Millau Deutschland van 2006 komt de Winzergenossenschaft er uitstekend vanaf met drie druiventrosjes, hetzelfde aantal als Kreuzberg en maar eentje minder dan Meyer-Näkel. Maar toch: de sfeer is er anders, toegankelijker, en het scala aan wijnen is groter en ook prettiger geprijsd.

We arriveerden bij de coöperatie na een prachtige wandeling door de wijngaarden en de bossen. Onze gids bleek een erg aardige gepensioneerde wijnbouwer van bijna 70 jaar, die ons in een mengeling van Duits en steenkolen Nederlands de kelders en het wijnmuseum liet zien. Vooral de variatie aan vatformaten viel op: kleine barriques van 225 liter, grote vaten van 4000 liter en van alles daar tussen in. Erg Duits waren ook de diverse vaten met een voorkant van houtsnijwerk, speciaal vervaardigd voor diverse jubilea.

Na de rondleiding mochten we plaats nemen in de speciale proefruimte, waar de glazen al gelijk bij de eerste proeffles goed vol werden geschonken. Onze begeleider ging ervan uit dat we kwamen om te drinken, niet om te proeven. We waren tenslotte Nederlanders.... Gelukkig wisten we deze sympathieke heer al snel te overtuigen van onze serieuze bedoelingen: we wilden wijn proeven en moesten bovendien nog naar Nederland rijden. Toen we vervolgens ook nog eens geïnteresseerde én geïnformeerde vragen begonnen te stellen, konden we helemaal niet meer stuk. Na de derde proeffles werd een 3a ingelast, op het huis. Omdat we helemaal naar de Ahr waren gekomen om Frühburgunders te proeven (dat hadden we inmiddels uitgelegd), moesten we uiteraard ook een Frühburgunder van de Winzergenossenschaft proeven. Het was een sappige, kruidige wijn, met de geur van mokka en rood fruit. Voor € 15,00 was het een uitstekende fles, betaalbaarder dan de meeste andere Frühburgunders die we proefden dat weekend.

Maar ook de andere wijnen waren uitstekend. We proefden een Riesling, een heerlijke Weissherbst van spätburgunder, een cuvée van regent en spätburgunder en diverse prettige Spätburgunders, dé wijnsoort waar het dal bekend om is. Ik leerde eindelijk waarin Weissherbst van rosé verschilt: volgens de Duitse wijnwetten moet Weissherbst gemaakt worden van één druivensoort en moet de most minstens 65° Oechsle hebben. Wijnen met meerdere druivensoorten en een lager Oechsle-gehalte moeten rosé heten. Ieder Weissherbst is eigenlijk een rosé, maar niet iedere rosé is een Weissherbst.

We sloten de proeverij af met een 2003 Altenahrer Klosterberg Spätburgunder Auslese, die naar jam en banaan rook. De gisting van deze Auslese was gestopt onder hoge druk, om niet een te zoete wijn te krijgen. (Auslese houdt in dat de most een bepaalde hoeveelheid suiker moet bezitten: in dit geval tussen de 83-88° Oechsle). Ik vond het best een aangenaam glas wijn, dat zo als aperitief of bij een klein hapje prima zal smaken.

De wijnen vielen bij ook mijn medereizigers zeer in de smaak: ik geloof dat de koplampen van een van de auto's nog net niet opnieuw afgesteld hoefden te worden..... Ben je in het Ahrdal en hou je van wijn: ga dan zeker even langs bij Mayschosser Winzergenossenschaft.

Wildmuskat: een rariteit met kwaliteiten

Over rare en onbekende druiven gesproken (zie blog van gisteren): ook op Prowein was er één en ander aan curiositeiten te ontdekken. Al ronddwalend door de enorme hallen stond ik plotseling bij de ministand, nog geen twee meter bij twee meter, van Weingut Amalienhof in Heilbronn. Mijn aandacht werd getrokken door een grote foto van een wijngaard en de term Wildmuskat. Ooit las ik - ik meen in het Slow Food-magazine - over een Amerikaanse wijnbouwer die wijn maakte van in het wild groeiende druiven. Ik meende in deze Wildmuskat iets vergelijkbaars gevonden te hebben.

De standhouder wist mij echter te vertellen dat zijn wijn uniek was: hem was niets bekend van een Amerikaanse wijn van wilde druivensoorten. Hij maakte de enige echte Wilde Muskaat. Ooit werd in de natuur rondom het wijngoed Amalienhof een 'wilde' wijnrank aangetroffen. De wijnrank werd bestudeerd, gedetermineerd, er werd geëxperimenteerd en er werd wijn van gemaakt. Het bleek om een variant van de rode druivensoort Lemberger te gaan, ontstaan zonder menselijke tussenkomst en door natuurlijke bevruchting. De soort kreeg een naam: Wildmuskat, naar het sterke muskaatkarakter van de wijnen.

Die wijnen waren nu op Prowein te proeven, en wat voor wijnen: alle typen, of ze nu van de Wildmuskat alleen of in assemblage met andere druivensoorten gemaakt waren, hadden een zeer sterk rozenaroma. Het was letterlijk of je een glas rozenwater dronk, maar dan anders, beter, lekkerder. Als ik ooit had gedacht dat er aan wijn andere smaakstoffen dan die uit de druiven werden toegevoegd, dan zou dat voor deze 'rozenwijn' gelden. En toch waren het puur de smaak- en geurstoffen van de druivensoort die in deze wijn tot uiting kwamen, zoals het een echte wijn betaamt.

Ik proefde zowel droge als zoetere varianten van de Wildmuskat, naast een aantal geslaagde assemblages, onder ander met Spätburgunder. Allen waren van goede kwaliteit. Naar mijn smaak waren het geen wijnen waar je flessen van blijft doordrinken, maar ze waren wel degelijk de moeite van het opentrekken waard. Of een wijn als deze voor een grotere markt geschikt is, dat waag ik te betwijfelen. Maar als curiositeit is er zeker een toekomst voor de Wildmuskat. Ik wens de wijnmakers op de Amalienhof dan ook van harte toe dat de dagjesmensen en wijntoeristen in groten getale langskomen en dat ze veel en graag van de wijn zullen proeven en kopen! Want inmiddels is de Wildmuskat geen wilde druif meer; in 1983 waren er zoveel stokken in cultuur gebracht dat er vijf liter wijn gemaakt kon worden. In 1991 volgende de eerste officiële oogst; in 2003 werd de soort benoemd als Wildmuskat en de volgende stap is de opname van de druivensoort in de officiële boeken. De Wildmuskat is getemd, en eigenlijk vind ik dat jammer. Maar als dat niet zo was geweest had ik er ook geen wijn van kunnen proeven. Ieder voordeel heb z'n nadeel!

Slow Food Frühburgunder Forum

Rare en minder bekende druiven zijn een zwak van mij. Met veel plezier heb ik dan ook samen met Anda Schippers het afgelopen weekend een reisje naar het Frühburgunder Forum in Kloster Marienthal in het Duitse Ahrdal georganiseerd. Dit dal van de rivier de Ahr ligt op een uurtje rijden van Venlo en is te beschouwen als de achtertuin van Bonn. Ze maken er vooral rode wijnen van onder andere spätburgunder - wat de Fransen pinot noir noemen.

Samen met een twaalftal Slow Foodies uit Nederland hebben we dit weekend kennis gemaakt met een druif die echter sinds de jaren tachtig in de Ahr furore maakt: de frühburgunder. In de jaren vijftig was deze vroegrijpende kloon van de spätburgunder zo goed als verdwenen. Wetenschappers van Geisenheim, het bekende Duitse Wijnbouwinstituut, wisten echter te achterhalen waarom de soort met uitsterven bedreigd werd. Ze schakelden het virus dat de bladeren aantastte uit en leverden gezonde klonen van de soort aan de wijnbouwers in het dal.

Slow Food nam enkele jaren geleden de druivensoort in haar Ark van de Smaak op, om zo het voortleven van deze bijzondere wijn te waarborgen. Dit weekend werd het eerste Forum rondom de druif georganiseerd; diverse lezingen werden gehouden en de bezoekers konden kennis maken met Frühburgunders van zestien producenten.

Het Forum werd gehouden in het eeuwenoude klooster Marienthal, gelegen in een kloof aan de noordkant van het prachtige wijngebied. Vanuit ons overnachtingadres in Dernau liepen we er zaterdagmorgen in een kwartiertje heen. Binnen wachtte ons een zeer enthousiaste schare proevers, eigenlijk veel te veel voor de kleine proefruimte. Zelf heb ik dan ook slechts wijn van vijf producenten kunnen proeven. Helaas vielen niet alle wijnen in de smaak: veel producenten gebruiken kleine barriques, eikenhouten vaten van 225 liter, waardoor de wijn een zeer sterk vanille-aroma krijgt. Ik vond deze zware houttonen niet altijd passen bij de wijnen en gaf de voorkeur aan wijnmakers die hun wijnen in al vele malen gebruikte oudere vaten lagerden. De Ahrweiler Ursulinengarten 2006 van Weingut Sonnenberg in Bad Neuenahr beviel mij bijvoorbeeld uitstekend, evenals de Jubilus Frühburgunder Qualiteitswein trocken 2005 van Weingut Peter Kriechel.

Mijn favorieten zijn echter de wijnen van Werner Meyer-Näkel. Voor zowel zijn Spätburgunders als zijn Frühburgunders mag je me wakker maken. Van de Frühburgunders proefde ik de Bad Neuenahrer Sonnenberg Frühburgunder Qualitätswein trocken 2004, de topper voor meer liefhebbers binnen ons gezelschap. Op de Spätburgunder die we van Meyer-Näkel vrijdagavond bij het diner dronken, kom ik later nog terug.

Niet alle producenten van Frühburgunder waren op het Forum aanwezig. We overnachtten bijvoorbeeld in het pension van Weingut H.J. Kreuzberg in Dernau; dit wijngoed maakt zeer krachtige en indrukwekkende Frühburgunders, maar was uit principe niet aanwezig bij het Slow Food-evenement. Helaas werd ons niet helemaal duidelijk waarom. Van Kreuzberg nam ik twee Frühburgunders mee naar huis: de Classic van 2005, gerijpt op grote oude vaten, met een romige, boterige structuur en veel fruit in het aroma en de op barrique gerijpte Frühburgunder 2005, die zeker nog vier tot zeven jaar weggelegd kan worden. De laatste heb ik vooral meegenomen om eens te kijken hoe deze wijnen op barrique zich nu ontwikkelen. Het was eigenlijk de enige op barrique gerijpte Frühburgunder die me beviel.

Als laatste Frühburgunder proefden we zondag nog een kruidige, sappige variant uit 2004 van de Mayschosser Winzergenossenschaft. Helaas had deze wijn weer een vrij hoog alcoholgehalte - 14,5 % -, een euvel waar de rode wijnen uit het Ahrdal toch ook een beetje aan lijden. Over ons bezoek aan deze coöperatie zal ik nog een apart verslag schrijven.

Al met al bleek het weekend een fantastische kennismaking met een wijngebied dat eenvoudig op één dag vanuit ons land is te bezoeken. We maakten niet alleen kennis met de Frühburgunders, maar hebben ook diverse andere rode wijnen en rariteiten geproefd. Het dal heeft bovendien een aantal bijzonder goede restaurants én heel prettige wandelmogelijkheden. Over al dat andere naast Frühburgunder dat de Ahr te bieden heeft, zal ik binnenkort verslag doen.
De Frühburgunder verdient in ieder geval zijn plaats in de Ark van de Smaak, evenals een plekje in mijn wijnkast!

Voor een volledig verslag van onze reis, zie ook Aardse Genoegens, de site van Anda Schippers.

Moord (en ander zaken) in het Ahrdal

Het wijngebied de Ahr heeft iets met detectives en moordzaken: in een boekhandeltje in Ahrweiler trof ik dit weekend een opmerkelijke reeks boeken voor de wijnliefhebber. Broederlijk naast de wijngidsjes van het gebied stonden in een kast ook vier 'wijnkrimi's' van de hand van Carsten Sebastian Henn. Hoofdpersoon is chef-kok Julius Eichendorff, die in zijn vrije tijd diverse moordzaken weet op te lossen. De vier detectives spelen zich af in het Ahrdal, en volgens de verkoopster in de boekhandel is het leven in het dal duidelijk in de boeken te herkennen. Mocht je minder makkelijk Duits lezen dan Duits aanhoren: van In vino veritas en Vinum Mysterium zijn ook luisterboeken op cd gemaakt.
Helaas zijn de boeken niet in het Nederlands vertaald, en ook de Openbare Bibliotheek in Utrecht heeft de Duitse versies niet op de plank staan. Had ik toch één van de boeken moeten kopen.... (De titels zijn natuurlijk wel te bestellen via internetboekhandels).

Wil je liever iets actievers, dan kun je in het dal ook terecht voor het WinzerKrimi-diner. Winzergenossenschaft Mayschoss organiseert een aantal keer per jaar een diner met als thema Weisses Blut - Blanc de Noir oder Das Geheimnis des alten Winzer. Tussen de gangen door wordt het verhaal verteld van de moord op de rijke 'Weingutsherr' Graf von Ahre in het jaar 1653. Het is aan de disgenoten om de zaak aan het eind van de avond op te lossen....

In het Ahrdal, het noordelijkste kwaliteitswijngebied van Europa op slechts een uurtje rijden van Venlo en luttele kilometers van Bonn, speelt wijn anno 2007 de absolute hoofdrol. Nooit eerder trof ik een streek waar wijn zo overduidelijk alles bepaalt. Overal in de openbare ruimte is de wijnbouw of wijnhandel wel op een of andere wijze aanwezig: druivenranken langs muren, bushaltes en pergola's, een deurklopper in de vorm van een druiventros, een fontein van druiventrossen, een schildering aan een huis met alle stadia van het wijnmaakproces, een etalage met de geproduceerde wijnen, wijnvatten als reclameborden of, in het geval van de boekhandel, een display met wijnboekjes en wijndetectives. En natuurlijk is er het echte werk, de prachtig gelegen wijngaarden langs hellingen die soms zo goed als loodrecht omhoog rijzen vanuit de rivier de Ahr.

Het Ahrdal leeft echt van de wijn (en natuurlijk ook van de toeristen). Ik bezocht het dal het afgelopen weekend met een groep leden van Slow Food Nederland. We bezochten er het Frühburgunder Forum, proefden liters wijn, aten in twee toprestaurants en wandelden langs de Rotweinwanderweg. De komende tijd zal ik dan ook een aantal malen verslag doen van dit fantastische uitstapje.

Wijnland Duitsland

Tien jaar geleden besloot ik dat ik meer wilde weten over Duitse wijnen. We kochten wijn bij Gilbert van Houten, gingen naar de Moezel op vakantie en kochten The Wine Atlas of Germany. En toch werd het de jaren daarna niet veel met de kennis over Duitsland als wijnland. Duitse wijnen waren lastig te vinden en we raakten in de ban van de Oostenrijkse wijnen geïmporteerd door Regina Meij. Tot ik ruim een jaar geleden in contact kwam met Jacob Molendijk, importeur van een aantal goede Duitse Winzer. Duitsland kwam weer in de belangstelling, we verdiepten ons verder, proefden en genoten. Inmiddels bevat onze wijnkast wijn van diverse producenten, voornamelijk Riesling maar ook een enkele Weissburgunder. En dit weekend volgen ongetwijfeld nog wat Spät- en Frühburgunders, als ik terugkom van een reisje naar het Ahr-dal.

Tijdens Prowein was Duitsland als wijnland zwaar vertegenwoordigd. In hal 4 was alles Duits wat de klok sloeg. Een greep uit wat mij opviel: een grote, terughoudend groen vormgegeven stand met alle VDP-wijnbouwers, zeg maar de top van de wijnpiramide; verder diverse grote stands van wijngebiedvertegenwoordigingen (Baden bijvoorbeeld) naast kleine Duitse wijnproducenten met specialiteiten, een zomerse bijdrage van het Deutsche Weininstitut, diverse wijntijdschriften met presentaties en een grote stand van de DLG, de Deutsche Landwirtschafts-Gesellschaft of in vertaling de Duitse Landbouw Organisatie.

Deze DLG heeft ook diverse wijnbouwers onder de haar leden, en organiseert wedstrijden - de DLG-Bundesweinprämierung - waarbij medailles te verdienen zijn: goud, zilver, brons. Wat de status van de DLG in wijnland precies is, is me nog niet helemaal duidelijk, maar de wijnen die ze presenteerden mochten er zeker zijn. Sommelier Yvonne Heistermann sprak met zeven jonge wijnbouwers onder de titel 'Gold Typen - Jungwinzer die Furore machen'. De meesten van hen komen ook voor in de Gault Millau Deutschland 2006, dus het zijn niet de minsten.
Ik was vooral getroffen door het zeer prettig drinkbare karakter van de wijnen. Geen toppers, naar mijn smaak, wel heerlijke drinkbare Rieslings die het hier in de slijterijen zeker niet slecht zouden doen.

Mijn vriendin Ariane kent de term boekenwijn: wijnen die je drinkt terwijl je een spannend boek zit te lezen. Je wilt wel kwaliteit en drinkgenot, maar bent teveel opgenomen in het boek om echt aandacht aan de wijn te schenken. De wijnen die de DLG presenteerde vond ik nu echt 'boekenwijnen': goede wijnen die absoluut de test van een aandachtige beoordeling zouden doorstaan, maar ook zonder schaamte weggeslobberd kunnen worden. Wat namen waar ik goede herinneringen aan heb: Patrick Philipps van Weingut Philipps-Eckstein in Graach aan de Moezel, Markus Klump van Weingut Klumpp in Bruchsal, Baden en Elmar Schauss van Weingut Schauss in Monzingen, Nahe.

De wijnen van de VDP-Winzer heb ik op Prowein niet geproefd, met uitzondering van die van Peter Jakob Kühn. Dit is het type wijn wat zich zeker niet als boekenwijn laat omschrijven; het zijn de wijnen waar meer aandacht voor nodig is. Zoals al uit mijn vorige bijdrage bleek, worden deze wijnen (in ieder geval de jaargang 2006) op Prowein eigenlijk te jong gepresenteerd, en zijn ze moeilijk te beoordelen. De stijl is vaak serieuzer, strenger dan wat ik bij de DLG-stand proefde. Tenminste, dat is mijn indruk.

Tot slot van mijn bezoek aan Prowein genoot ik in de stand van het Deutsche Weininstitut van diverse zomerse wijnen. Rosé is helemaal in, wat de 'serieuze' wijnwereld er ook van mag denken. Er stonden een twintigtal rosé's en sekts klaar, waarvan naar eigen inzicht en in eigen volgorde geproefd kon worden. De boodschap van het Instituut was duidelijk: denk straks op het terras en op het strand bij de picknick ook eens aan Duitse wijn. De keuze was ruim: rosé's van diverse druivensoorten, waaronder veel spätburgunder (pinot noir) en schwarzriesling (pinot meunier, een rode druif die ook voor Champagne gebruikt wordt). Ik was tamelijk onder de indruk van het gebodene, vooral van de Weissherbst en rosé van schwarzriesling. Weissherbst is de Duitse term voor vin gris, roséwijnen die nog net iets meer op witte wijnen lijken dan rosé.
Geen van de wijnen zou ik op het terras afslaan, al heb ik me wel afgevraagd wat ik nu liever drink: een Zuid-Franse rosé of een Duitse Weissherbst. Uiteindelijk denk ik dat de Franse rosé's meer waar voor hun geld bieden, en dat de Duitse rosé's het nog moeilijk krijgen op de internationale markt. Ze zijn goed, licht, combineren bij veel, maar smaken waarschijnlijk het beste in eigen land op zonnige terrassen.
En dat is eigenlijk de grote vraag op zo'n enorme beurs: hoeveel van de gepresenteerde wijnen verdienen het nu echt naam te krijgen op internationaal gebied? Ik zal hier later nog op terug komen.

Al met al was ik dinsdag zeer onder de indruk van de geboden Duitse wijnen. Niet voor niets zit de Duitse wijnexport in de lift. Van de topwijnen dreigen zelfs tekorten te ontstaan, sommige producenten moeten hun wijn op rantsoen zetten om alle gegadigden tevreden te stellen! Het Duitse Wijninstituut meldde onlangs trots de gestegen wijnexporten, ook naar Nederland. Ik hoop van harte dat veel Nederlandse slijters en wijnspeciaalzaken de weg naar de Duitse markt zullen weten te vinden. De wijnen verdienen het!

Met dank aan Riesling Partners voor de uitnodiging Prowein bij te wonen.

Wijn is big business

Een nuttige ervaring, zo'n dagje Prowein. Als ik nog had gedacht dat wijn iets was voor kleine producenten die hun passie aan de man willen brengen, dan had ik na gisteren mijn beeld wel bijgesteld. Gelukkig dacht ik dat niet, maar de enormiteit van sommige stands op deze Europese wijnbeurs wees mij in ieder geval weer eens op de feiten: wijn is big business. In een proeverij met Georgische wijnen (waarover later uiteraard meer), werd zelfs gesteld dat de wijnbouw voor Georgië de motor van de economie is. En als je de diverse landenpresentaties zag, kun je je niet aan de indruk onttrekken dat dat voor veel andere landen in de wereld op zijn minst een beetje waar is. De enorme panelen van Wines from Portugal, de opvallende eenheid in presentatie van de Oostenrijke wijnboeren, de promotie van Australië en Argentinië: overal in de wereld zijn landelijke organisaties actief die de wijnen van dat land met kracht en geld promoten.

Zo'n dagje beurs is ook vooral als blogger een unieke ervaring. Het is namelijk een vakbeurs, dus standhouders gaan er min of meer vanuit dat je komt om te kopen. Uiteraard is er ook pers aanwezig, maar handel is wel de belangrijkste drijfveer. Gelukkig waren er diverse workshops waarin wijnen van een land, streek of samenwerkingsverband gepresenteerd werden, waardoor ik rustig wijn kon proeven. Natuurlijk zijn er ook kleine wijnboeren, die hun specialiteit van een heel bijzondere druif bekendheid willen geven. Met één van hen had ik een leuk gesprek, waarover later ook meer.

Een mooie uitvinding was de Verkostungzone of Tasting area in Hall 6. Rijen en rijen vol openstaande flessen, waar je in eigen tempo en zonder verder commentaar kunt proeven. Ik heb het bij drie witte wijnen gehouden, drie Albariño's uiteraard. Ik proefde de nummers 392, 393 en 394: Avian Albariño 2005 van Bodegas Castro Martin, 2005 Adegas d'Altamira Brandal Albariño en 2006 Albariño Burgans van Martin Codax. Deze laatste was echt de beste; hierin herkende ik de wijnen die ik onlangs ook proefde. Ed van Wijnerij wees me al op de Martin Codax, daar ga ik zeker eens achteraan.

Cees van Casteren schrijft op Perswijn dat hij het zo druk vond bij de Spaanse wijnen, in Hall 6. Eerlijk gezegd vond ik het daar - op dezelfde dag - uitermate stil. Voor mij gebeurde het allemaal in Hall 4, bij de Duitse wijnen. Ik ging er langs bij Weingut Peter Jakob Kühn en sprak met dochter Sandra, die mij drie nog geen week geleden gebottelde Rieslings liet proberen. Eerlijk gezegd vond ik ze nog wel heel erg jong, en misschien leden ze ook nog wel een beetje aan dat pas gebottelde (bottle shock noemen de Engelsen dat). Ik kom er later nog op terug in een apart blogje over alle moois uit Duitsland dat ik gisteren proefde.

Ik besluit deze eerste impressie met een opsomming wat je binnenkort in ieder geval kan verwachten: een verslag over de proeverij van Georgische wijnen, een kennismaking met de Ramandolo en de Picolit, een bijdrage over Duitse wijnen in het algemeen en de introductie van de Wild Muscat van Weingut Amalienhof in Heilbronn.

Met dank aan Riesling Partners, importeur van mooie Duitse wijnen, voor de uitnodiging Prowein te bezoeken.

Riesling en Riesling

Er is Riesling en Riesling, de echte liefhebbers weten dat al. Maar het blijft altijd leuk twee heel verschillende typen naast elkaar te zetten en dan te vergelijken. Onlangs kreeg ik de kans een uitstekende Australische Riesling naast een uitstekende Duitse Riesling te zetten. We dronken ze zowel bij Riesling-kaassoep met brood (op zondag) als bij Aziatisch gekruid varkensvlees met paksoi en champignons (op maandag).

Allereerst de wijnen: het ging om The Lodge Hill Riesling 2004 van Jim Barry Wines uit Clare Valley, Australië en Quarzit Riesling trocken 2004 van Peter Jakob Kühn uit de Rheingau, Duitsland. Beide flessen waren afgesloten met moderne sluitingen: een schroefdop voor de Lodge Hill en een kroonkurk met plastic dopje erover voor de Kühn. Die laatste sluiting had ik op een wijnfles eigenlijk nog nooit gezien, erg verrassend. Het plastic dopje hersloot de fles echter voldoende om ook de volgende dag nog van de wijn te kunnen genieten.

Niet eerder heb ik zulke verschillende wijnen van één en dezelfde druivensoort naast elkaar geproefd. De Lodge Hill was een stevige, stoere Riesling, met nu al kerosine - de bekende gôut de petrol - in het aroma (wat meestal pas bij oudere Riesling voorkomt). We proefden verder veel fruit, vooral citrus. Dit was echt een Riesling om indruk mee te maken, om iemand van zijn sokken te blazen. Je moet er van houden (wat wij doen), anders kun je deze heftige stijl minder waarderen. Nico vond hem veel weg hebben van een Elzasser Riesling; we waren het er in ieder geval over eens dat deze wijn het goed zal doen bij stevige Europese gerechten als zuurkool of bij vis, en dan vooral smaakvolle soorten of zelfs gerookt.

De Duitser was daartegenover veel liever, zonder een snoepje te worden. Echt een cadeautje voor een vrouwelijke jarige! Heerlijk fris fruit, erg in balans, heel verfijnd en vooral een uitstekende combinatie met het Aziatisch gekruide eten. Eigenlijk hadden we dat nooit eerder geprobeerd, Riesling bij Aziatisch eten, maar het beviel ons uitstekend.

Beide wijnen zijn gemaakt door gerenommeerde producenten: Kühn krijgt in de Gault Millau Deutschland 2006 vier druiventrosjes, wat staat voor excellente bedrijven, te rekenen tot de top van Duitsland's producenten. Sinds 200 jaren houdt de familie Kühn zich met wijnbouw bezig. Inmiddels is de elfde generatie actief. Recent heeft dochter Sandra, na het behalen van haar diploma oenologie in Geisenheim, het team versterkt. Er wordt 15 ha bewerkt, die voor 83% met riesling- en 17% met spätburgunderdruiven beplant zijn. Twee derde van de oogst betreft droge wijnen. De basis van de kwaliteit van de wijnen van Peter Jakob Kühn ligt in de intensieve manier waarop hij de wijngaarden verzorgd, de selectieve oogst, grotendeels met de hand en de zorgvuldige manier waarop hij zijn wijnen, met natuurlijke gisten, spontaan vinifieert.

Het bedrijf van Jim Barry in de Clare Valley in Zuid-Australië wordt inmiddels voortgezet door zijn zonen; het behoort tot de beste en bekendste van Australië. De Clare Valley staat bekend om zijn riesling, die hier al generaties lang verbouwd wordt, zelfs al in de 19e eeuw.
In de hete vallei liggen de wijngaarden van Jim Barry Wines in een koeler en hoger gelegen deel, wat de Riesling ten goede komt.

The Lodge Hill wordt geïmporteerd door Verbunt Wijnkopers, Peter Jakob Kühn door RieslingPartners en Co. Beide wijnen zijn onder andere hier te koop.

Voorpret

Een van de leukste dingen van op reis gaan vind ik altijd de voorpret. Ik ben dan ook iemand die stapels boekjes koopt of leent om me vervolgens grondig in een gebied te gaan verdiepen.
Met wijngebieden is dat helemaal leuk. Soms heb je nog nooit van het gebied(je) gehoord; soms ken je het wel maar kun je het niet helemaal plaatsen. Je weet niet waar de stadjes liggen, hoe de rivier loopt of waar de wijngaarden zijn. Zodra je dan de boeken openslaat en een kaart erbij pakt, gaat het gebied helemaal voor je leven.

Zo ben ik op dit moment bezig me in te lezen in het noordelijkste Duitse wijngebiedje, de Ahr. De Ahr is een zijrivier van de Rijn en ligt tussen Bonn en de Moezel in. Het is dan ook een zeer geliefd gebied voor een dagtripje van de Bonners.
In het weekend van 24 en 25 maart zal ik daar, samen met een aantal mensen van Slow Food, een forum over de Frühburgunder bijwonen. De volgende dag gaan we dan wandelen door de wijnbergen, langs de Rotweinwanderweg. De overnachting vindt plaats bij Weingut H.J. Kreuzberg, een van de topproducenten in de streek.

Om je in een Duits wijngebied te verdiepen is de Gault Millau Deutschland onontbeerlijk. Recent kreeg ik de editie van 2006 zomaar cadeau, omdat zijn eigenaar die van 2007 had gekocht. En natuurlijk ben ik er snel in gaan bladeren. Uiteraard zocht ik eerst het wijngoed op waar we gaan overnachten, Kreuzberg in Dernau. En dat blijkt drie druiventrosjes te hebben, wat betekent: Sehr gute Erzeuger, die seit Jahren konstant hohe Qualität liefern. Niet slecht, voor een slaapadresje..... De hoogste categorie heeft vijf druiventrosjes.

Allerlei nuttige informatie haal je uit zo'n gids: welke wijnen een goede prijs-kwaliteit verhouding hebben, welke wijngoederen welke soorten wijn maken, de beste akkers in een gebied, de beste wijnmakers, openingstijden van de producenten, tips om wijn aan te schaffen, de kwaliteit van de diverse wijnjaargangen etc.... Kortom, een onmisbare verzwaring van je bagage.

Een ander leuk boekje dat ik gekocht heb is de Weinführer Ahr van Carsten Henn. Je vindt er de geschiedenis van het gebied, de wijnen, reistips, overnachtingadresjes, restaurants en eetcafés, wijnmusea en wandeltips.
Zo langzamerhand leer ik de Ahr al aardig kennen. Straks is het natuurlijk spannend om te kijken of ik het eens ben met de wijntips van Henn of uit de Gault Millau. Dat is altijd het spannende en het leuke van zo'n reisje.