Lessen 15 en 16 - de Nieuwe Wereld

De opleiding loopt op zijn einde. Dat is duidelijk te merken aan het aantal cursisten dat de lessen bezoekt. Bij de afgelopen twee lessen over de Nieuwe Wereld was de aanwezigheid tamelijk geslonken. Ook speelt mee dat een aantal mensen het proefexamen al hebben gehaald. Zij denken waarschijnlijk dat zij de theorie nu wel uit het boek kunnen leren. Jammer eigenlijk, want zo vaak krijg je niet de kans goede wijn uit de Nieuwe Wereld te proeven. Hoewel, daar verschillen de meningen ook over….. Maar daarover zo meteen meer.

De 'Nieuwe Wereld' werd behandeld in slechts twee middagen: een middag gewijd aan Zuid-Amerika en Afrika, gegeven door Frank Donker van Groupe LFE, onderdeel van Castel, en een middag over Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland, door André Sauerbier, oprichter van het Wijninstituut en actief als organisator van wijnevenementen. Om heel diep in te gaan op wat nou precies Oude en Nieuwe Wereld is, ontbrak in die twee lessen de tijd. Om een lang verhaal kort te maken: met de Nieuwe Wereld-wijnlanden worden gewoon alle landen buiten Europa bedoeld, klaar. Voor die landen zijn zeer veel overeenkomsten aan te geven, maar ook verschillen. Hun belangrijkste overeenkomst ligt waarschijnlijk juist in de verschillen met Europa. Denk aan soepeler wijnwetgeving, de probleemloze toepassing van nieuwe technieken, het centraal stellen van de consument, de etikettering met druivenras, het promoten van merkwijnen en de grootschaligheid van de wijnindustrie. Daarnaast heeft ieder wijnland buiten Europa ook eigen karakteristieken: aan Chili is de phylloxera bijvoorbeeld geheel voorbij gegaan. In geen land ter wereld vind je zoveel ongeënte stokken, soms van aanzienlijke leeftijd. En Nieuw-Zeeland heeft van Nieuwe Wereld-landen het meest een 'cool climate', een klimaat vergelijkbaar met het noordwesten van Europa (Frankrijk, Duitsland).

De Nieuwe Wereld kijkt overigens ook weer naar de Oude Wereld: dat blijkt bijvoorbeeld uit de groeiende aandacht voor ‘terroir’, voor het geheel van bodem, microklimaat en vaak ook tradities dat bepaalt of een druivenras het wel of niet goed doet op een speciale plek. In Australië zijn ze al langer bezig voor bepaalde druivenrassen uit te zoeken waar die nu het beste groeien. In de meeste andere Nieuwe Wereld-landen zie je die beweging nu ook: in Californië, Chili, Zuid-Afrika. Dit soort ontwikkelingen zorgt ervoor dat er uit de Nieuwe Wereld steeds meer wijnen komen die complexer zijn en van hoge kwaliteit.

Toch blijven de Nieuwe Wereld-wijnen voor mij één belangrijk kenmerk houden. Dat viel me vooral op bij de Australische en Californische wijnen die André Sauerbier presenteerde: ze hebben zoveel smaak! Het zijn 'in your face'-wijnen, wijnen die je glas uitknallen met aroma's, fruitigheid en concentratie. Vooral de Zinfandels en Chardonnay's kwamen zo op mij over, maar de Australische Rieslings en de diverse 'cool climate' Pinot Noirs hadden deze eigenschap ook. Niet altijd even prettig, moet ik zeggen. Geef mij toch maar een subtiele Duitse Riesling in plaats van eentje uit Clare Valley, of een mooie rode Sancerre in plaats van een Oregon Pinot Noir.
Zelf heb ik het meest genoten van de Chileense wijnen, uit de les van Frank Donker. Zowel de Sauvignon Gris als de Carmenère Gran Reserva van Casa Silva uit de Colchagua Vallei vond ik prachtige, zuivere, spannende wijnen. Beide worden geschonken aan boord van KLM Business Class. Overigens is Casa Silva wel het meest Europees werkende huis van Chili.

Docent Donker liet ons ook de andere kant, de bekende kant, van de Nieuwe Wereld proeven. Glas twee tijdens zijn les bevatte een rode Pampas del Sur, de wijn die een jaar of wat terug van de supermarktschappen gehaald moest worden omdat hij nog nagiste op de fles. Bij het tweede glas uit Zuid-Afrika hadden de meeste cursisten wel door wat we proefden: de ‘beruchte’ Kaapse Pracht van de Aldi. En ook de Hanepoot, een zoete wijn van muscat d'Alexandrie, speciaal voor LFE in Zuid-Afrika gemaakt voor de Nederlandse 'massamarkt', mocht op weinig bijval rekenen. Het feit dat wij deze, en nog een aantal andere supermarktwijnen proefden, viel niet bij iedereen in de smaak. Het argument om ons kennis te laten maken met die wijnen was, dat dit wél is wat de Nederlandse consument drinkt. Er valt wat voor te zeggen, maar toch opvallend is dat vooral de docenten die werken voor de grote multinationale wijnhandels ons deze 'wijntjes' voorzetten. De wijnschrijvers en -docenten (Chris Alblas en Fred Nijhuis bijvoorbeeld) gingen toch meer voor kwaliteit in de lessen....

Foto: Wijnschappen in een supermarkt in Mariposa, Californië, 2007

Geproefd: Lindemans Sauvignon Blanc

Een paar dagen geleden, toen we de hiernaast afgebeelde fles hadden leeggedronken, vroegen we ons af of het beoordelingssysteem van Wijnkronieken niet aan uitbreiding toe was. We vonden deze wijn namelijk aardig om te drinken, maar ook duidelijk een vertegenwoordiger van de moderne, industrieel gemaakte wijnen, zeg maar Coca Cola-wijnen. En het leek ons een goed idee om het onderscheid tussen ambachtelijk en industrieel gemaakte wijn een plaats te geven in het beoordelingssysteem. We zullen het (voorlopig) niet doen, onder andere omdat het onderscheid tussen ambachtelijk en industrieel zeker niet zwart-wit is en eerder een glijdende schaal. Maar over de Lindemans Bin 95 Sauvignon Blanc 2007 twijfelen we niet: dit is een industrieel gemaakte wijn!

Hoewel het een Coca Cola-wijn is, gemaakt voor het grote publiek, in zijn soort is deze witte wijn best twee sterren waard, want we komen op feestjes en recepties slechtere witte wijnen tegen. Deze zeer jonge witte wijn (druiven geoogst in dit voorjaar) ruikt aangenaam (tikje vanille), is qua geur herkenbaar als sauvignon (zeker niet altijd het geval met industrieel gemaakte sauvignon-wijnen uit de Nieuwe Wereld), smaakt fris en fruitig, en heeft een licht bittertje op het eind. De frisse zuren van de wijn en het bittertje maakten dat deze wijn goed combineerde met de ovenschotel met spinazie, artisjok en geitenkaas die op tafel kwam die avond.

Aan deze positieve proefnotitie kunnen we nog toevoegen dat de wijn een aangenaam bescheiden alcoholpercentage van 11,5% heeft, een schroefdop heeft (waarom kostbare kurk verspillen aan een fles die toch binnen enkele maanden opengaat?) en bij Albert Heijn te koop is voor € 5,79. Nogmaals: op een feestje zullen we dit niet afslaan, hoewel we thuis eerder een meer ambachtelijke wijn uit Frankrijk of Italië zouden pakken.

And the winner is....

'Branding', merknamen de wereld in krijgen: dat is de strijd die momenteel blijkbaar op leven en dood gevoerd wordt in wijnland. In de afgelopen weken werden opnieuw - na die van Rosemount en Jacob's Creek - twee dozen met wijn van grote firma's bij mij thuis bezorgd. Ditmaal vroegen het Franse Groupe Castel en het Australische Lindemans om mijn aandacht. Opvallend is het verschil in aanpak tussen beide bedrijven: Castel presenteert zich zeer nadrukkelijk als familiebedrijf en wil aansluiten bij een bepaald 'huiselijk' gevoel van de consument. Van Lindemans krijg ik een 'persoonlijke' brief van wijnmaker Marie Clay om mij kennis te laten maken met de kwaliteit van Lindemans.

In beide dozen zat een wijn exclusief gemaakt van merlot, dus wat was nu leuker dan om die wijnen met een paar mensen naast elkaar te zetten en te proeven? Voor mezelf had ik het nog iets moeilijker gemaakt: ik liet me de wijnen blind inschenken, om te kijken of ik de 'Europese' wijn eruit kon halen. Dat laatste was lastiger dan ik dacht, omdat ik toch vooroordelen bleek te hebben!

Het ging om de Lindemans Reserve Limestone Coast Merlot 2005 en de Merlot 2006, Vin de Pays d'Oc van Castel. Eerlijk gezegd had ik me erop voorbereid de 'nieuwwereldse' wijn beter te vinden, lekkerder ook. Ik verwachtte daar meer fruit en grotere drinkbaarheid. Maar het bleek anders te lopen.
Beide wijnen zijn mooi robijnrood van kleur en hebben min of meer hetzelfde alcoholpercentage (13% voor de Fransman, 13.5% voor de Australiër). Beide roken naar vanille (ergens is er dus hout aan te pas gekomen; voor de Australiër staat er letterlijk in de toegezonden informatie 'Parcels of this wine were matured with American oak'. Niets over 'in vaten' dus....) en naar rijp rood fruit. Al snel bleek echter dat de fruitige aroma's van de Australiër maar oppervlakkige schijn waren en al na enkele minuten verdwenen. Beide wijnen zijn duidelijk gemaakt in een stijl speciaal gericht op makkelijke drinkbaarheid; er was weinig spannends aan te ontdekken. Bovendien zijn de wijnen echt bedoeld om te drinken op de dag dat ze uit de supermarkt gehaald worden. Toch waren er ook verschillen: de Lindemans werd door alle vier de proevers als tamelijk eendimensionaal en saai ervaren, terwijl de Franse wijn meer enthousiasme opriep. Bovendien smaakte de Franse Merlot een dag later nog steeds aangenaam, terwijl de Lindemans als kookwijn gebruikt gaat worden.
De Castel is echt een 'boekenwijn', bedoeld om gedachteloos op de bank bij een spannend boek te drinken, aldus één van de aanwezigen, maar wel aangenaam gedachteloos.

Kortom: het Franse fruit uit de Languedoc wint het in dit geval van het Australische!
Tel daar nog maar bij op dat de Lindemans € 7,99 bij AH kost en de Castel slechts € 4,49, ook bij AH. Die Castel is zijn geld zeker waard, de Lindemans zeker niet. Of ik echter voor de Castel € 7,99 had willen betalen, dat is vrees ik weer een brug te ver. Daarvoor koop ik dan weer liever de Chakana Wiphala van een paar dagen geleden.

Ik geef de Castel een categorie 2: blij als ik dit op een feestje krijg, en de Lindemans een 3: nee, dank je, niet voor herhaling vatbaar.

Jacob's Creek Sparkling

Een fles wijn meenemen naar vrienden of kennissen en die dan gelijk willen drinken kan natuurlijk verkeerd uitgelegd worden: als kritiek op hun wijnkeuze bijvoorbeeld. Gelukkig is dat risico veel kleiner als je een fles mousserende wijn meebrengt.
Zonder schroom namen wij dit weekend dan ook de fles Jacob's Creek Sparkling Chardonnay Pinot-Noir mee naar onze mahjongg-partners, die recent van Utrecht naar Leeuwarden verhuisd zijn.
En als aperitief in de tuin deed deze 'Champagne' uit zuidoost Australië het uitstekend, moet ik zeggen. Deze Jacob's Creek is er één uit het middenklasse segment: voor 9 euro kun je hem in de supermarkt kopen. Maar vergeleken met sommige echte Champagne's is hij zeer de moeite waard.

Jacob's Creek is één van de oudste en grootste wijnmerken in Australië. Het bedrijf is gevestigd in de Barossa Valley. De naam van het bedrijf is afkomstig van een riviertje dat genoemd is naar William Jacobs, die in 1839 in het gebied op ontdekking kwam.
De eerste druiven langs dit beekje werden geplant door een Duitse immigrant, Johann Gramp. Hij vestigde er in 1847 de eerste commerciële wijngaard van de Barossa Valley. De originele wijnkelders van Gramp worden door het huidige bedrijf nog steeds in ere gehouden.
Jacob's Creek maakt anno 2007 deel uit van Pernod Ricard en is druk bezig zijn marktaandeel in Nederland op te bouwen. Volgens eigen zeggen worden er dagelijks wereldwijd maar dan 2 miljoen glazen Jacob's Creek gedronken, en daar moeten er nu dus in Nederland weer een aantal duizenden bijkomen. In Engeland is Jacob's Creek al jaren het bekendste en meest verkochte supermarktmerk in de wijn.

Wij roken gisteren in ons glas in eerste instantie kaas: de wijn had de geur van bekende Franse witschimmelkazen als Brie of Camembert. Uiteraard was dit de geur van de gist. We proefden vervolgens zure appeltjes en noten (Nico en ik verschillen hierover van mening: hij proefde cashewnoten, ik walnoten); de wijn had ook een zekere romigheid, die samen met de geur van witschimmelkaas goed harmonieerde. Verder is het alcoholpercentage slechts 12%. Al met al was het een prima fris glas droge mousserende wijn.
Er schijnt een trend te zijn waarbij steeds meer mousserende wijnen worden gedronken. Denk bijvoorbeeld aan de Prosecco's van deze zomer! Ik vermoed dat deze uiterst betaalbare en kwalitatieve mousserende wijn van Jacob's Creek het daarom wel eens goed zou kunnen gaan doen in Nederland. Als ik op een feestje wijn geschonken krijg, zou ik met deze bubbels heel, heel blij zijn. Hij krijgt van mij dan ook een 2 met een sterretje in ons wijnwaarderingssysteem.

Jacob's Creek Sparkling, verkrijgbaar bij AH, Makro en diverse slijterijen voor € 8,99.

Nog meer dozen wijn

Voor mijn vakantie meldde ik al de glossy doos Rosemount-wijnen die bij mij bezorgd werd.
Bij terugkomst uit Amerika stond er opnieuw een doos voor me klaar, dit keer van landgenoot en concurrent Jacob's Creek. Zij pakten steviger uit dan Rosemount: drie flessen stille en één fles mousserende wijn staan nu in mijn proefvoorraadje. Blijkbaar moeten de Australische wijnen stevig gepromoot worden. Er schijnt daar nog altijd een wijnplas weggewerkt te moeten worden....
Bij de barbecue afgelopen zondag zijn we maar begonnen deze supermarkt-wijnen te proeven. Voor de proefnotities is dit keer mijn echtgenoot Nico verantwoordelijk, die vanaf nu regelmatig zelf zijn aantekeningen op Wijnkronieken zal publiceren. Ik laat Nico verder aan het woord over de Rosemount Shiraz 2005 en de Jacob's Creek Shiraz-Cabernet 2005.

Dit keer proeven we twee prettig drinkbare, bescheiden geprijsde wijnen, waarvan de druiven afkomstig zijn uit diverse regio's van Zuid-Australie. Het is massaproductie, maar van de goede soort. Op het etiket is dit herkenbaar door de aanduiding South-East Australia; dit is een soort superregio bestaande uit North South Wales, Victoria, Tasmania, een deel van Queensland en deel van South Australia. De druiven voor deze wijnen worden aangekocht door heel dit gebied en in grote fabrieken verwerkt tot jaar-in-jaar uit dezelfde assemblages.

Rosemount Shiraz 2005 Diamond Label
De wijn is diep kersenrood van kleur en heeft een geur van donkerrood fruit (bramen) en peper. Het alcoholpercentage is 13.5%, de zuren zijn niet al te opvallend, de wijn is zwoel en heeft een beetje restzoet. Als afsluiting is een schroefdop gebruikt - waarom ook niet, gezien het feit dat dit het type wijn is dat binnen een jaar na de oogst gedronken moet worden? De inkoopprijs voor de horeca is 7,95 euro. Deze Diamond Label Shiraz is een aardige wijn voor feestjes en recepties.

Jacob's Creek Shiraz-Cabernet 2005
Dit is een wijn uit de Traditional-reeks; de prijs voor de consument ligt rond de 6 euro en hij is verkrijgbaar bij AH, Makro en diverse slijterijen. Ook hier is het alcoholpercentage 13.5%. Shiraz-Cabernet is in Australië de number 1 populaire druivenblend. In Frankrijk trekken ze er hun neus voor op, maar hier werkt de combinatie blijkbaar goed. De kleur is helderrood, iets lichter dan de Rosemount; in de neus is naast de bessen de cabernet-sauvignon duidelijk aanwezig (cederhout). Smaak: een goede dosis rood fruit, zachte tannines, de cabernet-sauvignon is niet overduidelijk aanwezig, maar wel een forse hoeveelheid vanille. De wijn heeft een mooie afdronk. De flessen hebben een kunststof kurk als afsluiting, maar dat had net zo goed een schroefdop kunnen zijn.

Beide wijnen zijn aangenaam, Wijnkronieken's categorie 2, maar de Jacob's Creek is vanwege zijn frissere karakter waarschijnlijk breder inzetbaar bij allerhande eten.
Nico

Op de foto: Druivenoogst bij Rosemount

Rosemount's 'diamanten'

Vandaag bij de post: deze stijlvolle doos met twee flessen wijn. Rosemount, het Australische wijnhuis dat sinds 2005 onderdeel is van de Fosters Group, heeft een restyling ondergaan, en dat zal de hele wereld weten. Het werd een aantal dagen geleden al gemeld bij Perswijn, maar inmiddels worden blijkbaar ook de hulptroepen benaderd. Iedereen zal weten dat Rosemount helder heeft hoe ze wijnen moeten verkopen.

De restyling bestaat voornamelijk uit de strakke ruitvormige etiketten, over de hele wereld direct herkenbaar als zijnde afkomstig van Rosemount, geplakt op flessen met een ruitvormige onderkant, uiteraard afgesloten met een schroefdop. Deze werden mij gepresenteerd in een fraaie kartonnen doos met uitgebreid persmateriaal, waaronder een cd met de prachtigste foto's (komen altijd van pas...). Volgens de meegestuurde 'factsheets' zijn ook de productlijnen aangepast: er zijn er zes, waarvan er vijf verkrijgbaar zijn in Nederland. Daarvan is er slechts één gericht op de consument: de serie Diamond Cellars is te koop bij Albert Heijn en kost € 4,99 per fles. Daarboven zitten drie duurdere lijnen voor de horeca en daaronder één goedkopere lijn, ook voor de horeca (waarschijnlijk een huiswijnlijn).

Nu vind ik marketing over het algemeen 'lucht verkopen', maar ik moet zeggen dat ik van deze campagne toch wel onder de indruk ben. Je krijgt een hoeveelheid bombarie afgewisseld met feiten over je heen gestort waar je ongewild toch door wordt beïnvloed. Zie hier, ik blog er zelfs over vandaag.... Maar zo'n marketingcampagne zegt natuurlijk nog helemaal niets over de wijnen. Wel weet ik dat we in het verleden de wijnen van Rosemount zeker konden waarderen. We zullen dus met veel genoegen binnenkort deze proefflessen openen, om ze ook op dat vlak eens rustig en kritisch te beoordelen.

Geproefd: Peter Lehmann Barossa Grenache 2004

Meestal schrijf ik niet over wijnen die niet bevielen. Voor de Barossa Grenache 2004 van Peter Lehmann maak ik echter een uitzondering. Het beloofde namelijk een leuke fles te worden: goede wijnmaker, bekende streek, druivensoort die me wel aanstaat. Bij de boerenkool met worst zou zo'n pittige grenache - een druivensoort die het in de Rhône en Zuid-Frankrijk heel goed doet - toch hebben moeten smaken.

Helaas niet deze Australische grenache: je verwacht bij een grenache een kruidige, pittige geur met lekker rood fruit. Hier echter was alleen wat vaag zwart fruit de herkennen: zwarte bessen, donkere kersen. Verder had de wijn een vrij sterke alcohollucht, prikkend in de neus. Er was ook wel wat witte peper in te herkennen, maar ook die geur te overheersend. De smaak was scherp, hard, mede door het hoge alcoholgehalte van 14,5 %; het was een onaangenaam harde wijn.
Jammer van deze fles, die ik cadeau had gekregen en waar zowel de gever als de ontvanger hoge verwachtingen van hadden gehad. Wat mij betreft geen aanrader.

Riesling en Riesling

Er is Riesling en Riesling, de echte liefhebbers weten dat al. Maar het blijft altijd leuk twee heel verschillende typen naast elkaar te zetten en dan te vergelijken. Onlangs kreeg ik de kans een uitstekende Australische Riesling naast een uitstekende Duitse Riesling te zetten. We dronken ze zowel bij Riesling-kaassoep met brood (op zondag) als bij Aziatisch gekruid varkensvlees met paksoi en champignons (op maandag).

Allereerst de wijnen: het ging om The Lodge Hill Riesling 2004 van Jim Barry Wines uit Clare Valley, Australië en Quarzit Riesling trocken 2004 van Peter Jakob Kühn uit de Rheingau, Duitsland. Beide flessen waren afgesloten met moderne sluitingen: een schroefdop voor de Lodge Hill en een kroonkurk met plastic dopje erover voor de Kühn. Die laatste sluiting had ik op een wijnfles eigenlijk nog nooit gezien, erg verrassend. Het plastic dopje hersloot de fles echter voldoende om ook de volgende dag nog van de wijn te kunnen genieten.

Niet eerder heb ik zulke verschillende wijnen van één en dezelfde druivensoort naast elkaar geproefd. De Lodge Hill was een stevige, stoere Riesling, met nu al kerosine - de bekende gôut de petrol - in het aroma (wat meestal pas bij oudere Riesling voorkomt). We proefden verder veel fruit, vooral citrus. Dit was echt een Riesling om indruk mee te maken, om iemand van zijn sokken te blazen. Je moet er van houden (wat wij doen), anders kun je deze heftige stijl minder waarderen. Nico vond hem veel weg hebben van een Elzasser Riesling; we waren het er in ieder geval over eens dat deze wijn het goed zal doen bij stevige Europese gerechten als zuurkool of bij vis, en dan vooral smaakvolle soorten of zelfs gerookt.

De Duitser was daartegenover veel liever, zonder een snoepje te worden. Echt een cadeautje voor een vrouwelijke jarige! Heerlijk fris fruit, erg in balans, heel verfijnd en vooral een uitstekende combinatie met het Aziatisch gekruide eten. Eigenlijk hadden we dat nooit eerder geprobeerd, Riesling bij Aziatisch eten, maar het beviel ons uitstekend.

Beide wijnen zijn gemaakt door gerenommeerde producenten: Kühn krijgt in de Gault Millau Deutschland 2006 vier druiventrosjes, wat staat voor excellente bedrijven, te rekenen tot de top van Duitsland's producenten. Sinds 200 jaren houdt de familie Kühn zich met wijnbouw bezig. Inmiddels is de elfde generatie actief. Recent heeft dochter Sandra, na het behalen van haar diploma oenologie in Geisenheim, het team versterkt. Er wordt 15 ha bewerkt, die voor 83% met riesling- en 17% met spätburgunderdruiven beplant zijn. Twee derde van de oogst betreft droge wijnen. De basis van de kwaliteit van de wijnen van Peter Jakob Kühn ligt in de intensieve manier waarop hij de wijngaarden verzorgd, de selectieve oogst, grotendeels met de hand en de zorgvuldige manier waarop hij zijn wijnen, met natuurlijke gisten, spontaan vinifieert.

Het bedrijf van Jim Barry in de Clare Valley in Zuid-Australië wordt inmiddels voortgezet door zijn zonen; het behoort tot de beste en bekendste van Australië. De Clare Valley staat bekend om zijn riesling, die hier al generaties lang verbouwd wordt, zelfs al in de 19e eeuw.
In de hete vallei liggen de wijngaarden van Jim Barry Wines in een koeler en hoger gelegen deel, wat de Riesling ten goede komt.

The Lodge Hill wordt geïmporteerd door Verbunt Wijnkopers, Peter Jakob Kühn door RieslingPartners en Co. Beide wijnen zijn onder andere hier te koop.

Water bij de wijn

Schreef ik recent nog dat er geen water bij de wijn gevoegd mag worden, wat lees ik vandaag in de Wijninfo-mail:

De brancheorganisatie Australian Winemakers' Federation heeft bij de bevoegde overheid een verzoek ingediend om meer water te mogen toevoegen aan wijn. Het gaat om een verhoging van 3 naar maximaal 7 cl per liter. Doel hievan zou niet zijn om alcoholische wijnen te verdunnen, maar om makkelijker bepaalde klaringsmiddelen als bentoniet te kunnen oplossen.

Ai, heb ik weer wat geleerd. In Australië mag er dus wel (een heel klein beetje) water bij de wijn gedaan worden.

Kiwi-prut bij de Aldi

Onlangs werd me gevraagd eens een Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc van de Aldi uit te proberen: Spy Mountain 2006, van Johnson Estate in Marlborough. Gisteren lukte het me een fles à € 5,49 te pakken te krijgen. Aangezien ik toch wel nieuwsgierig was, heb ik 'm maar gelijk koud gelegd en 's avonds geproefd. Zou er nu toch echt eens een goede fles wijn bij de Aldi vandaan komen? Ik was hoopvol gestemd...
Ik kom maar gelijk tot de kern van de zaak: over deze wijn kan ik alleen maar schrijven wat ik er niet van vind: niet lekker, niet het geld waard wat ik er voor betaald heb, niet geschikt om wie dan ook voor te zetten.

René van Heusden schreef de Franse wijnen van de Aldi onlangs geïnspireerd de grond in; ik kan me voor deze Sauvignon Blanc volledig bij hem aansluiten. De geur was vies: het deed me soms aan nat bordkarton denken. De smaak was al even teleurstellend: af en toe bespeurde ik de geur van zeewier. Zeewier vind ik wel lekker om mijn sushirolletjes, maar niet in mijn wijn. De nasmaak was bitter, zeker niet wat je van een Sauvignon Blanc verwacht.
Het spijt me oprecht voor al die Aldi-fans, maar echt: dit is gewoon geen goede wijn! Voor die € 5,49 kan ik elders een veel betere Sauvignon Blanc halen, bijvoorbeeld een Sancerre.
Als je wilt proeven hoe goed Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc kan zijn,
zet deze fles dan maar eens naast die Clos Marguerite van laatst. Dan weet je in ieder geval hoe een goede Sauvignon Blanc hoort te smaken.

Zie ook Winelog, voor meer informatie over een wijn die het eigenlijk niet verdient.

Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc

In het verleden ben ik regelmatig kritisch geweest over wijnen uit niet-Europese landen. Maar als ik dan toch in Nederland wijnen van een ander werelddeel drink, heb ik het liefst een Australische of Nieuw-Zeelandse wijn. Naar mijn idee hebben beide landen wijnstijlen die in Europa nauwelijks voorkomen. Een heel goed voorbeeld is de frisse, fruitige Sauvignon Blanc waar Nieuw Zeeland bekend mee is geworden. Vooral het bedrijf Cloudy Bay heeft voor de Sauvignon Blanc het pad gebaand. Inmiddels kun je in Nederland gelukkig ook betaalbare Sauvignon Blancs uit Nieuw Zeeland krijgen; Cloudy Bay is vrij duur geworden.

Zondag dronken we bij de jambalaya een heerlijke Clos Marguerite 2006 uit Marlborough op het noordelijk deel van het Zuideiland van Nieuw-Zeeland. Wat in de Loire vaak niet lukt met sauvignon blanc, weten ze in Nieuw Zeeland uitstekend voor elkaar te krijgen: naast mineraligheid ook een fikse dosis fruitigheid in de wijn. Of dat door het klimaat en de bodem komt, wordt zelfs door de Nieuw-Zeelandse overheid onderzocht op dit moment.

Feit is in ieder geval dat de sauvignon blanc Nieuw-Zeelands belangrijkste en meest verbouwde druif is. Binnen Nieuw-Zeeland is Marlborough het gebied waar de beste Sauvignon Blanc vandaan komt. Clos Marguerite wordt op beperkte schaal gemaakt door het Belgische echtpaar Marguerite en Jean-Charles van Hove, afgestudeerd oenoloog uit Bordeaux.

We roken zondag naast de gebruikelijke aroma's van kruisbessen (maar nu hele rijpe) ook citrusfruit, vooral grapefruit. De wijn was prima in balans, de zuren fris en voldoende aanwezig om er behalve een goede eetwijn ook een heerlijk aperitief van te maken.
Als het dan toch wijnen uit de Nieuwe Wereld moeten zijn, neem er dan één die nergens anders gemaakt wordt, is mijn devies. Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc komt daar helemaal voor in aanmerking, naar mijn mening.

Clos Marguerite is onder andere verkrijgbaar bij Margaret Wines in Utrecht.

Wijnland Australië

Als neerslag van de lezing die ik onlangs gaf hierbij nog wat wetenswaardigheden over Australië als wijnland. Volledigheid streef ik niet na, maar ik hoop dat het de geïnteresseerde lezer een indruk geeft van een wijnland waarvan we in Nederland diverse wijnen kunnen drinken.

Australië staat in de top tien van wijnproducerende landen. In absolute aantallen moet je zo rond de 12 miljoen hectoliter per jaar denken, tegen 15 miljoen in Zuid-Afrika, 55 miljoen in Frankrijk en 60 miljoen hectoliter in Italië. Er komt dus een aanzienlijk plas wijn uit Australië. Van de totale import aan wijn in Nederland was echter slechts een procent of vier Australisch, tegen een kleine veertig procent aan Franse wijn. Australiërs drinken veel van hun wijn zelf op. Van oorsprong hebben ze geproduceerd voor de eigen en de Engelse koloniale markt.

In Australië is wijnbouw mogelijk in een grote band – 5000 km van oost naar west – in het zuiden van het continet. Er zijn vier grote wijngebieden: New South Wales, rond Sydney en Canberra; Victoria, rond Melbourne; South Australia, rond Adelaïde; en Western Australia, rond Perth. Het midden en het noorden van het continent liggen boven de 30e graad zuiderbreedte en zijn ongeschikt voor wijnbouw.

De eerste wijnstokken werden in 1788 in de omgeving van Sydney aangeplant door Arthur Philip, eerste gouverneur van de Engelse strafkolonie. Echter pas sinds 1815 is van enig succes in de aanplant sprake, toen John Macarthur geschikte stekken uit Madeira, Frankrijk en van de Kaap naar Australië meebracht. Tussen het begin van de 19e eeuw en circa 1970 zijn in Australië voornamelijk versterkte portachtige wijnen gemaakt. Dat was waar de Engelse markt om vroeg. Er zijn wel pogingen ondernomen om ook lichtere tafelwijnen te maken, maar aangezien er nauwelijks markt voor was, zijn veel van die initiatieven in de loop der tijd weer gesneuveld. Pas met de komst van Duitse immigranten naar de Barossa Valley, in South Australia, zijn serieuze tafelwijnen als Riesling in Australië beschikbaar gekomen.

De huidige Australische wijnindustrie is vooral het product van de toegenomen exportmogelijkheden en toenemende vraag naar tafelwijnen van na 1970. En die groei zet zich nog steeds door: in 1995 waren er slechts 900 wineries, in 2005 waren dat er al 1900. Tachtig procent van de wijnbouw is in hadden van grote bedrijven: Constellation (met Hardys), Southcorp (met Penfolds en Rosemount), Beringer Blass en Orlando-Wyndham (met Jacob’s Creek). Ter vergelijking: in Frankrijk is slechts 8% van de wijnproductie in handen van grote bedrijven.

Australië is ook het land van de merkwijnen. Terwijl in Europa vaak de wijngebieden centraal staan (een Bordeaux, een Rioja, een Moezelwijn, een Champagne), zijn het in Australië de merken die de naam hebben. Denk aan Yellow Tail, Hardys, Jacob’s Creek, Penfolds. Veel van deze wijnen hebben dan ook jaar in jaar uit dezelfde kwaliteit. Dit wordt onder meer bereikt door de druiven van overal aan te kopen, niet noodzakelijkerwijs uit een gebied.
De Australische wijnbouw wordt niet gehinderd door strenge regelgeving, zodat allerhande technologische vindingen snel kunnen worden toegepast. Niet voor niets worden de Australische Flying Winemakers overal ter wereld ingehuurd om die nieuwe technologieën onder de knie te krijgen.
De laatste jaren zijn de oogsten in Australië overvloedig, met als gevolg grote overschotten en dalende prijzen. Gisteren meldde het Wijnplein dat de oogst voor 2006 gelukkig lager gaat uitvallen dan gedacht, waardoor de wijnplas iets meer groot gaat uitvallen.

Ondanks de grote hoeveelheden goedkope(re) bulkwijnen komen er uit Australië ook hele goede. De bekendste is wel Penfolds Grange. Hiervoor moeten ook 'Europese' prijzen betaald worden: op internet is bijvoorbeeld een Penfonds Grange Shiraz 1996 voor $ 184 per fles te vinden. Er is inmiddels ook een classificatie van Australische topwijnen, te vinden via www.langstons.com.au. In 2005 werden 101 wijnen tot een van de vier categorieën toegelaten. Meer info over wijngebieden en Australische wijn is onder andere te vinden via het Australische Wijnbureau.

Australische verrassingen

Compleet verrast waren we na de eerste slok: dat hadden we niet verwacht van deze Australische Riesling van Jacob’s Creek. Een uitstekende wijn, die we bij een bord zuurkool zeker wel zagen zitten. En ze zijn deze week nog in de aanbieding bij de groothandel (Makro/Lukas Klamer) ook. Heel bleek van kleur, bijna kleurloos. In de neus echte naaimachineolie (= typisch voor Riesling), veel fruit, goede zuren, geen spoortje zoet. Toegegeven, het kan niet op tegen een goede Riesling van de Moezel of uit de Elzas, en zeker niet tegen de volle Rieslings uit Oostenrijk. Maar ondanks dat zagen wij deze Australische Riesling wel zitten. En voor de prijs van € 5,75 koop je in Nederland helaas nauwelijks goede Duitse of Elzasser Riesling. Deze Australische is dan een 'redelijk' alternatief.
Ik had de fles eigenlijk laten proeven gisterenavond om 1. een Australische Riesling op de tafel te hebben en 2. een wijn van een van de grootste merken van down under te schenken. Bovendien had de fles een schroefdop, waar je natuurlijk ook weer een leuk verhaal bij kunt vertellen.

Laat ik even bij het begin beginnen en netjes verslag doen van de avond: ik hield een inleidend verhaal over wijn en wijn uit Australië, voor beginnende tot minder beginnende wijnliefhebbers, aspirant-leden van het Utrechtse Wijnmakers- en Wijngaardeniersgilde. Het werd een heel geanimeerde avond, met informatie over de wijnbouwzones in de wereld (tussen de 30e en 50e breedtegraden), over de definitie van wijn (het gegiste sap van druiven), over wijngeschiedenis, wijnconsumptie in Nederland en de gemiddelde prijs van een liter wijn in Nederland. Als themaland voor de proeverij had ik Australië gekozen, vanwege de viering van 400 jaar Nederlands-Australische relaties dit jaar. Bovendien wist ik zelf niet zo veel over het land, dus was dit een mooie gelegenheid om er eens in te duiken.

Een korte schets van de Australische wijngeschiedenis blog ik binnenkort, vandaag zal ik kort de geproefde wijnen beschrijven. Dat waren
• Barossa Valley Estate Spires Chardonnay 2004, al eerder beschreven;
• Jacob’s Creek Dry Riesling 2004, South Eastern Australia, hierboven zojuist beschreven;
• Tortoiseshell Bay Mourvèdre Shiraz 2005, South Eastern Australia (Hema, € 4,50)
• d’Arenberg, The Footbolt, Shiraz 2003, McLaren Vale (Bloem, € 10,95)

De Tortoiseshell Bay Mourvèdre Shiraz was min of meer op aanraden van Harold Hamersma. In het Parool van 10 januari 2006 werd deze wijn van familiebedrijf Casella beschreven. Eigenlijk had ik een Yellow Tail-wijn willen hebben, met het kangoeroetje op het etiket. Kon ik een mooi verhaal over het succes van het familiebedrijf Casella houden, een van de wereldleiders op het gebied van rode colawijn. In Amerika kunnen ze het niet aangesleept krijgen, schijnt. Maar de Yellow Tail was in mijn omgeving niet zo snel te pakken te krijgen, dus bood het schildpadje van Tortoiseshell uitkomst. ‘Gelukkig’ was dit ook een echte colawijn, ook van Casella. Mij hoeven ze er niet voor wakker te maken: veel te zoet, wel redelijk mooi fruit. Ik kan het niet met Hamersma eens zijn: hij schreef ‘zwarte en rode vruchten, kruidig, zonnig, aards, stoere tannines, mooie bitters, lekker sap, goeie zuren’. Dat zonnige en de zwarte en rode vruchten, daar wil ik in meegaan, maar verder is deze beschrijving mijns inziens wat al te geflatteerd. Bij een aantal aanwezigen viel de wijn echter wel in de smaak.

Voor mij had de avond na de Dry Riesling vervolgens nog een echte verrassing: de beste wijn van de avond vond ik The Footbolt van d’Arenberg. Pure Shiraz, met de kruiden en tannines die daarbij horen. Goed rijp fruit, maar niet te, mooie zuren, een hint van vanille (van het eikenhout). Een paar jaar laten liggen zou voor deze wijn waarschijnlijk niet slecht zijn. Ik ga er zeker een paar van kopen om weg te leggen om eens te ervaren hoe zo’n Australiër nu oudert. En om nog eens met aandacht te proeven.

D’Arenberg is eigendom van familie Osborn en is in 1912 ontstaan, toen geheelonthouder Joseph Osborn de Milton Vineyards kocht, in wat nu bekend staat als McLaren Vale in de staat South Australia, veertig kilometer ten zuiden van Adelaïde. Osborn was directeur bij Thomas Hardy and Sons en wilde zijn zonen blijkbaar ook een toekomst in de wijnindustrie nalaten. Tot 1928 werd het fruit van de wijngaarden verkocht, totdat de eigen kelders gereed waren. Voor de nog steeds groeiende markt van het Engelse koloniale rijk werden droge rode tafelwijnen en versterkte wijnen gemaakt. Inmiddels maakt de vierde generatie, Chester Osborn, wijn, en nog altijd zijn droge rode tafelwijnen de specialiteit. Vooral Rhône-variëteiten worden verbouwd, zowel shiraz als grenache en mourvèdre. De wijnen hebben in Australië – het land van de trophy’s en competitions - vele prijzen gewonnen en staan ook in de rest van de wereld zeer goed bekend. Alle wijnen hebben prachtige namen: The Stump Jump, Dead Arm Shiraz, Dry Dam Riesling, The Lucky Lizard Chardonnay, The Laughing Magpie Viognier-Shiraz ….De naam The Footbolt komt van een racepaard waarmee Joseph (Joe) Osborn een boel geld wist te winnen. Met dit geld konden de Milton Vineyards gekocht worden. De wijn wordt gemaakt van stokken die een eeuw oud zijn, nog aangekocht door de grondlegger van het domein.

En zo levert zo’n proeverij toch meestal wel weer wat op: een prima goedkope Nieuwwereldse Riesling en een glimps van de betere wijnen van Australië, The Footbolt Shiraz van d’Arenberg.

Colawijn

Wat is het toch heerlijk om af en toe gewoon een supermarktwijn open te maken. Thuiskomen, fles uit ijskast trekken, koken en een glas erbij nemen. Moet niet te moeilijke wijn zijn, gewoon lekker. Alsof je een colaatje neemt, maar dan anders. Veel Australische wijnen komen daar uitstekend voor in aanmerking. Ze staan zelfs bekend als ‘colawijnen’: altijd dezelfde kwaliteit, jaar in jaar uit, waar voor je geld, geen gezeur.
Gisteren kocht ik voor mijn verjaardag, voor de eventuele gasten die bleven plakken, nog snel een flesje Lindemans Chardonnay van Albert Heijn. De fles ging niet open, maar vanavond hadden we voorafgaand aan de snelle hamburgers met frites en sla trek in wijn. Die Chardonnay van gisteren lag nog koud…..

Ik heb me recent in Australische wijn verdiept en heb het idee dat ik de etiketten inmiddels iets beter kan lezen. Ik koos een Lindemans Chardonnay Reserve van 2003, prijs € 7,99. Het etiket geeft aan ‘South Australia’, wat ik opvallend vond. De meeste supermarktwijnen hebben namelijk South East Australia, wat aangeeft dat de druiven uit bijna alle wijngebieden van Australië kunnen komen: New South Wales, South Australia en Victoria. South Australia is daarmee een afgebakender gebied dan South East Australia, de druiven komen dan alleen uit de staat van die naam.
De Lindemans Chardonnay viel niet tegen. Niet al te veel vanille van het hout (snippers, staven of echte vaten, daar wil ik af wezen). Fruitig, fris, pittig, prima tijdens het koken. De prijs vind ik wel wat hoog, voor datzelfde geld vind ik de Barossa Valley
Estate Chardonnay van enige dagen geleden een stuk beter. Maar toch, ik zeg het niet vaak, maar vandaag toch maar wel: lang leve (sommige) supermarktwijnen. Het is gewoon maar waar je pet naar staat.

Gevraagd: proeverij van duoblends

Het één leidt vaak tot het ander: of hoe het lezen van een nieuwsbrief voor informatieprofessionals leidt tot een interessant artikel over de nieuwste wijntrend uit Australië.
De genoemde nieuwsbrief had een item over de viering van 400 jaar relaties tussen Nederland en Australië. Dit jaar gaat dat op allerlei manieren gevierd worden, onder andere met de uitgave van een hertaling van de scheepsjournalen van Abel Tasman, de eerste Westeuropaan die de kusten van onder andere Tasmanië en Nieuw-Zeeland heeft aanschouwd. Het Nationaal Archief zal er een tentoonstelling aan wijden. Het Nationaal Archief heeft bovendien een informatieve website ingericht over Nederlanders in Australië. Via die website kwam ik bij de website van het Comité dat de viering coördineert. Daar ging ik op zoek naar wijngerelateerde evenementen. Ik moet helaas constateren dat die er voor de gewone consument (nog) niet zijn. Of in ieder geval niet vermeld worden, ook niet op de site van het Australian Wine Bureau. Uiteindelijk aangekomen op de Nederlandse versie van die site, trof ik diners en lunches met ambassadeurs, maar de gewone kritische consument die in dit Australië-jaar eens goed kennis wil maken met Australische wijn komt van een koude kermis thuis. Geen evenement te vinden. Heel jammer, misschien wordt het later dit jaar beter.

Wel een leuke vondst op de site van het Australische Wijnbureau was een artikel van Frank van der Auwera in de Belgische krant De Morgen (14 januari 2006).
Van der Auwera constateert dat er in België een nieuwe trend in Australische wijn zichtbaar aan het worden is, de zogenaamde duoblends. We kennen ze hier ook, onder andere van de schappen van de supermarkt. Flessen Australische wijn gelabeld chardonnay-colombard, chardonnay-semillon of cabernet-shiraz. Maar nu gaan ze downunder nog een stapje verder en creëren blends die nog zelden vertoond zijn. Om de enorme wijnoverschotten die vorige jaren in Australië ontstaan zijn, weg te werken (de berichten daarover nemen nog steeds toe), wordt er druk gezocht naar nieuwe manieren om wijn aan de man (en vrouw) te brengen. De duoblends zouden één van de oplossingen kunnen zijn, hopen de Aussies. Combinaties van viognier en shiraz bijvoorbeeld, of chardonnay en verdelho. De proefnotities zijn veelbelovend, de prijzen van de wijnen interessant. Zal Nederland volgen in deze trend? Ik durf er weinig van te zeggen. Ook in België zijn nog slechts enkele wijnen van dit type te vinden. Als ze daar aanslaan, is niet gezegd dat wij er ook aan willen. Belgische consumenten zijn veel verwender en smaakbewuster. Wij drinken toch wat gedachtelozer. (Tenminste, velen van ons). Er wordt in ieder geval voorspeld dat de Australiërs er voorlopig mee doorgaan, van de grote producenten tot de kleinere huizen.

Het lijkt me zelf wel eens wat anders: niet de bekende geaccepteerde 'Franse' blends en ook niet de monocépage-wijnen die we al kennen, maar gewaagde combinaties van allerhande druiven. Het zou voor het Comité 400 jaar Nederland-Australië een mooie gelegenheid zijn eens een proeverij voor de consument te organiseren die de duoblends als thema heeft. Ik heb gezegd!

Toasten met blik

Volgend jaar gaan we vieren dat Australië en Nederland al 400 jaar een band hebben: in het voorjaar van 1606 deed het VOC-schop De Duyfken het geheimzinnige Zuidland aan, het continent dat we nu kennen als Australië.
In het Financieel Dagblad van 10 september lees ik verder dat Barokes – ja, die van die wijn in blik – een nieuwe importeur zoekt. Blijkbaar lukt het bij Oil & Vinegar niet zo best. Ik zie het al voor me: een plechtige viering van 400 jaar Nederland-Australië met allemaal een blikje Barokes in de hand. Van koningin Beatrix en Queen Elizabeth tot Balkenende en de Australische president. Fraai.

In het uiterste westen van Australië liggen twee vrij jonge wijngebieden: Mount Barker en Margaret River. Beide zijn in de jaren ’60 van de twintigste eeuw opgezet en begonnen naam te maken in de jaren ’70. Margaret River is de bekendste van de twee en volgens de wijnpers ook de beste. Dit weekend dronken wij bij de visgourmet de eerder genoemde Australische Riesling van Margaret Wines, Sandalford Riesling, een combinatie van druiven uit Mount Barker en Margaret River. Wat een fantastische fles was dat! En nog met een schroefdop ook. Na een vermoeiende dag, onder andere doorgebracht in de Voornse duinen, smaakte een glas van deze Riesling werkelijk goddelijk. Voor het eten namen we slechts één glas, aangezien al snel bleek dat het meer een ‘eetwijn’ was. We kunnen hem van harte aanbevelen: verkrijgbaar bij Margaret Wines voor € 14,95.

Nog een aanvulling op de wijnen in zeventiende-eeuws Nieuw Nederland: waarschijnlijk kwamen ze rond 1650 niet uit Madeira, zoals ik eerder veronderstelde. In het boek Beverwijck. A Dutch Village on the American Frontier, 1652-1664 is sprake van Spaanse en Franse wijn. Als je verder hierover nadenkt, moet je je toch niet voorstellen hoe deze wijn gesmaakt heeft. Eerst in Bordeaux of Jerez aan de Spaanse zuidkust ingeslagen door Nederlandse handelaren, naar Amsterdam verscheept, verkocht aan de WIC of aan een privé-ondernemer, om vervolgens vier maanden op een schip over de oceaan door te brengen. Er moet wel brandewijn aan toegevoegd zijn om die wijn nog een beetje te laten smaken. Ik kan me voorstellen dat de kolonisten wijn wilden proberen te maken van inheemse druiven. Dat zou heel wat beter hebben kunnen smaken. Om precies te weten of en zo ja wanneer die Nederlanders in Amerika nu wijnbouw probeerden, moet ik een boek te pakken zien te krijgen: Thomas Pinney, A History of Wine in America. Tot die tijd blijft het Amerikaanse verhaal maar weer even op de plank.