Cursisten aan het woord: twee vakvrouwen

Deze zomer komen op Wijnkronieken een aantal medecursisten van de opleiding tot vinoloog van de Wijnacademie aan het woord. Wat zijn dat nu voor mensen, die wijnspecialist willen worden? Eerder was ‘liefhebber’ Nico van Lent al aan het woord, maar in eerste instantie is de opleiding bedoeld voor vakmensen, mensen die in het wijnvak werkzaam zijn en hun kennis over wijn willen verdiepen. Dat vak kan verdeeld worden in twee richtingen: de horeca en de wijnhandel. Van beide richtingen ontmoette ik dit jaar ontzettend leuke en aardige mensen, allemaal gedreven door de liefde voor hun vak en de producten waarmee ze werken. Door heel Nederland ken ik nu diverse heerlijke eetadressen en een aantal zeer boeiende nieuwe wijnhandelaren. Alleen daarom al is de opleiding de moeite waard ;-)

Vandaag laat ik twee hardwerkende vrouwen uit het wijnvak aan het woord: Manon, die samen met haar man Het Wapen van Wijchen omtoverde van een bruin dorpscafé naar een trendy Grand Café–Restaurant, en Karine, die samen met een vriendin La Cave des Gens Heureux oprichttte en mooie wijnen uit haar vaderland Frankrijk importeert.

Manon
“Bijna 20 jaar geleden heb ik samen met mijn man Phivos Grand Café-Restaurant Het Wapen van Wijchen overgenomen, zonder dat ik enige horeca of wijnkennis had. Wel haalde ik in een ver verleden mijn wijnbrevet. Phivos had ook nog wat andere wijncursussen gedaan (waaronder de cursus bij Peter Klosse) en was dus de expert en stelde ook de wijnkaart samen. Totdat....de naast het Wapen gelegen wijnwinkel ons te koop werd aangeboden. Meer uit het oogpunt van ‘dat pand kan voor uitbreiding van ons restaurant en een kookschool nog wel eens van pas komen’, hebben we die wijnhandel overgenomen. Toen ontdekte ik hoe ontoereikend mijn wijnkennis was. Phivos was inmiddels al met de vinologenopleiding begonnen en erg enthousiast. Maar ja, kinderen, twee drukke zaken en van alles en nog wat weerhield mij ervan om ook de opleiding te gaan volgen. Voor de opleiding 2007-2008 heb ik me uiteindelijk ingeschreven en ik moet zeggen dat ik genoten heb van die maandagen in Maarn, hoewel ik ook nogal eens heb moeten verzuimen helaas.

Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat ik door mijn drukke bestaan de cursusboeken nog nauwelijks heb open gehad. Op de maandagen zat ik met kromme tenen in de les, als Frank Jacobs allerlei theorievragen op me af vuurde. Maar ik heb door die lessen al heel veel geleerd en ik ben serieus van plan om ooit het felbegeerde vinologendiploma te halen.

Inmiddels is de wijnwinkel kookschool De Keuken van Wijchen geworden, maar de wijnhandel bestaat nog en wij leveren vooral aan horeca, maar ook aan particulieren. Bij de kookschool wordt veel aandacht besteed aan de combinatie wijn/spijs en veelal wordt de wijn die we schenken bij de gerechten weer besteld door de cursisten. Gasten die bij Het Wapen van Wijchen dineren, kunnen de wijnen van de wijnkaart ook bij ons bestellen. En zo blijven we lekker met wijn bezig. In de toekomst willen we (erg fijn als je partner ook ‘into’ wijn is) de wijnhandel verder uitbreiden.”
Foto: Manon bij Château Petrus, tweede van links

Karine
“Ik ben Française, woon al 22 jaar in Nederland, ben 12 jaar getrouwd en moeder van drie kinderen. Het is mijn echtgenoot die me met het wijnvirus besmet heeft en we hadden al lang de wens om iets met wijn te gaan doen. Hij is een grote wijnliefhebber.
Zo gezegd, zo gedaan! Ik ben met mijn goede vriendin Lia in de wijnhandel gestapt. We hebben alles officieel geregeld. De naam moest natuurlijk iets met Frankrijk te maken hebben en herkenbaar zijn voor Nederlands publiek. We kwamen uit bij het liedje van Gérard Lenorman "La ballade des Gens Heureux", en zo is het La Cave des Gens Heureux geworden, de ‘cave’ van de contente mens. Mijn man proeft, helpt bij het uitzoeken van nieuwe wijnen en denkt mee over de ontwikkelingen van La Cave des Gens Heureux. En hij zorgt voor de financiële kant van de zaak. Ik voer de administratie, maar hij verzorgt de aangiftes en maakt de jaarrekening. Zeker niet onbelangrijk!

We reisden naar beurzen in Nederland, België en Frankrijk om contact te leggen en verschillende wijnen te proeven. Onze doel was en is nog steeds: goede kwaliteitswijnen voor een betaalbare prijs en alleen uit de Languedoc-Roussillon. We zijn van mening dat ze in de Languedoc-Roussillon hard werken om van het bulkimago af te komen, dat ze zeer goede wijnen maken en zijn zeker bereid om zaken te doen om hun wijnen te kunnen exporteren. Daarnaast is ook zo dat ik Française ben en dat we alleen wijn uit Frankrijk wilden halen. Het is makkelijk met de taal en we hebben een binding met Frankrijk.

In eerste instantie verkochten we alleen aan particulieren via proeverijen.
De proeverijen lopen goed, worden steeds drukker bezocht en het olievlekeffect werkt en tegenwoordig leveren we ook wijn aan cateraars en bedrijven. Een jaar geleden heb ik mijn Wijnbrevet gehaald en was zo enthousiast dat ik besloot om de vinologenopleiding te gaan volgen. En ik word steeds enthousiaster, wil meer weten en meer bereiken met de zaak.

Na de opleiding wil ik ook cursussen gaan geven. Ik heb tijdens de proeverijen die we organiseren gemerkt dat de wijnliefhebbers het fijn vinden om meer te weten over de wijn die ze kopen. En er is zoveel te vertellen. Wij geven inmiddels proeverijen voor bedrijven, verjaardagspartijen of zomaar een clubje die iets anders wilt dan bowlen!
Dus wij gaan gewoon verder met de wijnhandel en blijven genieten, proeven en zoeken naar mooie wijnen."
Foto: Karine in de kelder van Domaine Joguet, Loire

Proeverijverslag Grandi Vini

Hoeveel wijnen kun je eigenlijk nog écht proeven op een proeverij? Die vraag hebben we ons serieus gesteld dit weekend. Zondag bezochten we in Linschoten een fraaie overzichtsproeverij van Grandi Vini-Casa del Sole, met 80 voornamelijk Italiaanse wijnen en distillaten, plus nog eens een tafel met tien wijnen en zes grappa's van Ingmar, een bevriende wijnhandelaar/intermediair. Grandi Vini is voortgekomen uit de wijnkaart van Restaurant De Burgemeester en eigendom van Bernard Tesink. Samen met Larissa Vendrig besloot Bernard zo'n jaar geleden zijn klanten de mogelijkheid te bieden de wijnen die ze in het restaurant dronken, ook voor thuis aan te schaffen.

We hebben zondag mooie wijnen en heerlijke grappa's geproefd. Maar aan ruim tweederde van de uitgestalde flessen zijn we niet toegekomen. Na een kort rondje mousserende wijnen - onder andere een indrukwekkende La Scolca 1996 - besloten we op zoek te gaan naar wat fris wit. We troffen een mooie Greco di Tufo van Mastroberardino uit Campania, een heerlijke Grechetto Colli Martani van Plani Arche in Umbrië en een werkelijk verrukkelijke Viognier uit Sicilië, Le Chiare van Maurigi. Daarnaast waren er diverse spannende wijnen uit Noord-Italië, onder andere een Pinot Grigio van Visintini uit Friuli en een paar knisperende Sauvignon Blancs van bijvoorbeeld Terlano in Alto Adige en Jermann in Friuli.

Maar toen moesten we nog aan het rood beginnen. En eerlijk gezegd was dat niet meer weggelegd voor onze smaakpapillen. Ik heb nog wat rode wijnen uitgezocht van druivenrassen die ik anders nooit proef, zoals een Teroldego van Foradori in Trentino. Tot slot liet ik me verleiden tot een Bolgheri Riserva van Guada Al Melo, echt een vondst en bovendien een koopje voor € 15,70. Maar toen ben ik gestopt, en heb alle Barolo's, Langhe's, Nebbiolo's, Valpolicella's etc... maar gelaten voor wat ze waren. Het was gewoon te veel!

Een proeverij van zo'n honderd wijnen in een kleine ruimte met laag plafond en met veel gasten is helaas verre van ideaal. Natuurlijk hóef je niet alles te proeven, maar toch.... Daar kwam nog bij dat de wijnen naar onze smaak allemaal een wat 'serieuze' signatuur hadden. Het waren vooral wijnen om bij te dineren, en veel minder vriendelijke en vrolijke terraswijnen, of wijnen voor bij de pasta op dinsdagavond. Logisch voor een wijnhandel gebaseerd op de wijnen van de restaurantkaart, maar lastiger voor de bezoeker van een proeverij. Ondanks dat de organisatie er alles aan had gedaan om de wijnen tot hun recht te laten komen - er gingen heerlijke hapjes in ruime hoeveelheden rond - zou ik een deel van deze wijnen graag nog eens in een rustiger en minder volle omgeving proeven. Met slechts een stuk of twintig tegelijk, dat zou voor mij meer dan genoeg zijn!

In de enquête hiernaast stel ik opnieuw een brandende vraag: hoeveel wijnen vinden jullie eigenlijk genoeg bij een proeverij? Wanneer is het voor jou genoeg? Mocht je er commentaar bij willen leveren, kan dat natuurlijk onder aan dit verslag!

Oude en nieuwe wijnhandel in Dordrecht

Als er één stad is in Nederland met een rijke wijngeschiedenis, is het Dordrecht wel. Gelegen op een samenvloeiing van waterwegen, aan de rand van Holland, was de plek waar later de stad Dordrecht zou ontstaan al in de vroege Middeleeuwen een belangrijke handelsplaats. In de twaalfde en dertiende eeuw groeide de stad daadwerkelijk uit tot een stapelplaats voor producten uit het Duitse Rijngebied, het Maasgebied en de gebieden langs de Oostzee. Het belangrijkste product was daarbij wijn: tot de 17e eeuw was wijn voor de stad de belangrijkste bron van inkomsten. In 1299 bepaalde graaf Jan I van Holland dat alle wijn die van over de Rijn vanuit Duitsland naar het westen kwam, in Dordrecht uitgeladen moest worden. Acht dagen lang moest de wijn daar ter verkoop worden aangeboden. Daarna mocht de wijn pas weer worden ingeladen en eventueel verder vervoerd worden naar andere bestemmingen, zoals de Vlaamse steden of Engeland. Dit zogenaamde stapelrecht heeft de stad bepaald geen windeieren gelegd. Er werden oorlogen om gevoerd, en steden langs de rivieren meer oostelijk hadden regelmatig last van de Dordtse drang om anderen hun wil op te leggen. Kaapvaart door die van Dordt was daarbij geen zeldzaamheid!

Van dat rijke wijnverleden is in Dordrecht helaas niet heel veel meer te zien. Maar als je weet waar je moet zoeken, levert een rondwandeling door het oude centrum gelukkig nog wel het één en ander op. En dus togen wij afgelopen zaterdagmiddag naar Dordt: Nico wilde panoramafoto's vanaf de Zwijndrechtse kant maken, ik wilde wat wijnverleden opsnuiven. Met de waterbus voeren we over, op zich al een leuk tochtje, ook voor de pubers. We kwamen langs diverse havens vol met prachtige pleziervaartuigen en omzoomd met fraai gerestaureerde pakhuizen. We stonden op de Kuipershaven, waar de vatenmakers ongetwijfeld hun ambacht hebben uitgeoefend. We liepen door de Wijnstraat, waar in de Middeleeuwen alle wijnkopers gevestigd waren. Nu waren slechts twee negentiende, misschien zelfs wel twintigste-eeuwse, wijnopschriften te vinden: Bordeaux en Pauillac. We zagen de Wijnhaven en vonden de Nieuwstraat, waar het huis de Berckepoort in de zestiende eeuw de woning was van wijnhandelaren Hubert Tack en Matthijs Berck.

Maar het leukst van allen: we vonden een sfeervolle, eenentwintigste-eeuwse wijnhandel in de Voorstraat, met uitzicht aan de achterkant op de middeleeuwse Wijnhaven. Passender kan een wijnhandel in Dordrecht niet gevestigd zijn, vonden we. Dank zij een Mededeling van Land en Tuinbouw waren we op de wijnwinkel Rood, wit en rosé gewezen. Aangezien een bezoekje prima in de wandelroute paste, besloten we langs te gaan. Rood, wit en rosé is de passie van Annegret Böttner en Fred de Vries. Zij importeren zelf hun wijnen. We troffen het: Fred vertelde ons dat hij net even een dagje de winkel had opengedaan, omdat ze druk bezig waren met nieuwe wijnimport. Over twee weken kan de bezoeker er dan ruim 50 wijnen van het glas proeven, in het gezellige proeflokaal met uitzicht op het water.
Een van de specialiteiten is Duitse wijn; uiteraard gingen er twee flesjes mee. En gezien mijn recente ervaring met Duitse rosé, waren dat een rosé en een Blanc de Noir. Proefnotities zullen volgen! En Rood, wit en rosé zullen we zeker nog eens bezoeken, zonder pubers, om te proeven en van de hapjes te genieten. Maar ook van Dordrecht, want de vele gezellige terrassen langs onder andere het Groothoofd en de diverse havens hebben ons aangenaam verrast.

Foto's: Wijnhaven en 'Berckepoortje'

Graševina uit Kroatië

Het wordt een traditie zo langzamerhand: de lente beginnen we hier thuis met Welschriesling. In 2006 ontdekte ik deze druif, die in Oostenrijk en Oost-Europa veel staat aangeplant. Over het algemeen wordt Welschriesling door de wijnpers als een simpel terraswijntje beoordeelt, meestal het vermelden niet waard. Maar ik heb er de afgelopen twee jaar een aantal prima exemplaren van op, uit Oostenrijk, Hongarije en zaterdag uit Kroatië. Daar is de druif bekend onder de naam graševina.

In continentaal Kroatië - het deel boven Bosnië-Herzegovina - is de aanplant aanzienlijk: ruim 90% van de wijnen is er wit, de helft daarvan bestaat uit graševina. Een van de wijncentra in het oostelijk deel van het land, vlak onder de Hongaarse grens, is Kutjevo. De wijngaarden liggen er op de hellingen van de bergketen Krndija en hebben concurrentie van de loofbossen, waar uitstekend eikenhout voor wijnvaten vandaan komt. Net als in veel andere gebieden is de wijnbouw er door Cisterciënzer monniken rond 1200 geïntroduceerd. Het klimaat is er uitstekend voor de wijnbouw: warmte van de Pannonische vlakte, veel zonne-uren, verkoelende winden uit de Oekraïne, in voorjaar en zomer voldoende neerslag én grote verschillen tussen dag- en nachttemperatuur in het groeiseizoen. De bodem bestaat uit leem en soms verweerd gneis, dat een mineralig karakter aan de wijnen kan geven.

Onze Graševina had een aangename neus van wat exotisch fruit, onder andere ananas en een prettige volle, droge smaak. In de afdronk wat grapefruitbitter, lekker frisse zuren en een alcoholpercentage van 12%. Het zou me niet verbazen als de wijn wat op zijn droesem heeft mogen liggen rijpen: in de geur en smaak was ook een hint van gist te ontdekken. Al met al een uitstekend glas voor een redelijke prijs: bij Wijnkoerier Milenko, van wie ik deze fles had ontvangen, kost hij € 6,00. Bovendien smaakte de wijn uitstekend bij een salade van rucola, winterpostelein, gebakken ciabatta, zacht gekookt ei, uitgebakken pancetta en geraspte grano pardano. Twee jaren geleden maakten we dezelfde combinatie met Welschriesling, en opnieuw kon de wijn uitstekend op tegen het zout van de kaas en de pancetta en het vet van het ei en de kaas.

In Kutjevo zijn een aantal particuliere producenten actief, maar deze fles was afkomstig van een grotere coöperatie, vermoed ik. Het achteretiket meldt: Abfuller Weinkellerei Kutjevo. Hoewel er meer in het Duits vertaalde termen op de Kroatische etiketten staan, is het toch wel handig een lijstje met vertalingen bij de hand te hebben. Zo dacht ik dat het 'vrhunsko vino' droge of witte wijn zou betekenen, maar het betekent 'kwaliteitswijn'. De andere categoriën zijn 'stolno' vino - tafelwijn, en 'stolno vino geogr. poteklo' - tafelwijn met geografische herkomst. De wijnwetgeving in Kroatië is, evenals die in de meeste landen in Oost-Europa, geënt op die van de Europese Unie. Nog wat meer termen: 'suho' betekent droog, 'bijelo' wit en 'crno' - donkerrood. Tom Stevenson voorspelt in zijn wijnencyclopedie dat we in de toekomst meer over wijnen uit Kroatië zullen horen, vooral nu sommige wetenschappers ervan overtuigd zijn dat de oorsprong van zinfandel hier ligt, in de rode druif plavaç mali (of crljenak kastelanski). Maar daarover binnenkort meer.

Zon in de druipende bossen

Een druilerige middag was het gisteren, dus wat kun je dan beter doen dan wijn gaan proeven? Samen met Anda Schippers begaf ik mij zondag naar het in de bossen gelegen Groot Kievitsdal, om kennis te maken met het mooie assortiment van wijnhandel Vinoblesse uit Baarn. Ruim zestig wijnen op vijf tafels waren er te proeven. Sommigen wijnen hadden hun maker meegenomen, om uitleg te geven, andere spraken voor zichzelf.
Zo'n proeverij moet je te lijf gaan met een doel, anders zie de door de bomen het bos niet meer. Mijn doel was een leuke wijn te vinden die we makkelijk zo doordeweeks konden openen, bij de boerenkool, de pasta of iets anders simpels. Ik had een heel specifiek smaakpalet in gedachten: het pittige en fruitige dat je vaak tegenkomt in Zuid-Franse wijnen van grenache, syrah, mourvèdre, cinsault, carignan etc.

Anda en ik begonnen bij de wijnen uit de Pfalz, waarbij vooral de Spätlese Trocken van Janson Bernhard ons beviel. Een assemblage van gewürztraminer en riesling van hetzelfde huis kon ons minder bekoren, maar, zo legde Tjitske Brouwer ons uit, dat had ook zeker te maken met de leeftijd van de wijn. Aangezien de wijn uit 2007 was en nog maar net in de fles zat, was er nog weinig balans tussen de Rieslingcomponenten en de specifieke Gewürztraminerkenmerken. Over een maand of zes, na enige tijd flesrijping en rust, zou dit een prachtige wijn worden die bij vele gerechten zou passen.

Dit jonge karakter van de wijnen bleek ook bij vele andere flessen op de tafel; gelukkig werd de proever er op het proefformulier ook voor gewaarschuwd. "De wijnen zijn jong, sommige - nèt of nog niet op fles - misschien zelfs niet direct 'lekker'... Gesloten, tikje wrang... door de zuren en de tannines (bij rood), die mits in goede verhouding juist de essentiële componenten van een goede wijn zijn. Let op de concentratie tussen zoet, zuur en bitter. En op duur en finesse van de afdronk." Een goed advies, maar soms wel lastig op je te blijven realiseren. Jonge wijnen proeven blijkt een hele kunst!

Toch hebben we een aantal prachtige wijnen geproefd. Beiden waren we helemaal weg van een Provençaalse rosé, van de hand van Raimond de Villeneuve van Chateau de Roquefort. Deze rosé was vorig jaar de Rosé van het Jaar in de categorie Boutiquewijnen bij Proefschrift. De Corail 2007 is gemaakt van biologisch geteelde en gevinifieerde grenache, cinsault, mourvèdre en syrah. Daarnaast maken ook twee witte druivensoorten deel uit van de assemblage: rolle (vermentino) en clairette. Het was plotseling heel even zomer, daar in die druipende bossen bij De Vuursche.... De wijn gaat in mei geleverd worden: ik zal de tuinstoelen vast gaan schoonmaken!

Een kanjer vond ik ook de Montepulciano d'Abruzzo San Zopito 2006. Prachtig fris rood fruit en kruiden in de neus, soepel, warm, pittig, makkelijk drinkbaar: dat waren de notities die ik maakte. Pas later las ik de omschrijving van de maker: een 85-jarige oude heer, Alberico D'Intino, die pas sinds een paar jaar van zijn wijnstokken een beperkte hoeveelheid (4500 flessen) wijn maakte. Uiteraard heb ik van deze wijn, waar ik echt verliefd op werd, een aantal flessen besteld. Het was niet helemaal de prijs (€ 10,85) die ik voor een 'huiswijn' in mijn hoofd had, maar ik kon gewoon geen weerstand aan deze wijn bieden. Zomaar een lekkere pasta of simpele stoofschotel maken en er dan deze Italiaan bij opentrekken.... Ik kijk al uit naar de levering van de flessen. Overigens waren alle Italiaanse wijnen op de tafel heerlijk fris en fruitig: het was het enige land dat mij over de hele linie uitstekend beviel.

Ook de wijnen uit de Languedoc bevielen me goed: een simpele maar lekkere Coteaux du Languedoc Noblesse Saint Julien, een prachtige, maar jonge La Clape Les Cades 2006 van Pech Redon en een Minervois 2005 van Domaine des Murettes. De laatste twee kwamen ook aardig in de buurt om 'huiswijn' bij ons te worden, maar helaas was ik toen al verliefd op de Montepulciano geworden. De Languedoc/Roussillon zal moeten wachten tot we er deze zomer zelf op bezoek gaan. Er zijn gewoon te veel lekkere wijnen op de wereld... en bij Vinoblesse zijn er een aardig aantal te koop.

Nieuwe Wijngids van Vinoblesse

Je hebt wijnhandels en wijnhandels. En je hebt importeurs en importeurs. Recent viel De Nieuwe Wijngids van Vinoblesse in de bus, een boekje van een wijnhandel/importeur waarvan het water je onmiddellijk in de mond loopt. Heerlijke verhalen over allerhande producenten, die nooit tot de middelmaat gerekend kunnen worden. Zelden ontving ik een assortimentslijst - dat is eigenlijk veel te zwak uitgedrukt - waar ik met zo veel plezier een uurtje of wat mee zoet was. Maakten meer wijnhandels maar zo'n informatief boekwerkje!

Eigenaren van Vinoblesse zijn Marc Collard en Tjitske Brouwer. Beiden zijn altijd op zoek naar authentieke, natuurlijke wijnen. Hun filosofie: Goede wijn is meer dan limonade met een pietsje alcohol. Het is het gebotteld verhaal van druiven en hun geboortegrond. Dat van de wijnboer die ze van de koude in december tot en met de hitte van augustus heeft verzorgd. En hopend op de welwillendheid van de weergoden in september of oktober is gaan plukken. In het besef dat hij elk jaar maar één kans krijgt om van zijn druiven wijn te maken.

Tot de klantenkring van Vinoblesse behoren, naast particuliere wijnliefhebbers, ook bedrijven en instellingen zoals bijvoorbeeld de ING-bank, ABN/AMRO, andere importeurs, een select groepje wijnspeciaalzaken en sterrenrestaurants. Zelf spreken ze van een ‘gesloten huis’, een soort postorderbedrijf voor wijnen. Tweemaal per jaar versturen ze een 32 pagina’s dikke wijngids met een honderdtal kleinschalige en zo natuurlijk mogelijk geproduceerde wijnen ter intekening.

In het nieuwste nummer van De Nieuwe Wijngids, dat ook op de website te downloaden is, tref je bovendien een samenvatting aan van de scriptie die Tjitske Brouwer schreef voor haar opleiding tot Magister Vini. Ze behaalde het examen afgelopen winter. Dat brengt het aantal Magisters in Nederland nu op drie! Tjitske schreef een scriptie getiteld 'Biologische wijn bestaat'. De volledige scriptie is eveneens via de website van Vinoblesse te downloaden.

En wil je kennismaken met de wijnen van de firma: op 16 maart a.s. wordt een assortimentsproeverij in Baarn georganiseerd. Kijk op de site voor meer informatie.