Churchill en Graham

Vreemd eigenlijk, ik heb nog heel weinig over port geschreven, en dat terwijl er bij ons wekelijks wel meerdere flessen op gaan. Soms drinken we slobberportjes van Warre, soms iets betere van Kopke en als we weer eens besloten hebben dat we nu wel genoeg mindere port hebben gedronken, bestellen we weer wat late bottled vintage en tawny reserve van Churchill. Een fantastisch huis, Churchill, met een heel sympathieke eigenaar, John Graham.
Ik kwam op port omdat we gisteren tijdens het oudejaars-shoppen langs een wijnwinkel kwamen waar ze witte port van Graham hadden staan. Fine white, voor slechts € 9,75. We kochten de fles, maar eigenlijk viel íe ons ’s avonds toch wat tegen. Het was een al te lief rozijnenwatertje. Waar we bij de witte Churchill nootachtige aroma’s gewend zijn, ontbrak dat bij deze Graham geheel. Niet zo vader zo zoon dus.
Want Graham’s is het bedrijf dat door de vader van John Graham in 1970 aan Symington werd verkocht. Binnen dit bedrijf behoort Graham’s nu tot de top. Bekend is in Nederland vooral Six Grapes, verkrijgbaar bij Gall&Gall.

John(ny) Graham kwam in 1973 naar Portugal en kreeg zijn opleiding bij Cockburn’s, maar besloot in 1981 dat hij de familietraditie voort wilde zetten en zelf port wilde gaan maken. Een historische en moedige beslissing, want het was op dat moment al 50 jaar geleden dat er een nieuw Brits portbedrijf op de markt was verschenen. De naam Graham mocht John helaas niet gebruiken van de Symington-groep, waarop hij besloot de naam van zijn vrouw, Churchill, toe te voegen. (Inderdaad, een nazaat van….). Het bedrijf heet voluit Churchill Graham Lda, de ports en wijnen worden verkocht onder de naam Churchill. Oorspronkelijk had John Graham geen eigen quinta, geen eigen druiven en wijnen en ook geen eigen lodge in Vila Nova da Gaia. Inmiddels is die lodge er wel en bezit de firma Quinta da Gricha en Quinta do Rio.

We hadden het genoegen en de eer de lodge enkele jaren geleden te mogen bezoeken, op uitnodiging van John Graham. Onze kinderen kleurden onder het toeziend oog van een secretaresse, wij zagen de vaten, de wijnen en het heilige der heilige, de proefkamer met uitzicht op de Douro en Oporto. Wat we daar proefden…. Geweldige voorproefjes van ports die toen nog niet op de markt waren, en eigenlijk nog steeds niet voor het grote publiek beschikbaar zijn. John Graham wacht het goede moment af.
Ook proefden we zijn tafelwijn, waar hij op dat moment net aan was begonnen. De Churchill Estate wijnen zijn stevig maar met veel fruit, zeer de moeite waard bij een stevige stoofpot. Speciaal voor de Nederlandse markt is er inmiddels ook de Meio Queijo (halve kaas!).
Churchill wordt exclusief door Van Wageningen en de Lange geïmporteerd.

Kerstwijnen

Ze zijn weer voorbij, de Kerstdagen. Wat hebben we gedronken? Dat zal wel het onderwerp zijn van veel wijnblogs. Bij deze beschrijf ik dan ook onze consumptie maar. Bij het hoofdgerecht – lamsrack - op 25 december een iets te jonge Patache d‘Aux 2002 (Bordeaux). Op 26 december bij de wildspiezen van haas en hert een overheerlijke Gigondas, Domaine St. Gayan 1998. Sinds wij zo’n zeven à acht jaar zeer vriendelijk door Martine Meffre op het domein ontvangen zijn, kan deze wijn bij ons niet meer stuk. Maar over de rode wijnen bij het hoofdgerecht wilde ik het eigenlijk niet hebben. De succesnummers deze Kerst waren de Moscato d’Asti van Alasia bij het sinaasappelgemberijs met tropisch fruit toe en de Champagne Brut van Chapuy bij de zalmtartaar vooraf.
Het duurde even voordat we iets passends bij het ijs hadden bedacht. Wat doe je nu bij zelfgemaakt sinaasappelroomijs? Muscaatdruiven, daar waren we het al snel over eens, maar dan? Vin doux naturel uit Frankrijk? Zo afgezaagd. Een late harvested muscat uit Australië of Californië? Hoe komen we daar aan? En toen zag ik in de folder van Gall&Gall de Moscato d’Asti. Drinken we eigenlijk nooit, maar wordt wel altijd geadviseerd bij ijs. Het was inderdaad een uitstekende combinatie. De lichte mousserende wijn uit Asti in Piemonte is, zoals de naam al zegt, van muscaatdruiven gemaakt en heeft slechts 5% alcohol. Een mooie bleekgele kleur, een neus van muscaatdruiven en een lange nasmaak. Mijn enige minpuntje is dat ik het muscaatkarakter wat al te sterk aanwezig vond. Iets subtieler had wat mij betreft wel gemogen.
En dan de topper van de kerstdiners: een Champagne Tradition brut van Chapuy, producent in Oger. Geschonken bij een zelfgemaakte zalmtartaar met rucola-olie, ook zelfgemaakt, door mijn zoon! In de Guide Hachette 2005 wordt deze Carte Noir Tradition genoemd: er worden 36.000 flessen van gemaakt, de druiven ervoor groeien op 6,25 ha. De assemblage bestaat uit 68% chardonnay en 32% pinot noir. (Volgens hun eigen website is dit 67 – 33, maar daar zullen we maar niet moeilijk over doen.) De wijn ondergaat geen malolactische fermentatie, en dat proef je goed. Stevige maar uitgebalanceerde zuren, in de neus de geur van pas gepelde verse walnoten en fruit met een stevige pit (witte perzik volgens de Hachette, maar die haalde ik er niet uit), een prettige bubbel en 12% alcohol. Een heerlijk zuivere en lange nasmaak. De kleur is lichtgeel, neigend naar het strogeel. Voor het eerst heb ik echt van een champagne kunnen genieten. Maar ja, ik heb dan ook tot nu slechts Moët Chandon en Piper Heidsieck op.
Gelukkig hebben we nog een fles, voor 31 december. Ik kijk er nu al naar uit.

13 februari 2006 - nagekomen bericht
En waar blijkt die heerlijke champagne vandaan te komen? Stom dat we dat niet eerder hadden bedacht: Van Wageningen en de Lange. Hoorden we gisteren op de fantastische Grand Cru Bordeaux-proeverij (zie blog van 13 februari 2006).

Hele goede kerstdagen!

Nederlandse wijn met Kerst

Gisteren schreef ik iets over de jammerlijke kwaliteit van veel kerstpakketwijnen. Misschien heb ik voor de toekomst wel een aardige suggestie. Die trouwens op veel meer artikelen in het pakket van toepassing kan zijn. Als er nu eens veel meer ‘regionale’ en ‘landelijke’ pakketten kwamen? Met een stuk kaas van eigen bodem, broodmix uit eigen land, Goudse stroopwafels, jam van Mariënwaerdt, twee Gildeglazen en uiteraard een mooie fles wijn uit Nederland. Om maar eens een paar suggesties te doen. Er is natuurlijk veel meer mogelijk.
Dat er best een Nederlandse fles wijn in kan, stond gisteren ook weer eens in de krant (Volkskrant 23 december). De kwaliteit van Nederlandse wijn, vooral de witte, wordt steeds beter, was de strekking van dat artikel. De meeste medelanders zijn echter te krenterig om een paar euro meer uit te geven voor een wijn uit eigen land. (Dat geldt overigens niet alleen voor wijn. Want hoeveel mensen kennen het Odin Groentenpakket eigenlijk? Lekker veel seizoensgroenten van voornamelijk eigen bodem?)

Het Volkskrant artikel geeft ook een goed overzicht welke kosten er nu eigenlijk bij het maken van een fles wijn komen kijken. Blijkt dat het al
€ 3,48 kost om één fles te produceren (verbouw en oogst van de druiven, vinificatie, fles, etiket, kurk en accijns). Als je deze fles via de handel wilt verkopen, komt daar aan marge, btw e.d. nog eens € 4,44 bij. Totale kosten € 7,92, waarvan de wijnboer maar € 2,08 in handen krijgt. En dan vinden we het nog gek dat een Nederlandse producent 9 à 10 euro voor zijn fles vraagt.
Ik weet wel wat ik leuker vind: één goede fles Apostelhoeve of De Linie krijgen of drie flessen Chileense plonk. Naast deze twee oudgedienden in de Nederlandse wijnbouw zijn er inmiddels veel meer producenten die het uitstekend doen, al kunnen ze er geen van allen echt van leven. Zelfs de Apostelhoeve houdt zijn fruitbomen achter de hand. Maar als er nu eens lekker veel goede Nederlandse flessen in kerstpakketten (en als relatiegeschenk) uitgedeeld werden, worden er diverse vliegen in één klap geslagen. Nederlandse wijn wordt bekender, de producenten hebben meer omzet, de gevers worden geroemd om hun originele keuze en de krijgers staan aangenaam verrast.
Helemaal mooi wordt het natuurlijk als er straks in de Kerstdiensten en -missen Nederlandse wijn wordt gebruikt. Tenslotte hadden veel kloosters tot in Brabant in de vroege middeleeuwen hun eigen wijngaarden, om een gegarandeerde aanvoer voor de miswijn te garanderen. De cyclus zou weer rond zijn. Een mooie gedachte!

Kerstpakkettenwijn

De oogst was mager dit jaar. Slechts twee flessen rood en twee flessen champagne vonden hun weg via kerstpakketten en relatiegeschenken naar ons huis. En dat terwijl ze zeggen dat de economie aantrekt…. Dat is andere jaren wel beter geweest. Ik klaag niet hoor, eigenlijk vind ik al die geschenken maar onzin. Maar als ik dan toch iets krijg toegeschoven, laat het dan ook iets goeds zijn. Wat is dat toch met kerstpakketten, dat daar altijd een vorm van bocht in moet zitten? Flesjes van een paar euro, meer kan het niet geweest zijn.
Waar heb ik het dan over? Wel, het volgende: een fles Vega Roble Tempranillo 2003, Vino de la Tierra de Castilla. Had best iets kunnen zijn, uit deze Spaanse streek kunnen best redelijke wijnen komen. Maar helaas, mijn reactie na de eerste slok was: niet opdrinken, wegspoelen. Bijna azijnig, geen fruit, geen nasmaak. Dat de fles toch leeg is gedronken kwam meer door onze lamlendige stemming dan door de wijn. Beter niets meer over zeggen dus.
De volgende fles is ook rood, een Shiraz uit Queensland, Clovely Estate 2003. Zegt me niets, maar zal er binnenkort iets over melden. Zat niet in een kerstpakket, was een relatiegeschenk. Wie weet…
Gelukkig zijn er ook twee flessen waar ik wel iets van verwacht: twee dezelfde champagnes van Chapuy, een kleine producent die zelfs in de Hachette staat. Dat belooft toch wel wat, als ik de beschrijving in dit Franse standaardwerk zo lees. Als ik op 1 januari puf heb, wordt dit vervolgd.

Drie flessen uit Bremen

Stapels digitale Nieuwsbrieven komen er af en toe binnen. Veel worden ongelezen verwijderd (afmelden lukt niet altijd...), anderen keur ik met een snelle blik. Ongeveer zes weken geleden ontving ik de eerste Nieuwsbrief van de Bremer Ratskeller en deze heb ik eens wat verder bestudeerd. Vervolgens kon ik het niet laten drie flessen Duitse wijn te bestellen. Zoveel goede en betaalbare Duitse wijn vind je helaas niet in Nederland (of in ieder geval in mijn omgeving).
Toen de verzendkosten bijna net zo hoog bleken als de drie flessen heb ik maar eens geslikt en toch doorgezet. De wijn is snel en in goede orde bij mij aangekomen en inmiddels zijn al weer twee flessen genuttigd.

De eerste was een droge Riesling uit 2003, Münsterer Römerberg uit de Nahe. Ik ben geheel op de summiere beschrijving afgegaan, maar ik moet zeggen, voor € 5,20 heb ik zeker geen miskoop gedaan. Het was een verfrissende wijn met veel fruit. Dergelijke makkelijke en goedkope flessen zouden hier meer te krijgen moeten zijn!
Gisteren besloot ik bij het vlees en het zelfgebakken brood Der Neue open te maken, een rode landwijn uit de Pfalz, van 2005. Ook Duitsland maakt blijkbaar zijn primeurwijnen en dat vond ik wel intrigerend. Ook dit was voor zijn € 5,60 een prima wijn. Weliswaar inderdaad 'landwijn', de simpelste categorie, maar niet vaak tref je zulke goede landwijnen. Heel wat beter dan de gemiddelde Beaujolais Primeur van de supermarkt. Net in het glas overheerste de alcohol, maar na een tijdje wat zuurstof gehad te hebben, kwam gelukkig het fruit goed los. Uiteindelijk trof ik in het aroma goede rijpe frambozen aan. Helaas worden op de fles noch op de website de gebruikte druivenrassen vermeld. Verder dan ausgewählte Rebsorten kom je niet.

Rest ons nog één fles, een Spatbürgunder 2004 uit Baden. Gekozen omdat er uit Baden zulke goede Pinot Noirs schijnen te komen (Spätburgunder is Pinot Noir). Ter zijner tijd zal ik ook van dit 'cadeautje' aan mezelf uit Duitsland verslag doen.

Châteaux Carbonnieux

Onze wijnkast ligt vol met een aantal ‘ééntjes’, eenzame flessen, overgebleven van een drie- of zestal of soms in zijn of haar eentje aangeschaft. Om ruimte te maken voor wat nieuwe voorraad zijn we wat ééntjes aan het opmaken. Nou, opmaken, dat klinkt wat negatief. Het is over het algemeen een genoegen deze flessen aan te breken, want er zitten hele beste bij.
Zoals de fles van gisterenavond, bij zeewolf in romige saus (zie Allerhande 13 van dit jaar): een Château Carbonnieux 2000 (blanc uiteraard).
We dronken deze grand cru classé uit de Graves voor het eerst zo’n zeven jaar terug. Een bevriende, niet slecht in de slappe was zittende Engelsman, deed ons een paar flessen cadeau. De fles van gisteren, de 2000, komt meen ik van een Wijnweek van AH (gekocht met airmiles of zoiets…..).
De Carbonnieux heeft als AOC aanduiding Pessac-Léognan, een appellation die in 1987 ontstond door bundeling van de inspanningen van een aantal topklasse producenten in een aantal dorpen in de Graves. Er komt dan ook vrij veel goede wijn vandaan: alle grands crus classés van de Graves vallen onder de Appellation Pessac-Léognan Controlée, ook Château Haut-Brion.
Witte Pessac-Léognan is vooral gebaseerd op sauvignon blanc, aangevuld met sémillon. De witte Carbonnieux heeft ongeveer 65% sauvignon blanc en wordt op hout gelagerd. Die houttonen kwamen gisteren stevig naar voren. Eerst bleef die indruk nog wat beperkt, wat lichte vanille en toasttonen, maar naarmate de wijn langer open stond, werd het hout steeds aanweziger. Voor mij uiteindelijk zelfs iets té aanwezig. Ondanks dat vond ik het een uitstekende wijn. Een mooie lichtgele kleur, heel zuiver, naast het hout was er veel fris fruit aanwezig, vooral druif. Achteraf meen ik ook wel iets van lindebloesem te hebben bespeurd, maar ik werd pas op het idee gebracht toen ik beschrijvingen van witte Pessac-Léognan las. Abrikozen, perziken, brem en citrusvruchten heb ik er echter zeer zeker niet uitgehaald.

Expositie wijnetiketten

Welk museum in Nederland neemt het over? Een design-tentoonstelling over wijnetiketten. In het San Francisco Museum of Craft and Design zijn nog tot 29 januari 2006 wijnetiketten van kunstenaars uit de Bay Area te zien. Met een leuke woordspeling heet de expositie Beyond the Pour: Pairing Art and Wine Label Design. Het museum wil met zijn tentoonstellingen aangeven welke rol 'design' speelt in ons dagelijks leven. Het lijkt me dat ze met deze tentoonstelling een hele goede te pakken hebben. Want wie heeft er nu niet ooit een fles uitgezocht op het label? Vreselijke Duitse gotische letters met veel goud doen het bij mij niet best, strak modern design maakt me wel nieuwsgierig. En dat terwijl we echt wel weten dat de vormgeving van een etiket niets zegt over de kwaliteit van de wijn.
(Overigens hebben de winebloggers in de USA tijdens de laatste aflevering van Wine Blogging Wednesday ook iets met etiketten gedaan: bijdragen moesten een wijn beschrijven die alleen maar om zijn etiket was gekozen.)
En wie er naar San Fransisco gaat met Kerst: neem een catalogus van de wijnetiketten voor me mee!

Een trapje in de Paulusabdij

Hoe hou je een verhaal vast dat je gehoord hebt? Door het verder te vertellen. Alleen, als ik verder vertel wat ik vanmiddag verteld kreeg, mist de ambiance, de context. Toch geef ik het verhaal maar door, wie weet geniet iemand er net zo van als ik.
Stel je voor: een oud pand in de Utrechtse binnenstad. Het Gerechtsgebouw, hoek Lange Nieuwstraat - Hamburgerstraat. Een rondleiding onder leiding van bouwhistoricus Hein Hundertmark en directeur van Het Utrechts Archief Saskia van Dockum. We zijn op zoek naar de sporen van de middeleeuwse Paulusabdij. We, dat zijn zo’n 25 leden van de Vereniging Oud-Utrecht.
De bouwhistoricus leidt in, leidt rond en vertelt van de refter, de schouwen, het toegangsgebouw, de dertiende-eeuwse gladde voegen aan een buitenmuur die met een penseeltje wit werden geverfd. Uiteindelijk gaat hij ons voor naar de kelder, waar Christkindl Glühwein ons wacht. Inmiddels voel ik me al zo buiten het dagelijkse leven dat ik de monniken van de abdij bijna langs zie lopen.

En dan zien we dé vondst: een onverwachts poortje, met een zestiende-eeuwse plavuizenvloer. Daaronder ligt ook nog de vijftiende-eeuwse vloer. En er is een trapje. Het leidt nu naar nergens, maar vroeger bood het de inwoners van de abdij de mogelijkheid ongezien onder het poortgebouw door van het ene deel van de abdij in het andere te komen. De treden zijn op een vreemde manier afgesleten. Geen voeten, daarvoor is het te regelmatig. De bouwhistoricus houdt het op vaten: vaten wijn, voor de mis, voor de maaltijd, voor het gerief van de monniken. En ik zie ze ineens voor me, de rollende vaten. De voerman en de keldermeester instrueren samen de kelderknecht hoe ze het vat het beste en het veiligst beneden in de kelder kunnen krijgen. Geschreeuw, (bijna) gevloek. De keldermeester houdt het vat angstvallig in de gaten. Een kostbare lading, helemaal van voorbij Keulen over de Rijn, via Vreeswijk en de Vaert naar de stad gebracht. Aan de Oudegracht gelost met de kraan, met een slee van het wed aan de Ganzenmarkt naar het ommuurde terrein van de abdij gebracht. Om over enkele weken door de monniken bij de maaltijd genuttigd te worden. Misschien wel een speciale kerstwijn, om het Christuskind te verwelkomen….

14 december 2005, 16.15 uur: even een flits van wat zeker vijf eeuwen geleden plaats gevonden zou kunnen hebben.

Anno 1815

Onlangs heb ik er weer één te pakken gekregen: een reclamebrochure van een wijnhandel van voor de oorlog. Getiteld Anno 1815 en afkomstig van R. Walter Zoon, Wijnhandel anno 1815 te Grave. Weer een prachtig boekje, dit maal echter veel klassieker dan het prachtige boekje van de firma Oud dat ik enige tijd geleden in handen kreeg.

De stichter van de wijnhandel was Petrus Josephus Walter, afkomstig uit St. Truiden (nu België). Petrus Josephus vestigde zich in 1790 in Grave als apotheker en trouwde in 1795 met de Graafse Cornelia Cristina Malingrez. In 1816 wordt Walter burgemeester van het stadje waar hij dan al ruim 25 jaar woont. Hoe de eerbiedwaardige apotheker ook wijnhandelaar is geworden is de schrijvers van het boekje (circa 1939 gepubliceerd) niet bekend, maar ze vermoeden een verband met het beroep van apotheker. Mijns inziens geen onredelijke veronderstelling, aangezien zowel apothekers als wijnhandelaren verstand moesten hebben van het gebruik van diverse chemische stoffen.
Specialiteit van het huis in die eerste jaren waren wijnen uit de Moezel en de Rijn, uiteraard veel gemakkelijker aan te voeren naar Grave dan Franse wijnen.
In 1937 is die specialiteit, geheel in overeenstemming met wat in Nederland gedronken werd, verschoven naar de wijnen uit Bordeaux en Bourgogne. Vooral op een Chablis uit 1934 zijn ze erg trots. Het bedrijf is dan aardig uitgebreid en heeft zojuist een nieuwe kelder in gebruik genomen. Deze heeft een opslagcapaciteit van 150.000 flessen. Bovendien zijn er ruimtes om diverse fusten op te slaan. “Lijkt U dat veel, 150.000 flesschen? Het zijn er zeker een heleboel, maar een goede wijnkopper dient nu eenmaal een grooten voorraad wijn op flesch te hebben, om aan de vele wenschen en smaken van zijn afnemers te kunnen voldoen. Ook van zeer courante soorten zullen een aantal flesschen jaren en jaren in de rekken blijven liggen om te rijpen en zich te ontwikkelen tot die hoogte van materieele en vooral spiritueele eigenschappen.”
Elders vond ik dat het bedrijf tot 1971 bleef bestaan, waarna het door een G. Verlinden werd overgenomen. Het boekje besluit met de mededeling dat er nog een reeks publicaties gepland staat met de voornaamste wijnsoorten: Bordeaux, Bourgogne, Rijn en Moezel, Champagne, Port, Sherry en Madeira. Ik loof een flesje wijn uit voor wie ooit die boekje voor me op de kop kan tikken!
Maar het kan natuurlijk ook zijn dat de oorlog een stokje heeft gestoken voor uitgave van deze reeks.

Avonturen op de wijnroute

Avonturen op de wijnroute, Kermit Lynch, Amsterdam, Uitgeverij Walewein, 2005, isbn 90 7796 901 2, prijs € 19,90

Precies twintig jaar geleden, in november 1985, reisde de Californische wijnkoper Kermit Lynch door de Bourgogne. Het was niet zijn eerste reis naar Frankrijk en zeker niet zijn laatste. Sinds de jaren zeventig bezoekt Lynch jaar in jaar uit de producenten waar hij wijn van wil kopen, op zoek naar kwaliteit en naar wijnen die zijn Californische publiek zal weten te waarderen. Dat beide zaken niet altijd makkelijk zijn, wordt duidelijk op 17 november 1985. Lynch beschrijft in Avonturen op de wijnroute een dag in de Bourgogne, een beschrijving die mij zeer aangreep. De tranen sprongen mij werkelijk in de ogen als Lynch vertelt wat er gebeurde toen hij hoopvol bij een oude bekende langs kwam om gereserveerde wijnen te komen proeven en kopen. Hij treft iets geheel anders aan dan verwacht: de wijnen hebben geen smaak, geen body, geen kleur meer. Wat is er gebeurd? De producent geeft schoorvoetend toe dat hij, in plaats van zelf te bottelen, zonder te filteren, een commerciële bottelaar heeft ingeschakeld. Waarom? Omdat een restaurant een fles van zijn wijnen had teruggestuurd, met de mededeling dat ze niet gediend waren van bezinksel! Lynch koopt de wijnen niet, ondanks het feit dat zijn klanten in Amerika al vooruit hebben betaald.
Dit voorbeeld uit Avonturen op de wijnroute tekent helemaal waar dit boek om gaat: de moeite die een wijnkoper moet doen om de wijnen te kopen die kwalitatief goed zijn, traditioneel gemaakt, met smaak, kleur, volheid. Die niet aangepast zijn aan de smaak van de massa. Puur natuur.
Lynch portretteert echter ook de ‘goeden’: vermaarde producenten, eenlingen vaak, als Jules Chauvet in de Beaujolais, de Peyrauds van Domaine Tempier in de Provence (Bandol), Charles Joguet in Chinon. Deze eenlingen houden stug vast aan traditionele productiemethoden, doen niet of nauwelijks concessies aan ‘wat de markt vraagt’ en produceren de wijnen die ze zelf lekker vinden. Chauvet’s leerlingen vormen nu de Bende Zonder Zwavel waar Nicolaas Klei zo graag over schrijft (en wijn van drinkt). Klei schreef dan ook het voorwoord van deze Nederlandse vertaling. De ‘goeden’ en de ‘slechten’ samen geven zo een indringend beeld van wijnproducerend Frankrijk, een beeld dat iedere wijnliefhebber zou moeten kennen.

Lynch schreef het origineel al in 1988 (Adventures on the Wine Route). In de wijnwereld bereikte het boek al snel een cultstatus, maar pas dit jaar verscheen eindelijk een Nederlandse vertaling. De Nederlandse uitgever heeft er voor gekozen het boek niet te actualiseren en zo de oorspronkelijke kracht van het boek te behouden. Een goede keuze, want ondanks dat er veel veranderd is in twintig jaar, staat de oorspronkelijke aanklacht van het boek nog steeds. Om aan de vraag voor de massamarkt te voldoen, worden er dingen gedaan met wijn waar je haren te berge van rijzen, de tranen van in je ogen springen. Je zou willen dat het anders was, maar helaas. Wat zouden we lezen als Lynch zijn boek anno 2005 zou schrijven? Niet veel nieuws, vrees ik. Avonturen op de wijnroute is een boek dat iedere serieuze wijnliefhebber móet lezen, dus als er nog een plekje onder de Kerstboom is straks…..

De smaak van wijn

Zo af en toe geeft het verleden weer wat ‘geheimen’ prijs. Gisteren opende in het Allard Pierson Museum in Amsterdam de tentoonstelling Kleur!, waarin een aantal zeer opmerkelijke kopiën van beelden uit de Oudheid te zien zijn. Wij kennen al die Griekse beelden en tempels alleen als gemaakt van wit marmer, blank, strak, smetteloos. Onderzoek door wetenschappers in München heeft echter aangetoond dat beelden en tempels in het oude Griekenland helemaal niet zo ‘kleurloos’ waren. Men heeft resten van pigment aangetroffen op diverse beelden en aan de hand van analyses daarvan vastgesteld welke kleuren en patronen gebruikt werden om die beelden en tempels te verfraaien.
Dat deed mij onmiddellijk denken aan de residuen van wijn die er de laatste jaren op diverse plekken gevonden zijn. Konden we die residuen maar zodanig analyseren dat ook een drank na te maken zou zijn. Dan kregen we een indruk van hoe wijn in het verre verleden smaakte.
Nog niet zo lang geleden werd aangetoond dat amforen in de tombe van de Egyptische farao Toetanchamon wijn hebben bevat. Er kon zelfs aangetoond worden dat het rode wijn moet zijn geweest.
Patrick McGovern van de Universiteit van Pennsylvania doet al jaren onderzoek naar de eerste gefermenteerde dranken in het Midden-Oosten. Ook hij vond containers van klei, zo'n 6000 jaar oud, die waarschijnlijk wijn hebben bevat. Dat suggereert de chemische analyse van de gevonden opgedroogde bezinksels in ieder geval.
Maar het zal wel bij overpeinzingen blijven. Kleuren zijn hele andere ervaringen dan smaken. Het blijft echter leuk erover na te denken.

Cartoon: Jennifer Allen

De fles van La Tulipe

La Tulipe Bordeaux Rosé 2004: het moest er een keer van komen. Nog altijd had ik geen wijnen van Ilja Gort gedronken. Ik stond eigenlijk gortdroog, dus…
Maar na het mediaoffensief van de afgelopen weken, mede om zijn Wijnsurvivalboek te promoten, werd het vandaag toch echt eens tijd om een Tulipe te proeven. Aangezien het menu vandaag groentetaart bestaande uit pompoen, paprika, ui, kastanjechampignons, blauwaderkaas en ei aangaf, leek me een koele rosé daar wel lekker bij. Een rosé in november, heerlijk! Vooral na een dag huishouden en andere klusjes. Bij AH hadden ze gelukkig volop voorraad, Ilja Gort in rood, wit en rosé. Met de inmiddels beruchte boekenlegger om de hals van de fles.
Allereerst de wijn zelf. Zoals een stickertje op de fles zegt: Vin Première Qualité de France. Eerste kwaliteit rosé, fris, fruitig, zelfs een beetje kruidig, goed in balans, met een lichte neiging naar iets zoets. Goede afdronk voor een rosé. Voor zo’n novemberavond waarop nog gesport moet worden uitstekend, een vrolijke noot in een wat saaie dag. Ook op feestjes, zowel in de tuin als rond de open haard, zal deze rosé het prima doen.

De etiketten, kurk en loodcapsule van de flessen van Gort zijn verder ook nog een verhaal waard. Allereerst natuurlijk de kunstzinnige tulp met gouden balk op het echte etiket: stijlvol en modern, met de intrigerende vraag: Lief? (Antwoord staat op het rugetiket). Dan de vermelding Appellation Bordeaux Rosé Controlée. Ik dacht even dat die niet bestond, maar gelukkig was daar de site van het Bordeaux Wine Office, die mij snel uit de droom hielp. Bordeaux Rosé bestaat, moet gemaakt zijn van een keuze uit cabernet sauvignon, merlot, cabernet franc, petit verdot, carmenère en malbec, de opbrengst per hectare mag tussen de 55 en 72 hl per hectare liggen en de wijn mag maximaal 12,5% alcohol hebben. Die van Gort zit daar precies op.
Verder staat op het etiket: Grand Vin de Bordeaux. Prachtige benaming, maar niet beschermd. Mag iedereen doen. Is de uitspraak terecht? Vind ik wat overdreven, maar de wijn heeft wel de Prix d'Excellence 2005 gewonnen.
Nog meer informatie op het etiket: Ilja Gort Père en Fils. Goh, ik heb nog nooit van de Fils gehoord (of van de Père?). Eurl La Tulipe staat er ook ergens: een verwijzing naar de url www.tulipe.nl of een (bewuste) tikfout voor EARL? Deze afkorting zie je vaak voor de namen van Franse producenten, maar ik heb nog niet kunnen vinden waar het voor staat (dom, dom…). Ik hou het op een grapje van Gort.
De loodcapsule en de kurk hebben het portret van Gort met glas en afhangende snorpunten. Deze kurk mag dan ook bij mijn verzameling in de glazen vaas, gezellig bij de Kracher, Trimbach, Latour, Inniskillen, Ernie Loosen en vele andere beroemde wijnen.
Tot slot het achteretiket: er is een heel verhaal afgedrukt, maar wel leerzaam en grappig. Zo willen we het, lekker veel achtergrond! Gort’s rosé blijkt gemaakt van 85% merlot en 15% cabernet sauvignon. Hij oogst zijn druiven met de hand, ontsteelt ze en kneust ze daarna voorzichtig, om alleen het eerste sap voor zijn rosé te gebruiken.
Als klapper op de vuurpijl is er een versierde barcode: de lelijke streepjes hebben een echt kasteeldak, ongetwijfeld van het Chateau de la Garde van Gort.

Ik heb nog nooit zoveel plezier aan het lezen van etiketten beleefd. Dat beloofd wat voor de topwijn die hij over enige tijd wil gaan bottelen. Daar heeft íe namelijk een wedstrijd voor uitgeschreven.
Zo, nu heb ik onze Nederlandse wijnboer wel genoeg geprezen. Maar de wijn en de fles gaven er vandaag aanleiding toe, zullen we maar zeggen.

Blogs

Met Bloglines hou ik diverse blogs bij. Vanavond (of liever, vanmorgen) schreef Alder ergens in de VS een blogje naar mijn hart. Lees vooral het eerste deel: WHAT I THINK MAKES FOR A GOOD WINE REVIEW.
Helaas heb ik Ilja in Soest gemist. Was ik nou toch maar in de trein gestapt met mijn Wijnsurvivalboek onder de arm.

Bier met chasselas

Ooit echte geuze lambiek gedronken? Dit vrij zure bier wordt traditioneel gebrouwen in en rond Brussel, in het dal van het riviertje de Zenne. Het riviertje is tegenwoordig geheel ondergronds en van de traditionele geuzebrouwerijen is er nog maar één over.
Brouwerij Cantillon bevindt zich midden in Anderlecht, in een negentiende-eeuwse wat vervallen woonwijk die onlangs wel een opknapbeurt heeft gehad. Als alle steigers in de omringende straten weg zijn, zou dit wel eens een buurt met mooie appartementen kunnen worden. Maar dit terzijde.
Bij Cantillon zeggen ze nog steeds bier te brouwen met gebruikmaking van de in de lucht aanwezige, heel specifieke gistsoorten uit het dal van de Zenne. Vijftien jaar geleden, toen we er voor het eerst waren, vroeg ik me al af hoe dit kon, met al die grootsteedse luchtvervuiling. Anno 2005 wordt dit echter nog steeds verteld en meer kom je echt niet te weten over 'het geheim van de brouwer'.
Bijzonder dit jaar was een bier met de intrigerende titel Vigneronne.
Op het etiket wordt de Vigneronne ‘een delicaat compromis tussen bier en wijn’ genoemd. Het bier wordt gemaakt van 100% lambiek, het nog jonge bier dat een aantal jaar op vat rijpt om uiteindelijk als geuze de fles in te gaan. De lambiek voor de Vigneronne heeft twee jaar gerijpt en er hebben witte druiven in geweekt. Van die druiven wordt nog vermeld dat het chasselas druiven zijn. Hoe het proces van de toevoeging van druiven precies in zijn werk gaat, wordt niet vermeld, ook niet op de website. Weer een geheim van de brouwer! Geen geheim is dat de Vigneronne in zeer beperkte hoeveelheden wordt gemaakt. Hij vertegenwoordigt slechts 5% van de totale bierproductie van de brouwerij. Wij kochten op 15 oktober de laatste fles van de voorraad. Gelukkig komen in oktober de druiven weer binnen voor de nieuwe lading. Volgens de website worden die uit het buitenland aangekocht, vroeger kwamen ze van het nabijlegen dorpen als Hoeilaart, Overijse en Huldenberg, waar een aanzienlijk kassenteelt van druiven bestond. Overigens een interessant stukje Belgische tuinbouwgeschiedenis, die verbouw van druiven in 'serres'. In het buitenland is dit zo goed als onbekend, in België vind je er nog regelmatig verwijzingen naar.

Wij dronken de Vigneronne bij een brood met kaasmaaltijd, een prima combinatie. Zelfgebakken brood, diverse lekkere kazen van onze eigen kaasboer Kees en een glas (nou, oké, twee glazen) koele Vigneronne (serveren op 12 tot 15°C). Wel een smaak waar je van moet leren houden, want het lijkt vooral zuur. Toch is de Vigneronne ronder, fruitiger dan een gewone geuze. Een beetje vergelijkbaar met een straffe muscadet, maar dan anders. Of een goede chasselas. Hé, welke wijn wordt in Zwitserland ook al weer bij kaasfondue geschonken: Fendant, een andere naam voor ..... chasselas!

Zwakke wijn?

Wijnterminologie is een vak apart. Vaak wordt geageerd tegen het verhullende taalgebruik van wijnkenners. Het zou ondoorzichtig, nodeloos ingewikkeld en onbegrijpelijk zijn. Toch doen de meeste wijnschrijvers hun uiterste best in woorden over te brengen wat ze ervaren, wat ze proeven in een wijn. En dat valt over het algemeen niet mee. Want wat jij ervaart als ‘geur van bosvruchten’, ‘snoepjes’ of ‘kattenpis’, kan een ander wel heel anders ervaren. Onlangs meende ik in een Chianti de geur van vers gesneden snijbonen te herkennen, maar geen van de omstanders kon dat met mij mee‘voelen’.

Toen ik onlangs in Perswijn las dat de Listrac van 2001 als ‘zwak’ beoordeeld werd, vroeg ik me dan ook onmiddellijk af: wat bedoelen ze met 'zwak'? We hadden net zes flessen Fonréaud, een cru bourgeois uit de Listrac-Medoc, van 2001 uit onze voorraad gehaald. In 2002 twaalf flessen laten wegleggen, voor € 12,75 per stuk. Het advies was: op dronk 2006.
De wijn wordt gemaakt van 52% Cabernet Sauvignon, 45% Merlot, 3% Petit-Verdot. Tenminste, dat zijn de druiven die op de website vermeld staan. Daar vind je ook het oordeel van diverse gerenommeerde tijdschriften over Chateau Fonréaud's diverse jaargangen.

Wat betekende dat zwak dus? Wat zouden ze bedoelen? Er zat maar één ding op: snel een fles openmaken. De boerenkool van vanavond leek een goede aanleiding. De wijn ligt bij ons opgeslagen op 12 graden Celsius, in onze wijnkast. Dus heb ik ‘m tijdig opengemaakt, zowel om op temperatuur te komen als om wat zuurstof te krijgen. Uiteraard uitgeschonken in een echt Bordeauxglas, van Riedel. En bij het openen alvast geproefd. Ondanks de kou viel dat niet tegen: een fruitige wijn, met weinig afdronk, maar het beloofde best wat. Die afdronk zou wel komen, dacht ik.

De eerste boerenkool van het seizoen smaakte weer prima. En ik moet zeggen: de wijn erbij beviel ook goed. Geen topper, nee dat niet. Maar om deze Listrac nu zwak te noemen… dat vind ik wat sterk uitgedrukt.
Oké, die afdronk kwam niet helemaal goed meer, die bleef wat kort. Maar er was mooi fruit, een bijna snoepjesachtige geur, goede zuren, geen zoet, afgeronde tannines. Alleen op het laatst gingen de zuren wat vreemd doen. Maar toen had ik al eigengemaakt, verrukkelijk sinaasappelijs met gember op. Wat wil je….
Nee, zwak zou ik deze wijn niet noemen, maar toch begrijp ik wel wat ze willen zeggen. De Chateau Fonréaud 2001 is een kwalitatief goede wijn, maar een Bordeaux Cru Bourgeois kan beter. In ieder geval zijn die twaalf flessen geen weggegooid geld. Ik ben gerustgesteld.

Van hypocras tot bisschopswijn

Bij het doornemen van mijn vakantiefoto’s vandaag kwam ik nog een leuke tegen. Toepasselijk voor de voorbereiding op de decemberfeestdagen.
De foto is genomen op het parkeerterrein in St. Guilhem-le-Desert, een dorpje in de Languedoc en halteplaats op de middeleeuwse pelgrimsroute naar Santiago de Compostella. Een prachtig plaatsje, omgeven door indrukwekkende bergen. Het ligt niet ver van Aniane, waar het klooster woonplaats was van een bekende Benedictus die van belang was voor de regels van de gelijknamige orde. Ook was Aniane het moederklooster van dat in St. Guilhem. Een prachtige Romaanse kerk in het bergdorpje getuigt nog van die tijd.
Een link tussen middeleeuwen en moderne tijd werd gevormd door de reclame op de auto van bijgevoegde foto. Reclame voor hypocras, een drank die tot in de middeleeuwse stadsrekeningen van Utrecht voorkomt. In 1478/79 hield het stadsbestuur een etentje in Keyserrijc (nu onderdeel van het stadhuis) met de heer van Hoorn, de jonkheer van Brederode, de heer van Montfoort en heer Reyer van Broeckhusen. Wijn, ‘ypocras’ en was (voor kaarsen) werden genoteerd als uitgaven door de stedelijke kameraar (penningmeester). Na afloop van het diner werd er gedanst, met vrouwen.

Hypocras is een gekruide wijn die als volgt gemaakt werd: ‘neem 24 ons [1 ons is hier 30 gram] kaneel, 12 ons gember, 6 ons lange peper, 3 ons nootmuskaat en 3 ons kruidnagel, anderhalf ons kardemom of paradijskorrel en suiker. Laat dit alles samen met de wijn trekken. Als je rode wijn wilt hebben, gebruik dan lakmoes om te verven (!). Daarna het geheel door een zak (of schone doek) laten lopen, net zo lang tot de wijn helder is.’
Vrij vertaald uit: Ria Jansen-Sieben en Johanna Maria van Winter, De keuken van de late Middeleeuwen, Amsterdam 1989

Gekruide wijn komt nu nog voor in de vorm van bisschopswijn, Glühwein, mulled claret (Engeland) of glogg (Zweden). In Nederland is de gekruide bisschopswijn traditioneel met Sinterklaas verbonden, terwijl dat in andere landen meer met Kerst is. Gekruide wijn maken is niet moeilijk. Je kunt natuurlijk een fles of pak kant-en-klare bisschopswijn kopen. Ook dit is niet nieuw: rond 1900 stonden er in Utrechtse kranten advertenties voor flessen bisschopwijn: ‘Heerlijk is onze bisschopwijn, geheel gereed en f 0,60 de flesch’. In Duitsland kun je theezakjes met kruiden kopen die je in de verwarmde wijn moet hangen (Glühfix). Veel leuker is het natuurlijk om zelf bisschopswijn te maken. Je hebt nodig:

1 fles rode wijn, bijvoorbeeld een goede maar niet te dure ‘gewone’ Bordeaux.
100 gram suiker
2 pijpjes kaneel
3 kruidnagelen
schil van 1 citroen (zonder het wit)
2 citroenen in dunnen schijven

Doe de wijn en de suiker in een grote pan en verwarm dit tot alle suiker opgelost is. Voeg dan de citroenschil en de kruiden toe en breng alles tot het kookpunt. Haal dan de pan snel van het vuur en laat het geheel een paar uur staan. Voor het serveren: even opwarmen, zeven en opdienen. Glazen garneren met een citroenschijfje.

Trends volgens Hubrecht Duijker

Maandagavond, op het seminar van de Kamer van Koophandel over importeren van wijn, was ons Ilja Gort beloofd. Dat had vast leuk kunnen worden, ik ken hem niet maar volg zijn weblog en wilde ‘m nu wel eens zelf meemaken. Zijn nieuwe Wijnsurvivalboek lijkt me ook aardig. Maar helaas, Ilja had zich afgemeld.
Daarvoor in de plaats had men Hubrecht Duijker bereid gevonden om ons iets over trends in de wijnwereld te vertellen. Was ook leuk, maar niet zo verrassend.
Hubrecht vertelde ons over acht trends waar we ons als toekomstige importeurs rekenschap van zouden moeten geven:
1. Fruit: consumenten willen vooral wijnen waar het fruit duidelijk aanwezig is. De crisis in Frankrijk is deels te wijten aan het feit dat veel Franse wijnmakers niet in deze trend mee willen of kunnen gaan.
2. Labellen naar druivenras (varietal wines, cépage wijnen): gestart rond 1930 door de Californische Wente Brothers, zal deze vorm van labellen, die voor de consument zeer helder is, steeds meer toenemen. Ook Frankrijk zal eraan moeten geloven.
3. Rosé: wordt het laatste decennium steeds meer gedronken, en niet alleen meer door vrouwen.
4.‘Biologische’wijnen: het weren van onkruidbestrijdingsmiddelen en insecticiden zal steeds gewoner gaan worden. De consument zal erop staan zelfs.
5. Ander gebruik van hout: in dure wijnen zal hout steeds minder aanwezig zijn, in goedkope wijnen zal het gebruik van eikenhouten chips en staven toenemen.
6. Meer variatie: landen als China, India, Brazilië en vele anderen zullen hun plaats op de wereldwijnmarkt willen gaan innemen.
7. Belang van gezondheid: wijn drinken omdat het aanbevolen wordt door de huisarts zal toenemen.
8. Afsluiting van de fles: de kurk gaat verdwijnen.

Tsja, ik denk dat veel van het bovenstaande inderdaad waar is of staat te gebeuren. Maar om het allemaal trends te noemen….. Biologische wijnen zullen inderdaad toenemen, denk ik, maar niet alleen omdat de consument erom vraagt. Veel producenten zullen alleen op deze manier een meerwaarde aan hun wijnen kunnen geven die met conventionele ‘wapens’ en methoden niet te bereiken is. Ik zie een trend naar ambachtelijke productie, met het behoud van nieuwe technieken als het koelen van de most bijvoorbeeld. En bij ambachtelijke productie past ook aandacht voor wat er in de wijngaard gebeurt. Een beetje terug naar de methoden van opa dus.

Kurk gaat verdwijnen: ik moet het nog zien. De discussie is nog te heftig om er iets definitiefs over te zeggen.
Wijn drinken voor de gezondheid: het komt voor, maar of het echt een trend zal worden?
Meer variatie: ja, dat zie ik wel gebeuren, maar of we daar ook meer kwaliteit door krijgen? Bovendien geldt voor wijn: wat je van dichtbij haalt kan net zo lekker zijn. Een wijn uit Canada is leuk, lekker en vaak ook kwalitatief goed. Maar de kosten, de verpakking en de brandstof die nodig zijn om die wijn hier te krijgen vind ik wel een aandachtspunt. Ik zie – in het verlengde van de biologische wijnen – liever een beweging ontstaan om ook bij wijn te letten op de milieuaspecten: geen wijnen van all over the world, liever producten van de ambachtelijke producent dichterbij. Slow wine, in alle aspecten!

Seminar Importeren van wijn

Ooit wel eens een lekker voorraadje wijn uit je favoriete vakantieland meegenomen? En dat vervolgens uitgezet onder je vrienden en kennissen? Ik niet, maar af en toe denk ik er wel over. Je mag 90 liter per persoon uit een EU-land vrij naar Nederland meenemen, dus met zijn tweeën heb je best wat mogelijkheden.
Wil je het grootser aanpakken, komt er echter heel wat bij kijken, heb ik maandagavond ervaren. De Kamer van Koophandel in Utrecht organiseerde een seminar over het importeren van wijn. Circa 35 mensen waren aanwezig, waaronder gerenommeerde - Italiaanse - Utrechtse ondernemers! Wijn is in….

Paul Kooijman van het Productschap Wijn en Anton Dam van de Douane gaven die avond ‘technische’ informatie, Ilja Gort was ingehuurd voor een wat vrolijker noot na afloop. Helaas zegde onze Nederlandse wijnboer af en kregen we Hubrecht. Die een prima lopend, soepel verhaal hield over trends. Veel van de aanwezigen hebben aandachtig zitten luisteren en pennen. Morgen een logje over deze trends, nu wat meer over de technische info.

Als je professioneel wijn gaat importeren, moet je dus om een aantal zaken denken: je moet je melden bij de Kamer van Koophandel, bij het Productschap Wijn en bij de Douane. Je moet accijns betalen, verpakkingsheffingen (ja, ja, voor iedere pallet wijn moet betaald worden voor het verwijderen van het glas, het folie, het karton van de dozen en de houten pallet), een bijdrage aan het Productschap, een inschrijving bij de KvK en in sommige gevallen invoerrecht.
Dat invoerrecht geldt alleen als je wijn haalt uit landen buiten de EU, maar er zijn vele regels en uitzonderingen. Zo leerde ik bijvoorbeeld dat Zuid-Afrika 42 miljoen liter wijn mag uitvoeren naar de EU zonder dat invoerrechten hoeven te worden betaald. Onder andere daarom zijn die Zuid-Afrikaanse wijnen zo veel goedkoper……

Waar je ook rekening mee moet houden is de etikettering. Zo is het vanaf 25 november a.s. verplicht om bij flessen die vanaf die datum gebotteld worden ‘bevat sulfieten’ op het etiket te hebben staan. In het Nederlands! Gelukkig mag het ook op het backlabel of met een stickertje. Wie zoiets bedenkt…. In iedere wijn zit sulfiet, het is een natuurlijk bijproduct van de gisting. Het is net als op pindakaas zetten: bevat pinda’s. Je zou toch eens allergisch kunnen zijn voor pinda’s en per ongeluk pindakaas op je brood smeren…

En dan de documenten die er allemaal komen kijken bij het vervoeren van een partij wijn van het ene land naar het andere, geleidedocumenten genoemd. En rij vooral niet door Zwitserland, aangezien dat niet in de EU zit. De Zwitsers schijnen bij de grens zeer moeilijk te kunnen doen. Ik heb besloten voorlopig geen wijn gaan importeren, maar ik heb wel een boel geleerd die avond. Ik kan iedereen zo’n avond aanraden!

Tot slot nog een laatste stukje info: ooit schreef ik dat wijnen van onder de 2 euro niet kunnen. Ik vergat toen nog de accijnzen, die fors blijken. Voor gewone stille wijnen die tussen de 8.5% en 15% alcohol hebben moet per liter 0,592 euro betaald worden. Op een fles dus 44 cent. Trek dat af van die 2 euro en zie wat er nog overblijft voor fles, kurk, etiket, vervoer, marge, wijnmaker, druiventeler etc…. Zo ongeveer niets dus. Wijn van 2 euro of minder kan echt niet. Ik ben nu geneigd te zeggen dat wijn van 3 euro al op het randje is.

Rothschild tijdens de vergadering

De gekste wijnen krijg je soms geschonken op de vreemdste plaatsen. Het bestuur waar ik deel van uit maak vergadert eens per maand op een zeer historische, sfeervolle locatie in de stad. De vergadering opent altijd met thee, koffie en koek en halverwege komen de wijn, het water en de zoutjes binnen. Allemaal prachtig verzorgd, goed geregeld.
Gisteravond besteedde ik echter eens aandacht aan de wijn die geschonken werd. Dat viel niet tegen, Domaines Barons de Rothschild, Viña Los Vascos 2003 Cabernet Sauvignon. Inderdaad, een stevige wijn uit Chili, van een van de wereldwijde bezittingen van de eigenaren van Chateau Lafite Rothschild, 1e cru uit Pauillac in de Bordeaux. Niet de eerste de beste dus, die ook in Colchuaga in Chili goede wijnen maakt. Deze cabernet sauvignon zou ik best bij mijn eten willen proberen. Hij is echter totaal ongeschikt voor het moment waarop íe gisteren geschonken werd, een vergadering ’s avonds laat, met wat zoute zoutjes erbij. Volgende keer zal ik nog eens beter proberen te proeven, want gisteren liet de wijn alleen de impressie ‘zwaar’ en ‘tannine’ na.

Vreemd eigenlijk dat de leverancier zo’n afnemer niet adviseert over de wijn. Wat willen we drinken tijdens zo’n vergadering? Een lekkere koele witte of een frisse rode Portugees van Herman van Beuningen uit de Alentejo, om maar eens wat te noemen. Stond onlangs ook weer op de proeftafel van Van Wageningen en de Lange, heerlijk en makkelijk weg te drinken.
Hier is nog een wereld te winnen, vermoed ik. Wijnadviezen geven aan verhuurders van accommodatie. Dus binnenkort misschien maar een visitekaartje laten maken en mezelf wijnadviseur gaan noemen? Wie weet….

Nasleep van Katrina

Ellende is er in gradaties. Ik baalde dit weekend vanwege een forse schadepost aan de huurauto, maar dat haalt het natuurlijk niet bij de problemen van restauranthouders en prive-verzamelaars van wijn in New Orleans. (Nog erger is natuurlijk je familie, vrienden, huis en levensonderhoud kwijt raken, dat staat buiten kijf.)
Als gevolg van de orkaan Katrina viel overal in en rond New Orleans de stroom uit, waardoor air-conditioned wijnkelders e.d. stevig zijn gaan opwarmen. Oude wijnen, nieuwe wijnen, bijna alles lijkt bedorven, of op zijn minst aangetast. Langzaam wordt de schade op dergelijke terreinen duidelijk en het valt niet mee.
Lees het hele artikel hier.

Een tafel met 33 wijnen

Een rare gewaarwording: ik wil wat notities opschrijven over de wijnen die ik vrijdagavond bij Van Wageningen en de Lange op de najaarsproeverij heb geproefd. Ik realiseer me echter dat ik geen aantekeningen heb gemaakt en moet terugvallen op mijn herinnering. Dat ik geen aantekeningen heb gemaakt, komt omdat ik ook mijn 'schoolklasje' had meegenomen. De hele avond was ik eigenlijk meer met mijn leerlingen bezig dan met de wijnen. Kijken of ze er plezier aan beleefden, of ze wel genoeg uit deze avond haalden. Volgens mij vonden ze het een zeer geslaagde avond, en ik ook.
Een paar korte impressies: er stonden 33 wijnen op de tafel, 17 Frans, drie Italiaans, drie Zuid-Afrikaans, drie Portugees en zeven Spaans. De Zuid-Afrikanen vielen af, veel te veel lieve zoete slobberwijntjes. Gistingsproces gestopt door pasteurisatie: snel en hoog verhitten, waardoor de gistcellen doodgaan en er nog wat suiker in de wijn overblijft. Bleh.
De Italianen en de Portugezen bevielen iedereen, inclusief mijzelf, het beste. De Spanjaarden riepen gemengde gevoelens op, waarom precies werd niet helemaal duidelijk. Met de Fransen was het raar: er zaten best goede wijnen tussen, maar ze deden me niets. Alleen de Chateauneuf du Pape van Père Caboche sprong er voor velen uit. Maar die had dan ook gelijk weer een prijs van € 18,50.
Topper voor mij was een Chianti, verder gelabeld Fontella, 2003, volgens de website van Van Wageningen en de Lange uit het gebied rond Figline, in de zuidoosthoek van het Chianti gebied. Waarschijnlijk dus een wat mindere Chianti, aangezien hij niet uit één van de bekende gebieden als Classico, Colli Fiorentini, Colli Sinesi, Colli Rufina enz… komt. Op zo’n moment wilde ik dat ik meer van Italiaanse wijnen wist. Telkens weer merk ik dat ik die etiketten eigenlijk niet goed kan lezen. Weer een goed voornemen voor volgend jaar: cursus Italiaanse wijn volgen. Wie een goede tip heeft, maile hem mij.
Maar goed, de Chianti dus. Een prachtige geur van vers gesneden snijbonen (vond ik, maar niemand met mij). Zacht rood fruit, viooltjes, typisch sangiovese. Mooi ronde afdronk, goede balans en dat alles voor slechts € 6,50. Daar ga ik een paar flesjes van kopen, om nog eens goed door te proeven.
Andere topper: de Primitivo Virtuoso 2001 van Casa Girelli. Met zijn € 12,50 was íe wel twee euro duurder geworden dan vorig jaar, maar nog steeds erg goed.
Met 33 wijnen is het overigens wel erg moeilijk een goede impressie te geven. Zelfs als ik aantekeningen had gemaakt, had ik waarschijnlijk niet meer kunnen schrijven dan nu. Veel te veel wijnen voor één gewone wijnliefhebber op één avond. Sommige cursisten hadden het ook heel moeilijk. Ga je naar je eerste proeverij, krijg je gelijk zoveel kwaliteit om je oren. Een paar flessen bij het haardvuur uitproberen leek hun een beter idee. En misschien hebben ze daar wel gelijk in.

Passie voor champagne

Mensen met een passie voor wijn kom je toch op de meest onverwachte momenten tegen. Even een korte inleiding: vandaag heb ik met andere uitgevers in De Horst in Driebergen van gedachten gewisseld over innovatie en inspiratie. Het tijdschrift InCT was organisator. Sprekers kwamen uit de wereld van KPMG, Twijnstra The Bridge, ThiemeMeulenhoff. Als kleine brancheuitgever is het goed af en toe voeling te houden met de ‘echte’ uitgeverswereld om eens te horen wat daar leeft. Een nuttige dag was het, met een, zeker voor een wijnliefhebber, grappig einde. De laatste spreker van zo’n dag is tegenwoordig namelijk vaak een soort uitsmijter, die alles op ludieke wijze samenvat, maar toch ook nog even een aantal filosofische waarheden meegeeft. Onze uitsmijter vandaag was Daan Quakernaat, een voor mij onbekende naam, maar geen onbekende voor anderen. Daan bleek niet alleen een prima uitsmijter, maar ook een champagneliefhebber. Zijn stelling is dat het bedrijfsleven tegenwoordig te weinig aandacht voor passie heeft. Zijn betoog vanmiddag was dan ook overgoten met analogiën vanuit zijn eigen passie, de champagne en de wijnbouw in de Champagne. Daan bood de aanwezigen aan het begin een paar glazen champagne aan, die, naar eigen zeggen, van pre-phylloxerastokken kwam. In de Champagnestreek zijn inderdaad nog een paar percelen waarvan de stokken de grote ramp in de negentiende eeuw overleefd hebben. Daan vroeg de zaal wie er een glas wilde proeven. Uiteraard om eens te kijken of we een kans wisten te grijpen als we hem kregen. Ik wilde die kans best grijpen, je proeft tenslotte niet iedere dag wijnen van ongeënte stokken. Helaas gingen de glazen letterlijk mijn neus (en mond) voorbij.
En de champagne later op de borrel was naar mijn idee zeker geen 'grote'.
Mijn teleurstelling valt verder wel mee hoor, ik ben geen groot liefhebber van bubbels.

Op de site van Daan tref je een prachtige proeflijst van champagnes aan. Een man met een grote passie voor champagne is daar aan het woord. Vanwege míjn passie voor wijn voor alle liefhebbers deze link.

Oogstnieuws uit Lunetten, Toetanchamon en Finse wijn

Vandaag stond een bezoekje aan de wijngaard in de wijk gepland. Alex en Marieke zouden vandaag gaan oogsten, en daar wilde ik wel eens een kijkje bij nemen. Maar gisteren bleek dat de vogels de druiven wel erg lekker vonden. De netten waren net iets te vroeg weggehaald. Gisterenochtend zijn de druiven dan ook in allerijl binnengehaald. Jammer voor mij, maar zo werkt dat dus. Je moet oogsten als je moet oogsten. Volgend jaar hoop ik er wel bij te zijn. Alex en Marieke hebben Regent, Rondo, Leon Millot, Arc d'Triomph, Bianca, Melody, Merzling en Palatina staan.

Op het wijngeschiedenisfront was er afgelopen week ook weer belangrijk nieuws. Spaanse wetenschappers hebben aangetoond dat Toetanchamon, de beroemde Egyptische faraoh, rode wijn heeft gedronken. Vaak wordt nog vermeld dat wijn in het verdere verleden voornamelijk wit was, maar nu is dus het tegendeel bewezen. Door middel van chemische analyse hebben de onderzoekers, met geld van een aantal grote wijnbedrijven in Spanje, de aanwezigheid aangetoond van een zuur dat alleen voorkomt in de pigmenten van rode wijn. Het residu van wijn werd aangetroffen in vijf amphoren die gelabeld waren met het jaar, de herkomst en de naam van de wijnbouwer.

Tot slot een opmerkelijk nieuwtje uit Finland: een kerncentrale heeft willen aantonen dat het koelwater van de centrale te hergebruiken is. In Frankrijk doen ze dat ook en verwarmen ze er zwembadwater mee. In Finland hebben ze het water onder een speciaal aangeplante wijngaard door laten stromen, zodat de temperatuur hoog genoeg was om wijnstokken te laten groeien. Finland ligt op de hoogte van Alaska!
Er zullen ongeveer 80 flessen wijn geproduceerd worden, die op personeelsfeestjes van de kerncentrale geschonken worden. Extra kerstlichtjes zijn waarschijnlijk niet nodig straks.

Nazi wasberen?

De nazi-jaren werpen nog steeds een schaduw over de Brandenburgse wijngaarden, rondom Berlijn. Wasberen eten er namelijk de oogst op, en ze houden speciaal van Riesling-druiven. Veldmaarschalk Hermann Göring, tweede man na Hitler in het Duitse Rijk, is verantwoordelijk voor deze wasberen; hij vond het in 1934 nodig de Duitse fauna uit te breiden en introduceerde de wasbeer. Ze gedijden blijkbaar goed en plantten zich razendsnel voort, want anno 2005, zestig jaar later, zijn de knaagdieren een grote plaag voor de wijnboeren rondom de hoofdstad van het verenigde Duitsland.
Tenminste, als we de Engels-schrijvende (wijn)pers en een blogger moeten geloven. Wat speurwerk op ons onvolprezen Internet leverde een Duitse blogger op, die een en ander kribbig tegenspreekt en ook naar Wikipedia (vandaag nog weer kritisch in het nieuws) verwijst over het echte verhaal achter de introductie van de wasbeer in Duitsland. (Twee paartjes wasberen zijn in 1934 met toestemming van Görings jachtopziener op diens landgoed uitgezet).
Vreemd genoeg zijn het de officiële media als een krant, The Australian, en een gerenommeerd wijntijdschrift, Decanter, die het nieuws over de Riesling-etende wasberen verspreiden. En dan zeggen ze wel eens dat bloggers hun bronnen niet checken...
De waarheid zal zoals altijd wel in het midden liggen: waarschijnlijk hebben Brandenburgse wijnbouwers best last van wasberen, aangezien deze dieren alles lusten en ook zeer aangepast zijn aan het leven in de bewoonde wereld. Maar of het zo erg is als de berichten willen doen geloven.. En om de dieren nu als nazi-wasberen te betitelen..

Ik vond het een prachtig verhaal en zag het helemaal voor me, Riesling-etende wasberen dollend in de wijngaard. De 'geschiedenis' leek weer eens een prachtig verhaal te hebben veroorzaakt. Maar zullen we er ooit achterkomen wat waar is?
Een wijze les voor iedere blogger: niet zomaar klakkeloos weergeven, zo'n leuk nieuwtje.

Boeken, boeken en nog eens boeken

De laatste paar weken heb ik een groot aantal wijnboeken binnengekregen. Sommige om te recenseren, andere van mijn ouders, die hun kasten aan het opruimen zijn.
Ik vraag me wel eens af waarom er zoveel boeken over wijn moeten zijn. Een deel van het antwoord ligt natuurlijk in het feit dat de wijnwereld veranderd, en soms snel ook. Gegevens uit midden jaren negentig zijn tegenwoordig al weer achterhaald. Maar aan de andere kant: het proces van wijnmaken verandert in de grond niet. Er komen ook geen nieuwe druivenrassen bij (tenminste, niet voor de grote markt) of nieuwe soorten. Er is rood, wit, zoet, droog en bubbels, dat is het zo’n beetje. Af en toe probeert iemand eens een low calory wine of iets anders, maar dat is het dan.
En toch ieder jaar weer stapels boeken. Ik heb nu Tot op de bodem van Nicolaas Klei liggen, Avonturen op de wijnroute van Kermit Lynch en Over wijn. Een wereldwijde wijnreis, een luisterboek van Hubrecht Duijker. Gelukkig allemaal andersoortige boeken. Het boek van Lynch is een prachtig verhaal over de ervaringen van een wijnkoper in Frankrijk. De recensie zal snel op deze site volgen. Tot op de bodem is een hilarische, maar toch informatieve encyclopedie, die ik ieder moment dat ik even geen zin heb in iets anders, oppak om een paar stukjes te lezen. Heerlijk leesvoer. En het luisterboek van Hubrecht is uitstekend voor in de file. Bijna jammer dat ik heel weinig in de file sta, aangezien ik geen auto heb.
Wat aan dit boek op cd van Duijker opvalt, is de overeenkomst met één van de boeken die ik van mijn ouders kreeg: Kleintje wijn van dezelfde auteur, maar dan uit 1976/1980. De formule van beide boeken lijkt sterk op elkaar: korte verhaaltjes over een wijn, druivenras of land, overgoten met enige aardige wetenswaardigheden. Nergens diepgaand, veel lekker leesvoer, absoluut bedoeld voor de beginnende wijnliefhebber. Volgens mij is dat ook de kracht van Duijker: korte verhaaltjes vertellen over wijn die hij lekker of interessant vind.
De kracht van Klei’s Tot op de bodem daarentegen is de ontmythologisering, het uit hoger sferen halen van wijn. Fantastisch hoe hij ‘grote thema’s’ ‘simpel’ weet te brengen. De recensie zal volgen op Wijnsuggestie.
Tot slot een echt antiek werkje, ook van mijn ouders: Koken met wijn van Wina Born uit 1967. Born was Nederlands eerste echte culinair journaliste, die ook heel veel heeft gedaan voor de wijnwaardering in ons land. De helft van haar boekje is gewijd aan koken met wijn, de andere helft aan informatie over wijn en wijnschenken. Na een behandeling van de wijnproducerende landen in Europa merkt zij op: “Voorts zijn er nog veel wijnproducerende landen […] Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Australië hebben hun wijnbouw van Europa ‘geleend’, en hebben hun wijngaarden opgebouwd met Europese druiverassen. Van deze wijnen zijn de beste die uit Chili en de Kaapse wijnen.”
Geen enkel modern boek zou met deze mededeling meer kunnen volstaan. Daarom dus die grote stapels nieuwe wijnboeken, iedere herfst. En wat is er lekkerder dan met een boek op de bank, terwijl een goed glas wijn onder handbereik staat?

P.S. En dan heb ik het nog niet eens gehad over het boek van Matt Skinner, een vriendje van Jamie. Het kon natuurlijk niet uitblijven dat uit de Oliver-stal ook een wijnboek zou komen. Het ziet er goed verzorgd uit en is gericht op het jonge wijnpubliek. Binnenkort meer ook over deze titel.

Pinot Noir uit België

Zoals al beschreven waren we vorig weekend in Brussel. Op de tentoonstelling Made in Belgium werd ook aandacht besteed aan producten uit het land die buiten de landsgrenzen bekendheid genieten. Zo was er natuurlijk bier, Cote d’Or chocolade, wafels en wijn van kasteel Genoels Elderen.
Laten wij nu nog drie flessen (nu dus twee) Pinot Noir 2001 van Genoels Elderen hebben liggen. Gisteren hebben we er één van opengetrokken bij de gegrillde spiezen van varkenvlees met spek, salade en frieten met Belgische mayonaise (van die lekkere zure) van de Delhaize.
Wat een prachtige combinatie! Die Pinot Noir was een genot om te drinken. We haalden ‘m wat kort voor het eten uit de wijnkast (bewaartemperatuur 12° Celsius). Daarom was de wijn bij aanvang van het eten eigenlijk nog wat te koud. Maar toen íe langzaam opwarmde…. Heerlijk zacht rood fruit, een afgeronde wijn, prima Pinot Noir. Niet te veel alcohol, de juiste hoeveelheid tannine, goed gebalanceerde zuren.
Vreemd genoeg had het rood van de wijn al een zweem naar bruine verkleuring. Dit kan ik helaas niet verklaren.
Nu moeten we besluiten of we de overige twee laten liggen of niet… Zal een moeilijke beslissing worden, vrees ik.

The Jelly Bean Wine Bar

Ze verzinnen toch wat, af en toe. Wijnproeven kun je nu leren met iets uit Harry Potter: smekkies in alle smaken.
Toevallig las ik eerder vandaag (in de KidsWeek) ook al iets dat in ieder geval geïnspireerd is door Harry Potter: een klok die, net als bij de familie Wemel, aangeeft waar alle huisgenoten zich op dat moment bevinden. Via de mobiele telefoon wordt een signaal naar de klok gestuurd, die vervolgens met een wijzer aangeeft of de eigenaar van de telefoon zich thuis, op school, op het werk of elders begeeft.
Terug naar de jelly beans: Wine X Magazine introduceert The Jelly Beans Wine Bar, kleine gekleurde ovale snoepjes met allerhande smaken/aroma’s die voorkomen in wijn. Ieder snoepje heeft een eigen kleur en smaak. Limoen, paprika, grapefruit, gras, noem maar op. Speciaal bedoeld voor feestjes, om het wijnproeven uit ‘hoger’sferen te halen. Het is de bedoeling dat je eerst probeert de afzonderlijke smaken - lees snoepjes - te proeven, om alle verschillende elementen te leren onderscheiden. Daarna prop je een aantal jelly beans tegelijk in je mond, om zo te leren hoe bijvoorbeeld een verdelho hoort te smaken: lemon lime + lemon drop + pink grapefruit + kiwi + tangerine + grass = verdelho.

Lijkt me een fantastisch spelletje op een feestje. Kun je ook je eigen wijnsmaken gaan mixen. Het is wel een dure aangelegenheid. Voor een set om één klein pond (1 lb.) Verdelho te proeven betaal je $ 62,00. Je kunt sets snoepjes kopen voor rode en witte cepages, met namen die ik nog nooit gehoord heb: Arneis bijvoorbeeld, of Cortese. Ook streekkarakteristieken zijn te combineren: proef het verschil tussen Sonoma County en de Napa Valley.
Overigens: als het 1 april was, zou ik sterk mijn twijfels hebben over deze Jelly Bean Wine Bar. Ben benieuwd of we het ooit ergens in Nederland tegen komen.

Weekendje Brussel

Met goede vrienden hebben we het afgelopen, zonnige weekend in Brussel doorgebracht. Het was de bedoeling dat het een bierweekend werd, met een bezoekje aan Cantillon, de enige echte Geuzebrouwerij in Anderlecht. Dat bezoekje hebben we gebracht – hartstikke leuk – maar meer nog werd het een wijnweekend. We dronken diverse fantastische én betaalbare wijnen, waarvan hier een kort verslagje.
Voor het late diner op vrijdagavond (vier uur in de file om in Brussel te komen) vonden we een Portugees familierestaurant, Tik Tak, vlakbij het Zuidstation. Het eten was er simpel, maar erg goed en erg vers. De wijnen waren er simpel, maar erg goed en goedkoop. Bij het vlees een Grao Vasco Dão 2001 van Sogrape, een stevige maar zeer drinkbare rode die ook in Nederland verkrijgbaar is. Aan mijn kant van de tafel, bij de visspiezen in tomatensaus, een verrukkelijke Casal Garcia Vinho Verde. Deze laatste wijn betoverde ons allevier: licht, een beetje prikkelend, verfrissend, citrus en een beetje gist in het aroma. Zo lekker en zo goedkoop (€ 10,00) dat we er nog maar een fles van namen. Was toch slechts 9.5% alcohol....
De volgende dag aten we wat meer op stand, in La Grande Ecluse, een oud sluisgebouw over de – in de stad geheel overkluisde – rivier de Zenne. Bij het lamsvlees kozen we een Chateau de Lancyre 2002 Vieilles Vignes, een Coteaux du Languedoc uit Pic Saint-Loup. Opnieuw een uitstekende, betaalbare keuze, die heel goed bij het vlees paste. Kruiden, donkerrood fruit in de neus, een heel klein beetje hout. Wel alchoholrijk, 13,5%.Tot slot misschien nog wel de leukste fles: bij de picknick in het park van de Abdij Ten Kameren een fles La Clotière 2004, een Saumur Champigny van de Cöoperatie in St. Cyr-en-Bourg, een van onze favoriete Loire-adresjes. Gekocht bij de Delhaize, samen met broodjes, kaas en ham. Gedronken uit champagneglazen, die we toch bij ons hadden vanwege een uit Nederland meegenomen fles Veuve Amiot (belletjes uit Saint Hilaire Saint Florent, ook Loire). Wat smaakte dat verrukkelijk, op 16 oktober in het zonnetje op het grasveld onder een grote esdoorn. Jong, stevig maar niet te, peperig, veel fruit, een uitstekend voorbeeld van hoe cabernet franc hoort te zijn.
De perfecte afsluiting - op een Art Nouveauwandeling door Elsene na dan - van een prima weekend.

Wijn voor hobbits, elven en mensen

Mmm, sommige hobbies of interesses van een mens lijken zich moeilijk met elkaar te verenigen. Wat doe ik met mijn wijnhobby en mijn voorliefde voor de Lord of the Rings films? Weinig vrees ik. Ik schreef al eens over de wijnhobby van Viggo Mortensen (Aragorn), maar helaas, hij heeft nog steeds niet gereageerd. Ik heb al eens een lijstje aangelegd van films (en boeken) waarin wijn of wijnbouw een prominente rol spelen, maar dit is de site niet echt om dat goed bij te houden.
Rest mij slechts de muziek van LOTR III lekker hard te draaien, weg te dromen bij de gezongen intronisatie van Aragorn (Et Eärello Endorenna utúlien. Sinome maruvan ar hildinyar tenn' Ambar-metta…..) en er een goed glas wijn of port bij te drinken. Wat ik vanavond heb gedaan.
Toch zijn er meer mensen die van wijn én LOTR houden: zie Lisa’s wineintro, met een paar grappige vermeldingen van het gebruik van wijn bij hobbits, elven en mensen. Is er dan toch bij elke hobby of interesse wel een link met wijn te maken?

Heurigen in Nederland

Volgens mij hebben we allemaal wel eens ervaren dat een wijn die op dat terrasje in zuid-Frankrijk of Italië verrukkelijk smaakte, totaal niet meer uit de verf kwam toen de naar Nederland meegebrachte flessen geopend werden.
Wat dat precies is, daar verschillen de meningen over. Ik hou het op de ontbrekende ambiance: terrasje, zon, zuidelijke sferen, ontspannen vakantiegevoel, het plaatselijke eten. Dat ontbreekt dan in Nederland gewoon, waardoor de wijn heel anders overkomt.
Recent is zo'n typische plaatselijke wijn, de Oostenrijkse Heurigen, op fles naar Nederland gehaald en daar onder de naam Primus 2005 aan de man gebracht.
Heurigen-wijnen worden in speciale gelegenheden in de heuvels rondom Wenen geschonken. Het zijn assemblages van de witte druivenrassen die nog altijd in het Weense stadsgebeid verbouwd worden: grüner veltliner bijvoorbeeld, de Oostenrijkse druif bij uitstek. De Heurigen is altijd van hetzelfde jaar als waarin de oogst plaatsvond. De Heurigen van dit jaar hing enkele weken geleden dus nog aan de wijnstok. In diezelfde dranklokalen wordt ook een andere specialiteit geschonken, Sturm, nog gistende druivenmost.
De Primus 2005 van de Oostenrijkse wijnbouwfamilies Leitner en Achs, uit het plaatsje Gols ten zuidoosten van Wenen, was dus op 5 oktober jl. in Nederland de eerste primeurwijn van dit seizoen. Ik ben toch heel benieuwd hoe die wijn nu smaakt, zo buiten de Weense heuvels in ons – niet zo – koude kikkerlandje. Of all places is de wijn in een restaurant in Amstelveen gelanceerd, met typisch Heurigen-eten erbij. In mijn herinnering is dat roggebrood met reuzel.
Ik kan me nauwelijks voorstellen dat het een geslaagde onderneming was. Maar mijn herinnering aan Heurigen is dan ook negatief gekleurd, geef ik eerlijk toe. Vijfentwintig jaar geleden was ik ook in zo'n Heurigen, in juli. We kunnen toen geen echte Heurigen hebben gedronken, maar we aten wel roggebrood met reuzel en dronken witte wijn uit kannetjes. Helemaal blij was ik aan het eind van die avond niet, meen ik me te herinneren ;-) Nog dagen erna voelde ik me misselijk, zo erg dat een deel van het bezoek aan Boedapest in het water viel. Nu ik eraan terugdenk, misschien was dit wel één van mijn eerste wijnervaringen....

Mondiale wijnen

Vandaag kwam ik twee berichten tegen die me allebei wezen op een ander aspect van de toenemende globalisering van wijn. Wat bedoel ik daarmee? Dat het wel lijkt of de hele wereld zich met wijn bezighoudt en dat iedereen een graantje mee wil pikken van de nog altijd groeiende populariteit van wijn.
Brazilië gaat nu ook al wijn produceren. De wijngaarden liggen op respectievelijk de 29ste en de 9de graad zuiderbreedte! Buiten de traditionele band tussen de 30ste en de 50ste breedtegraad dus. Een aantal wijnen werden geproefd door Aad van der Werf bij de Braziliaanse ambassade in Nederland. Natuurlijk is het het goed recht van ieder land te proberen wijn te verbouwen, maar als ik de proefnotities lees, komen de wijn op mij niet over als toppers waarop de wereld zit te wachten. Er is al zoveel wijn, en ook zoveel slechte en middelmatige wijn. Dat Brazilianen als hobby wijn verbouwen is tot daar aan toe, dat doen we in Nederland ook. Maar om er nu een markt voor te gaan zoeken in het buitenland….

Het tweede berichtje las ik op een site voor groene investeringen. Je kon al in Frankrijk en Duitsland (een aandeel in) een wijngaard kopen, als hobby. Je kon al in Californië als liefhebberij je eigen druiven aankopen en met een eigen gekozen ‘recept’ tot wijn laten maken. Nu kun je naast investeringen doen in teakhout ook je geld investeren in wijngaarden. Ditmaal in Zuid-Afrika. Verwacht rendement na vijf jaren investeren 10%.
Het artikeltje leidt de investeringsmogelijkheid in met de onderstaande tekst: De internationale vraag naar rode kwaliteitswijn neemt al jaren toe. Het drinken van een goed glas rode wijn wordt niet alleen door veel mensen als gezellig ervaren, steeds vaker verschijnen er rapporten over de positieve gezondheidsaspecten van het drinken ervan. Nieuwe markten in Azië, Europa en Noord-Amerika bieden veel perspectieven, terwijl de internationale vergrijzing de vraag naar rode kwaliteitswijn doet toenemen. Inmiddels heeft de KLM “Bergwater Vineyards” ontdekt en hebben vele passagiers op grote hoogte van deze bijzondere wijn mogen genieten.
Wat ik hiervan moet vinden, weet ik nog niet. Enerzijds vind ik het wel goede initiatieven, anderzijds denk, moet je dit soort investeringen nu echt doen om er geld uit te halen? Een moeilijke.
Ben overigens wel benieuwd naar Bergwater-wijnen. De naam klinkt in ieder geval prachtig.

Riesling Renaissance

Wat is het toch moeilijk bij te blijven in de wijnwereld. Op zoek naar hoe het ook al weer zat met de VDP, de Verband Deutscher Prädikats- und Qualitätsweingüter, kwam ik een prachtig boek tegen, Riesling Renaissance van Freddy Price. Het boek bleek vorig jaar al verschenen te zijn, en ik had er nog niet van gehoord!
Riesling is mijn favoriete witte druif, in al zijn verschijningsvormen: zoet, droog, Elzas, Moezel, Australië, ik vind ze allemaal fantastisch. Ik herinner me nog goed de eerste Australische Riesling die ik proefde, midden jaren tachtig, van Hardy’s, met zo’n vogeltje op het etiket. Te krijgen bij de Hema, nu al jaren niet meer gezien. In diezelfde tijd zagen we Jancis Robinson’s Wine Course, en werden met Jancis nog enthousiaster over de Riesling.
Jong is een Riesling verrukkelijk: fris maar ook complex en intrigerend. Ouder is er de bekende ‘gout de petrol’, de lucht van kerosine, petroleum.
De Selection de Grains Nobles uit de Elzas, de Beerenausleses, Trockenbeerenausleses en Eiswein uit de Elzas! Om een moord voor te doen. Onder invloed van de video van Jancis besloten we midden jaren negentig een meivakantie aan de Moezel door te brengen. Landal Green Parks in Kröv, en een memorabel bezoek aan Willi Schaefer. Het was rond 1 mei, het seizoen voor toeristen moest nog op gang komen. Daar stonden wij voor de deur, met twee kleine kinderen, en we wilden wijn proeven. Hogelijk verbaasd maar hoffelijk werden we binnen gevraagd, in de mooie kamer, waar we fantastische wijnen proefden, zelfs een vatmonster, nog niet gebottelde wijn van de herfst daarvoor. Diploma’s en eervolle vermeldingen, tijdschriften als Decanter op het salontafeltje.
Later, terug in Nederland, volgden een proeverij bij Gilbert van Houten met vele prachtige Duitse Rieslings, en weer wat later bij Regina Meij de Oostenrijkse exemplaren van dit druivenras. Duurder, maar ook verrukkelijk. Waarom kopen we er eigenlijk zo weinig van? Waarschijnlijk omdat je meestal niet even naar de winkel kunt lopen om ze te kopen. Je moet ze bestellen in Woerden bij Gilbert van Houten of Den Dolder, bij Imperial Wijnkoperij van Regina Meij.
Alvast een eerste voornemen voor 2006: meer Riesling kopen en drinken. En op het Sintlijstje het boek Riesling Renaissance!

Ruimte-wijnen

Afgelopen weekend blijkt een memorabel weekend geweest te zijn: de wereld heeft zijn derde ruimtetoerist. Wat heeft dat met wijn te maken, vraag je je af? Wel, de ruimtetoerist in kwestie is Amerikaans wetenschapper en ondernemer Dr. Greg Olson, 60 jaar, en eigenaar van domein La Vinette in Paarl, Zuid-Afrika. Dr. Olson neemt pinotage stokken mee de ruimte in en zal deze proberen te planten in het International Space Station waarnaar hij op weg is.

Tsja, wat moet je daar nog meer over zeggen? Ik kan me geen eerste cru Bordeaux's – het ene uiterste van het wijnspectrum - veroorloven, maar als hier een drinkbaar product van komt – wat ik sterk betwijfel - zal het ongetwijfeld ook voor slechts een handvol intimi beschikbaar zijn. Ik stel me zo voor dat het een zeer clean en steriel drankje zal worden, waarom weet ik eigenlijk niet. Geen terroir, geen invloeden van het weer, geen stress voor die plantjes.

Ik zit er niet zo op te wachten. Een Amerikaanse blogger heeft liever wijnen van de Titanic, en daar kan ik me eigenlijk wel bij aansluiten. Er zijn ook oudere flessen uit scheepswrakken gehaald, uit de 18e eeuw bijvoorbeeld. Hoe smaakte nu zo'n wijn die van Europa naar de jonge Amerikaanse koloniën werd verscheept, dat lijkt mij veel interessanter. Ieder z'n hobby, toch?

Duel in Frankrijk

Zondag allemaal Duel in Frankrijk gekeken? Ik zag het gisteren pas, op de video. Een aardig programma, maar wat is nou echt de bedoeling? Rondrennende dames die bij de lunch wijn drinken en dan heel giechelig worden. Nederlandse toeristes die gratis streekproducten proberen te krijgen.
Jet Sol en Fabienne de Vries doen het leuk en ik heb best gelachen, maar leert de kijker nu echt iets over Frankrijk en wijn? We kregen een snelle blik op Riquewihr, op de wijnen van Dopf& Irion, niet op de wijnen van Schlumberger – alleen op Severine Schlumberger, we weten dat er wel zes verschillende druivenrassen rondom Riquewihr groeien, maar dat is dan ook alles. Zou iemand op basis hiervan nu naar Gall&Gall rennen om de geselecteerde aanbieding bij het programma te gaan kopen? Ik betwijfel het.
Ik schort mijn definitieve oordeel over het programma nog maar even op, tot ik wat meer afleveringen heb gezien (volgende week de Bourgogne). Maar ik vrees dat dit programma een gemiste kans is voor de wijneducatie (zondag 18.55 RTL 5).

Nog wat anders: de wijnquiz al gemaakt? Dit jaar is íe wel erg makkelijk, eigenlijk een weggever. Maar goed, ik wilde ook wel een wijnweekend naar Bordeaux winnen. Aan mijn score zal het niet liggen (alle 20 goed). Ik zal mijn cursisten vragen de quiz ook te maken. A.s. donderdag besteed ik mijn les helemaal aan Frankrijk, met aandacht voor de diverse wijngebieden. Na afloop zouden ze een groot deel van de vragen moeten kunnen maken.

En tot slot nog dit: een dikke felicitatie voor Cees van Casteren, hoofdredacteur van de supplementen van Perswijn. Het oktobernummer van het tijdschrift wordt vergezeld van een prachtig supplement, over mijn favoriete wijnland Frankrijk. Een bijlage die me uit het hart gegrepen is en die ik goed zal bewaren en gebruiken. Fabienne en Jet zouden eigenlijk de Tour de France die daarin beschreven staat moeten volgen. Hoewel, ze zijn al in de Elzas begonnen, net als de bijlage. Zou er enig overleg geweest zijn???

Wijnen in het zonnetje

Tijd om weer eens een wijn te beschrijven. Met mijn cursisten heb ik deze week dan ook twee heel bijzondere geproefd. Op het eerste gezicht lijkt het misschien een vreemde combinatie, maar het verhaal erachter is als volgt: de les ging over praktische zaken als etiketten, glazen, wijn serveren, serveertemperaturen en wijn en spijs-combineren. Ik vertelde over de effecten van zuur, zoet, zout en bitter op wijn en wilde het effect van zout op een tanninerijke wijn laten proeven. Dus een stevige tanninerijke wijn gezocht en gecombineerd met lekker zoute naturel chips. Aangezien ze ook graag verschillende druivenrassen wilden proeven, koos ik een Nebbiolo Langhe van Conterno Fantino (Ginestrino, 2003, verkrijgbaar bij Margaret Wines voor € 16,15). Een beetje barbaars, ik geef het toe, maar het effect was geweldig. De combinatie was uiteraard vreselijk, de cursisten waren verbaasd door het verschil voor en na een hapje chips. Niemand zal meer een stevige rode open maken en daar chips bij eten, denk ik zo.
Verder was de wijn geweldig, dat vonden we unaniem. Rijp donker fruit, heel lichte houttonen, vol, warm. Wel harde tannines, maar gelukkig had ik de wijn gedecanteerd en dat had goed gewerkt. Een wijn om dit najaar absoluut nog eens in te slaan te drinken.
Daarnaast wilde ik ook de stelling bewijzen dat streekwijnen bij streekproducten passen. Hoe doe je dat met simpele middelen? Weer een grapje: Nederlandse kaas met Nederlandse wijn. Klopt natuurlijk niet helemaal, maar de moeite van het proberen waard. Bij Wijngaard De Linie van Marius van Stokkom bestelde ik drie flessen wit van 2004 (de bekroonde in Tsjechië) en schonk die blind bij biologische belegen kaas. Prima combinatie, zo bleek. Iedereen was blij verrast dat deze geweldige witte wijn van Nederlandse bodem bleek, uit Made! Sommigen zouden volgens mij het liefst nog diezelfde avond wat flessen in huis gehaald hebben.
Ik heb ze uiteraard de website doorgegeven. Zelf heb ik nog twee flessen liggen. De wijn had geweldig veel aroma, met volgens mij (getipt door één van mijn cursisten) heel duidelijk aanwezig het exotische fruit van de Gewürztraminer. Van Stokkom gebruikt alleen Elzasdruiven, volgens de website, waaronder Pinot Blanc, Riesling, Pinot Noir en Gewürztraminer. De afdronk was lekker droog, niet te, maar ook niet te zoet. Echt klasse.
De flessen van deze unieke avond heb ik vandaag nog maar even in het zonnetje gezet – letterlijk, om er nog eens met genoegen aan terug te denken.

Slapen bij de wijnboer

Is er sprake van een trend, wereldwijd? Wijn en toerisme, het is zo langzamerhand niet meer los te koppelen. Je kunt wijnwandelen, wijnproeven, slapen bij de wijnboer, druiven plukken, helpen bij het wijnmaakproces enzovoort. Je kunt nu ook in Duitsland je eigen Steillage gaan exploiteren!
Is er enig ander landbouw product dat zo veel impact heeft op het toerisme in een streek? Appelboomgaarden misschien, of pruimen en kersenbomen. Maar slapen bij de kersenboer is lang niet zo populair als slapen bij de wijnboer. Zelfs in de Bordeaux zien wijnboeren in dat er geld te halen valt bij geïnteresseerden die graag op een wijndomein slapen, zie De Verleiding (Volkskrantkatern) van zaterdag 24 september. In dat artikel werden ook weer de Sources de Caudalie genoemd, een kuuroord waar je baadt in wijn en gezichtsmaskers van druivenschillen kunt krijgen.
In Amerika hebben ze al enige tijd ontdekt dat je wijndomein openstellen voor feesten en partijen een lucratieve business is. Aan de Finger Lakes in de staat New York hebben diverse domeinen een goed lopend restaurant.
En ook in Nederland loopt het wijntoerisme goed. Open dagen bij wijngaarden (1 en 2 oktober bijvoorbeeld) zijn er regelmatig. In Eibergen is onlangs wijngaard Hof van Gelderland gestart, over enige tijd met Bed&Breakfast. Let maar op, als over decennia de wijnbouw hier in Nederland zover ontwikkeld is – mede als gevolg van de klimaatveranderingen – wordt het hier ook weer erg gewild om een paar dagen druiven te gaan plukken. Of zouden we daar dan, net als bij de asperges, goedkope werkkrachten uit het voormalige Oostblok voor moeten inhuren?
Ik vermoed dat die populariteit van het wijntoerisme niet los te zien is van het eco-toerisme. Mensen willen weer weten waar hun eten en drinken vandaan komt. De Slow Food-beweging groeit niet voor niets. Eten en drinken kopen bij een boer, op een biologische markt of in een landgoedwinkel, het heeft toch iets persoonlijkers dan kopen in een supermarkt, vind ik zelf.

Pontchartrain Vineyards

Als surfend kwam ik vandaag op een blog uit het Zuiden van de VS. De laatste entry, van 11 augustus 2005, was over een wijngaard in de buurt van New Orleans (op één uur rijden), met de naam Pontchartrain Vineyards. De beschreven wijn werd niet hoog gewaardeerd en was gemaakt van een hybride druif. Maar eigenlijk doet dat er allemaal niet toe voor deze overpeinzing. Er zijn in Louisiana dus ook wijngaarden (verwachtte ik al), maar wat zou er na Katrina van over zijn? Ik heb er nog niets op het internet over kunnen vinden, over de schade aan landbouw ter plekke. Uiteindelijk valt dit natuurlijk in het niet bij al dat menselijke leed. Maar ik vroeg me kort na de eerste berichten over Katrina toch af wat de schade zou zijn aan de wijngaarden en de omringende natuur.
De site van Pontchartrain Vineyards is al een tijd niet bijgewerkt. Hopelijk om andere redenen dan Katrina, maar ik vrees het ergste.

Wijn in het religieus ritueel

Wijn heeft al millenialang een rol in religieuze rituelen. Bij het begin van de sjabbat wordt wijn gedronken, in de kerk is wijn een krachtig symbool, bij de oude Romeinen werden plengoffers met wijn gepleegd. Maar eigenlijk is er vrij weinig bekend of deze wijnen op een speciale manier gemaakt werden. Hadden de druivenstokken die miswijn moesten leveren een speciale status? Smaakte miswijn anders dan gewone wijn voor dagelijkse consumptie?
Kloosters hadden vaak wijngaarden onder hun beheer, niet alleen voor de wijn als noodzakelijke dagelijkse drank, maar ook voor de wijn in de eredienst, neem ik aan. Tegenwoordig wordt in de katholieke mis vaak een hele zoete wijn aangeboden, en ook de wijn op sjabbat is vrij zoet, meen ik.
Onlangs stelde wijnhandelaar Gilbert van Houten van Wijn.org in zijn Nieuwsbrief de vraag of iemand wist wat voor wijn de Cultura was, een wijn die bij het gereformeerde avondmaal werd geschonken. Een zeer interessante vraag, ik zou hem graag beantwoord zien. Weet iemand het antwoord, weet iemand meer over mis- en avondmaalswijnen, laat het me weten. Ik zal het antwoord ook zeker doorgeven aan Van Houten.

Dolle Dwaze Dagen

De Bijenkorf en wijn, het wil toch niet echt lukken, volgens mij. Op de website zijn slechts drie rosé's te bestellen, waarvan één een champagne. In de winkel staat wel eens wat aardigs, maar echt succesvol, nee dat is het niet. Toch zijn er voor wijnliefhebbers de komende Dolle Dwaze Dagen koopjes te halen: als u het boek Het verhaal van wijn van Hugh Johnson nog niet heeft, zorg dan dat u a.s. vrijdag naar de Bijenkorf gaat. Voor slechts € 19,50 kunt u dit prachtige boek meenemen. (Lees hier de recensie).
De wijnatlas van dezelfde auteur samen met Jancis Robinson - ook een fantastisch boek - is te krijgen voor € 35,00.
En op zaterdag 1 oktober is er port. Volgens het aanbiedingenboekje is het mogelijk port van 1912 tot 2003 aan te treffen. De moeite van het gaan kijken waard, zou ik zo zeggen.

Plonk en omfietswijnen

Yes! het is unaniem uitgesproken gisterenavond: Lidl-wijn is puur bocht. De fles Coteaux du Languedoc van € 1,59 is door mijn cursisten collectief veroordeeld als plonk. Gelukkig maar! Ik zou wel teleurgesteld geweest zijn als iemand 'm toch lekker had gevonden. Maar er was echt niets meer dan zuur aan te proeven.
De (onder wijnkenners beroemde) Les Douze, AOC Fitou Mont Tauch van € 5,75 bij de Hema viel veel beter in de smaak. Met recht een omfietswijn! Mooi rood fruit in de neus, wat Zuidfranse kruiden, een vol en afgerond mondgevoel, zacht met toch nog wat tannines voor pit. Wel had ik het idee dat dit een door de zon gestoofde wijn uit de hete zomer van 2003 was.
Met de 2001 Chateau des Chaberts AOC Coteaux Varois (sinds augustus van dit jaar officieel Coteaux Varois en Provence, om de Provence meer te profileren) van € 6,50 van Van Wageningen en de Lange hadden we meer moeite. Naarmate de wijn wat langer in het glas verbleef, vonden meer mensen hem beter worden, maar het werd niet echt iemands favoriet. Zelf vond ik 'm wat tegenvallen. Wat waterig, weinig vol van smaak. Maar toch wel fris, hij had wel wat.
Het leuke van het geven van zo'n cursus is onder andere dat je zelf weer eens gaat letten op verschillen tussen wijnen. Normaal maak je thuis geen drie flessen naast elkaar open, op zo'n cursusavond is dat juist de bedoeling. Heerlijk!

Laffe suikerdrankjes

In Volkskrant en elders las ik van de week dat 'rare' Amerikaanse wijnen binnenkort Europa in mogen. Er hoeft geen toestemming meer gevraagd te worden voor de import van wijnen die op niet-traditionele wijze gemaakt zijn. Dan moet je denken aan toevoeging van water, fruitextract en andere filtermethoden. In ruil daarvoor mogen de namen 'burgundy' , 'champagne' en 'port' in Amerika niet meer gebruikt worden voor nieuwe Amerikaanse wijnen.
Dus wij krijgen straks laffe suikerdrankjes die naar kauwgom smaken, zij mogen voor de bestaande producten rustig de namen champagne, port en bourgogne blijven gebruiken.
Ik vraag me af of we nu echt op zo'n akkoord zitten te wachten. Sommige wijnen die ik vorig jaar in de staat New York heb geproefd, waren werkelijk niet te drinken.
Bovendien leefde ik in de veronderstelling dat de termen port, champagne e.d. allang beschermd waren. Maar blijkbaar dus niet in de USA.
Ik ben benieuwd waar die Amerikaanse producten nu gaan opduiken. Zou er veel afzet mogelijk zijn? Als er dan op de labels maar duidelijk opstaat dat het om een Amerikaanse drank gaat, hoeveel procent druivensap er nog inzit (en of er überhaupt druiven aan te pas zijn gekomen) en wat de smaak ongeveer is (zoet, neem ik aan). Wijnetiketten zijn vaak al zo moeilijk te doorgronden voor de leek, deze importproducten zullen het er niet makkelijker op maken.

Bron: Volkskrant 16 september en www.wijnlink.nl

Meer weten over wijn…

Vandaag ontving ik het magazine Meer weten over wijn van het Wijninformatiecentrum en het Productschap Wijn. Wat een prachtige brochure, ik moet mijn notitie van gisteren toch iets afzwakken. Er is dit jaar voor de gewone consument weer een zeer informatief en goed vormgegeven magazine gemaakt. Goed van toon, niet te modern en niet te klassiek vormgegeven. Het zou een hele grote groep belangstellenden moeten aanspreken. Het blad opent al met een prachtige foto van de wijnoogst in Thailand. Je zou er zo naartoe reizen, schitterend. Zo moet het nu, informatie geven aan de gewone wijndrinker. Maar dan toch een maar: hoe weet die gewone wijndrinker dat dit prachtige magazine er is? Ik heb het nu voor mijn cursisten aangevraagd, maar ligt het ook bij Gall&Gall en de supermarkt? Ligt het bij de Hema in het wijnschap, krijg je het cadeau bij de slijter? Ik hoop het maar, want het blad – en het product natuurlijk – verdienen het.
Overigens ben ik echt benieuwd waar dit magazine opduikt en waar je het kunt krijgen als simpele wijndrinker. Laat het me weten!

Nationale Wijnweek

Van maandag 3 oktober tot en met zondag 9 oktober is het weer Nationale Wijnweek. Op de een of andere manier vind ik dit evenement, dat al diverse malen gehouden is, voor de gewone consument en burger erg onzichtbaar. In plaats van grote proeverijen voor het grote publiek alleen wat proeverijen voor selecte clubs. Geen grote manifestaties, geen ludieke acties. Ja, oké er is de Nationale Wijnquiz, maar hoeveel mensen weten die op Internet te vinden?
Wat wel goed gecommuniceerd wordt is de open dagen van de Nederlandse Wijngaardeniers op 1 en 2 oktober. Dat vind je tenminste op diverse plekken geadverteerd, bijvoorbeeld in het tijdschrift Platteland. Een lijst van alle wijngaarden in Nederland waar je dat weekend welkom bent, tref je aan op de site van de Nationale Wijnweek.