Riesling uit Slovenië: Pullus

Er zijn de afgelopen weken zoveel flessen huize Wijnkronieken binnengekomen, dat we soms niet meer weten wat er staat. We proeven ons een weg door het geheel en pogen de juiste fles bij de juiste maaltijd te combineren. Dat lukt niet altijd, zoals eerder deze week. Maar dat lag noch aan de wijn, noch aan de preitaart: allebei heerlijk, maar deze fles wijn paste gewoon niet bij deze groentetaart.

Het ging om een fles Renski Riesling uit Slovenië, van het merk Pullus. Ik maakte al eerder kennis met Pullus op Wine Professional 2010, en kreeg deze fles bij een bezoekje dat ik onlangs aflegde bij de importeur, Double U Wines. Net als die andere Sloveense wijn, Puklavec & Friends, is Pullus een jong en hip merk uit een opkomend wijnland. Achter Pullus staat een groot bedrijf, Ptusjka Klet, in Oost-Slovenië.

Mijn fles Riesling was uit 2007. Ik vreesde dat hij misschien wat te oud was, maar dat viel 100% mee. Bij de preitaart had ik echter de jonge, fruitige Rieslingstijl van de Pfalz in gedachten, maar dit bleek toch even een andere wijn. Sterk mineraal, gerijpt, fris en interessant, maar niet meer heel fruitig en jong. Een beetje ingetogen en streng, maar van een strengheid die je intrigeert, en die je uitnodigt om nog eens een slok te nemen, om verder te proeven en te ontdekken. Ik zou zeggen: in de gaten houden dat merk Pullus. Double U Wines gaat de komende tijd stevig aan de naamsbekendheid werken. En van Slovenië zullen we zeker meer horen.

De vele gezichten van Grüner Veltliner

Zeker meer dan vijftig verschillende Grüner Veltliners waren er te proeven gedurende de European Wine Bloggers Conference. Oostenrijks no. 1-druif was alom tegenwoordig, tot in Burgenland toe. Hij groeit dan ook in zo goed als alle wijngebieden, al zijn de wijnen uit Wachau, Kremstal en Kamptal het bekendst en beroemdst.
Grüner Veltliner wordt niet alleen als wijn van één druif gebotteld (monocépage), maar ook geassembleerd in allerlei cuvées én in de Gemischter Satz, de Weense specialiteit.

In het verleden is wel gezegd dat goede Grüner Veltliner zich kan meten met top-Bourgogne. Dat waren dan krachtige, houtgerijpte versies, met een romigheid die je in de meeste Grüner Veltliners die ik in Oostenrijk proefde, niet tegenkomt. Iemand zei tijdens de conferentie zelfs tegen me dat hij Grüner Veltliner maar een overgewaardeerde druif vond. Hij vond die hele hype eromheen niets. Zo ver zou ik zelf niet willen gaan: ik heb werkelijk fantastische voorbeelden geproefd en begrijp waarom de Oostenrijkse witte wijnen gewaardeerd worden én waarom Grüner Veltliner daarin de belangrijkste plaats inneemt. Ik proefde bijvoorbeeld de Grüner Veltliner Klostersatz 2009 van Pichler-Krutzler of de Smaragd Wösendorfer Kollmütz 2008 van Rudi Pichler, van de hellingen van de Wachau. Beide geweldige wijnen. En dan was er de Kirchweg Smaragd 2009 van Franz Hirtzberger tijdens het boottochtje op de Donau. Zelfs om 10.00 uur 's ochtends een verrukkelijke wijn.

Niet één stijl
Maar in al die verschillende Grüner Veltliners die ik proefde gedurende die vijf dagen, heb ik niet één stijl, of één bepaald kenmerk genoteerd dat ik nu typerend vond voor álle Grüner Veltliners. Hoge zuren: ja, meestal wel. En beetje vettig in de mond: heel vaak; kruidigheid: ook heel vaak, maar niet altijd. Maar het beroemde witte pepertje dat je zou moeten ontdekken in geur en smaak, ben ik lang niet altijd tegengekomen. Sommige wijnen waren romig en vol, andere strak en beendroog. Citrustonen, abrikoosaroma's, mineraliteit, wel hout, geen hout, en nog veel meer, het komt allemaal voor in de wijnen. Grüner Veltliner schijnt dan ook bij uitstek het terroir en de omgeving te reflecteren. Ik heb in Oostenrijk meer begrip gekregen voor het totaalaanbod aan wijnen, en zeker voor de rode. Maar van Grüner Veltliner kreeg ik nog niet echt hoogte ... Mijn studie gaat voort!


Kennismaken met Grüner Veltliner in Nederland is relatief makkelijk. Begin bijvoorbeeld in de WijnWebWinkelgids, daar staan er twee in, één van Grapedistrict en één van Good Grapes. Maar in de inleiding van mijn gidsje noem ik ook een buitenlandse webshop, Burgweine, van de Oostenrijker Thomas Burg. Ik interviewde hem al eens, en ontmoette hem tijdens EWBC. Speciaal voor Nederland stelde Thomas een kennismakingspakket Grüner Veltliner samen.

Kerstpakket van 6 Grüner Veltliners
Het schijnt morgen bovendien Cyber Monday te zijn: de maandag na Thanksgiving, waarop in Amerika de online aankopen voor het decemberseizoen een gigantische stijging vertonen. Speciaal voor Cyber Monday, én natuurlijk vanwege de kwaliteit van de geweldige wijnen, daarom aandacht voor dit pakket, waarin je zes verschillende Grüner Veltliners van zes verschillende producenten uit zes verschillende wijngebieden kunt bestellen. Als dat geen goede gelegenheid is om met de veelzijdigheid van Grüner Veltliner kennis te maken...!

Slurp!2

Er ligt er weer één: een leesbaar en vlot boekje van Ilja Gort. Net als vorig jaar bundelde de bekendste Nederlandse wijnboer in den vreemde zijn digitale nieuwsbrieven en maakte er opnieuw een smakelijk en goed verzorgd boekwerkje van. Het grootste deel van het boek bestaat uit foto's, de teksten zijn alleen een illustratie, lijkt het soms.

Voor de trouwe Slurp! lezers is de inhoud van het boekje grotendeels bekend: je treft een (foto)verslag van zijn samenwerking met de beroemdste wijnconsultant ter wereld Michel Rolland, van het weghalen van overtollige trossen druiven door een Nederlands plukkersteam, van diverse bezoekjes aan wegrestaurants waar de meeste Nederlandse toeristen heel hard aan voorbij rijden en van zijn belevenissen op een dorpsfestijn, om maar wat zaken te noemen.

Heel veel wijn komt er in het boekje niet voor: de twee hierboven al genoemde onderwerpen, plus hier en daar nog wat korte vermeldingen over tractorist Regis, immer de typische Fransman, en de stand op het chateau van kelder en wijngaarden.
Uiteraard wordt ook gemeld dat Robert Parker Gort's wijnen heeft geproefd. De uitslag daarvan wordt niet verteld, terwijl die toch al wel bekend zal zijn...

Ik heb het meest genoten van de restaurantverhalen. Gort weet heel treffend in zijn eigen bloemrijke, stevig ironische taal de sfeer in zowel vervallen buurtrestaurants als betere gelegenheden te treffen. La douce France komt dan weer even lekker de huiskamer (of treincoupé) binnen.
Voor in de schoen of zak, onder de boom of in het kerstpakket: Slurp! 2.

Ilja Gort, Slurp! 2, A.W. Bruna Uitgevers, isbn 978 90 229 9909 0, prijs € 14,95

Malbecs van Alessandro Speri

Natuurlijk is er al weer teveel tijd verstreken. De proeverij van Argentijnse wijnen was twee weken geleden, en nu kom ik er pas toe een verslag te schrijven. Dit soort dingen moet je eigenlijk heet van de naald neerpennen, als je enthousiasme voor de geproefde wijnen nog vlammend is. Gelukkig blijven er echter meestal één of twee ontmoetingen in je geheugen gegrift. En eerlijk is eerlijk, dat zijn dan toch de ontmoetingen met de wijnen of wijnmakers die het meeste indruk hebben gemaakt, en dus absoluut een artikeltje verdienen.

Proeverij in het Amstel Hotel
Zo'n ontmoeting die blijft hangen had ik ook op 9 november in het Amstel Hotel, waar een grote proeverij met Argentijnse wijnen was georganiseerd. Zo'n vijftien producenten lieten hun wijnen proeven, vooral Malbec en Torrentés, maar ook diverse andere rode wijnen. Ik had gehoopt wat mousserende wijnen te treffen, aangezien die in Argentinië erg in opkomst zijn. Ik vond alleen de Cristobal Extra Brut Blanc de Blancs, van 100% chardonnay. Een mooie bubbel, zeer mineraal en droppig in geur en smaak, met een prettige lange afdronk. Zijn karakter komt onder andere van de 10 maanden sur lattes (liggend op zijn gist). De frisheid, die ook herkenbaar was, wordt bereikt door de druiven anderhalve maand voor volledige rijpheid te oogsten!

Alessandro Speri Winery
Terug naar waar ik het over wilde hebben. Als een van de eerste bezoekers had ik ruime keuze in het startpunt van onze proeverij. Heel origineel zijn we bij tafel 1 begonnen, met wijnen van de Alessandro Speri Winery. De charmante tafelheer bleek de eigenaar van het bedrijf te zijn, en legde ons vol vuur alles uit over zijn vier wijnen. We startten met zijn uiterst frisse MLBC Torrontés, uit 2009. Geuren van muskaat en riesling kwamen uit het glas, veel fris en druivig fruit, heerlijk verkwikkend. De torrontésdruiven voor deze wijn groeien op een hoogte van 1700 meter in de noordelijke provincie Salta. Al andere Torrentéswijnen die we op onze witte-wijnronde tijdens deze proeverij proefden, hebben het niet kunnen halen bij deze. Een absolute topper, de MBLC Torrontés. (En het woordgrapje op het etiket beviel me ook wel...)

Malbec
Ook voor het rondje rode wijn startte ik weer bij Alessandro Speri, en dit maal liet hij ons zijn Malbecs proeven. Twee jaargangen, 2007 en 2008, van de Prodigo Malbec Selección la Consulta, en de Single Vinyard Prodigo Malbec Reserva 2007. De laatste had 17 maanden op vaten van deels nieuw, deels één jaar oud Allierhout gelegen. (Allier is de streek in Midden-Frankrijk waar dit eikenhout vandaan komt).
Absolute favoriet van Speri zelf, en ook van ons, was de 2007 'gewone' Prodigo Malbec, zonder een heftige houtimpressie. Heerlijk rond, fruitig en kruidig, een Malbec zoals ik hem nog weinig heb mogen proeven. Elegant, ingetogen, Europees van karakter, maar toch ook niet. Tonen van kersen en pruimen, afgeronde tannines, frisheid, goede structuur, en een alcoholpercentage dat weliswaar tegen de 14% aan zit, maar dat verder nauwelijks opvalt.

Alessandro legde ons uit dat dit was waarom hij in 2002 vanuit Italië naar Argentinië was gekomen: om top-Malbec te maken, met alle fruit- en terroirexpressie die maar mogelijk is. Vooral de Uco Valley biedt daar goede mogelijkheden voor. Zijn vader, uit de beroemde Speri-familie in de omgeving van Verona verklaarde hem voor gek, maar Alessandro zette door. Inmiddels heeft vader Speri wel erkend dat zijn zoon, samen met wereldberoemd wijnmaker Attilio Pagli, in Argentinië mooie wijnen maakt!

Prodigo
Alessandro kocht wijngaarden in de Uco Valley, een van de toplocaties van Mendoza, en begon er aan zijn project. De druiven voor de Prodigo groeien op 980 meter boven zeeniveau en worden met de hand geoogst. Van één hectare komt 9.000 kg druiven. De vergisting duurt circa 2 weken, waarbij de wijn dagelijks over de schillen wordt gepompt. Malolactische fermentatie gebeurt in houten vaten, rijping duurt zeven maanden en gebeurt op eiken vaten van Allierhout. Na nog eens vier maanden flesrijping mag de Prodigo de kelders van Alessandro Speri verlaten.

We proefden ook de 2008, die stukken jonger overkwam. Hier waren de tannines nog stevig aanwezig, echter zeker niet dominant. De zuren waren hier heel opvallend, voor een rode wijn uit een zuidelijk land. Alessandro vertelde dat hij in de vroege ochtend oogstte, om zoveel mogelijk van die zuren te handhaven. Deze 2008 zal over een jaar zeker zo mooi en fris zijn als de 2007 nu!

De Reserva, met zijn 17 maanden houtrijping, was ook absoluut een prachtige wijn, maar veel minder fruitig, veel minder 'drinkbaar'. Van de gewone Prodigo werd ik vrolijk, die drink ik ook door de week bij een karbonade of runderlapje van de grill, of een stamppot. De Reserva is echter een serieuze kanjer die je op zondag bij het wild schenkt. Ook Alessandro zelf houdt meer van de fruitige, maar toch herkenbaar Europese en ingetogen stijl die uit zijn gewone Prodigo blijkt.

Druif van de toekomst
Alessandro is ervan overtuigd dat malbec en Argentinië een gouden toekomst wachten. Internationaal succes voor deze druif zal steeds groter worden, is zijn overtuiging. Zijn wijnen (en die van opvallende veel andere deelnemers aan de proeverij) wonnen al prijzen in Hong Kong; daarnaast zijn er lauwerkransen van vele andere competities en tijdschriften. De Malbecs van Alessandro Speri worden inmiddels verkocht in 13 landen. Ik hoop van harte dat zijn wijnen een importeur voor Nederland hebben gevonden.

Officiële doop WijnWebWinkelgids

Afgelopen zaterdag was het dan zo ver: in het prachtige neogotische postkantoor van Arnhem werd mijn WijnWebWinkelgids officieel ten doop gehouden. In dit postkantoor zit sinds kort de vestiging van Selexyz Arnhem, en wij waren er te gast op de de kookafdeling.


Onder het genot van heerlijke cava van onder andere Colet (via Taste & Tintle) en Yate (via de Wijnbeurs) namen uitgever Maarten Muntinga en ik het woord, om kort het ontstaan van het boekje en het resultaat toe te lichten. Daarna kon met een knabbeltje en een glaasje fantastische Riesling Vom Porphyr van Wagner Stempel of de lekker makkelijke Cabernet Sauvignon van Domaine Bassac, het boekje ingekeken en gekocht worden.
De Riesling - in de gids beoordeeld met 5 sterren - was ter beschikking gesteld door Riesling Partners, die levert aan onder andere webwinkel Rieslinghuis. De Domaine Bassac was ter beschikking gesteld door Biowijnclub. Daarnaast stonden wat andere wijnen uit de gids open, nog over van de fotoshoot van de flessen.


Dank aan alle aanwezigheden, in het bijzonder de eigenaren van webwinkels Wijnwagentje en Jurawijnen, Jacob Molendijk van Riesling Partners, maar ook aan ouders, buren en kennissen. Fantastisch dat jullie naar Arnhem zijn gekomen om met mij deze mijlpaal te vieren!

Bedankt ook Sarina en Ella, voor de prima organisatie, de hippe schorten en de gezelligheid. En dank aan Maarten, voor het prachtige schilderij en het leuke praatje. En last but not least, dank aan Nico voor de foto's van deze middag en de moral support tijdens het hele project :-)

Meer foto's zijn inmiddels te zien op Facebook.

Wijn en chocolade

Het lijkt of ik het tegenwoordig overal tegenkom. Artikelen in culi-tijdschriften, persberichten in mijn mailbox, verrukkelijke voorbeelden op proeverijen. Ik heb het over de combinatie chocolade en wijn. Zeiden we vroeger: bij een chocoladedessert past alleen een mooi glas port of een zoete madera (malmsey of bual), tegenwoordig lijken combinatiemogelijkheden van chocolade en wijn veel breder te zijn. En dat terwijl de tannines in wijn toch botsen met de bitters in de chocolade, zo leerden we altijd.

Wijn ín chocolade
Wijn ín chocolade is er ook al: in Oostenrijk, bij Domäne Wachau, trof ik donkere chocolade met Grüner Veltliner. Heerlijk, werkelijk waar, maar de Grüner Veltliner bleek wel Grüner Veltliner Brand; stooksel dus. Dit valt meer in de categorie 'kersenbonbon maar dan anders'. Hetzelfde geldt een beetje voor de bonbons met Zweigelt Spätlese die we tijdens een proeverij bij Trouvaille vonden. Ze werden aangeraden bij Oostenrijkse (witte) Eiswein, van Münzenrieder. Een verbluffend mooie combinatie!

Maar de echte uitdaging bestaat erin een stuk pure chocolade te combineren met een mooi glas rode wijn. Van wijnwebwinkel Vindict kreeg ik een tijd geleden een blok Brix cadeau. Brix zou een chocoladesoort zijn die het uitstekend doet bij wijn. We namen natuurlijk de proef op de som, met diverse soorten rode wijn. En inderdaad, een stukje Brix bij een Chateauneuf-du-Pape, of een Oostenrijkse cuvée van diverse rode rassen, het combineert over het algemeen goed. Brix combineerde verder heel erg goed met een glaasje Nederlandse grappa, Gruusbèks Bessemke, van De Colonjes. Misschien was dat wel de beste combinatie, nu ik er aan terugdenk. Zijn we toch weer bij die Veltliner brand...

Persbericht
Bij het blok Brix ontving ik een uitgebreid persbericht. "De reden dat BRIX met wijn combineert is de bijzondere cacaoboon uit Ghana die aan de basis van de chocolade ligt. Deze cacaoboon staat bekend om zijn rood-fruit-karakteristieken en bezit bepaalde bitters niet die normaal gesproken botsen met wijn. Het resultaat is een chocola die zo puur is dat het de subtiele nuances in wijn vergroot.

Brix ontwikkelde drie blends: Milk (40% cacao), Medium Dark (60%) en Extra Dark (70%). Elke blend is te combineren met verschillende wijnen. Zo drink je bij Milk een rosé of lichte Pinot Noir, bij Medium Dark ga je voor een fruitige Merlot of Syrah [wijn ontvingen een blok Medium Dark, mb], terwijl je de Extra Dark eer aandoet met een krachtige wijn, bijvoorbeeld uit de Bordeaux.

Brix valt op door zijn robuuste vorm, vergelijkbaar met een goudstaaf. Het is geen chocola om te snijden of te breken, maar je beitelt er stukjes af, zodat de chocola als ijssplinters uit elkaar valt.

Het verhaal achter BRIX
Dr. Nick Proia, een longarts uit Ohio, dineert maandelijks met vrienden. Deze etentjes sluiten zij altijd af met een kaasplank, passend bij de wijn. Omdat Proia liever eens met iets anders afsluit, gaat hij op zoek. Hij komt uit op (gezondere) chocola. Maar, omdat zijn zoektocht naar chocola-bij-wijn niks oplevert, besluit hij het zelf te ontwikkelen, met Brix als resultaat. De naam Brix is toepasselijk omdat Brix de waarde voor het suikergehalte in druiven is en de chocolade de massieve vorm heeft van een baksteen – brick." [einde persbericht]

Ik ga deze ontwikkeling eens wat meer volgen, chocolade en wijn, en nog wat meer uitproberen. Wordt vervolgd...

Een pallet wijn in de tuin

Het heeft wat voeten in de aarde gehad, maar ze zijn binnen! De wijnen van La Cá staan te wachten op hun afnemers, in onze huiskamer.

Samen met een groep vrienden en kennissen proefden we onlangs de wijnen van Paolo Orlandi, van Azienda Agricola La Cá in Roddi, Piemonte. Ik hoorde over Orlandi via digitale contacten; dankzij de financiële crisis bleef hij met grote voorraden wijn zitten. (En hij zal waarschijnlijk de enige niet zijn.) Maar gelukkig zijn daar de sociale media en e-mail en contact met Orlandi was snel gelegd. Ik nam een interview af en we lieten ook wat proefflessen komen. Ik heb de opmerking van een kennis gekregen dat het wel een beetje een vreemde actie was. Waarom die ene wijnboer helpen, terwijl zoveel anderen het ook moeilijk hebben? Maar is dat niet de kracht van de sociale media? Dank zij internet is contact tussen consument en producent in een handomdraai gelegd, en kan de producent zijn problemen én successen delen met de klant. In mijn ogen bevordert dat alleen maar het begrip over wijn, wijnmaken en de keuzes waarvoor een wijnmaker zich gesteld ziet in deze tijd. En dan past het ook helemaal om met die ene individuele wijnmaker een nauwere band op te bouwen dan met die andere, die niet het contact via mail, Twitter of Facebook zoekt!

Avondje proeven
Begin oktober schoven we met zijn zevenen om onze keukentafel, om de wijnen te gaan proeven. Orlandi had ons zes wijnen gestuurd: een Dolcetto, een Barbera d'Alba, twee Langhe Nebbiolo's, een Langhe Rosso en een Barolo. Zes rode wijnen, vier druivenrassen.
Het werd een interessant avondje proeven, waarbij het wel lastig was objectief te zijn. Wilden we de wijnen niet per definitie goed vinden, omdat we een wijnproducent wilden helpen? Gelukkig zijn we er uitgekomen, en bleken er zelfs nog diverse verschillende smaakvoorkeuren te zijn. Zo vonden Nico en ik de Dolcetto 2009 iets te stevig en te bitter, te veel tannines voor een Dolcetto. Anderen vonden het een uitstekende wijn, en er werd goed van besteld. Grote favoriet was de Barbera d'Alba La Patrita, uit 2007. Een zeer fruitige en soepele wijn, die het goed zal doen bij vele gelegenheden, om zo lekker even open te trekken.



De Langhe Nebbiolo Arbiot 2005 deed het ook prima: geurend naar thee, viooltjes en rozen, precies zoals je van een Nebbiolo verwacht. Van de Arbiot 2006 konden we niet goed hoogte krijgen. Was het een foute fles? We vermoedden van wel. Inmiddels heb ik nog twee flessen Arbiot 2006 ontvangen, en ik zal ze opnieuw met aandacht gaan proeven. Wijn blijft een natuurproduct, er kan iets mis gegaan zijn...
Met de Langhe Rosso Rigaudon 2006 hadden we allemaal grote moeite. Achteraf gezien hebben we ons gedragen of we niets van wijn wisten – en dat terwijl er vier vinologen aanwezig waren. Die wijn, gemaakt van een hoog percentage merlot, bleek gewoon een nacht open te moeten staan! De volgende dag hebben Nico en ik het restje met heel veel genoegen opgedronken. Ons geheim hebben we nog met één besteller kunnen delen, en wij zijn nu de gelukkige bezitters van een paar flessen prachtige Rigaudon van La Cá.
Tot slot de Barolo Balthasar 2005: een prachtige wijn, maar blijkbaar toch net niet dat wat we van een Barolo verwachtten. Er volgenden geen bestellingen. 'Mooie Barolo, maar ietsje simpel', was mijn commentaar. Waarschijnlijk had ook deze wijn een nacht lucht moeten hebben. Als ik één ding van deze proeverij heb geleerd, is dat eerste indrukken kunnen bedriegen.


Vlekkeloos transport
Na het opnemen van alle bestellingen, wat heel wat voeten in de aarde had, verliep het transport van de doosjes naar Nederland gelukkig zeer voorspoedig. Orlandi had het prima voor ons verzorgd, en dochterlief heeft de zending keurig in ontvangst genomen en in de tuin laten zetten. Slimme meid! Maar wat mij en Nico betreft was dit een eenmalig avontuur. Wijn in grotere hoeveelheden uit het buitenland laten komen is leuk, voor een keertje, om te zien hoe het werkt. En het nauwe contact met een wijnmaker is een verrijking van je kennis en ervaring in de wijnwereld. Ik zal graag een keer bij La Cá op bezoek gaan, in de nabije toekomst. Maar een bezoekje aan een Nederlandse wijnhandel, virtueel dan wel live, is een stuk makkelijker.

Kurk-onderzetter?

Vrienden van ons kwamen met dit intrigerende pinnetje aan. Ze troffen het aan op de kurk van een wijnfles van Luigi Bosca uit Mendoza. Maar heeft het een functie, vroegen we ons af? We konden twee dingen bedenken: pure versiering, of een onderzetter om de kurk op de zetten op tafel, zodat hij niet vies wordt... Iemand een idee?

Wijn in het museum

In het kader van de tentoonstelling A la c’Arte. De kunst van het eten – Eten in de kunst, organiseerde ik op 7 november in het Noordbrabants Museum een proeverij met Brabantse en Betuwse wijnen. De Nederlandse wijn staat zo in de belangstelling, dat ik dat met een gerust hart aandurfde. Bovendien is de kwaliteit nog altijd aan het toenemen; vijf jaar geleden had ik misschien meer aarzeling gehad een dergelijk evenement te organiseren.

Voor het evenement benaderde ik zes bedrijven; in Brabant Dassemus, De Daalgard, De Linie en d’Heerstaayen en in de Betuwe De Oude Waalstroom en Betuws Wijndomein. Per omgaande zegden ze allemaal onmiddellijk toe te komen! Ook de publieke belangstelling was overweldigend. Binnen enkele uren nadat de actie via de Nieuwsbrief van de Museumjaarkaarthouders was aangekondigd, zaten de twee groepen vol. Nederlandse wijn kan zich echt in een groeiende belangstelling verheugen. (Dat toonde de opkomst bij de opening van de tentoonstelling over Gelderse wijn ook al aan.)


Nederlands wijnevent
Op de dag zelf bleef helaas een groot deel van de aanmelders weg. Erg jammer dat mensen zich daarbij niet realiseren dat zij daarmee anderen benadelen! De mensen die wel naar Den Bosch kwamen, in totaal zo’n 65 personen, hadden een zeer interessante middag. De aanwezige wijnproducenten hadden hun tafels aangekleed met veel extra informatie en een selectie van hun wijnen. Bovendien vielen de wijnen en het initiatief bij het publiek erg in de smaak. Het is in Nederland helaas nog weinig mogelijk geweest wijnen van diverse producenten naast elkaar te proeven. Deze bijeenkomst bood een unieke gelegenheid voor het publiek om nu eens een breder beeld van de Nederlandse wijnen te krijgen! Waar blijft hét Nederlandse wijnevent? Zelfs op de European Wine Bloggers Conference, waar ik één Nederlandse wijn mee naar toe had genomen, werd al gevraagd of er een evenement met alle Nederlandse producenten was...


Prijswinnaars
De wijnen die open stonden, waren deels prijswinnaars van de recente Nationale Wijnkeuring 2010. Mij bevielen daarbij de witte prijswinnaars het beste. Bijvoorbeeld Chaams genoegen 2009 van Wijngaard Dassemus, Cuvée Sint Agatha 2009 van De Daalgaard of Marius van Stokkom's Domein de Linie 2009 Wit, alledrie bekroond met een zilveren medaille. Ook Cuvée I van Betuws Wijngoed, bekroond met brons, wil ik graag nog eens drinken. Zoals altijd konden de rode wijnen me nog niet echt bekoren. Wat mij betreft hebben die nog een weg te gaan in Nederland.

Foto's: Nico Poppelier

Ontmoeting aan de Neusiedlersee

Toeval bestaat niet, zeggen ze wel eens. Dat ik tijdens mijn recente bezoek aan het Oostenrijkse Burgenland precies die producent trof met wiens wijnen ik in Nederland al kennis had gemaakt, heeft dan ook gewoon zo moeten zijn. Tijdens de persreis volgend op de European Wine Bloggers Conference, van 22-24 oktober in Wenen, werden de deelnemers soms opgesplitst in kleine groepjes van drie of vier, om bij een wijnmaker op bezoek te gaan. Zo ook in het plaatsje Rust aan de Neusiedlersee, waar we na een workshop over het terroir van de Leithaberg konden kiezen uit diverse jonge (en ook soms wat minder jonge) wijnmakers.

Blogger
In de auto naar de wijngaarden, gelegen in Jois, op het noordelijkste puntje van het grote ondiepe meer van Neusiedel, stelde ik me voor en vertelde wat ik deed. 'Oh', zei de wijnmaker, 'bloggen, goh, mijn Nederlandse importeur doet daar ook veel mee'. Enfin, om een lang verhaal kort te maken: ik bleek in de auto te zitten met Markus Altenburger, eigenaar van het gelijknamige wijngoed, wiens wijnen door Erwin Blezer van Good Grapes in Nederland worden verkocht. En twee van die wijnen had ik zeer recent nog uitstekende beoordelingen gegeven, in de WijnWebWinkelgids: de verrassende en verrukkelijke Brut Rosé van zweigelt en blaufränkisch, en de zoete Joiser Reben Gold 2008; een flesje om gelukzalig van te gaan glimlachen, schreef ik daar over....


Wijngaarden
Een bezoekje aan het wijngoed in Jois kon helaas niet doorgaan: in de kelders werd keihard gewerkt aan de verwerking van de laatste geoogste blaufränkisch, dé druif waar de Leithaberg bekender en bekender om wordt. In plaats daarvan nam Markus ons mee naar de wijngaarden op de hellingen van de Leithaberg en de Jungenberg. De herfstkleuren waren prachtig, en de uitzichten naar het meer toe spectaculair.


De Leithaberg is een lage heuvelrug die zich van noord naar zuid uitstrekt in zuidoost Oostenrijk, parallel aan de oevers van Unesco erfgoed Neusiedlersee. Het meer is slechts 1 tot 2 meter diep, omgeven door rietkragen en een uiterst belangrijk leefgebied voor onder andere vogels. Heuvels en meer zorgen voor een uniek microklimaat in de wijngaarden. De bodems worden gekenmerkt door wisselende percentages geschilferde leisteen en brokjes kalk, waar de rode blaufränkisch druiven uitzonderlijke resultaten op leveren. Microklimaat en bodem vormen zo'n uniek terroir, dat de DAC Leithaberg in 2008 werd ingesteld voor rode wijnen en in 2009 voor witte wijnen. Rode wijnen moeten uit minimaal 85% blaufränkisch bestaan en mogen aangevuld worden met st.laurent, zweigelt of pinot noir. Ze rijpen verplicht in eiken vaten. Vervolgens moeten de wijnen in april en juni van het tweede jaar volgend op de oogst aangeboden worden op een keuring. Zij mogen na goedkeuring op de markt gebracht worden vanaf 1 september van dat jaar. Voor witte wijnen gelden vergelijkbare eisen: pinot blanc, neuburger, chardonnay en grüner veltliner zijn toegestaan.

Lunch aan het meer
Na ons bezoek aan de wijngaarden, met veel uitleg over bodem, druivensoorten en microklimaat, wachtte een voortreffelijke lunch in een strandtentje aan het meer, uiteraard begeleid door Altenburger-wijnen. Vooral de verse rundertartaar gecombineerd met de Jungenberg Chardonnay 2008 was een verrukkelijke combinatie. Maar ook de Neuburger 2009 en de Joiser Reben 2008 zijn heerlijk frisse en fruitige witte wijnen.

De Jungenberg is de witte topwijn van het huis. Het marketingcomité van de Leithaberg DAC, waar Markus lid van is, is druk bezig wijngaarden te kwalificeren en kwaliteitseisen op te stellen voor wijnen van één enkele wijngaard, waarbij de naam van de wijngaard op het etiket aangeeft dat deze wijn in kwaliteit hoger is dat een gewone Leithaberg DAC.


Rood topwijnen
De rode wijnen mochten er ook zijn. Vooral veel zwoel fruit, doorspekt met kruidige tonen; dit was het meest gemarkeerd in de Jois 2008, die gerijpt heeft op 100% nieuw eiken vaten. Jois 2008 is een cuvée van cabernet sauvignon, blaufränkisch en zweigelt. In de Joiser Reben 2007 kwam de mineraliteit van de Leithabergbodems goed tot zijn recht. We dronken ze bij een mooie rundermedaillon met pittig gekruide pasta.

Tot slot van onze lunch, die al lekker lang uit begon te lopen, nipten we nog aan een glaasje Joiser Reben Gold, van onder andere chardonnay en goldburger. De combinatie bij citroenijs in een drupje wodka was verbluffend! Van dergelijke zoete wijnen maakt iedere wijnboer rond de Neusiedlersee wel iets, maar alleen in jaren dat de omstandigheden het toelaten. In 2010, een lastig jaar, zal er waarschijnlijk geen zoet gemaakt worden. Van deze Joiser Reben Gold maakte Markus maar drie vaten, genoeg om familie en geïnteresseerde klanten tevreden te stellen.


Na dit bezoekje aan Burgenland heb ik er weer een favoriet wijngebied bij: ik wil nog veel meer leren over en proeven van de Leithaberg, en dan vooral de heerlijke rode Blaufränkisch. Gelukkig zijn ze in Nederland te koop!

Deze column verscheen al eerder in de Nieuwsbrief van Good Grapes.

Foto's
- Zicht op Jois en de Neusiedlersee, vanaf Altenburger's wijngaarden op de Leithaberg
- Markus Altenburger (midden) naast twee Chinese studenten van de Wine Business School in Dijon, foto Trevor Hu
- De noordelijke uitlopers van de Leithaberg
- Drie witte wijnen van Altenburger
- Lunch achter de rietkragen van de Neusiedlersee

Weektopper #45 – Cuvée Caspar, Weingut Gabel

Voor het 350-jarig bestaan van het Weingut Gabel brachten Wolfgang en Rianne Gabel in 2005 een bijzondere rode cuvée op de markt. Deze Cuvée Caspar, genoemd naar de stamvader die uit het Oostenrijkse Ötztal naar de Pfalz trok, is een soepele maar toch krachtige assemblage van vijf druivenrassen: cabernet mitos, spätburgunder, dornfelder, cabernet dorsa en regent. Kruidig en peperig in de neus, tikje rokerig, veel rood fruit; in de mond opnieuw veel fruit, mooi afgeronde tannines, frisse zuren. Toen wij hem laatst openden, was hij lekker levendig en jeugdig, en deed zijn naamgever grote eer aan. We genoten ervan bij een pittige runderstoofpot.

Kuiper uit Oostenrijk
Stamvader Caspar was overigens kuiper, en vestigde zich in Freinsheim, een stadje dat anno 2010 nog zijn middeleeuwse karakter heeft bewaard. In 1735 trok een Gabel naar het 5 km verderop gelegen Herxheim en pachtte er een hoeve van een religieuze instelling, het Hospital in Kaiserslautern. Na de secularisatie als gevolg van Napoleon's bewind in de Pfalz verwierf Joh. Peter Gabel akkers en wijngaarden van deze hoeve en legde daarmee de grondslag voor het huidige wijngoed. Kelder, woonhuis, bron en bijgebouwen stammen uit circa 1870, en werden in de loop der jaren regelmatig verbouwd en uitgebreid. In de jaren '60 van de twintigste eeuw werden de meeste landbouwgronden verkocht en kwam de nadruk volledig op de wijnbouw te liggen. Bovendien werd de wijn vanaf die tijd op fles geleverd, niet meer in bulk.

Junge Gabel
De huidige Gabel, Wolfgang, nam het wijngoed in de jaren '90 over. En inmiddels wordt de volgende generatie – zoon Oliver en dochter Lisa – al weer klaargestoomd voor hun toekomst tussen de wijngaarden en in de kelder. Samen maakten Oliver en Lisa al een paar prima wijnen, de serie Junge Gabel. Zowel de oudste als de jongste generatie Gabel is daarmee in de wijnen van het huis vertegenwoordigd. Een mooie gedachte!

Cuvée Caspar is, net als vele andere wijnen van Gabel, verkrijgbaar bij Wijnhuis Oktober in Breda. Prijs € 10,50.

Trouvailles

Tsja, het was er veel te druk, vrijdagavond op de proeverij bij Trouvaille in Nieuwegein. Te warm, te veel mensen, niet of nauwelijks spuugemmers... Maar de omgeving was bijzonder – een oud Waterliniefort in Jutphaas – en de wijnen uitstekend. We deden er diverse leuke vondsten, en opvallend genoeg allemaal met links naar mijn recente bezoek aan Oostenrijk en de European Wine Bloggers Conference (EWBC).


Trouvaille Un: de ports van Quevedo. Al jaren ken ik Oscar Quevedo, van ons beider blogs, maar in levende lijve ontmoetten we elkaar pas twee weken geleden, op EWBC. Oscar's familie maakt port in S. João da Pesqueira, Douro. Oscar werpt zich met hart en ziel op de verkoop daarvan, zowel life als via de sociale media. Daarnaast maakt hij ook tafelwijn, samen met zijn zus. Toen bleek dat hij afgelopen week in Nederland was, moest en zou ik daar natuurlijk zijn ports gaan proeven. Nu zijn we al jaren fan van de ports van Churchill-Graham, maar die van Quevedo mogen er ook zijn! Een andere hand van port maken, dat wel: iets lichter en fruitiger, maar daarom niet minder lekker. We proefden het grootste deel van het assortiment door (zonder die spuugemmers dus), van de prima droge witte tot de sublieme Colheita's van 1992, 1994 en 1995. En dan natuurlijk de Vintage 2005 en 2007: beide nog te jong om echt goed van te kunnengenieten, maar wat een mooie wijnen waren dat. Uit het glas van de Vintage 2005 kwam je gewoon een hele droppot tegemoet, vermengd met heerlijk fruitig fruit. Die Quevedo-ports krijgen een plaats in onze voorraad.

Trouvaille Deux: Eiswein van Weingut Münzenrieder (Neusiedlersee). Deze Eiswein dronken we in combinatie met een chocolade-bonbon waarin wijn verwerkt was, druppels Spätlese Zweigelt om precies te zijn. Op chocolade en wijn kom ik binnenkort nog terug. Deze Eiswein was verrukkelijk, precies de goede balans tussen zoet en zuur. En bij die bonbon... puur genieten! Dit weekend zocht ik Münzenrieder nog even op, in de gezaghebbende Falstaff Weinguide Österreich / Südtirol 2010. Geen kleine jongen, zeer avant-garde, en vooral ook bekend om rode wijnen van Zweigelt, die van die bonbon dus...

Trouvaille Trois: Roter Veltliner. Eigenlijk was de Roter Veltliner uit de Wagram een herontdekking. Aanwezig was Josef Fritz van Weingut Jozef Fritz, en al pratend bleek ik zijn wijn bij bezoek aan Kirchberg, in het moderne wijncentrum Weritas, al geproefd te hebben. Ik heb zelfs een proefnotitie van de jaargang 2009. In Nieuwegein had Jozef de jaargang 2008 bij zich, die ik eerlijk gezegd veel beter vond!
Jozef vertelde me graag meer over zijn Weingut, maar helaas liet de omgeving dat nauwelijks toe. Ik moet gewoon terug naar Oostenrijk, om al die fantastische wijnmakers weer te ontmoeten. De Steinberg 2008 van Weingut Jozef Fritz heb ik na de proeverij besteld, om binnenkort thuis rustig van te genieten.

Jancis Robinsons Wijnencyclopedie

Laat ik met het positieve beginnen: het is een prachtig boek, die nieuwe Nederlandse vertaling van The Oxford Companion to Wine van Jancis Robinson. Stevige kaft, stijlvol omslag, keurige vormgeving. En wat lezen die lemmata lekker weg. Ieder item is gewoon een genot om op te slaan, en je leert altijd wel weer wat nieuws. Je treft er zelfs informatie over de Nederlandse wijnhandel in voorbije eeuwen (zij het wat al te zwaar leunend op algemene economische geschiedenis). In 527 pagina's krijgt de wijnliefhebber die iets wil nazoeken een enorme berg informatie. Zelfs de doorgewinterde kenner zal er altijd nog wel iets van opsteken, van een bladertocht door dit boek.

MAAR, en dan komen de maren: wat moet ik anno 2010 met een boek waarin de gegevens niet verder reiken dan 2005? De derde editie van The Oxford Companion to Wine dateert van 2006, en nu pas is de vertaling verschenen....
In een wereld waarin de ontwikkelingen razendsnel gaan, zeker in de wijnwereld, is een boek dat vijf jaar achterloopt toch niet echt een must have te noemen. Ik noem slechts één voorbeeld, maar er zijn er meer: Oostenrijk heeft de afgelopen jaren in rap tempo herkomstbenamingen van het type DAC gecreëerd. De jongste zijn Leithaberg en Eisenberg, uit 2009. Maar ze staan er niet in! Onder het lemma DAC treft je er zelfs maar één genoemd, terwijl er al zeven zijn.

Een tweede maar: in deze tijd van visuele informatie, wat moet ik met een boek zonder één afbeelding, zwart-wit of kleur? Oké, toegegeven, er zitten een paar kaarten in.... Een foto kan soms zoveel meer duidelijk maken!

Een derde maar: wat moet ik met een boek, als de volledige inhoud ook op internet staat? Op Jancis Robinsons eigen website, op haar Purple Pages, is de inhoud van The Oxford Companion te vinden. Je moet een abonnement nemen op deze Purple Pages, maar dat kost slechts 7 Engelse pond! Zou het niet een veel beter idee geweest zijn de Nederlandse vertaling ook op digitale wijze te ontsluiten? Zodat straks een herziene editie door Robinson en haar team veel sneller ook op de Nederlandse markt kan komen? Misschien wil ik dit boek ooit wel eens op mijn iPhone hebben. Dat zou nog eens wat zijn.....

Ik ben blij dat ik een exemplaar van Jancis Robinsons Wijnencyclopedie heb, dat wel, want ík hou nou eenmaal graag een boek in mijn hand. Maar ik vraag me af hoe het deze veel te laat verschenen vertaling van een wijnbijbel in papieren vorm verder zal vergaan.

Jancis Robinsons Wijnencyclopedie, Nederlandse bewerking onder leiding van Cees van Casteren, Spectrum Lannoo, 2010, isbn 978 90 773 3010 4, prijs € 99,00

Verkrijgbaar in boekwinkel en bij Bol.com


Jancis Robinsons Wijnencyclopedie
J. Robinson

2010 Scheurebe Trockenbeerenauslese

Vanuit Herxheim am Berg in de Pfalz kreeg ik gisteren een enthousiast mailtje: op Weingut Gabel waren de laatste druiven geplukt!

"Hallo Mariëlla,
Dinsdag 2 en woensdag 3 november hebben we weer druiven geplukt. Na enkele weken pauze hebben we een 2010er Scheurebe Trockenbeerenauslese geoogst. Zuren zijn 21 g/l, het mostgewicht is 219 graad Oechsle. Op die dagen was het ongewoon warm voor november, soms bijna 15º C. Zoals je kunt zien hebben we in twee emmers geoogst. De groenere druiven voor een Scheurebe Auslese, de kompleet ingedroogde druiven voor de Scheurebe Trockenbeerenauslese. Het zal een bijzondere dessertwijn worden."


De Scheurebe is een vrij nieuw druivenras in Duitsland. George Scheu kruiste Riesling met Silvaner, en vanaf 1915 werd het resultaat gepropageerd. Of Scheu ook echt Silvaner gebruikte, wordt tegenwoordig wel betwijfeld. Mogelijk was het eerder een voorouder van Silvaner...


In ieder geval levert Scheurebe verrukkelijke zoete wijnen, vooral uit de Pfalz. Ik proefde ze al bij Gabel en vorige jaar bij Weingut Weegmüller. Rianne Gabel heeft bij de Scheurebe Trockenbeerenauslese een recept van kwarktaart, dat ik binnenkort ga uitproberen! Wordt vervolgd dus.

In Oostenrijk is Scheurebe overigens bekend als Sämmling. En zoete wijnen kunnen ze daar ook héél goed maken!


Foto's: Weingut Gabel

Steinfeder

Ooit van Steinfeder gehoord? Het is een kwaliteitsaanduiding voor wijn uit één van Oostenrijk's beroemdste wijngebieden, de Wachau. Steile terrassen klimmen tussen de steden Melk en Krems vanaf de Donau omhoog. Lengte van het kerngebied is misschien zo'n 20-30 kilometer. In totaal staan er 1350 ha. wijngaard, vooral beplant met riesling en grüner veltliner, aangevuld met kleine beetjes weissburgunder, neuburger en andere vooral witte rassen.


In de Wachau classificeren ze hun wijnen een beetje anders dan elders: de leden van de vereniging Vinea Wachau Nobilis Districtus (bijna alle wijnboeren in het gebied) hanteren de termen Steinfeder, Federspiel en Smaragd. Steinfeder is de lichtste wijn van de drie. Het mostgewicht moet een bepaalde hoeveelheid suiker bevatten, 15-17 KMW (een eenheid die alleen in Oostenrijk gebruikt wordt), en het alcoholpercentage mag maximaal 11,5% bedragen.

Zoals gezegd zijn het dus lichte wijnen, heerlijk als ze jong zijn. Na Steinfeder volgt Federspiel, daarna Smaragd. Federspiel is een term overgenomen uit de valkerij, Smaragd verwijst naar een prachtige groene hagedis die in de wijngaarden voorkomt. En Steinfeder? Steinfeder is een plantje, een grassoort. Licht, luchtig, en op de terrassen aanwezig. Op de foto toont Decanter's Darrel Joseph het plantje, bij Domäne Wachau in Dürnstein. Domäne Wachau heeft zijn eerste Steinfeder van 2010 overigens al op fles, een cuvée van müller-thurgau, grüner veltliner en frühroter veltliner.