Stage bij een Duitse wijnproducent

Het Duits Wijninstituut heeft een fantastisch nieuw project op poten gezet: een internationaal stageproject bij één van de wijnproducenten van Generation Riesling.

Geen boek of proeverij, seminar of lezing kan een ervaring uit de eerste hand in een wijnregio vervangen. Precies om deze reden introduceert het Duitse Wijninstituut het programma 'Wine Xperience'. Het programma is bedoeld om jonge buitenlandse wijnprofessionals die werkzaam zijn in de wijnhandel of de gastronomie een kans te bieden ervaring uit de eerste hand op te doen op een Duits wijndomein. De stage kan één of meerdere weken duren.

Het Duitse Wijninstituut heeft leden van de Generation Riesling gevraagd of ze in staat zijn en bereid om stagiaires uit het buitenland te ontvangen. Meer dan 40 wijndomeinen hebben aangegeven dat ze met veel plezier jonge buitenlandse professionals zullen ontvangen. Generation Riesling (www.generation-riesling.de) is de naam voor een groep jonge, ambitieuze wijnmakers in Duitsland, goed opgeleid en internationaal georiënteerd.

Wat zijn de regels voor de stagiaires:

• Je bent werkzaam in de wijnhandel of de gastronomie.

• Je schrijft een sollicitatiebrief en cv aan michael.schemmel@deutscheweine.de of aan info@duitsewijn.nl. Beide moeten in het Duits of het Engels opgesteld zijn. Je geeft zelf aan wanneer en hoelang je in Duitsland wilt verblijven (minimaal twee weken).

• Je bent bereid je ervaringen te delen via Twitter, Facebook etc...

• Het Duitse Wijninstituut geeft je gegevens door aan de deelnemers van Generatie Riesling.

• De producenten geven je huisvesting en eten, maar je ontvangt verder geen enkele beloning; noch voor je verblijf, noch voor je reiskosten of je werk.

• De taak van het Duitse Wijninstituut is stagiaires en wijnbedrijven met elkaar in contact te brengen. Verdere details en invulling van de stage worden besproken tussen stagiair en producent.

Hij komt er aan: Rieslingweek, juni 2011

Al sinds ik actief bezig ben met wijn, is Riesling één van onze favoriete soorten. Of dat nu aan de BBC-serie van Jancis Robinson lag, waarin zij zeer gepassioneerd over deze druif vertelde, of aan de Australische Rieslings van de Hema waar ik in mijn studietijd mee kennismaakte, ik weet het niet meer. Feit is dat sinds de jaren '80 Riesling bij ons een graag geziene gast is.

Druif met geschiedenis

Daar komt voor mij nog bij dat Riesling natuurlijk ook een zeer 'historische' druif is. Onze voorouders waren er dol op; witte wijnen uit Duitsland, vooral van de oevers van de Rijn en de Moezel, waren uitermate populair sinds de Middeleeuwen. En niet alleen in Nederland: ook in Engeland wisten ze er wel weg mee. Momenteel ben ik bezig de geschiedenis van een slijter in Utrecht uit te pluizen. In zijn prijscouranten tref je ook heel wat Duitse wijn aan. Kom daar nog eens om, in een gemiddelde slijterij...

Klik op de afbeelding

Gelukkig keert het tij, en is zowel de wereld van de gastronomie als de wereld van de wijn overtuigd van de bijzondere kwaliteit van de huidige Duitse witte wijnen, Riesling voorop. Maar hoe krijgen we de wijndrinkers zover dat er vaker Riesling wordt gekozen? En zeg nou niet dat wijndrinkers Riesling niet zullen waarderen: op de boekpresentatie van de WijnWebWinkelgids – bij een boekhandel in Arnhem - was er één onbetwiste favoriet onder de geschonken wijnen, Wagner Stempel's Riesling Vom Porphyr!

Rieslingweek

Het Duitse Wijninstituut werkt al jaren hard aan de promotie van Duitse wijnen. Zeer succesvol is al jaren de grote manifestatie Riesling & Co., in het najaar. Andere initiatieven waren proeverijen rondom Duitse rosé. En dit jaar komt daar een ander evenement bij, de Rieslingweek.

Riesling is namelijk geweldig goed te combineren bij eten! Daarom roept het Duitse Wijninstituut restaurants op deel te nemen aan de Rieslingweek, die van 4 tot 12 juni gehouden zal worden. De deelnemende restaurants moeten tenminste drie Duitse Rieslings aanbieden, waarvan er minstens één droog smaakt. Tevens biedt elk participerend restaurant zijn gasten een gerecht of menu aan dat werd afgestemd op Duitse Riesling(s). Aan het gerecht of menu kunnen ook speciale acties worden gekoppeld. Een voorbeeld: als twee personen het menu met aangepaste wijn(en) bestellen, krijgen ze een fles Duitse Riesling gratis mee naar huis. De kosten voor de gratis fles zouden gedeeld kunnen worden tussen de restaurateur en de leverancier. Uiteraard zijn vele andere leuke acties denkbaar, al of niet in samenwerking met de importeurs die de wijnen aanleveren.  

Doel van de campagne is de consument Duitse Riesling te laten ontdekken als gastronomische wijn en de consument te stimuleren om de deelnemende restaurants in die week te bezoeken. Tevens wordt de omzet van de restaurateur bevorderd via de verkoop van Duitse Rieslings. Restaurateurs die nog geen Duitse Riesling op hun wijnkaart hebben, worden gemotiveerd aan deze Rieslingweek deel te nemen.

Win een wijnweekend

Voor de gasten is aan de campagne een wedstrijd verbonden. Daarvoor ontvangen de deelnemende restaurants gedrukte kaarten met drie vragen over Riesling. Onder diegenen die de vragen goed beantwoorden, worden mooie prijzen verloot, zoals een gastronomisch Rieslingweekend met wellness in één van de Duitse wijngebieden en diverse mooie wijnpakketten (Riesling, uiteraard).

Meer weten over de Rieslingweek? De website van het Duitse Wijninstituut biedt alle informatie. Op Twitter kun je erover lezen door te zoeken op #Rieslingweek. Binnenkort wordt ook een Facebookpagina actief.

De chemie van wijnmaken

Wijnliefhebbers weten: suikers in druivenmost worden omgezet in alcohol, en dat maakt wijn tot wijn. Maar is het wel zo simpel?
Volgens de meeste boeken die op de middelbare school worden gebruikt bij het vak scheikunde, is vergisting van suiker tot alcohol simpel:
C₆H₁₂O₆ → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂ + 113 kJ
Oftewel: één molecuul suiker wordt door de gist omgezet in alcohol, koolzuurgas en energie (warmte). Het lijkt heel simpel, maar de werkelijkheid blijkt veel ingewikkelder.
Gist is immers een eencellig plantje, dat zelf ook voedingsstoffen nodig heeft om te overleven! Je geeft toch ook je tuin- en kamerplanten voeding (koemestkorrels bijvoorbeeld)? Welke voedingsstoffen heeft de wijngist dan nodig?

Toen wij in oktober 2010 enkele dagen op bezoek waren bij een wijnmaker in de Pfalz hebben we een ochtend meegelopen bij de dagelijkse controles van de wijnen-in-aanmaak. Een van de dingen die we daar leerden, was dat een gistende wijn een zwavelachtige lucht kan vertonen, afkomstig van H₂S (waterstofsulfide, dat naar rotte eieren ruikt). Als dat optreedt, moet de wijnmaker handelen.
Om zijn werk goed te doen – en dus de suikers zoveel mogelijk te laten vergisten – heeft gist namelijk stikstof nodig, bij voorkeur in de vorm van ammonium-ionen (NH₄⁺) en bepaalde aminozuren (bouwstenen van eiwitten). De vakterm hiervoor is YAN: yeast-assimilable nitrogen (gist-assimileerbare stikstof). Deze stoffen komen van nature voor in het druivensap. Een te laag YAN-gehalte van de most leidt ertoe dat de gist de benodigde stikstof ergens anders vandaan haalt. De gist gaat andere stoffen in de most afbreken, waarbij een overmaat aan H₂S kan vrijkomen, wat bij de dagelijkse controle (ruiken) snel opvalt.

De behoefte aan stikstof varieert per type gist, maar het algemene principe is: als de gist voeding (stikstof) tekort komt, kan dat gevolgen hebben voor de wijn die het resultaat is van de gisting.

Als tijdens de alcoholische gisting geen of weinig H₂S is gevormd, wil dat overigens niet zeggen dat de gisting optimaal is verlopen vanuit het standpunt van geur en smaak van de wijn. Het is namelijk ook mogelijk dat er andere zwavelverbindingen zijn gevormd, die de wijn allerlei gewenste of ongewenste aroma's kunnen geven. In een recent artikel in Perswijn (november 2010) schrijft Lars Daniëls MW dat zwavel zeer goed aan de basis zou kunnen staan van allerlei aroma's die men als mineraliteit benoemt. Ook andere bekende aroma's in wijn zouden dus het gevolg kunnen zijn van 'ondervoede' gisten.

Natuurlijk hebben wijnmakers oplossingen voor het probleem van stikstoftekort. Eén simpele oplossing is het toevoegen van een stofje dat diammoniumfosfaat heet; een leek zou dat gewoon voedingszout noemen. In de EU-landen is gebruik hiervan toegestaan tot 30 gram/hl, in de VS tot 96 g/hl en in Australië tot 40 g/hl. Je voegt het zout toe, de gist kan weer verder met het omzetten van suikers in alcohol, en gered is je wijn.

Wat wij ons afvragen: hoe komt de druif aan de juiste hoeveelheid stikstof? Is de verzorging van de bodem van invloed op het stikstofgehalte in de most? Ligt hierin misschien een verklaring voor het succes van biodynamie? Voor de liefhebbers twee verwijzingen naar achtergrondartikelen:

• Wine yeast nutrients 101
  
• Yeast nutrient management in winemaking
  

Kwarktaart met Scheurebe Auslese

Een van de succesvolste wijn-bij-het-eten combinaties met Kerst was een kwarktaart bij een Scheurebe Auslese uit de Pfalz! Eigenlijk probeer ik met dit soort feestdagen zelden iets nieuws uit; het is zo'n teleurstelling als het mislukt. Maar er was mij verzekerd dat het niet mis kón gaan, dus vooruit maar, geprobeerd. En lekker dat het was!

Erbij, op advies van de wijnproducente, een glaasje Scheurebe Auslese 2007 van Weingut Gabel: heerlijk, puur genieten. De Scheurebe is een relatief jonge druif, in Duitsland ontwikkeld door meneer Scheu in 1915. De zuren zijn lekker fris, en in de neus kun je aroma's van rijpe grapefruit en honing ontdekken, zeker in de zoetere varianten, zoals deze Auslese.

Het recept is van Rianne Gabel, en ik kan je verzekeren: gewoon proberen. Overigens geef ik hier het volledige recept. Zelf maakte ik de taart met halve hoeveelheden, en dat ging ook uitstekend.

Nodig voor Kwarktaart zonder bodem, van Weingut Gabel

• 200 gram margarine
• 6 eierdooiers
• 250 gram suiker
• 1 zakje vanillesuiker
• 1 kg magere kwark (ik nam volle, overigens)
• 100 gram bloem
• 1 theelepel bakpoeder
• 6 eiwitten

Roer de margarine romig, voeg de eierdooiers, de suiker en de vanillesuiker toe en meng goed. Vermeng dan de kwark, de bloem en het bakpoeder met de massa, en spatel er tot slot stijfgeklopte eiwitten doorheen.
Doe het geheel in een ingevette en met bloem bestoven springvorm en bak circa 1 uur op 175 C in een voorverwarmde oven.

Ik serveerde er wat frambozen bij, maar andere fruit kan ook. Volgende keer ga ik experimenteren met citroenschil in het beslag.

Eet smakelijk!

Meer over de Scheurebe van Weingut Gabel.

Onbekend wijngebied: Saale-Unstrut




Weinbauregion Saale-Unstrut

 
Nederlanders zie je er nog nauwelijks, en de wijnen zijn er goed en betaalbaar. Wat wil een mens nog meer op zijn vakantieadres? Het liefst zouden Ad en Julia het dan ook zo houden, maar de rest van Europa ontdekt hun ideale wijngebied helaas ook langzaam.

Ad en Julia hebben een tweede huis in het stadje Naumburg, zo'n 200 à 300 kilometer van zowel Berlijn, de Poolse als de Tsjechische grens. Naumburg is één van de centra in het wijngebied Saale-Unstrut, genoemd naar de twee riviertjes die het gebied zijn lieflijke, glooiende aanzien geven. Al sinds de middeleeuwen groeit hier de wijnstok, niet verrassend door grote kloosterordes meegebracht vanuit meer westelijke oorden. Het zijn ook de kloosters die die wijnbouw in stand houden tot oorlogen en druivenziektes toeslaan en het wijnbouwareaal vanaf het midden van de 19e eeuw dramatisch snel afneemt. In de DDR-tijd blijven er een paar staatsbedrijven actief, waaronder de nog altijd bekende en bestaande Sektkellerei Rotkäpchen.

Na de Wende in 1989 krijgt het privébezit weer nieuwe kansen, en groeit de wijnbouw gestaag. Dit wordt geholpen door een aantal wettelijke bepalingen: iemand die een huis koopt waar een wijngaard bij hoort, is verplicht die wijngaard in stand te houden, bijvoorbeeld. Of je hem zelf exploiteert of laat verzorgen, dat maakt niet uit, maar rooien mag niet!

Ik proef de wijnen van Saale-Unstrut samen met Ad en Julia, die bij een gezamenlijke vriendin een mooie proeverij voor zeven mensen hebben georganiseerd. Julia importeert deze wijnen samen met een partner op kleine schaal voor de Nederlandse markt, via hun bedrijf Van Weijen en Van Winsen. Zij zijn de enigen die dat doen in Nederland. Wel tref je in Nederland hier en daar wijnen uit het nog noordelijker en oostelijker gelegen wijngebied Sachsen, bij Dresden.

Bezoekjes op de fiets
De producenten waarvan we wijnen gaan proeven zijn bijna zonder uitzondering door Ad en Julia persoonlijk bezocht, vooral op de fiets. De meeste producenten nemen uitgebreid tijd voor hun klanten, en mogen van april tot oktober hun wijnen ook schenken in hun tuin of op hun erf (Strausswirtschaft). Het wijngaardbezit is er zeer kleinschalig, de gemiddelde bedrijfsgrootte is zo'n 6 ha. Totale omvang van het wijngaardareaal is circa 750 ha, waarbij de meeste druivenstokbezitters nog altijd aangesloten zijn bij de locale coöperatie, Winzerverein Freyburg, die in de DDR-tijd uiteraard in 'Volks'handen was.

Dankzij deze coöperatie en de vrijetijdswijngaarden uit de DDR tijd heeft de wijnbouw in dit gebied kunnen overleven. Ik ken het gebied helaas zelf (nog) niet, maar deze beschrijving van Ad deed me denken aan Eisenberg in Oostenrijk, waar de meeste inwoners zelf ook nog steeds een paar rijen wijnstokken in hun achtertuin hebben, waar in het verleden zelf wijn van werd gemaakt (over Eisenberg binnenkort meer).

Acht wijnen
Hoogste tijd om aandacht aan de wijnen te gaan besteden. We proefden er acht, vijf wit en drie rood. Daarvan hebben de witte wijnen op dit moment de beste papieren, al zal, met de klimaatverschuivingen, rood het in de toekomst ongetwijfeld ook beter gaan doen. Witte druivenrassen beslaan 70% van de aanplant op het moment. Sowieso gaat Saale-Unstrut een goede wijntoekomst tegemoet: als de wijnbouwgrens gaat opschuiven naar het noorden in verband met de opwarming van de aarde, ligt Saale-Unstrut uitstekend. Inmiddels zijn er al twee bedrijven lid van de VDP en er is een eigen regionale VDP-organisatie sinds 26 november van dit jaar, samen met de wijnbouwers van Sachsen.

Een van de bekendste wijnbouwers in het gebied is Bernhard Pawis. Zijn wijnen worden voor belachelijk hoge prijzen bij het KaDeWe in Berlijn verkocht en zijn soms enkele weken na de oogst al volledig uitverkocht. Vooral bekend is hij met zijn Müller-Thurgau, een verrukkelijke zomer- en terraswijn. Müller-Thurgau is de meeste aangeplante druif in het gebied. Daarnaast is zijn bekendheid mede te danken aan zijn lidmaatschap van de VDP,  als tweede wijngoed in Saale-Unstrut. Zijn Riesling Grosses Gewächs van Erste Lage Edelacker mocht er zeker zijn. Riesling heeft overigens een zeer klein aandeel hier, en ter plekke richt men zich veel meer op Müller-Thurgau. Vragen naar Riesling kan in Saale-Unstrut wel eens op meewarige blikken stuiten, begreep ik van Ad en Julia...

Laag alcoholpercentage
Vanwege de relatieve jeugd van veel wijnbedrijven is de uitrusting in de kelder vaak hypermodern: roestvrijstalen vaten, moderne persen etc... Dat bleek ook zeker uit de geproefde witte wijnen: ze waren zonder uitzondering fris, fruitig en modern, zonder vermoeide kantjes of niet terzake doend houtgebruik. Een goed voorbeeld is de Riesling van Matthias Hey, een Spätlese Halbtrocken van 2009, met citrustonen en stevige mineraliteit (de bodems in Saale-Unstrut bestaan onder andere uit Muschelkalk, van fossiele schelpen). Daar komt nog bij dat bijna alle geproefde wijnen een heerlijk laag alcoholpercentage hebben, 12- 12,5%, zelfs voor de rode wijnen!

Speciale aandacht tot slot voor de Gewürztraminer Spätlese feinherb 2009 van Weinbaubetrieb Der Steinmeister: een zeer subtiele Gewürztraminer, met precies de juiste zuren en een zoetje om tegen een oliebol op te kunnen. Een van de aanwezigen had oliebollen meegenomen, en die bleken werkelijk geweldig bij de Gewürztraminer te combineren. Iets om over een paar weken zeker nog eens uit te proberen!

Proefnotities

Je merkt, ik kan nog uren doortikken over die wijnen van Saale-Unstrut. En dat zonder er al eens geweest te zijn. Dat gaat zeker gebeuren ergens de komende maanden, hoop ik! Ik besluit voor nu met de – summiere - proefnotities van de acht geproefde wijnen en de aanbeveling eens een proeverij bij Van Weijen en Van Winsen mee te maken.

1. Weingut Pawis – Müller-Thurgau 2009

fris, bloemig, prettige zuren, mineraal, licht gebalanceerd zoetje, slechts 11%

2. Gleinaer Weingut Böhme – Weissburgunder Spätlese Freyburger Schweigenberg 2009

mineraal, aroma's en smaak van abrikoos, grapefruit en mandarijn, bittertje in middenpalet, tikje zoet in afdronk, kort, 13%

3. Weingut Hey – Riesling Spätlese Halbtrocken, Naumburger Steinmeister 2009

mineraal, citrus, 12,5%

4. Weingut Pawis – Riesling Grosse Gewächs Freyburger Edelacker 2008

Geelgroene zweem, mooie Rieslingneus, citrus en vanille, grapefruit, vol

5. Weinbau Der Steinmeister – Gewürztraminer Spätlese Feinherb Freyburger Schweigenberg 2009

rozen, lychee, jasmijn, grapefruit, licht prikkeltje, prachtige balans van zoet en zuur, 12,5%, heerlijk bij vette paté en oliebollen!

6. Winzerhof Gussek – Spätburgunder Naumburger Göttersitz 2008

bleekrood, kersen, bosfruit, licht en prettig, kruidig, prima Spätburgunder

(André Gussek adviseert ook Nederlandse wijnboeren!)

7. Weingut Uwe Lützkendorf – Spätburgunder Karsdorfer Hohe Gräte 2008

sterke reductieve geuren, stallucht, hard en onprettig, enige lucht hielp niet, 12,5%

(Eerste lid VDP in Saale-Unstrut, maar waarschijnlijk niet vanwege deze Spätburgunder)

8. Winzerverein Freyburg – Dornfelder 2008, von Barriques

fruitig, zwoel, prettig, maar heel korte afdronk, vrolijke wegdrinker

Meer lezen over Saale-Unstrut kan op de website van de regio, en in het prachtige boek van Klaus Epperlein en Uwe Jacobshagen, Göttersitz, Edelacker und das Paradies. Wein an Saale und Unstrut, Halle 2008

Weektopper #45 – Cuvée Caspar, Weingut Gabel

Voor het 350-jarig bestaan van het Weingut Gabel brachten Wolfgang en Rianne Gabel in 2005 een bijzondere rode cuvée op de markt. Deze Cuvée Caspar, genoemd naar de stamvader die uit het Oostenrijkse Ötztal naar de Pfalz trok, is een soepele maar toch krachtige assemblage van vijf druivenrassen: cabernet mitos, spätburgunder, dornfelder, cabernet dorsa en regent. Kruidig en peperig in de neus, tikje rokerig, veel rood fruit; in de mond opnieuw veel fruit, mooi afgeronde tannines, frisse zuren. Toen wij hem laatst openden, was hij lekker levendig en jeugdig, en deed zijn naamgever grote eer aan. We genoten ervan bij een pittige runderstoofpot.

Kuiper uit Oostenrijk
Stamvader Caspar was overigens kuiper, en vestigde zich in Freinsheim, een stadje dat anno 2010 nog zijn middeleeuwse karakter heeft bewaard. In 1735 trok een Gabel naar het 5 km verderop gelegen Herxheim en pachtte er een hoeve van een religieuze instelling, het Hospital in Kaiserslautern. Na de secularisatie als gevolg van Napoleon's bewind in de Pfalz verwierf Joh. Peter Gabel akkers en wijngaarden van deze hoeve en legde daarmee de grondslag voor het huidige wijngoed. Kelder, woonhuis, bron en bijgebouwen stammen uit circa 1870, en werden in de loop der jaren regelmatig verbouwd en uitgebreid. In de jaren '60 van de twintigste eeuw werden de meeste landbouwgronden verkocht en kwam de nadruk volledig op de wijnbouw te liggen. Bovendien werd de wijn vanaf die tijd op fles geleverd, niet meer in bulk.

Junge Gabel
De huidige Gabel, Wolfgang, nam het wijngoed in de jaren '90 over. En inmiddels wordt de volgende generatie – zoon Oliver en dochter Lisa – al weer klaargestoomd voor hun toekomst tussen de wijngaarden en in de kelder. Samen maakten Oliver en Lisa al een paar prima wijnen, de serie Junge Gabel. Zowel de oudste als de jongste generatie Gabel is daarmee in de wijnen van het huis vertegenwoordigd. Een mooie gedachte!

Cuvée Caspar is, net als vele andere wijnen van Gabel, verkrijgbaar bij Wijnhuis Oktober in Breda. Prijs € 10,50.

2010 Scheurebe Trockenbeerenauslese

Vanuit Herxheim am Berg in de Pfalz kreeg ik gisteren een enthousiast mailtje: op Weingut Gabel waren de laatste druiven geplukt!

"Hallo Mariëlla,
Dinsdag 2 en woensdag 3 november hebben we weer druiven geplukt. Na enkele weken pauze hebben we een 2010er Scheurebe Trockenbeerenauslese geoogst. Zuren zijn 21 g/l, het mostgewicht is 219 graad Oechsle. Op die dagen was het ongewoon warm voor november, soms bijna 15º C. Zoals je kunt zien hebben we in twee emmers geoogst. De groenere druiven voor een Scheurebe Auslese, de kompleet ingedroogde druiven voor de Scheurebe Trockenbeerenauslese. Het zal een bijzondere dessertwijn worden."


De Scheurebe is een vrij nieuw druivenras in Duitsland. George Scheu kruiste Riesling met Silvaner, en vanaf 1915 werd het resultaat gepropageerd. Of Scheu ook echt Silvaner gebruikte, wordt tegenwoordig wel betwijfeld. Mogelijk was het eerder een voorouder van Silvaner...


In ieder geval levert Scheurebe verrukkelijke zoete wijnen, vooral uit de Pfalz. Ik proefde ze al bij Gabel en vorige jaar bij Weingut Weegmüller. Rianne Gabel heeft bij de Scheurebe Trockenbeerenauslese een recept van kwarktaart, dat ik binnenkort ga uitproberen! Wordt vervolgd dus.

In Oostenrijk is Scheurebe overigens bekend als Sämmling. En zoete wijnen kunnen ze daar ook héél goed maken!


Foto's: Weingut Gabel

Neuer Wein - Vin Nouveau

Een zucht van verlichting gaat ongetwijfeld door Europa: de oogst zit er op! De meeste druiven zijn binnengehaald, de vaten en tanks zitten vol en borrelen er lustig op los. Kom je in een wijnkelder, slaat de geur van gistende most je tegemoet. In sommige ruimtes kun je niet te lang blijven vanwege de koolzuurgasdampen.


Wijn van 2010 (noordelijk halfdrond) is zelfs al in de verkoop. Traditioneel gebeurde dat vroeger vanaf 11 november, Sint Maarten. In Oostenrijk wordt dit nog gevierd, misschien elders ook wel.

In Duitsland kun je al vanaf half oktober de Neuer Wein van het vat kopen: zoet, verfrissend en nog gistend.

Een variant kennen ze in Oostenrijk: aan tafel in de Heurigen door het hele land wordt Gespritzter geserveerd, jonge volledig vergiste wijn waarbij je een scheut bruisend bronwater gooit.


Ook wijn in fles wordt al verkocht: in Oostenrijk vond ik bij Domäne Wachau in Dürnstein deze Jungwein, Steinfeder 2010: een cuvée van müller-thurgau, frühroter veltliner en grüner veltliner. Stom genoeg heb ik geen fles meegenomen!

En de Fransen? Aan Beaujolais Nouveau zijn we nog niet toe, die komt pas na Sint Maarten, in het derde weekend van november, op de markt. Maar in de Ardèche mag de jonge Gamay al eerder, op de derde donderdag in oktober, vrij gegeven worden. Ik kreeg gisteren, vers gehaald in Frankrijk, deze jonge rode wijn uit de omgeving van Payzac. De druiven ervan heb ik eerder deze zomer nog zien hangen! Wat je daarvan kunt verwachten? Zeer fruitig, niet al te donker gekleurd, weinig tannines. Een fles om tussen nu en het voorjaar te drinken, bij een bord boerenkool misschien? Ik ga het proberen!

Geproefd: Elbling

Het blijft leuk, bijzondere druiven uitproberen. Van Markvandewijn kreeg ik onlangs weer een mooie flesje: Elbling 2009 Trocken, Nitteler Rochusfels van Weingut Matthias Dostert in de Moezel.
Elbling behoort tot de oudste gecultiveerde druivenrassen van Europa en is al sinds de Romeinen bekend. Tegenwoordig tref je hem bijna alleen nog langs de zuidelijke Moezel, zowel in Duitsland als Luxemburg. Vaak wordt er een zeer prettige Sekt van gemaakt, soms ook een heerlijke stille dorstlesser als deze van Weingut Dostert in Nittel.

Hoge zuurgraad?
Volgens de boeken (Oz Clarke en Jancis Robinson) wordt Elbling gekenmerkt door een hoge zuurgraad. Daar heb ik weinig van gemerkt eerlijk gezegd. Mijn proefnotitie: lichtgeel, met heel licht wat bubbeltjes in het glas. Bloemige, milde geur, doet aan pinot blanc denken. In de mond licht prikkelend, zacht fruit, tikje meloen, ananas, abrikoos en peer. Zelfs een beetje mineralig. Erg prettig glas, zuiver, met een licht bittertje op het eind.
De wijn deed Nico denken aan Silvaner, overigens. Laat Elbling nu ook weisser Silvaner genoemd worden....

Kibbeling
We dronken de Elbling bij een simpel bord kibbeling met brood, frites en salade. Een uitstekend combinatie!

De Elbling van Dostert gaat tussen de € 6,50 en € 6,95 kosten en is vanaf half november bij Markvandewijn verkrijgbaar.

Spätburgunder oogsten

Het viel ons best mee, dat oogsten van druiven. Maar we hadden dan ook het weer en de hulp van ervaren Poolse arbeiders mee :-) Druiven plukken deden we in Herxheim am Berg in de Pfalz, bij Weingut Gabel. Dit wijngoed bezit 20 ha. wijngaard, verspreid over diverse hellingen in verschillende dorpen in de omgeving.


Afgelopen vrijdagmiddag plukten Nico en ik Spätburgunder, de laatste die nog hingen: een tikje onrijp en hier en daar met een enkele aangetaste bes ertussen. Eerder al waren de supergezonde druiven geoogst. Wat wij gingen plukken was bestemd voor de Spätburgunder Sekt Brut Rosé.


Rij voor rij werkten we af. De druiven gingen in een emmer, de emmers werden geleegd in kleine kratjes die op een tractor gestapeld waren. De harde werkers lieten mij als enige vrouw niet snel zelf een emmer legen....

We werkten gestaag door. Gelukkig hingen de druiven ter hoogte van onze middel, dus erg veel bukken was er niet bij. Het was eigenlijk wel heerlijk zo, buiten te lopen en de rijen af te werken.


Na enkele uren waren de druiven op, en spoelden we onze plakkerige scharen en handen af onder een kraantje van een jerrycan in één van de personenbusjes. Terug op het weingut hielp Nico de kelderhulpen met afstapelen. Ondertussen namen de Poolse werkers, al twintig jaar ieder jaar bij Gabel te vinden rond de druivenoogst, al weer een volgende wijngaard onder handen.


De kistjes werden geleegd in de pers, die helemaal schoon stond te wachten. Toen alle druiven in de pers zaten, werd deze gestart, en stroomde het sap in de bak onder de pers. Vervolgens werd de most met slangen weggeleid naar een gereedstaande metalen tank, waar de gisting kon beginnen. En die zal inmiddels wel stevig onderweg zijn!

Oogst in Nederland en Duitsland

Echt heel goed gaat het niet in de noordelijke wijngaarden. Afgelopen donderdag bezocht ik kort twee Brabantse wijngaarden, waar men niet erg vrolijk was over de verwachte resultaten van de komende oogst. Rot in de druiven, bijvoorbeeld in de solaris, treedt al op, te wijten aan de vele natte en vochtige dagen van de afgelopen weken. Ook in Balkbrug, bij de Reestlandhoeve, wordt met argusogen naar het weer gekeken. Op Twitter kon ik al zo hier en daar diepe zuchten vernemen...


Gelukkig voorspelde Erwin gisterenavond wat beter en droger weer de komende week. Hopelijk gaat dat weer ook doordringen in Duitsland. Uit de Pfalz, van Weingut Gabel in Herxheim, kreeg ik mail dat ze ook daar problemen niet uitsluiten. Gisteren was het er prachtig, en werd muskateller geoogst. Rianne Gabel: "We hopen dat het weer nu mooi blijft, zodat we mooie gezonde druiven kunnen plukken, maar dit jaar kan eventueel problematisch worden."

De oogst is daar in de Pfalz en ook in Frankrijk al wel begonnen. Bij Gabel zijn wat vroeger rijpende druiven als morio-muskat en müller-thurgau vorige week maandag en dinsdag al geoogst; gisteren werd de muskateller dus binnengehaald en vandaag is de dornfelder aan de beurt.
In Nederland wordt nog nauwelijks geoogst, daar wordt alleen het rotte fruit tussen de goede trossen weggehaald. Bij Wijngoed Dassemus in Chaam wordt volgend weekend gestart, bij Domaine Heerstaayen in Strijbeek zal de oogst ook niet lang meer op zich laten wachten.

In het weekend van 8, 9 en 10 oktober reis ik zelf naar de Pfalz af, om druiven te oogsten. Ik ben heel benieuwd welke dat zullen zijn! Een verslag volgt uiteraard.



Foto's: Oogsten van muskateller-druiven in Herxheim, Weingut Gabel.
.

Zaterdagmiddagtip: sushi met Riesling

In het zonnetje in de tuin, met een glas Riesling Spätlese Hochheimer Hölle 2009 van Weingut Baison, uit de Rheingau. Bordje zelfgemaakt sushi erbij, wat wil een mens nog meer op zaterdag bij de lunch?

De Riesling kochten we bij Markvandewijn, die hem tijdens Sail aan ons liet proeven. We waren toen al verkocht, maar nu helemaal. Baison maakt een zeer fruitige en krachtige Riesling, waarin vooral veel abrikoos en tropisch fruit is te herkennen: hier niets van de tere elegantie van een Moezel-Riesling. Verder heerlijk frisse zuren, alcoholpercentage van 13,5%, lange afdronk. Goed dat er bij de lunch nog maar een halve fles was...


De Hochheimer Hölle is een 'Lage' pal langs de Main, tussen de rivier en het beroemde stadje Hochheim. De bodem bestaat er uit zware leem en het is er vrij warm. Rondom Hochheim tref je de warmste microklimaten van de hele Rheingau – het wijngebied waar de Rijn van oost naar west stroomt. Weingut Franz Künstler is de bekendste producent met wijnen van de Hochheimer Hölle, maar Baison mag er ook zijn! Voor ons wordt dit een blijver.

Foto: proeven bij Markvandewijn, na een tocht over het Sail-terrein.

Vrolijk en verkwikkend: Sekt!

Ik mag dan een cava-fan zijn geworden, op andere mousserende wijnen ben ik ook dol! Na een warme autorit smaakt niets zo lekker als een glaasje verfrissende bubbels. Gisteren moest ik in korte tijd op en neer naar Sint Michielsgestel en kwam moe en warm weer thuis. Gelukkig stond er nog een rest Spätburgunder Rosé Brut koud, van Weingut Gabel in de Pfalz. (Met de eerste paar glazen hadden we vrijdag een heuglijk feit gevierd...).

Ach, wat was dat weer genieten. Nooit gedacht dat Deutscher Sekt mij vrolijk kon krijgen, maar deze wel. Verrukkelijk geurend naar caramel, perzik en heel zacht rood fruit. Fijne bubbels in de mond, verkwikkende zuren.

Bij Gabel maken ze de Sekt niet zelf, maar ze brengen de basiswijn naar een gespecialiseerde kellerei, waar de wijn zijn tweede gisting op fles kan ondergaan. Die tweede gisting geeft die hele speciale, notige, licht gistige aroma's die zo mooi zijn in een traditioneel gemaakte mousserende wijn. Lastig om die aroma's te omschrijven, je moet het gewoon ervaren.


Jammer dat sekt in Nederland de naam heeft het mindere broertje van bijvoorbeeld champagne te zijn. Deze in ieder geval is meer dan de moeite waard. Naast deze sekt van Spätburgunder (Pinot Noir) maken Wolfgang Gabel en zijn beide kinderen diverse andere prima rode en witte stille wijnen. Een deel hiervan, waaronder deze Rosé Sekt, is verkrijgbaar bij wijnhuis Oktober in Breda.

Wijnstokpachter

Dat het een ieders droom is, zal ik niet durven beweren. Maar een wijngaard(je) bezitten, dat moet toch veel wijnliefhebbers aanspreken. Sinds een dag of wat is Nico de trotse bezitter van een echte – wijndruiven dragende – vitis vinifera. Nee, hij staat niet in onze tuin, bij de boskoop en de riesling, maar in de Pfalz, op de Gästeweinberg van Weingut Gabel, in Herxheim. Het is een Grauburgunder (Pinot Gris), en hij heeft een prachtig uitzicht over de Rijnvallei (zie foto onder). Onze stok is voor drie jaar gepacht van Wolfgang Gabel en familie, en zal ook door hen verzorgd worden. We hopen onze stok op een pachterdag te gaan bezoeken, dit jaar of volgend jaar. En ieder jaar in de herfst krijgen we drie flesjes wijn van Weingut Gabel. We dromen dan natuurlijk dat die wijn van onze stok komt.....
Meer weten over een druivenstok pachten in de Pfalz: kijk op de website van Weingut Gabel.

In de schaduw van de bosrand

Wandelen door de wijngaarden geeft je een bredere kijk op de aard en de smaak van een wijn dan erover lezen in je luie stoel. Je ervaart dan namelijk zelf hoe een stuk wijngaard ligt: op een helling of in de vlakte, in de schaduw van de berg of in de volle zon, bezaaid met kiezels of juist niet, enzovoorts.

Neem nou de Lage Musenhang in Forst, in de Pfalz: een smal stuk helling, direct onder de bosrand, slechts 8,63 hectare groot. Onder andere Weingut Lucashof bezit er stokken riesling en gewürztraminer.

Moeite met rijp worden
Op de Musenhang hebben de druiven soms echt moeite rijp te worden, vanwege het feit dat de stokken eerder op de dag in de schaduw van de berg komen te staan. Druiven op deze akker blijven regelmatig tot november hangen, om optimale rijpheid te bereiken. Op de Lage Ungeheuer daarentegen, net iets lager op de helling en buiten de schaduw van het bos, staan de druiven een groter deel van de dag in de zon, en kunnen dus veel eerder voldoende suikers ontwikkelen en helemaal rijp worden.

Een Riesling van de Musenhang kan daardoor frisser smaken en hogere zuren hebben. Meestal zijn de wijnen van de Musenhang wat slanker dan die van de Ungeheuer. Daar komt nog bij dat de Musenhang meer kalksteen in de bodem heeft, tegenover bijvoorbeeld basalt in de bodem van de Ungeheuer. Die kalksteen levert een uitgesproken mineralig karakter in de wijnen op.
In 2008 haalden de druiven op de Musenhang door die beschuttere plek nét niet de kwaliteit van een Spätlese, waardoor Hans, zijn broer Klaus en diens vrouw Christine Lucas besloten een Kabinett Trocken te maken, en geen Spätlese.

Combinatie met quiche lorraine
Mij beviel deze Riesling Kabinett Trocken 2008 van de Musenhang zo goed, dat ik twee flessen ervan meenam naar Nederland. Vorig weekend ging er één open, bij de quiche lorraine. Het bleek een geweldig combinatie: de zuren van de wijn konden uitstekend op tegen het vet van kaas, eieren en spek. De mooie fruittonen van de Riesling gaven bovendien een heerlijke afwisseling met de toch wel heftige smaken van de quiche.

Wilde zwijnen
Overigens geeft zo'n akker net onder de bosrand nog meer speciale zorg: in sommige jaren werken de wilde zwijnen zulke hoeveelheden druiven weg, dat de oogst verloren gaat. Dat was in 2009 het geval: er zal geen Gewürztraminer 2009 van de Musenhang zijn op de Lucashof. De zwijnen hebben een feestje gehouden!

Ook nog aan te raden van de Lucashof: Spätburgunder Rosé Sekt! Een heerlijke fruitige Sekt, met veel zacht rood fruit. Jammer dat ik er niets van heb kunnen meenemen.

Meer aanraders: gewoon gaan slapen op de Lucashof, in een van de fraaie kamers, en genieten van het zeer uitgebreide ontbijt. En vervolgens een mooie proeverij bijwonen. Alle wijnen van de Lucashof zijn top!

Geproefd... Bordeaux, Schloss Proschwitz en Chatus

Regelmatig komen er proefflessen binnen hier thuis. Niet altijd heb ik gelegenheid iedere fles een eigen blogje te geven. Vanaf nu zal ik regelmatig korte notities publiceren over wijnen die me de afgelopen tijd zijn opgevallen of die we hebben geproefd, soms ook met een suggestie wat erbij te eten.

La Haut Grace Dieu, Saint Emillion Grand Cru 2007 - Wijnbeurs
Prettige romige Bordeaux, met in geur en smaak veel rood fruit. Rond en zacht, met milde tannines. Combineerde uitstekend bij runderrollade die stevig aan de nootmuskaat en peper bleek...

Traminer 2006, Schloss Proschwitz Spätlese Trocken
Vorige maand stond de Prins zur Lippe nog in de WineLife. Hij deed de afgelopen jaren het oude familie Weingut herleven, in voormalig Oost-Duitsland, en maakt er wijn. Wat een verrassing toen de schoonvader van een proefgroeplid tijdens een proefavond een fles van Schloss Proschwitz op tafel zette! Een wijn uit Sachsen, die hadden we nog niet gedronken.
Volle, rijpe geuren van ananas, gele appel, honing en boenwas kwamen uit het glas. De wijn had redelijk wat zuren en geen hout. Wel een wijn uit een warmer gebied, noteerde ik. Maar wat het was? Ik dacht eerst aan Riesling (nee, te lage zuren), toen aan Viognier (nee, niet filmend genoeg, te veel zuren), toen aan Torrontès of Gewurztraminer (nee, te weinig rozen en lychee in de geur). Traminer blijkt een net iets minder aromatisch familielid van Gewurztraminer te zijn. Zat ik er toch niet ver vanaf... Goed gekoeld was het een prettig glas wijn, zeker ook bij wat (roodschimmel)kaas.

Chatus 2006 en 2007 – Bob Assie Wijnimport
Na onze Chatusavonturen in 2008 en 2009 stond de importeur enige tijd geleden weer op de stoep, nu met wat andere jaargangen.

Samen met mijn proefgroepleden proefden we Chatus 2006 van de cave La Cevenole, Monnaie d'Or, en Chatus 2007, van de cave in Lablachère. En iedereen was zeer enthousiast over deze wijnen uit de Ardèche. Eerst al omdat niemand de druif ooit eerder was tegengekomen, maar zeker ook omdat de wijnen uitstekend te drinken waren. Minimaal vijf jaar wegleggen, zoals wel is gesuggereerd, blijkt toch niet echt nodig, maar karaferen is wel aan te bevelen, vanwege de stevige tannines.

De Monnaie d'Or 2006 bleek de mooiste wijn: veel rood fruit, goede zuren, stevige (soms wat plakkende) tannines. Wel een wijn die eten nodig heeft om tot zijn recht te komen; een lekker zwijnekoteletje misschien....Een dag later bleek de wijn eigenlijk nog mooier: aroma's van viooltjes kwamen me nu uit het glas tegemoet, en nog steeds veel fruit. De tannines waren iets milder geworden, en opvallend genoeg was ook de kleur van de wijn veranderd. Kort na opening was hij helderder en roder dan de 2007. Een dag later was de 2006 donkerder geworden, en in kleur niet meer van de 2007 te onderscheiden.

Die 2007 had een wat onprettige neus: zwavelig en stallig. Ook in de mond was hij minder prettig, soms zelfs leken er wat groene tannines door te schemeren in de smaak. Maar ondanks dat eveneens een prettig drinkbare wijn, waarin een proefgroepgenoot ook de geurvan amarenekersen wist te ontdekken. Een dag later was de geur nog niet verdwenen, en leek hij minder ontwikkeling te hebben ondergaan dan de 2006. Het bleef een drinkbare wijn, maar minder elegant dan de 2006; eigenlijk gewoon een wat boerse wijn!

Pfalz - Weingut Pfeffingen

Dag 3 – dinsdag 28 oktober
Vandaag ging de wandeling van Forst door de wijngaarden naar Wachenheim en verder naar Bad Dürkheim, waar we ook het grote vat zagen waar zelfs een restaurant in is gevestigd.
Na Bad Dürkheim liep de route via de Lagen Michaelsberg en Spielberg naar de Weilberg in Ungstein, met gerestaureerde en deels opgebouwde restanten van een Romeinse villa. Het zonnetje scheen weer heerlijk, de herfstkleuren waren prachtig.

Wat wijnen betreft, zat deze dag tsjokvol prachtige ontdekkingen. Over Weingut Gabel heb ik al geschreven, en Weingut Acham-Magin krijgen binnenkort aparte aandacht. Ook op de proeverij bij Weingut Georg Mosbacher, waar we acht jaargangen van de Ungeheuer Riesling Grosses Gewächs proefden, kom ik nog terug.

Dé echte topper vandaag was voor mij echter de Riesling die Jan Eymael van Weingut Pfeffingen ons liet proeven. De wijn stond voor ons klaar in de buitenlucht: we zouden namelijk maar één wijn proeven van Weingut Pfeffingen. Die wijn kwam dan ook van de Weilberg, waar de Romeinen al wijn verbouwden. En wat een glas was deze Riesling Grosses Gewächs Weilberg 2008. Dit was nu het soort top-Riesling waar ik erg warm van wordt: zuiver, kruidig, vol rijp fruit. Meer noteerde ik niet, zo in de buitenlucht. Ik vond het dan ook ontzettend jammer dat onze kennismaking met dit wijngoed zo beperkt is gebleven. Bij een volgend bezoek aan de Pfalz staat Weingut Pfeffingen hoog op mijn to do-lijstje.


Die Romeinen wisten overigens wel hun wijnbouwgrond uit te zoeken! De bodem van de Weilberg in het dorpje Ungstein bestaat uit terra rossa, een rode kleisoort, die volle fruitige wijnen oplevert, met in de Rieslings de geur en smaak van ananas en kweepeer, plus een subtiele mineraliteit.

Dat Romeinse wijngoed was een forse aangelegenheid, in gebruik tot in de 4e eeuw na Chr. De villa lag op het hoogste punt in de omgeving en de hellingen met wijnstokken lagen (en liggen) op het zuidoosten. De bewoners hadden een prachtig zicht op de Rijnvlakte én op de bergen van de Mittelhaardt. Het wijngoed heeft toebehoord aan een rijke familie die ongetwijfeld zowel politiek als sociaal veel invloed had in de toenmalige Romeinse provincie.
Van zowel het woonhuis als de bedrijfsgebouwen zijn delen opgebouwd, zodat de bezoeker een aardig beeld krijgt van de omvang van het complex. Zo is bijvoorbeeld een ruimte te zijn waarin de perskuipen weer opgemetseld zijn, met gootjes om de wijn van de ene bak in de andere te laten lopen. Rondom de villa zijn Romeinse sarcofagen verzameld die in de omgeving opgegraven zijn.

Als de wijnen die Weingut Pfeffingen nu maakt ook maar enigszins lijken op wat de Romeinen er produceerden, dan hadden die een heel goede smaak. (Die kans is overigens heel erg klein ;-))
De wijnen van Weingut Pfeffingen worden geïmporteerd in Nederland door Neerlands Wijnhuis en zijn in de vakhandel te krijgen.

Pfalz - Weingut Weegmüller

Dag 2 – maandag 26 oktober
Een zware wandeling vandaag: 20 kilometer lang, met een hoogteverschil van 500 meter. En daarna nog wijnproeven….
De start was prachtig, langs de rand van wijngaard en bos. We liepen door de Lage Ungeheuer, waar Polen de wijngaarden aan het opruimen waren en een snoeimachine het eerste voorbereidende werk deed. Ons pad leidde langs diverse wijngaarden het bos en het gebergte in. We volgden de loop van een beekje, klommen fors en daalden vervolgens weer af naar het Forsthaus Benjetal voor een koffiestop. De eigenaar is ook slager en maakt onder andere worst van het wild dat de jagers schieten. Van dit ‘boshuis’ klommen we naar het Weinbiethaus (de betekenis van de naam heb ik nog niet kunnen achterhalen), langs prachtige valleien met mooie herfstkleuren. De lunch bestond uit zuurdesembrood, diverse soorten kaas en een biertje! Na de lunch leidde de afdaling ons door het bos naar Gimmeldingen, een traditioneel wijnmakersdorp. We bezochten er Weingut Thomas Steigelmann. Daarna ging de wandeling verder naar Haardt, langs grote namen als Müller-Catoir. Ons einddoel was Weingut Weegmüller (waar we ook een groep Nederlandse vinologen tegenkwamen).


Bouquetsorten
Bij Weegmüller had Jeanette opnieuw een zeer bijzondere proeverij georganiseerd. Alleen aromatische druivenrassen mochten aan bod komen, in het Duits de zogenaamde ‘Bouquetsorten’.
Negen wijnen stonden voor ons klaar, en ze werden gepresenteerd door Stephanie Weegmüller-Scherr, keldermeester en eigenaresse van het domein, samen met haar echtgenoot. Stephanie is een van de weinige vrouwen in het vak, tenminste, van haar generatie. Zoals ze vertelde: ‘Tegenwoordig is het voor jonge meiden veel gewoner om een wijnopleiding te volgen. Toen ik twintig jaar geleden begon, was ik bijna de enige. Nu zijn het er veel meer, maar in de kelder zelf zijn vrouwen nog steeds op de vingers van één hand te tellen.’ Stephanie wordt ook geportretteerd in het prachtige boek Weinfrauen.
Meer vrouwen zijn betrokken bij het Weingut Weegmüller: dochter Catharina is Ortsprinzessin van dit jaar, wat inhoudt dat zij diverse representatieve taken op zich moet nemen, zoals wijnproeverijen leiden. Stephanie’s zus Gabriella is verantwoordelijk voor verkoop en klantrelaties.
Weingut Weegmüller staat bekend om zowel zijn droge wijnen als zijn mooie edelzoete, vooral ook van diezelfde aromatische soorten.

Proeflijst

• 2008 Rosé: prettige lunchwijn, met iets restzoet. Een rosé moet vooral fruitig zijn, aldus Stephanie.
• 2008 Weisser Burgunder trocken: vol en mild, met een geur die me aan Gewürztraminer deed denken (gelukkig werd ik hierin ondersteund door de andere aanwezige vinoloog). Een wijn van een zandbodem, waardoor de zuren niet heel uitgesproken waren.
• 2008 Cuvée Fleur: assemblage van riesling, silvaner en gewürztraminer. Gemischter Satz dus, zoals het vroeger gebeurde. Deze wijn is dan ook gemaakt ter ere van overgrootmoeder Fleur, die in 2007 100 jaar geworden zou zijn. Een heerlijke picknickwijn, die ik ’s zomers best graag op voorraad wil hebben. Tikje restzoet.
• 2008 Scheurebe, trockenes Gesmacksbild: wijn heeft 1 gram restsuiker te veel ten opzichte van de zuurgraad om ‘trocken’ te mogen heten. Smaakt toch uitermate droog. In de neus kruisbessen, grapefruit. In de mond vol en prikkelend, met hoge zuren en een afdronk die je mond schoon achterlaat. Bij blindproeverijen schijnt hij voor Sauvignon Blanc te worden aangezien.
• 2007 Haardter Herrenletten Grauburgunder trocken, Alte Reben: mooie kruidige volle wijn, heel elegant. Niet wat ik van een Pinot Gris gewend ben, heel verrassend.
• 2007 Haardter Bürgergarten Gewürztraminer trocken, Alte Reben: stokken zijn geplant door Stephanie zelf, rond 1980. Deze Bouquetsorten zijn dan ook Stephanie’s passie. Gewürztraminer ruikt echt naar rozen (naar een oude theeroossoort, Gloria Dei, aldus Stephanie).
• 2008 Herrenletten Scheurebe Spätlese: opnieuw een wijn met schroefdop! Stephanie vertelt dat zij alles sinds kort bottelen met schroefdop, tot en met de Trockenbeerenauslese toe. Kurk heeft voor hen helemaal afgedaan. Over tien jaar zien ze wel wat schroefdop met wijnen die langer liggen doet… Prachtige wijn, geur van rijp geel fruit, bittertje (grapefruit) in de afdronk, goed te combineren bij (roodschimmel) kaas.
• 2007 Mandelring Rieslaner Spätlese: Rieslaner is een kruising van riesling en silvaner. We roken typische Rieslingaroma’s en troffen ook de hoge zuren aan.
• 2007 Haardter Mandelring Scheurebe Auslese: niets meer genoteerd ;-) Vermoeidheid was toegeslagen. Wel een mooie wijn, veel grapefruittonen.

Mijn favorieten van de avond: 2008 Herrenletten Scheurebe Spätlese en Cuvée Fleur. Voor de prijzen hoef je deze fantastische wijnen zeker niet te laten. Waar haal je nu zo’n mooie Spätlese voor € 10,50? De wijnen van Weegmüller worden geïmporteerd door AWWijn.

Nagekomen bericht: een lezer wijst mij erop dat de Cuvée Fleur strikt genomen geen Gemischter Satz is. Dit houdt namelijk in dat de druiven ook door elkaar in de wijngaard staan. Dat is hier niet het geval. De Cuvée Fleur wil echter wel terugverwijzen naar de tijd van de Gemischter Satz, toen diverse druivenrassen nog wel samen in de wijngaard stonden.

Pfalz - Dr. Bürklin-Wolf

Zo, tijd om nog eens even wat aandacht te besteden aan de wijnmakers van de Pfalz. Want wat heb ik er mooie wijnen geproefd. Jeanette Bruining, de organisator van de wijnwandeltocht, had iedere dag voor ons een bijzondere proeverij georganiseerd, die ik in een aantal artikelen zal beschrijven.

Dag 1 – zondag 25 oktober
Na het dumpen van de koffer restte mij nog net een half uurtje om de wandelschoenen aan te trekken: we gingen om 14 uur onmiddellijk op pad, de wijngaarden en het Haardtgebergte in. De 16 man en vrouw zetten er een stevig tempo in. Eerst door het vriendelijke Forst, waar de Weinstrasse dwars door het dorp loopt en de wijngoederen zich aaneenrijgen. Dan door beroemde wijngaarden als Jesuitengarden, Kirchenstuck, Ungeheuer en Freudenstuck. Na een stevig klim, onder andere langs een oude basaltgroeve en dwars door het bos, arriveerden we in de ruïneWachenberg. De koele Riesling smaakte er uitstekend..

Na een steile afdaling liepen we door het dorpje Wachenheim in de avondschemering naar het Weingut Dr. Bürklin-Wolf, waar we vervolgens zeer professioneel werden onthaald. In de stijlvolle ontvangstruimte was de proeftafel al voor ons gedekt. Heerlijk, een proeverij waarbij je zittend mag genieten. Dat is wat mij betreft essentieel om aandachtig je 'werk' te kunnen doen. Het glaasje Ortswein (Wachenheimer Riesling 2008) ging er wel in: een prettige, mineralige wijn met veel frisse zuren. Helaas bleken mijn proefvaardigheden die dag gehinderd door het hoestmedicijn dat ik de afgelopen dagen tegen de kriebelhoest had genomen. Een echt goed oordeel vormen over de wijnen van Bürklin-Wolf (BW) kon ik dan ook niet.

Vatenkelder
Het korte bezoekje aan de vatenkelder was als altijd erg leuk. BW werkt vooral met gisting op grote houden vaten voor de Riesling, die dan ook nog lustig stonden te ploppen. Overal staken de watersloten omhoog en in de kelders ging de lucht van gist. De houten vaten worden wel gecontroleerd op temperatuur: koelelementen zijn ingebracht, zodat de most op temperaturen onder de 20 graden kan blijven. BW is de afgelopen jaren overgeschakeld op biodynamie; in 2008 hebben ze een erkenning gekregen van Biodyvin. Dit jaar, 2009, was, vanwege die omschakeling, voor het eerst de gisting spontaan op gang gekomen. Dit betekent dat er geen gist aan de Rieslings is toegevoegd, maar dat de gisten die op de druivenschillen zaten, voldoende waren om de alcoholische fermentatie op gang te brengen. Tom Benns, verkoopleider en onze gids, was er erg trots op.


BW gebruikt overigens voor haar Riesling een eigen classificatiesysteem. Grand Cru (GC) en Premier Cru. Het bedrijf is lid van de VDP, maar hanteert desondanks niet de term Grosses Gewächs. Wat mij betreft is dit onnodig ingewikkeld doen, maar Benns wist met verve te vertellen waarom BW toch gekozen heeft voor een eigen systeem. Mij overtuigde het niet.

Hohenmorgen en Ungeheuer
Maar zoals altijd gaat het natuurlijk om de wijnen: we proefden er nog zeven, allemaal Riesling, en als achtste een Pinot Noir. Jeanette had ervoor gezorgd dat we telkens van één en hetzelfde jaar maar van twee verschillende Lagen een wijn proefden. Zo stond er een 2008 Wachenheimer Rechbächel PC tegenover een 2008 Rupertsberger Hoheburg PC en een 2001 Hohenmorgen GC tegenover een 2001 Ungeheuer GC. Ondanks het hoestmedicijn kon ik gelukkig het verschil ruiken en proeven tussen bijvoorbeeld de akker Hohenmorgen en de akker Ungeheuer. De Hohenmorgen was al wat verder ontwikkeld, rook naar toffee en appeltjes en had een wat korte afdronk. De Ungeheuer rook naar anijs (zo’n blokje voor de anijsmelk), was nog heel fris en had een ellenlange afdronk. Het was duidelijk de betere wijn, met een heel andere terroir dan de Hohenmorgen. De bodem van Ungeheuer bestaat uit kalk en basalt, een vulkanische gesteente. De Hohenmorgen bevat naast kalk vooral zandsteen.
Een echte favoriet kwam er voor mij niet uit deze proeverij, maar dat kan ook de invloed van het hoestmedicijn zijn.
Of het moet misschien de Forster Riesling Auslese 2008 zijn. Daar ging een flesje van mee naar huis!