Wijnwandelen in eigen land

Op 6 november jl. reageerde ik verontwaardigd op een artikel in Perswijn. Perswijn berichte op zeer eenzijdige wijze over de mogelijkheden wijnwandelingen in Nederland te ondernemen. In mijn blog noemde ik Els Groot, die in diezelfde tijd een brief aan Perswijn stuurde.
Mede namens Wijngoed Fromberg, Wijngoed Aldenborgh en Wittemer Wijngaard stuurde Els onlangs een tweede brief aan Perswijn, die mogelijk op de site van Perswijn verschijnt.
Als ingezonden tekst besloten we de brief ook hier te plaatsen.

In het artikel 'Fietsen, wandelen en wijnproeven' van Ronald de Groot en Gerard Reijmer in de Perswijn van november 2006 werd gemeld dat er zo weinig initiatieven op het gebied van wijntoerisme in eigen land bestaan. Als aanvulling op het genoemde artikel willen wij graag enkele toeristische mogelijkheden op wijnwandelgebied belichten. Want er wordt wel degelijk aan de weg getimmerd!

Vinoloog Els Groot heeft het wijnwandelen in Nederland op de kaart gezet. In 2000 startte zij met het organiseren van 'wijnwandelexcursies' naar Wijngaard Wageningse Berg. Vanwege het grote succes kwam er elk jaar een excursie bij. Anno 2007 zijn er excursies mogelijk naar Wijngaard Wageningse Berg, Wijngoed Hof van Twente, Wijngoed Elkandré, Fromberg, Beemsterwijngaard, Pietershof, Sjtejneberg, enz.. Inschrijven geschiedt op haar website en zo ontstaat een groepje van 10-20 personen. Het gaat om begeleide wandelingen van ca. 3 uur, vaak vanaf een NS station, liefst via meerdere wijngaarden, eindigend op een wijngoed. Hier worden de wandelaars ontvangen door de wijnboer, rondgeleid door wijngaard en bedrijf en krijgen zij een wijnproeverij en streeklunch aangeboden.
Naast dagexcursies biedt zij een vierdaags 'superarrangement' aan in Zuid-Limburg / de Voerstreek, met bezoeken aan Apostelhoeve, Pietershof, Sjtejneberg, Château Neercanne en soms Hoeve Nekum.

Ook WijnWandeltochten biedt een weekend aan in Zuid-Limburg, op de Belgische grens, in het Jekerdal, met proeverijen bij de Apostelhoeve, Hoeve Nekum en Domaine des Blaireaux. Bij dit laatste bedrijf, van eigenaar Hans Dassen, wordt tevens rode wijn gemaakt.
Wijngoed Fromberg te Ubachsberg heeft een individuele wijnwandeling, de Knapzakroute. U krijgt een wandelroute (korte en langere varianten mogelijk) en een knapzak met lekkers mee, waaronder een flesje wijn.

Samen met wijngaard Aldenborgh te Eys heeft Fromberg een wandelroute opgezet van ca. 11 km, begeleid door een plaatselijke gids. U ontdekt de omgeving met zijn rijke flora en fauna. Bij Fromberg start u met koffie en vlaai; bij Aldenborgh wordt er een wijnproeverij voor u verzorgd van hun biologische wijnen; terug bij Fromberg staat er een streeklunch voor u klaar met een glas Frombergerwijn.
Ook op Wittemer Wijngaard in Wahlwiller wordt voor groepen een korte wijnwandeling van het dorp naar de wijngaard georganiseerd.

Wie van nabij kennis wil maken met de Nederlandse wijnbouw, zou eens een excursie moeten doen. De wijnboeren zijn bijna allen nog maar kort geleden gestart en bruisen van enthousiasme. Zij hebben een eigen verhaal en vinden het leuk om u over hun ervaringen te vertellen. Aan de kwaliteit hoeven we niet te twijfelen: er worden in Nederland tegenwoordig verrassend lekkere wijnen gemaakt. Leuk hè: voor een wijntrip hoeft u echt niet meer naar het buitenland!

Els Groot
Wijngoed Fromberg
Wijngoed Aldenborgh
Wittemer Wijngaard

Writer's block

Writer's block heet dat: er zit veel in mijn hoofd, maar het wil er niet uit. Bovendien heeft een virusje toegeslagen, waardoor ik een wattig hoofd heb en weinig intellectueels presteer.

Vandaag zou ik eigenlijk naar de grote proeverij van Sopexa gaan, het bureau dat wijn en andere Franse producten in Nederland promoot. Honderden producenten uit 16 regio's zouden er aanwezig zijn, maar mijn neus zat dicht en ik had door de hoestmedicijnen geen smaak. Een proeverij bezoeken zou dan ook nutteloos geweest zijn. Jammer, want deze tweede grote proeverij van Franse wijnen leek me wel een blogje waard. Opvallend dat ook de Franse wijnen menen om met dergelijke activiteiten onder de aandacht van het wijnminnend vakpubliek te moeten komen.

Verder heb ik een verhaal over Zwitserse druiven in mijn hoofd, en een exposé over de rol van drankenfabrikant Siebrand bij de wijnwaardering aan het eind van de jaren zestig. Maar het komt er dus gewoon niet uit..... Het maken van kruisbessenwijn dit weekend zou ik kunnen beschrijven, of de fles overheerlijke Riesling die ik vanavond, ondanks de hoestmedicijnen, toch kon waarderen. Maar niets van dat al: writer's block dus.

Dat is de last van het blogger zijn: ziekte, drukte, andere bezigheden: eigenlijk kan het allemaal niet. Er moet geproduceerd worden. Maar nu dus even niet ......

Herberg De Ketel en de Kurk geopend

Wijn-spijscombinaties: een vreselijk woord, maar uiteindelijk gaat het daar toch om bij wijndrinken. 'Bij welk eten drink ik welke wijn' is een hele goede en legitieme vraag. Op Perswijn en Winelog wordt er nu over gediscussieerd, een vrij onzinnige bezigheid. Want het is in mijn ogen heel simpel: een wijn hoort het eten aan te vullen, het eten hoort de kwaliteiten van de wijn naar boven te halen. Bij een bord boerenkool met worst kun je heel veel wijnen serveren, maar niet alle wijnen smaken er even goed bij. Bij de lunch drink je geen zware Bordeaux van 14% alcohol, maar een lichte Pinot Blanc (of Weissburgunder). En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Op Wijnkronieken is er de afgelopen jaren uiteraard aandacht geweest voor het combineren van eten met wijn, maar het was niet het belangrijkste aandachtspunt. Inmiddels kent Nederland heel veel verschillende foodblogs, maar ook daar is er relatief weinig aandacht voor de wijnen die je bij de gerechten zou kunnen serveren. Hier en daar tref je een wijn-spijsdatabase aan, af en toe lees je een wijnsuggestie, maar een site waar je altijd, bij ieder gerecht, een suggestie voor een begeleidende drank aantreft, die heb ik nog niet kunnen vinden.

Maar er is nu goed nieuws voor al die dorstige reizigers: Herberg De Ketel en de Kurk is open! In deze landelijke pleisterplaats ergens in Nederland (met een vleugje Middle Earth) zwaaien Ariane en ik de scepter. Ariane zet je op gezette tijden een lekkere maaltijd voor, ik zal er altijd een betaalbare en goede wijn bij suggereren. Hoewel: het kan ook zijn dat ik kies voor een kopje lekkere darjeeling (thee), een kom koffie of een glas eigengemaakte kweeperencognac. Maar dat lees je dan wel.

Na een voorbereidingstijd die jullie hebben kunnen volgen op Wijnkronieken, zijn onze deuren definitief geopend. Niet alles is nog spik en span, hier en daar is nog een likje verf nodig en timmervrouw Elisabeth is nog bezig met het uithangbord, maar voor een goed glas bij een goed gesprek en een stevige maaltijd is een ieder vanaf nu van harte welkom. Voor de officiële opening hopen we te zijner tijd die eenzame doler Strider te strikken, hoewel zijn taken aan het hof van Gondor daar waarschijnlijk weinig ruimte toe laten. Zodra Aragorn heeft toegezegd, zullen we een grootse opening organiseren. Tot die tijd beginnen we gewoon....

Misschien moet ik de twee waardinnen dan ook maar kort even introduceren. De vriendschap tussen Ariane en mij gaat ver terug.. Hoe onze levens en die van onze echtgenoten met elkaar verweven zijn, ach, voor dat verhaal moet je maar eens een borrel komen drinken. Feit is dat we in al die jaren graag bij elkaar zijn gekomen om samen te koken, te eten en te drinken. Ariane heeft een fantastisch geheugen voor recepten en leest om in slaap te vallen graag een kookboek in bed. Ze is niet bang iets te maken uit de losse pols, terwijl ikzelf altijd een recept met de exacte verhoudingen nodig heb...
Bij haar gerechten zoek ik graag een lekkere wijn uit, en zo is onze herberg geboren. Daar komt nog bij dat we allebei graag werken met kruiden, groenten en fruit uit eigen tuin of uit de natuur. In de Herberg worden in het seizoen dan ook lekkernijen als zelfgemaakt bramenijs, perenchutney, pruimenjam en kruidenbrood geserveerd. Gisteren hebben we zelfs kruisbessenwijn opgestart! Gelukkig worden we in al die activiteiten gesteund door onze gezinnen: zonder de mannen geen abrikozenwijn of bramenijs bijvoorbeeld.

Genoeg gekletst over onze Herberg: vanaf heden is hij open, dus kom maar langs. Je bent van harte welkom!

Prijs voor de beste wijnscriptie

Als ik nog zou studeren, wist ik het wel: ik zou meedingen naar de

ScriptiePrijs Wijn

De ScriptiePrijs Wijn is een initiatief van het Productschap Wijn. Met het instellen van een jaarlijks toe te kennen prijs voor de beste scriptie over het onderwerp wijn wil het productschap het onderzoek naar het product wijn in de meest brede zin stimuleren. Bovendien wil het Productschap Wijn de Nederlandse wijnsector aan studenten voorstellen als dynamische en attractieve sector die behoefte heeft aan goed opgeleide (wijn)professionals en het product wijn als cultuur- en handelsproduct onder de aandacht brengen. De prijs bestaat uit:

• een oorkonde;
• een geldbedrag van 1500 euro;
• een wijnopleiding (wijnbrevet) en de mogelijkheid om examen te doen.

De wedstrijd staat open voor studenten aan Nederlandse Universiteiten en Hoge Scholen. De inzendtermijn sluit op 15 juli 2007. De ingezonden scripties worden beoordeeld door een vakjury die bestaat uit:

• dr. Henk F.J. Hendriks, TNO Quality of Life (voorzitter)
• Rob Berkers (bestuurslid Productschap Wijn)
• mr. Hans N. Burghoorn (secretaris Productschap Wijn)
• Wil A.J. van Dijk (voormalig bestuurslid Productschap Wijn)
• Hubrecht Duijker (wijnschrijver)
• drs. André Sauerbier (wijndocent).
  

De ScriptiePrijs Wijn wordt jaarlijks tijdens de Openingsbijeenkomst van de Nationale Wijnweek officieel uitgereikt.
Voor een uitgebreide beschrijving over de voorwaarde van deelname aan de scriptieprijs en de procedure kun je kijken op Wijninfo, thema Scholing/cursussen, onderwerp ScriptiePrijs Wijn.

Maar ja, ik hoef geen scriptie meer te schrijven. Misschien moet ik maar eens opzoeken of ze ook artikelen accepteren en mijn verhaal over de route van de wijn in vijftiende-eeuws Utrecht insturen....

Verfluchtjes

Wijn proeven en je huis verven, dat gaat dus gewoon niet samen. Onlangs verfraaide de winterschilder onze binnendeuren, dus zaten we een week in de verflucht. Stom genoeg maakte ik op een van de ergste dagen de Goat Door open, de witte wijn van Wine Blogging Wednesday - 8. Mijn neus en smaakpapillen wilden gewoon niet die dag, ik kan er helaas dan ook weinig over zeggen. Als ik de fles nog kan vinden, schaf ik hem aan en proef ik alsnog. Anders moeten we het deze maand doen met de opmerking van Nico, die het een hele prima Chardonnay vond. Hij had niet de hele dag in de verflucht gezeten en kwam 's avonds nog 'fris' binnen. De wijn smaakte hem uitstekend, hij had absoluut iets weg van een goede witte Bourgogne.

Volgende keer beter, zullen we in mijn geval maar zeggen.

Snoeien na Sint Vincentius

Snoeien stond er dit weekend op het programma, maar de regen en de wind staken daar een stokje voor. Met een aantal leden van het Utrechts Wijnmakers en Wijngaardeniersgilde waren we van plan de grote druivenhaag langs de Kromme Rijn aan te pakken. Uiteraard volgt een verslag zodra we wèl aan de slag gaan.

Eigenlijk is het wel goed dat we niet gegaan zijn: traditioneel wordt er namelijk pas gesnoeid na 22 januari, de naamdag van Sint Vincentius, patroonheilige van de wijnbouwers. Vooral in de Bourgogne en de Champagne wordt deze dag nog uitgebreid gevierd, met processies, missen en feestmalen. Talrijk zijn ook de kerkjes die in bijvoorbeeld de Champagne aan Saint Vincent gewijd zijn, en van de overgebleven relieken kun je meer dan één skelet samenstellen...

Hoe Vincentius, een diaken in Saragossa, patroonheilige van de wijnbouwers is geworden, is tamelijk duister. Verklaringen tieren welig, en variëren van een verband tussen vin en Vincentius tot een link tussen de druivenpers en de martelwerktuigen die Vincentius' dood in 304 bewerkstelligden. Want Vincentius was een klassieke heilige, zo eentje die pal stond voor het geloof en onder helse pijnen stierf onder de handen van zijn vervolgers.

Het snoeien wordt soms in verband gebracht met de ezel van Vincentius, die lekker op wijnrankjes zou hebben gekauwd. Overigens kennen we dat verhaal ook over Sint Maarten.

Spreekwoorden zijn er in Frankrijk ook over Saint Vincent en de wijnbouw. Ik kreeg ze niet allemaal betekenisvol vertaald, suggesties zijn welkom!

Si le jour de la Saint-Vincent, le soleil luit comme un chapeau, on aura du vin plein le tonneau.
Als op de dag van Saint Vincent de zon schijnt als een hoed, zijn de wijntonnen straks goed gevoed.

Si le jour de la Saint-Vincent est trouble, il met le vin au double.

À la Saint-Vincent, le vin monte aux sarments. S'il gèle, il en descend.

Prends garde au jour de Saint-Vincent, car si ce jour tu vois et sens que le soleil soit clair et beau, nous avons plus de vin que d'eau.
Neem goed acht van de dag van Saint Vincent: als je die dag ziet en merkt dat de zon helder is, hebben we meer wijn dan water.

En het snoeien: dat wacht tegenwoordig niet meer op Saint Vincent. Vaak wordt al in december begonnen met het onderhoud van de wijnstokken.

.

Wijn bij de lunch

Wijn bij de lunch, dat drink ik niet vaak. In ieder geval niet thuis. Vandaag had Nico echter gasten en we besloten de Weisser Burgunder trocken 2005 van (Eva) Clüsserath open te maken. Bovendien was het zo ongeveer de laatste fles witte wijn in de voorraad. Ondanks dat bleek het een geïnspireerde keuze: fris, mineralig, heel lichte geur van zure appeltjes, soms leek het ook of ik wat (linde)bloesem rook. Op deze gure dag leek het wel lente bij de lunch.

Met 12% alcohol de perfecte fles, waarmee we onze voorraden snel gaan aanvullen.

Het domein van Eva en haar vader Ansgar staat bekend om zijn goede Rieslings, die ik eerder beschreef, maar deze Weissburgunder (Pinot Blanc) mag er ook zijn. Ook deze wijn is uitstekend gemaakt en weerspiegelt de mineralige bodem langs de Moezel in Trittenheim, waarop de druiven van het domein groeien.

Een absolute aanrader, zeker als je af en toe wat wijn bij de lunch moet (nou, moet...) serveren.

De prijs is € 7,95, verkoopadressen vind je hier.

Geproefd: Clos du Bourg 1999 sec

Hoewel 90, en misschien wel 98 procent, van de witte wijnen die geproduceerd worden, gedronken moeten worden binnen twee jaar na de oogst, zijn er natuurlijk altijd die uitzonderingen die de regel bevestigen. Zoals de 1999 Clos du Bourg Vouvray sec van Domaine Huet, hoogstpersoonlijk zelf aangeschaft in 2000 in Vouvray.

Na de Groot Parys Chenins van Wine Blogging Wednesday - 7 wilden we wel weer eens proeven hoe echte Chenin smaakte, dus was het gisteren de beurt aan onze oudste nog aanwezige witte wijn in de voorraad (snif...) Bijna zeven jaar hebben we hem laten liggen; we zijn er eigenlijk best trots op. Maar bij de forel op een bedje van venkel in roomsaus gisteren leek het ons wel de beste combinatie. Of eigenlijk, we hadden de wijn centraal gesteld en daar het eten bij bedacht.

En inderdaad, het was een prima combinatie. De Chenin was zoals we ons Chenin herinneren: in de neus bloemen, droog, met toch die hint van honing, zoetheid. De wijn lijkt zoet, door die geur van honing, maar is het niet. Dat blijkt als je de wijn combineert met het eten. Bovendien was het een wijn van de oude stempel: slechts 12% alcohol. We konden nog een glaasje Bual bij de chocolademousse toe nemen. Wel vond ik de wijn wat streng, vooral in de afdronk. Moeilijk te beschreven hoe dat proeft: je voelt dat de wijn meer in zijn mars heeft, maar het komt er net niet helemaal uit.

1999 was een moeilijk jaar voor de wijnbouwers in de Loire, maar wel eentje die goede zuren heeft opgeleverd. Volgens Hugh Johnson in de Wijngids 2007 had de fles nog langer bewaard kunnen worden. Helaas was het onze laatste en kunnen we het niet meer uitproberen. Maar ik vermoed dat hij gelijk heeft en dat de wijn er nog beter op was geworden.

Éminence grise Gaston Huet zelf had zich in 2000, toen wij de wijn kochten al teruggetrokken uit het domein, maar schoonzoon Noël Pinquet heeft nog steeds een aandeel in het beroemde biologisch-dynamische werkende wijngoed en is verantwoordelijk voor de wijn. Huet werkte al biologisch-dynamisch toen we dat hier nog nauwelijks kenden. De grond van de drie percelen - Le Haut Lieu, Le Mont en Le Clos du Bourg - wordt mechanisch bewerkt, zonder chemische onkruidverdelgers en met organische mest. Er wordt met de hand geoogst.

Voor deze fles betaalden wij in 2000 slechts 51 Franc, 17 gulden, nu dus zo'n 8 euro. Ik vrees dat je die kwaliteit voor dat geld nu niet meer vindt....

Charamba

"Deze fles had een schroefdop moeten hebben." Dat was de verzuchting die we vrijdagavond slaakten toen we een fles witte Portugese tafelwijn ontkurkten: de wijn was gekurkt en echt te vies om te drinken. Hij ging onmiddellijk door de gootsteen. Eeuwig zonde. Dit soort wijnen hoort zo langzamerhand echt met schroefdop uitgerust te worden: wijnen die fris en fruitig bedoeld zijn en jong gedronken moeten worden.

Gelukkig had ik ook de rosé van hetzelfde merk koud liggen, en die was wel goed. Beide wijnen waren van het merk Charamba en zijn recent door Schouten Wijnimport aan hun portfolio toegevoegd. De prijs ligt rond de 7 euro.

Charamba is de naam van een traditionele dans in de Azoren en was de eerste rode wijn die buiten de Vinho Verde regio op de markt werd gebracht door het moderne wijnbedrijf Quinta da Aveleda. In 1992 werd deze wijn voor het eerst geëxporteerd. Al direct werd de wijn internationaal erkend om de goede prijs/kwaliteit verhouding en werd een van de best verkopende Portugese wijnen in de belangrijkste buitenlandse markten. Charamba is de meest bekroonde wijn van Quinta da Aveleda.

Over de witte kunnen we dus helaas niet oordelen, een notitie van de rode volgt binnenkort. De rosé was de moeite waard. Niet groots of gedenkwaardig, maar gewoon lekker. In de geur zijn vooral frambozen en kersen te ontdekken, de smaak is vol fruit en droog. Er is vrij veel tannine aanwezig, verklaarbaar uit de gebruikte druivensoorten cabernet sauvignon en touriga nacional. De nasmaak was mij eerst iets té droog, soms leek het of je op een stukje hout sabbelde. Toen de fles even open had gestaan, verdween dat houtige karakter gelukkig.

Deze Charamba rosé is echt een flesje voor na een drukke werkweek, om zo even open te trekken, voor onbekommerd drinkplezier. Deze rosé wordt door ons ingedeeld in categorie 2: blij als ik dit op een feestje krijg.

Charamba rosé 2005, Quinta da Avelada, € 6,95. Geïmporteerd door Schouten Wijnimport.

Zwervende Geiten

Ken je die zondagen? Je weet dat je naar een feestje gaat waar de wijn niet je dat is, dus zet je zelf alvast maar wat 'koud', voor als je terugkomt.

Zondag had ik om die reden de Goats do Roam klaargezet, de rode wijn die deze maand in Wine Blogging Wednesday centraal staat. Jawel, ik had een wijn uit Zuid-Afrika klaar gezet om van te genieten, en dat wil echt iets zeggen bij mij. Twee dagen eerder had ik al een glaasje genomen, om eens naast een andere wijn te zetten. Toen was die Goats do Roam al uitstekend uit de bus gekomen, maar zondag heb ik er gewoon van genoten. Manlief had meer trek in Bordeaux, die heeft zich verlustigd aan een fles Haut Bages Liberal... Maar ik had genoeg aan een open fles Zuid-Afrikaanse wijn!!! Twee dagen stond íe dus al open, maar door de schroefdop was hij toch uiterst fris en fruitig gebleven. Ik heb tijdens de gourmet - de restjes vlees uit de kersttijd moesten op - werkelijk zitten genieten. Ik werd er zelfs helemaal vrolijk van.

Over deze Goats do Roam vind je op de site van de makers veel informatie: het is een blend van shiraz en pinotage met cinsaut, mourvèdre, grenache, merlot, carignan, gamay and cabernet. Dat is niet helemaal dezelfde mix als voor een Côtes du Rhône - daarin zul je geen pinotage aantreffen bijvoorbeeld - maar het eindresultaat lijkt er zeer sterk op. Eerlijk gezegd vond ik 'm frisser en fruitiger dan menig Côtes du Rhône die ik geproefd heb.

Die site meldt ook dat de wijn een topper is in de VS en dat vind ik toch wel verrassend. Hij is zo heel anders dat de diverse Amerikaanse roden die ik ken: subtiel gebruik van rijping op houten vaten, geen overdonderende vanillegeuren, geen zoete indruk maar juist een kruidige. Hij heeft wel een vrij hoog alcoholgehalte, 14,02%, maar daar heb ik geen last van gehad.

Ik kan alleen maar concluderen dat dit een hele prettige wijn is, voor zo 's avonds als opkikkertje. Bij voorkeur te drinken bij een maaltijd met vlees, maar ook als borrelwijn is hij goed te drinken. Alles in de wijn was uitstekend in balans: rijpheid van het fruit, alcohol, suikers, zuurgraad, houtgebruik. Kortom, voor mij categorie 3: Yes, daar wil ik meer van drinken!

Druiven in de Ark

Al weer een tijdje ben ik lid van Slowfood, maar ik heb nog niet veel met mijn lidmaatschap gedaan. Recent werd ik weer op de activiteiten van deze organisatie gewezen toen ik een berichtje las dat Slowfood Convivium Bonn een open uitnodiging aan wijnliefhebbers heeft uitgedaan voor een bezoek aan het eerste Pinot Madelein Forum. Wat in hemelsnaam is pinot madelein? vroeg ik me af. Na wat speurwerk bleek dat de Ark van de Smaak tien 'drenkelingen' heeft opgevangen in de categorie wijnen. Wat is de Ark van de Smaak nu weer?

Dit is een initiatief van Slowfood om vergeten smaken op te sporen, vast te leggen, te bewaren en te herontdekken. Landen over de hele wereld hebben eet- en drinkbare producten genomineerd voor de Ark van de Smaak, producten die door industrialisering, globalisering en schaalvergroting verloren dreigen te gaan. In Nederland staan bijvoorbeeld ossenworst, Leidse kaas en Oosterscheldekreeft op de lijst.

Maar er zijn dus ook druiven en wijnen die op die lijst terecht zijn gekomen. Er zijn er tien, allemaal in Europa. De komende weken en maanden zal ik aandacht besteden aan deze vergeten druiven en wijnen, te beginnen met de pinot madelein uit de Ahr in Duitsland.

Op 24 maart kunnen wijnen van de pinot madelein geproefd worden van 16 wijnproducenten uit de Ahr. Je moet daarvoor wel naar de abdij Marienthal in de Ahr vallei (wie gaat er mee ;-) ?), maar dat ziet er niet uit als een straf. 29 hectares zijn er in dit wijngebied aangeplant met deze vroegrijpende pinotkloon, een mutatie van 'gewone' pinot noir of Blaue Spätbürgunder. Opbrengsten zijn laag, bessen zijn klein en de stokken hebben de neiging weinig water op te zuigen. In de jaren zeventig van de twintigste eeuw was de variëteit zo goed als verdwenen, maar het bekende Geisenheim Instituut heeft deze soort van de ondergang weten te redden.

Wijnen van deze vroegrijpende soort zijn fluwelig, zegt men, met veel body en een lage zuurgraad. Ik krijg de indruk dat wijn van pinot madelein hoger gewaardeerd wordt dan gewone pinot noir, en dat wil wat zeggen, aangezien pinot noir de druif is die voor rode Bourgogne gebruikt wordt..

Het is mij niet helemaal duidelijk waarom deze soort nu wel opgenomen is in de Ark van de Smaak en andere druiven niet, maar daar ga ik achteraan. Lees ook Winelog, waar ik meer over deze druif zal vertellen.

Le vin, tijdschrift voor levensgenieters

"In de grote Europesche steden zoals Parijs, Londen enz. is het al mogelijk om bij de zéér exclusieve wijnhandel een paar flessen Californische wijn van topdomeinen te bemachtigen. Goedkoop zijn ze zeker niet maar voor een wijnliefhebber is het hoogst interessant om deze wijnen te kunnen proeven."

Aldus David Peppercorn in een Nederlands wijntijdschrift uit 1979. Slechts 28 jaar geleden! Sindsdien is er veel veranderd. Californische wijn staat in grote hoeveelheden bij de Nederlandse supermarkten en namen als Gallo en Mondavi zijn bij de meeste wijndrinkers wel bekend. Maar toch is er ook weer niet zo heel veel veranderd: lees wat de Engelse wijnschrijver Peppercorn verderop in dit artikel te zeggen heeft: "De impressie die ik er van overhield was dat ik de lichte, jonge, fruitige exemplaren beter kon waarderen dan de zeer alcoholrijke exemplaren die sommige wijnboeren zo schijnen te beminnen. Eerlijk gezegd hou ik er helemaal niet van om wijnen te drinken met een alcoholgehalte van 14 graden en meer...." Ook toen al werd er dus geklaagd over de stijgende alcoholpercentages!

Een exemplaar van het betreffende tijdschrift Vin. Wijn & Gastronomisch Kwartaaltijdschrift tikte ik onlangs via een verkoopsite op de kop. Ik kende het totaal niet, maar was zeer aangenaam verrast toen het vrijdag in de bus viel. Leuke artikelen, aardige illustraties (voor de jaren zeventig in ieder geval) en goede informatie. Bijdragen werden geleverd door namen als David Peppercorn, Serena Sutcliffe, Paul Fagel, Robert Leenaers e.a. De eindredactie was in handen van Martin Versluis. Het tijdschrift verscheen van 1977 tot 1981 en was een voortzetting van het magazine van Les amis du vin de France, dat van 1976 tot 1977 verscheen. Volgens de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek luidt de officiële titel: Le vin, tijdschrift voor levensgenieters.

Naast artikelen tref je ook nieuwtjes, boekrecensies, reacties van lezers en cartoons.
Een van de nieuwtjes is misschien voor velen van jullie ook nu nog nieuws: "In de Nederlandse jurisprudentie is onder nummer 534 van 1978 een uitspraak opgenomen waarin wordt gesteld dat het proeven van wijn door deskundigen (organoleptisch onderzoek) door de rechtbank wordt geaccepteerd als afdoende bewijs in het onderzoek naar de echtheid van een wijn. Een handelaar die door de keuringsdienst werd beschuldigd van knoeierijen met sherry was bij de Hoge Raad in beroep gegaan met als argument dat het proefonderzoek slechts een aanvullend bewijs en geen doorslaggevend bewijs opleverde."

Wie mij meer kan vertellen over dit tijdschrift, de mensen die er aan werkten en de Stichting waar het uit voorkwam: reacties graag hieronder of naar mijn e-mailadres (rechtsbovenaan, onder mijn naam).

Nieuwe sites

Voor nieuwtjes is Wijnkronieken meestal niet de site, maar gisteren en vandaag heb ik toch mijn RSS feeds maar eens bijgewerkt. Het aantal interessante wijnsites is zo ongemerkt toch weer toegenomen.

Graag jullie aandacht voor Wijntop5, een samenwerking tussen Perswijn (ze leren het wel) en TWIS The Wine Info site. De site geeft leuke wijntips bij interessante gerechten. Aan de site hangt een aparte weblog, inspelend op de actualiteit. Hou die site in de gaten, die zou nog wel eens wat kunnen gaan betekenen in wijnland.

Ook recent toegevoegd aan mijn lijstje heb ik het Amerikaanse Wine Sediments, een samenwerkingsverband van een aantal bekende Amerikaanse winebloggers. Een zeer informatief blog, toegesneden op de beginnende wijnliefhebber.

Tot slot een initiatief waar ik zelf aan ga bijdragen: Winelog, gekoppeld aan Tastewine. Blog en website staan nog in de steigers, maar binnenkort gaan we voluit van start!

Misschien een tip voor die saaie, grauwe middagen in het weekend op het moment: neem al je 'abonnementen' weer eens door, volg wat nieuwe links op en herorden je feeds. De middag is zo om! Wil je er wat bij drinken, denk dan eens aan een heerlijk glaasje Riesling, bijvoorbeeld.

Pizza met aardappelen

In januari hebben alle kookrubrieken en tijdschriften het over afvallen, betaalbare winterkost, doe maar gewoon. Soms kan dat even teveel worden, juist in de maand die even donker is als december, maar veel saaier, omdat er geen feesten meer zijn. Misschien heb je dan juist behoefte aan iets leuks en inspirerends! Hoe kun je nu van eenvoudig eten toch een feestje maken, zonder jezelf op kosten te jagen of uren in de keuken te staan? In Herberg de Ketel en de Kurk geven we in deze grauwe donkere maand een paar recepten voor leuk eten van gewone ingrediënten. En uiteraard serveren we daar ook een lekker glas wijn bij.

Kook van te voren een paar lekkere vastkokende aardappelen ca. 10 minuten. Laat ze afkoelen.
Maak een pizzadeegje door 500 gr. witmeel, gebuild tarwemeel of Italiaanse bloem te mengen met 275 ml water, 7 gr. gedroogde gist (= de inhoud van zo'n zakje kant-en-klaar gist), 10 gr. zout, 3 eetlepels olijfolie. (Uiteraard kun je ook je eigen bekende pizzadeegrecept gebruiken.) Roer dit goed door, en laat het rijzen tot het in volume verdubbeld is; dat zal na 40 tot 60 minuten het geval zijn.
(Of gebruik een broodmix en volg de aanwijzingen op de verpakking, maar het is januari, en waarom zou je duur doen? Broodmix is niet veel meer dan gewoon meel, en vergelijk de prijs maar eens met een gewoon pak meel. Schaf dan voor datzelfde geld echt goede Italiaanse bloem aan en maak het zelf. Kost je geen extra tijd.)

Na het rijzen zet je de oven aan op 220 graden. Dan druk of rol je het deeg plat zodat het op een bakplaat past. Snijd de aardappels in dunne plakken, voeg in dunne plakjes gesnede knoflook, rozemarijn, tijm, salie, peterselie, Italiaanse gemengde kruiden of iets anders waar je zin in hebt toe. Besprenkel de pizza met goede olijfolie, grof zeezout en bak hem in 30 minuten gaar.
Met goede mozzarella tussen de plakjes aardappel smaakt hij ook heerlijk, en natuurlijk kun je allerlei andere dingen bedenken, maar probeer eerst eens deze geweldige eenvoudige versie.

Ariane

In de Herberg serveren we bij deze pizza een lekker, niet te moeilijk glas rode wijn (hoewel een frisse witte ook best zal smaken, zeker als je er kaas en tomaten op doet!) De pizza is Italiaans geïnspireerd, dus een wijn uit dat land ligt voor de hand. Twee tips: een goede betaalbare Chianti Classico (druivensoort sangiovese) of een wijn van de primitivo, bijvoorbeeld Virtuoso Primitivo van Casa Girelli. Voor een een goede fles van een van beide moet je rond de tien euro rekenen. Het zijn feestelijke wijnen, die een simpel gerecht als deze aardappelpizza nog wat opvrolijken.
Kun je geen van beide vinden, kies dat in ieder geval een wijn die fruitig is. Bij de aardappel wil je iets wat niet al te zwaar en te tanninerijk is.

Pizza en wijn zijn overigens uitstekend geschikt voor de vrijdagavond, als de werkweek erop zit en het weekend begint! Tijdens het wachten op het deeg kun je mooi bijkletsen met je gezinsleden, of alvast een die fles wijn openmaken natuurlijk.

Mocht er iemand gaan experimenteren met de pizza en een lekker feestelijk glas rood of wit, laat het ons vooral even weten!.

Mariëlla

Grootspraak

Winematters geeft het cadeau, Perswijnabonnees ontvingen het al als kerstcadeautje: de restaurantgids Grootspraak, uitgegeven door Perswijn. Volgens de ondertitel dé restaurantgids voor wijnliefhebbers. Dit maal zijn restaurants beoordeeld vooral op de kwaliteiten van hun wijnkaart.

Tja, of dat grootspraak is kan ik niet beoordelen. Zelden kom ik in een vaderlands etablissement, zeker niet in de in de gids genoemde plekken. Die enkele keer in Karel V is de uitzondering die de regel bevestigt.
Verwacht van mij dan ook geen recensie, wel een paar korte notities over zaken die me opgevallen zijn bij het doornemen van de gids.

Allereerst het formaat: handzaam, oblong (het boek is breder dan het hoog is), lekker bladerbaar. De opmaak en typografie zijn functioneel en verzorgd. Wel storend is de pagina met errata die meegeleverd is: getuigt niet echt van professionaliteit, is mijn mening. Er wordt een helder systeem van classificering gehanteerd; met druiventrosjes wordt de kwaliteit van de wijnkaart en wijnbediening aangegeven.

Ga je wat meer naar de inhoud kijken, dan valt allereerst een vreselijke opmerking in het voorwoord op: wijnen worden in restaurants over het algemeen veel te warm geschonken, boven de 20 graden is geen uitzondering. Weer een reden waarom ik zelden in een restaurant kom...
Vervolgens ben ik de lijstjes eens door gaan nemen. Daaruit blijkt dat je eigenlijk helemaal niet in de Randstad moet zijn om lekker te eten, volgens de waarderingen van het redactieteam. Veel meer goede restaurants liggen in de rest van het land.

Van de grote steden ben je het best af in Amsterdam of Maastricht. Utrecht komt er zeer bekaaid af, al worden wel restaurants in Maarssen en Zeist genoemd. Dat vind ik dicht genoeg bij Utrecht.
Voor wijn bij het eten kun je Utrecht, zeker met een wat kleiner budget, beter maar helemaal overslaan. Althans, volgens Grootspraak. Welingelichte kringen hebben mij verteld dat dat allemaal wel mee valt.

Rest mij te bedenken wat ik met dit boekje zal doen. Wat doen mensen überhaupt met dit soort publicaties? Ga je nu echt met dit boekje in het handschoenenkastje van de auto op stap door Nederland? Om te kijken waar je het beste kunt eten? Ik vrees dat er weer een fors aantal bomen zijn opgeofferd aan een gids waar niemand op zit te wachten. Misschien was het beter geweest als Perswijn dit bestand op hun website had gepubliceerd. [Erratum 13 januari 2007, MB: er is een website!] Kunnen ze de errata ook gelijk verwerken, de gegevens up-to-date houden én het milieu sparen. Voor de kosten hoeven ze het niet te laten: het boekje wordt toch al her en der cadeau gegeven, zelfs door henzelf!

Potige geiten en doddige pinguins

Voor de achtste Nederlandse Wine Blogging Wednesday koos Ailko Faber opnieuw twee Zuid-Afrikaanse wijnen: Goat Door 2006 en Goats do Roam 2005 van het bedrijf Fairview. Beide flessen hebben een potige geit op het etiket, verwijzingen naar de geitenkaas die het bedrijf ook maakt. Maar er is meer aan de hand met die etiketten. Ze passen namelijk uitstekend in de marketingtrend van de zogenaamde 'critter' labels. 'Critter' komt van creature en betekent iets als wezentje, diertje. Etiketten met diertjes doen het de laatste drie jaar uitstekend, aldus het bekende marktonderzoekbureau AC Nielsen. Van de 438 nieuw geïntroduceerde wijnmerken tussen maart 2003 en maart 2006 hadden er 77 een diertje op het etiket - 18% van het totaal.

Het begon allemaal met de bekende Yellow Tail kangoeroe, die in de VS razend populair werd. Daarna zijn schildpadden, beertjes, pinguïns, krokodillen, emoes, rendieren, lama's en ook geiten gevolgd. Overigens is de trend niet echt nieuw: denk maar aan de beroemd Duitse Schwarze Katz. Er zijn ook geluiden dat de critters al weer op hun retour zijn: Jon Bonné schreef voor SFGate.com (de digitale San Francisco Chronicle) een boeiend artikel over trends in labelling. Constellation Brands, de grootste wijnmulti-national ter wereld, gebruikt inmiddels 'adventure labels', met surfplanken en sportauto's.

Al deze trends hebben maar één doel: merkbekendheid. Je zit naast iemand op het terras, ziet wat ze drinken en vraagt ook om die wijn met die geit. De zichtbaarheid en herkenbaarheid van de fles spelen niet alleen meer een rol in het onderste prijssegment, ook grote namen als Fairview richten zich hierop. Met een fles die herkenbaar van een groot, duur of bekend merk is, willen veel mensen graag gezien worden in het restaurant. Maar dan moet dat label ook wel herkenbaar zijn, en geen ondefinieerbaar goudgerand kasteel of heuvelrugje vertonen.
Dus: potige geiten en een onmiddellijke identificatie van de wijn.

Naast de afbeeldingen van de geiten hebben de etiketten van Fairview nog een ander onderscheidend kenmerk: de namen, die rechtstreeks verwijzen naar bekende wijnen uit het wijnland der wijnlanden Frankrijk. En ook deze keuze is niet toevallig: het is een directe verwijzing naar de tijd dat het nog toegestaan was een Australische, Californische of Zuid-Afrikaanse Chardonnay gewoon Chablis te noemen. (In Californië zat er soms niet eens Chardonnay in de Chablis...). Australië kende zijn ports, Californië zijn Bordeauxs, etc... Met de toegenomen mondiale regelgeving mag dat allemaal niet meer: een Chablis mag alleen uit de streek in Frankrijk komen, evenals een Champagne of een Bourgogne. Toch blijven deze wijnen DE standaard voor veel wijndrinkers, een feit waar wijnmakers dan wel weer graag bij aanhaken. Charles Bell heeft zijn wijnen - wel met een vette knipoog - heel bewust naar twee wijngebieden in Frankrijk genoemd: Côte d'Or (Goat Door) en Côtes du Rhône (Goats do Roam).

Slimme marketingtechnieken allemaal, die zorgen voor goede verkoopcijfers. Maar het zegt niets over de kwaliteit van de wijnen. Daarover gaan we binnenkort maar eens oordelen: volgende week in ieder geval een verslag over de Goats do Roam.

Geoxideerde Riesling

De zelfgemaakte Riesling is mislukt. Dit weekend besloot ik het litertje 'wijn' dat we van onze rieslingdruiven gemaakt hadden eens te proeven, maar helaas. Een geur van sherry en wat noten sloeg ons uit het glas tegemoet. Het drankje was geoxideerd! Er had teveel zuurstof boven de vloeistof gestaan. Enig zoet was niet meer te proeven, blijkbaar waren alle suikers wel omgezet in alcohol. Of de toegevoegde Dextropur nog enige invloed heeft gehad, vraag ik me af. De drank had gaf wel duidelijk de indruk van wijn, maar om het nu lekker te noemen....
We vergeleken ons drankje met een echte Riesling (Wagner Stempel Riesling trocken 2005 uit Rheinhessen), maar we konden helaas geen enkele overeenkomst ontdekken. Ons eerste wijnmaakexperiment is tamelijk mislukt!

In de Dikke van Dam las ik vandaag over saliewijn, te maken van 100 gram gedroogde salieblaadjes die tien dagen moet trekken in één liter rode wijn. Dit zou goed voor de nachtrust zijn. Misschien dat ik daar maar een variant op ga maken: gedroogde salie uit eigen tuin toegevoegd aan mislukte Riesling uit eigen tuin.
Inmiddels heeft mijn collega waardin een complete wijnmaakset aangeschaft, misschien dat we volgend jaar daarom op professioneler wijze wijn kunnen maken ;-)

Gelukkig wel gelukt is de likeur die een kennis voor me maakte van een paar kilo pruimen van onze boom. Afgelopen vrijdag ontving ik een flesje met zelfgemaakte pruimendrank, die overigens meer weg had van de slivovic die ik 20 jaar geleden in Ohrid dronk dan van een likeur. Maar ik vond het wel heel lekker was.

Als particulieren in Nederland trouwens spreken van zelfgemaakte likeur moet je niet denken dat ze dat ook zelf stoken: dat is in Nederland helaas (of niet helaas....) verboden. Likeur wordt door hobbyisten gemaakt door fruit te laten trekken op kant-en-klare alcohol als brandewijn, jonge jenever of Doppelkorn. Dit laatste wordt in Duitsland gehaald en is favoriet omdat het milder schijnt te zijn dan de andere twee.

Eten

Als waardinnen van Herberg De Ketel en de Kurk gaan Ariane en ik natuurlijk ook af en toe inspiratie opdoen. Onlangs bezochten we de tentoonstelling Eten, tradities, taboes en delicatessen in het Museum voor Volkenkunde te Leiden. We hadden ons er veel van voorgesteld, maar waren uiteindelijk toch niet helemaal tevreden. Het persbericht schotelt de hongerige bezoeker namelijk nogal wat voor. Een citaat uit dat persbericht: 'Hieron

Voorwerpen uit de hele wereld verbeelden verschillende culturen, kooktradities en hun achtergronden; film- en geluidsfragmenten plaatsen die tradities in de wereld van vandaag de dag en via teksten en citaten worden de verbanden en verschillen tussen de culturen zichtbaar.' Voorwerpen uit de hele wereld hebben we inderdaad gezien, maar op zo'n manier gepresenteerd dat er nauwelijks achtergrond bij werd verteld. In hoge getraliede 'depotkasten' lag een ratjetoe van voorwerpen uit de hele wereld, met alleen een eenregelige beschrijving, zonder verder verhaal erbij. Daarnaast was een zaaltje met prachtige picknicksets uit Japan, de zogenaamde bento. Prachtige voorwerpen van lakwerk, maar wat zou het leuk geweest zijn om daarnaast een collectie lunchboxen uit Europa of de VS te plaatsen, zoals ik ooit zag in het National Museum of American History in Washington D.C.

Her en der waren ook schitterende foto's te zien, onder andere van een bord spaghetti met insecten. Maar van een consistent verhaal over taboes in de ene cultuur en delicatessen in de andere was nauwelijks sprake. In ieder geval, wij konden het niet ontdekken.

Heel fraai was de wand met foto's uit het boek Hungry Planet van de Amerikaanse fotograaf Peter Menzel en zijn partner Faith d'Aluisio. Daar hebben we wel een tijdje naar staan kijken: fascinerend wat een Brits gezin bijvoorbeeld wegwerkt aan snoep, of een Duits gezin aan bier en wijn. En dat is dan geplaatst naast een gezin uit Bhutan of een Afrikaans land. Opvallend waren ook de bijbehorende, zeer verschillende posturen van de eters, duidelijk een gevolg van hun dieet. Dat is nu een boek wat ik graag eens op de stamtafel van onze herberg zou leggen, om een goed gesprek op gang te brengen!

Een ander citaat uit het persbericht: 'Als introductie op de tentoonstelling vertellen wereldburgers in Nederland over hun favoriete gerecht. In interviews vertellen de geportretteerden over de samenstelling ervan en over de bijzondere betekenis. Ook vertellen ze waarom samen eten voor hen juist met dit gerecht belangrijk is. De tafel nodigt uit tot discussie tussen de bezoekers onderling.'

Het ging hier om een knap bedachte installatie die er zeer aantrekkelijk uitzag, alsof je aan tafel genodigd werd, maar het was er te druk om te praten, laat staan om op je beurt te wachten totdat je een interview kon horen. Sommige interviews waren bovendien niet te horen omdat de apparatuur het niet deed. Daar kwam nog eens bij dat wij meer kijktypes dan luistertypes zijn, maar dat is natuurlijk ons probleem. Hoewel, het merendeel van de mensen in onze cultuur is meer visueel dan auditief ingesteld.

Al met al best een aardige tentoonstelling, maar wat mij betreft teveel los zand om een 'goed' te zijn. Er miste een rode draad, een stevig verhaal. Misschien dat het boek dat in maart zal verschijnen, Eten op aarde van conservator Linda Roodenburg, wat meer die rode draad zal bieden. Het museum stelt echter dat het geen catalogus is, maar een zelfstandige publicatie die voortkomt uit research voor deze tentoonstelling.

Voor de herberg heeft de tentoonstelling wel een en ander opgeleverd, gelukkig. We hebben in de winkel een prachtige kookpot gezien, die waarschijnlijk wel voor de keuken van de herberg aangeschaft gaat worden. En de achterliggende gedachte van de tentoonstelling, zoals verwoord in het onderstaande citaat uit het persbericht, sluit geheel en al aan bij de ideeën die wij hebben bij de oprichting van Herberg De Ketel en de Kurk.

'Samen eten en koken is cruciaal in een mensenleven. Niet alleen om in leven te blijven, maar ook om het leven te vieren, de zintuigen te prikkelen, vriendschappen te sluiten, familiebanden aan te halen en herinneringen te smeden. Bij samen eten horen speciale gerechten, regels en tradities. Die verschillen per cultuur en geven mensen het gevoel dat ze bij elkaar horen. Ook al liggen alle supermarkten in de wereld straks misschien vol met precies dezelfde producten en ook al eet men van Amsterdam tot Tokyo pizza, hamburger en noedelsoep; de behoefte aan het samen eten van bijzondere gerechten en het in stand houden van tradities zal altijd blijven bestaan en nieuwe vormen vinden. '

Een mooiere missiestatement zullen we waarschijnlijk niet kunnen bedenken.

Breizh Gwin Gwen

Als je net als wij een zwak hebt voor Bretagne, weet je ook dat de streek, hoe fantastisch ook, een stevig nadeel heeft: er is geen wijn! Onze oplossing was in het verleden een vakantie in Bretagne combineren met een weekje aan de Loire. Maar inmiddels hoeft dat niet meer. Decanter meldt dat Bretagne inmiddels zijn eigen wijn heeft: Breizh Gwin Gwen (Bretonse wijn wit, letterlijk vertaald). Gemaakt van de druivensoorten melon de bourgogne (muscadet) en de locale folle blanche. Eigenlijk is de wijn gemaakt in het departement Loire Atlantique, wat officieel niet maar volgens de Bretonnen wel tot Bretagne behoort. Op het label staat alle verplichte informatie volgens AOC-regels, maar ook dat het een vin breton is, in twee talen. De Franse Direction générale de la Concurrence, de la Consommation et de la Répression des Fraudes verweet de wijnmakers Christophe and Philippe Chéneau pogingen tot bedrog en misleidende etiketinformatie. Gelukkig is de klacht niet ontvankelijk verklaard. Voor de term Breizh Gwin Gwen kon de DGCCRF de broers niet vervolgen, aangezien Bretons in Frankrijk niet als officiële taal wordt erkend.

Ik moet er wel om glimlachen hoor. Die eeuwige felle strijd tussen Fransen en Bretonnen is nu dus ook tot wijnland doorgedronken. Tik maar eens Breizh Gwin Gwen in bij Google, en je komt al snel in een wirwar van politieke statements terecht.

Als liefhebber van alles wat Keltisch is en als historicus vind ik het ook wel mooi. Want het is niet dat de Bretonnen geen enkele wijngeschiedenis kennen! In de middeleeuwen waren Bretonse schippers van groot belang in de handel tussen Bordeaux, Engeland en de Vlaamse, Zeeuwse en Hollandse havens. In Middelburgse vijftiende-eeuwse rekeningen kun je regelmatig Bretonse schippers aantreffen die wijn naar die stad vervoerden.

Bovendien speelde ook de rotsachtige Bretonse kust een belangrijke rol binnen de wijnroutes over de Atlantische Oceaan: door de heersende zuidwestelijke winden werden schepen vanuit Bordeaux en La Rochelle vaak tegen de kusten van Bretagne aan gedreven, waar zij ofwel een veilige haven vonden, ofwel aangevallen werden door de beruchte Bretonse piraten. De haven van Saint Matthieu, op de meest westelijke punt van het schiereiland, speelde daarbij een belangrijke rol. Er moest bijvoorbeeld voor de gevaarlijke oversteek naar Engeland hier water en voedsel ingeslagen worden.

Over wijn uit Bretagne heb ik nooit eerder gelezen, al vraag ik me af waarom er eigenlijk nooit wijnbouw is opgezet. Het klimaat is niet zo veel verschillend van dat in Engeland of Nederland. Maar naast het uitstekende bier van diverse microbrouwerijen is er dan nu ook Bretonse wijn. Smaakt vast heerlijk bij een bordje mosselen met frites!

Chocolade-kardemomtaart met madera

De waardinnen van Herberg De Ketel en de Kurk zijn hard aan het werk! Planningen worden gemaakt, kookpotten worden aangeschaft, de pr wordt aangezwengeld. Mocht je binnenkort een basiscursus testen (van software) gaan volgen, en je komt een case tegen waarin onze herberg wordt genoemd: dat is één van onze nieuwe pr-mensen aan het werk.

Na de feestdagen is er ongetwijfeld het een en ander aan flessen drank over. Twee flessen madera - 10 year old Bual van Henriques & Henriques - zijn bij mij thuis zelfs ongeopend gebleven.
Maar die komen dan weer goed van pas in onze herberg! Bovendien, madera is eeuwig houdbaar. Er schijnen in de zuidelijke Verenigde Staten diverse oude huizen te bestaan waar in de kelders nog de madera's van rond de Burgeroorlog liggen. Madera beleefde vanaf de zeventiende eeuw dan ook een ongekende populariteit: Russische edelen dronken het in de 19e eeuw zo graag dat Rusland de grootste markt was. Van één groothertog is bekend dat hij 76.000 vaten per jaar insloeg. Ik mag hopen dat hij dat niet allemaal alleen op heeft.

Over madera en chocoladetaart schreef ik al eerder. Collega waardin Ariane suggereerde echter een variant op de eerder vermelde taart: chocolade-kardemomtaart. Het zoete en het speciale zuur van de Bual (bual staat voor de druivensoort die gebruikt is) combineren uitstekend met chocolade. De kardemom geeft aan de taart een heel rijk en tegelijk subtiele smaak.

Daarom als eerste combinatie op onze menukaart: chocolade-kardemomtaart met een glaasje 10 year old Bual. Serveer de Bual wel gekoeld. Geniet ervan!

Chocolade-kardemom taart

Nodig:

• een blindgebakken zandtaartbodem
• 3 dl. slagroom
• 250 gr. pure chocolade (liefst minimaal 65 %)
• 8 tot 10 kardemompeulen of 2 flinke theelepels gemalen kardemom
• evt. 100 gr. suiker, afhankelijk van hoe zoet je de vulling wilt hebben
• cacaopoeder en kardemompeulen voor decoratie

Laat de room met de kardemompeulen een half uur trekken in een steelpannetje op een laag vuur. Bij gebruik van kardemompoeder hoeft de room niet zo lang te trekken, 10 minuten is dan voldoende. Laat de kardemomroom even aan de kook komen, zet het vuur heel zacht en voeg dan de in brokjes gebroken chocolade toe. Roer de chocolade door tot het een homogene massa is en draai het vuur uit.
Laat de vulling iets afkoelen en giet hem in de klaarstaande blindgebakken taartbodem.
De taart heeft een paar uur nodig om goed te stollen.
Decoreer hem met wat cacaopoeder en een paar kardemompeulen.

Wine Blogging Wednesday - 8

Een van mijn goede voornemens voor 2007 is minder katten op wijnen uit verre landen. Want ik ben eens gaan nadenken, en als historicus en wijnliefhebber kun je eigenlijk niet met goed fatsoen wijnen van verder weg afschrijven voor consumptie in Europa. Wat zou het vasteland van Noord-Amerika in de zeventiende en achttiende eeuw geweest zijn zonder de wijnen uit Madeira? Wat zouden de Engelsen in India in de negentiende eeuw hebben moeten drinken zonder wijnen van de Kaap? Nederlandse bedrijven als Jacobus Boelen haalden rond 1900 een fors deel van hun omzet uit Nederlands-Indië.

Great wines are made by their markets, zegt Hugh Johnson*. Ik zou zelfs wel durven stellen: Wines are made by their markets. Geen markt, geen wijn. Zonder de grote behoefte aan wijn in overzeese gebieden was een wijn als madeira in zijn huidige vorm nooit ontstaan. Zonder de vraag naar een alternatieve drank voor rum hadden ze in Australië in de achttiende eeuw misschien nooit een wijnindustrie opgezet. En zonder de grote dorst van de Verenigde Oostindische Compagnie waren er rond Kaap de Goede Hoop geen druivenstokken aangeplant.

Wat ik wil zeggen: wijn is eigenlijk altijd al over grote afstanden vervoerd: rond het begin van onze jaartelling van de Romeinse koloniën Massilia (Marseille) en Narbonne over bijvoorbeeld de Rhône naar de Keltische en Germaanse stammen in het noorden. In de Middeleeuwen van eilanden in de Middellandse Zee naar de havens van Brugge, Damme en Middelburg. Of verder nog, naar Hanzesteden rond de Oostzee. In de zeventiende eeuw van Madeira naar de jonge Amerikaanse koloniën aan de Oostkust, etc....
Wie ben ik dan om te mopperen dat we zo veel Zuid-Afrikaanse, Chileense of Australische wijn drinken tegenwoordig?

Dit alles schrijf ik omdat we deze maand opnieuw twee Zuid-Afrikaanse wijnen gaan proeven ter gelegenheid van Wine Blogging Wednesday.
En niet zomaar wijnen, maar flessen waar diverse anekdotes over te vertellen zijn. Wijnen die enerzijds gericht zijn op de markten die om deze wijnen vragen, maar anderzijds ook de passie van een bevlogen wijnmaker uitdrukken. Over de wijnen en wijnmaker de komende woensdagen meer informatie, vandaag nog even kort iets over het bedrijf waar ze vandaan komen: Fairview in het wijndistrict Paarl. In 1693 ontving Steven Vervey, waarschijnlijk een Franse hugenoot gevlucht na de opheffing van het Edict van Nantes in 1685, van gouverneur Simon van der Stel een stuk land op de zuidwestelijke helling van Paarl Mountain. Uit de overgeleverde belastingopgaven uit die tijd is vast te stellen dat al in 1699 wijn werd gemaakt op Fairview, dat toen nog Bloemkoolfontein heette.

Na een roerige geschiedenis kwam het land en de boerderij in 1937 in handen van de grootvader van de huidige eigenaar, Charles Back I. Deze had in 1926, voor de aankoop van wat nu Fairview is, al een Zuid-Afrikaanse prijswinnende wijn gemaakt. Inmiddels is zijn kleinzoon Charles Back II een van Zuid-Afrikaans meest begenadigde wijnmakers, maar daarover volgende week meer.

De twee wijnen van Wine Blogging Wednesday - 8 zijn:

Goat Door 2006, een witte wijn (Chardonnay) in de stijl van de Cote d'Or (Bourgondië), prijs € 7,40
Goats do Roam 2005, een rode wijn in de stijl van de Côte du Rhône, prijs € 8,35

De wijnen van Fairview zijn verkrijgbaar bij slijters en wijnspeciaalzaken die aangesloten zijn bij de Wijnkring. Lees voor meer informatie ook de introductie van Ailko Faber op Winelog, of de bijdragen van mijn collega's op Wijnerij, DiningandWining, Drinkblog, Wijn.blog.nl en het Ministerie van Eten en Drinken. Onno Kleyn geeft ongetwijfeld weer een heerlijk recept vandaag!

* Hugh Johnson, The Story of Wine, p. 243