Happy New Year

A very happy 2010 to everyone. I wish us all a good and succesful year, with a sunny view on the future!

Genoten met Kerst?

Genoten met Kerst? vroeg @HenriBloem mij op Twitter. Ja, zeker, genoten. Maar ook diep teleurgesteld. Open je eindelijk vol verwachting een halfje Sauternes 2001, gemaakt door Raymond Lafon, keldermeester van het beroemde Château d’Yquem. Die heb je als aandenken meegebracht van La Winery in Bordeaux, toen je daar was met de wijnreis van de vinologenopleiding in 2007. Blijkt dat stomme flesje gekurkt! Grrrrrrrrr. Hoopvol lieten we het flesje nog een dag, twee dagen staan, maar op maandag was de vieze kartonlucht nog altijd niet verdwenen. Het was echt een gekurkte Sauternes!

Gelukkig was er ook veel heerlijks deze Kerst, om te compenseren voor de teleurstelling. Onze gerijpte Bordeaux deden het als altijd weer goed. Dit keer waren een Amiral de Beychevelle 2001 (tweede wijn van Château Beychevelle, Saint Julien), bij hertenbiefstukjes, en een Château Pavillon Bel Air 2005 (Lalande de Pomerol), bij de varkensrollade, aan de beurt. Geweldig toch, om uit eigen voorraad telkens weer iets moois te kunnen pakken? Lang leve ons wijnabonnement bij Van Wageningen en de Lange. We leggen jaarlijks voor een vast bedrag aan euro’s wijn weg, en kunnen daar dan jaren later, als de wijn op dronk is, naar eigen inzicht over beschikken. Het systeem berust op een geweldige ingeving van de naamgever van de firma, de heer Van Driel van Wageningen, die het kort na de oorlog invoerde, voor al die mensen die geen kelders meer hadden om goede wijn zelf te bewaren!

Meer drinkplezier was er ook van een oudere Pouilly Fumé uit 2004, meegebracht door een gewaardeerde gast. Het was spannend omdat we niet wisten of de wijn nog goed zou zijn, maar gelukkig, hij bleek nog heerlijk mild en bloemig, met voldoende frisse zuren om tegen een plakje zalmcarpaccio op te kunnen. Diezelfde gast nam ook een flesje Tokaji Aszu van Degenfeld mee, 5 puttonyos, voor bij de Christmas pudding. Dat was misschien wel de beste combinatie van allemaal. Wat jammer toch, dat we zo weinig Tokaji Aszu drinken!

Tot slot moet ik nog de Late Harvest Brisa di Otoño 2007 van Trivento noemen. Deze zoete dessertwijn was een totale verrassing voor ons! We dronken hem bij de schoonfamilie, die hem gewoon bij de C1000 uit het schap plukte.
Trivento is een Argentijns bedrijf, opgericht door het Chileense Concha y Toro op een van de top-wijnlocaties in Argentinië, de Uco Valley. Net als veel andere investeerders ziet Concha y Toro het potentieel van deze vallei aan de Argentijnse kant van de Andes en is er eind jaren negentig begonnen met een uiterst modern bedrijf. Wijngaarden werden op diverse plaatsen aangekocht of aangeplant, onder andere in Tupungato, op een hoogte van 1300 meter. De koelte van de streek zorgt voor goed rijpende witte druiven als sauvignon blanc en viognier, waarvan de Brisa di Otoño gemaakt is.

Zowel Nico als ik meenden eerst de kenmerkende geur van botrytis in de wijn te ontdekken. Bij nader onderzoek bleek dat echter waarschijnlijk de geur van houten vaten te zijn: zowel de vergisting als de rijping van deze wijn van laat-geoogste druiven vond plaats op houten vaten van Frans eiken. Botrytis is verder zo goed als onmogelijk in de omstandigheden waar deze druiven groeien: naast de hoogte en de koelte spelen ook de drie winden (tri vento) die in het gebied heersen een belangrijke rol voor de aanplant in de wijngaarden. Een schimmel als botrytis cinerea heeft in die omstandigheden geen kansen zich te ontwikkelen. Ik ga straks nog even snel naar de C1000, kijken of er al wat flesjes in de uitverkoop gaan….

Slurp! 001

Met een ludieke slurpactie werd het boek op Manuscripta aangekondigd: Slurp! Eten, drinken en zelf wijn kopen in Frankrijk van Ilja Gort. Het persbericht waarin het boek werd aangekondigd, ging ook al over slurpen: ‘Nederlander slechte wijnproever’, luidde de kop. Volgens Gort is het droevig gesteld met de smaakbeleving van de Nederlander: we slurpen namelijk te weinig als we wijn drinken. En slurpen is nodig om wijn goed te proeven.
Op zijn website zette hij een enquête op, waarvan de resultaten in datzelfde persbericht gepresenteerd werden.

Bij lezing van het betreffende boek blijkt het echter nauwelijks over slurpen te gaan, maar vooral over ‘vier seizoenen tussen de Franse druiven’. En dat levert een fraai plaatjesboek op, met veel sfeervolle foto’s van het werk in en om Château de la Garde. Tussen de foto’s door levert Ilja op zijn bekende hilarische wijze commentaar. Daarnaast geeft hij her en der nog wat tips voor restaurants die hij door het jaar heen bezocht. In de teksten herkent de oplettende lezer overigens diverse digitale nieuwsbrieven die Gort het afgelopen jaar verstuurde. (Dat wordt keurig in het colofon genoemd.)

Ik heb me in het verleden wel eens afgevraagd waarom er ieder jaar toch weer nieuwe wijnboeken verschijnen. Op een gegeven moment is toch alles al verteld en uitgelegd? Ook dit nieuwe boek van Gort voegt niets toe aan wat er allemaal al over wijn geschreven is. Daarvoor moet je het boek dus niet kopen. Maar als je een leuk boek zoekt om iemand cadeau te geven of als je dol bent op de wijnen en/of boeken van Gort, dan is het heel aardig. Mooi vormgegeven, prachtige foto’s, puntige, grappige teksten en een bescheiden prijs.

Op de rug van Slurp! staat het nummer 001, wat suggereert dat Gort ook nog een 002 enz.. . in de pen heeft zitten. Volgend jaar is er in ieder geval zeker wat te vertellen: Michel Rolland is adviseur van Château de la Garde geworden. Hieronder interviewde ik Gort enige weken terug, voor het blad van zijn Nederlandse importeur De Wijnbeurs. Misschien dat 002 dan ook wel ‘Vier seizoenen in de kelder’ gaat heten. Eerlijk gezegd kijk ik best uit naar dat boek. Dan horen we misschien meer over het experiment waarover we op Foodlog zo lekker hebben gebakkeleid….

Ilja Gort, Slurp! Eten, drinken en zelf wijn kopen in Frankrijk, A.W. Bruna Uitgevers 2009, isbn 978 90 22996751, prijs
€ 14,95
Verkrijgbaar bij boekhandel en Bol.com.

Slurp
Ilja Gort

Kerst 2009

Ik wens alle lezers hele goede Kerstdagen. Geniet van elkaar, de prachtige witte wereld buiten, lekker eten en goede wijn!

Cava bij de oliebollen?

De feestdagen naderen en de boodschappenlijstjes vullen zich met uitheemse ingrediënten en wijnen die de meeste mensen de rest van het jaar niet kopen. Eén zo’n wijn is champagne, door een groot deel van Nederland alleen gedronken in de nacht van 31 december op 1 januari. De Nederlandse wijnhandelaren moeten het wat hun omzet champagne betreft vooral van december hebben. Toch zullen er ook mensen zijn die een ‘alternatief’ voor champagne gaan zoeken, voornamelijk vanwege de prijs. Goede champagne is duur, en allerlei televisieprogramma’s, kranten, wijnschrijvers en websites publiceren lijstjes met ‘alternatieven’ voor deze drank.

Eigenlijk is dat natuurlijk grote onzin. Champagne kan niet vergeleken worden met Prosecco, cava, Sekt, blanquette de limoux of wat dan ook. De enige overeenkomst tussen deze wijnen is dat ze bubbels hebben. Verder zijn er meer verschillen dan overeenkomsten! Een groot verschil is bijvoorbeeld het druivenras waarvan de diverse mousserende wijnen gemaakt zijn. Voor champagne zijn dat chardonnay en/of pinot noir en/of pinot meunier, voor traditionele cava parellada, xarel.lo en macabeo. Voor Sekt wordt gewerkt met onder andere riesling en pinot blanc. Voor Prosecco is bovendien niet alleen het druivenras verschillend, ook de bereidingsmethode is anders: echte Prosecco wordt gemaakt van het druivenras prosecco, en ondergaat een ander vinificatieproces dan champagne. Bij champagne ontstaan de bubbels in de fles, bij Prosecco in een tank. De smaak van al deze verschillende mousserende wijnen is dan ook erg verschillend.

Nou wil het toeval dat Oudejaarsavond precies een van die gelegenheden is dat je wél een alternatieve mousserende wijn kunt kiezen om het feestelijk te maken. Champagne smaakt namelijk helemaal niet bij oliebollen! Dan kun je dus net zo goed iets goedkopers nemen. Maar zelfs die goedkopere bubbels smaken niet echt heel lekker bij de oliebollen. Misschien dat een wat zoetere cava (semi-seco) of een Prosecco nog de beste combinatie zou zijn.

Wij eten die oliebollen thuis alleen bij de koffie of de thee, en om 0.00 uur komen de vishapjes op tafel. (Welke vis, dat wordt nog lastig dit jaar. Paling en zalm staan allebei op de zwarte lijst….)
Bij vishapjes kun je champagne drinken, maar gelukkig smaken andere wijnen ook goed; het hoeft niet eens mousserende wijn te zijn. Een goede keus zou bijvoorbeeld zijn de Yate Cava Brut. Het is precies het soort cava dat ik lekker vind: fris, tikje citrus in de smaak en geur, mousse die niet al te fijn is maar ook niet te grof, met een authentieke uitstraling. Wat ik daarmee bedoel? Daarmee bedoel ik een cava zoals ze ze in Catalonië ook zelf graag drinken. Niet heel erg verfijnd, wel fris, beetje boers. Zo’n cava die heerlijk past bij tapas en allerhande andere hapjes, en je mond telkens weer schoon maakt voor een volgend gerechtje. Met een fles van deze cava erbij kun je rustig vlees, vis en kaas afwisselen: meestal combineert het allemaal prima. (En misschien lukt een hapje oliebol ook nog wel. Yate Cava Brut is verkrijgbaar bij de Wijnbeurs, prijs € 9,45 bij afname van 12 flessen.

TIP: op zoek naar lekkere recepten met cava? CasaCava publiceerde op haar blog onder andere een heerlijk toetje en diverse andere lekkernijen waarin cava verwerkt wordt. Een aanrader.

De wijnkelder van de hertogin

Hoe meer ik lees, hoor en onderzoek, hoe meer ik ervan overtuigd raak: welke wijn je dronk in de middeleeuwen, was sterk afhankelijk van waar je woonde, je status in het leven én je relaties.
Burgers van Utrecht dronken in de vijftiende eeuw, als ze het zich konden veroorloven, vooral wijn van de Rijn. Dit kon vrij direct aangevoerd worden, over de rivier vanuit Keulen. Amsterdamse tijdgenoten daarentegen konden veel makkelijker aan Franse wijn komen, uitgevoerd via La Rochelle en zelfs Bordeaux. Via het Almere en het IJ en de kraan bij de Schreierstoren kwam de vaten Franse wijnen over de Noordzee naar de kelders van de groeiende handelsstad.

Heette je Katharina van Kleef en was je hertogin van Gelre, dronk je ook voornamelijk Rijnwijn. Het oosten van het land was nog sterker op Duitse wijnen gericht dan een stad als Utrecht. Wijnen die van over de Noordzee moesten komen, zoals wijnen uit westelijk Frankrijk en zoete wijnen als malvesye en romanye, uit het Middellandse Zeegebied, trof je in het midden van de vijftiende eeuw aan het hof van Gelre niet of nauwelijks aan. Het was gewoon te ver of te duur om ze naar Nijmegen, Kleef of Lobith te laten komen. In Lobith stond het sterke Tolhuis, waar Katharina graag verbleef. Van de huishouding in onder andere dat Tolhuis zijn diverse rekeningen overgeleverd, de zogenaamde Keukenboeken, waaruit we veel kunnen halen over het eten en het drinken aan het Gelderse hof.

Vrijdagavond 18 december woonde ik in het Museum Het Valkhof in Nijmegen de lezing bij van drs. Els Peters, die vooral vertelde over het eten aan het hof van Katharina. Over wijn was er niet veel nieuws te melden, maar wel een paar leuke wetenswaardigheden. Zo lijkt Katharina wel hypocras te hebben gedronken, de gekruide wijn die in de hogere kringen zeer op prijs werd gesteld. Die hypocras werd echter alleen geschonken in haar privévertrekken, niet aan tafel in de grote zaal. Daar werd Rijnwijn geschonken. Van haar schoonzoon Frederik I van Palts-Simmeren krijg ze eens een partij zoete wijn cadeau. Bovendien komen Lotherse (spelling niet zeker, ik heb het alleen horen uitspreken) wijnen voor in de Keukenboeken. Dit zijn wijnen uit Lotharingen, een gebied waar het Gelderse hof relaties mee had.

De lezing werd gehouden naar aanleiding van de tentoonstellingen in Het Valkhof: de hoofdtentoonstelling over het Getijdeboek van Katharina van Kleef en een bijtentoonstelling over de keuken van Katharina. Het Getijdeboek berust normaal gesproken in The Morgan Liberary & Museum in New York, maar is nu in afzonderlijke perkamenten pagina’s te zien in Nijmegen. Wat het getijdenboek uniek maakt, zijn de illustraties die scênes uit het dagelijks leven van de vijftiende eeuw uitbeelden. Zo is daar de bakker met zijn broden, de keukenknecht bij het spit met kippen, de jager met zijn honden én de wijnkelderbewaarder die een kannetje tapt. Eerlijk gezegd ben ik helemaal verliefd op die afbeelding.

De catalogus Op reis en aan tafel met Katharina van Kleef 1417-1476 meldt nog dat rode wijn bij uitzondering werd gekocht; bovendien werd dat apart vermeld in de boeken. Het zou heel goed kunnen zijn dat rode wijn vooral gebruikt werd om in te koken, zoals ook uit een artikel van Bram van den Hoven van Genderen over de wijnconsumptie een Utrechtse broederschap in de Dom is te concluderen (Jaarboek Oud-Utrecht 2003). Voel je dus vooral in goed gezelschap, als je binnenkort met Kerst weer wat rode wijn bij de rode kool of het stoofvlees mikt!

Geproefd: Montebello Negro Amaro 2008

Ik kan het eigenlijk niet vaak genoeg schrijven: wijn blijft je verbazen. Op een vrijdagavond maakten wij een fles Montebello Negro Amaro 2008 open. We vonden er niet veel aan, weinig interessant. We sloten de fles af en zetten hem weg, om er pas zondag weer naar om te kijken. Tsjonge, wat we toen in ons glas troffen, was wel even wat anders. Na 48 uur openstaan had deze wijn karakter gekregen! Deze donkere, bijna ondoorzichtige wijn uit het uiterste zuiden van Italië rook naar rijpe maar toch frisse pruimen. Hij had veel pit, zelfs wat pepperigs en kruidigs in de mond, met stevige afgeronde tannines, frisse stevige zuren en veel sappig rood fruit, waaronder opnieuw pruimen. Genietend heb ik de rest van de fles samen met Nico opgedronken. Hij combineerde bovendien prima bij de stoofschotel met pompoen en rundvlees van Jamie Oliver (Juul’s favoriete stoofschotel, voor de kenners van Jamie).
De les die we geleerd hebben: niet te snel oordelen, altijd even kijken of de wijn misschien baat kan hebben bij wat zuurstof!

De Montebello Negro Amaro is verkrijgbaar bij de Wijnbeurs, voor € 8,49 per fles als je geen lid bent. Je moet er dan wel 12 tegelijk bestellen.

Meiwijn bij Westerbouwing

Deze prachtige ansichtkaart kreeg ik gisteren digitaal toegezonden van Réne Zanderink, van de Nationale Ark Commissie Slow Food Nederland. Keurige dames drinken rond 1900 bij Westerbouwing een glaasje meiwijn, met uitzicht op de Rijn. Slow Food is aan het onderzoeken of meiwijn in de Ark van de Smaak opgenomen kan worden. Daarvoor zijn in ieder geval twee producenten nodig die nog meiwijn maken. Een producent is waarschijnlijk Schermer Wijnkopers in Hoorn, maar wie weet nog een tweede in Nederland?

Geïnteresseerd in meiwijn? Ik schreef een artikel voor het tijdschrift van de Akademie van Streekgebonden Gastronomie. Op verzoek stuur ik je graag een scan toe!

Filemon Wesselink: Een neus voor wijn

Filemon Wesselink (1979), presentator en programmamaker bij BNN, schreef een boek over wijn: Een neus voor wijn. En ondanks de foutjes die her en der verspreid door het boek staan, is het een leuk boek! Wesselink is wijnliefhebber sinds een aantal jaar en wordt niet gehinderd door een uitgebreide kennis. Hij stort zich vol overgave in de wondere wijnwereld en praat met diverse specialisten op wijngebied. Voor Duitse en Oostenrijkse wijn gaat hij langs bij Regina Meij van Imperial, voor Chili en Argentinië praat hij met wijnschrijver Cees van Casteren en voor informatie over Italië proeft hij samen met Hans Bijvoets van Anfors, om maar een paar van de specialisten te noemen. Hij leert zelf veel van deze gesprekken en laat de lezer bovendien meegenieten. Op deze manier komt de hele wijnwereld aan bod.

Het is wat mij betreft een erg originele aanpak voor een wijnboek. Onderwerpen als wijn proeven en wijnkopen, maar ook bubbels of de wijnen van Zuid-Afrika worden zo op luchtige wijze behandeld. Er is aandacht voor bijna alle belangrijke wijngebieden in de wereld en heel wat wijnen worden geproefd.

Dat er daarbij ook wat bizarre foutjes in het boek slopen, een kniesoor die daar op let. Zo vergeet Wesselink bij het maken van rode wijn de druiven te persen en heet het draadkorfje om de champagnekurk plotseling een macholet in plaats van een muselet. Ook de opmaak van het boek vind ik tamelijk rommelig, en de afbeeldingen zijn nauwelijks functioneel.

Maar gelukkig worden weer lekker veel wijnmysteries ontmaskerd en praktische adviezen gegeven. Het is daarmee een prima boek voor jongere wijndrinkers die het nu wel gehad hebben met de simpele merlots en chardonnay’s uit de supermarkt en wat meer willen leren over wijn.

Filemon Wesselink, Een neus voor wijn. De wondere wijnwereld van Filemon Wesselink, Prometheus 2009, isbn 978 90 4461417 6, prijs € 9,95. Verkrijgbaar bij de boekhandel en via Bol.com.


Neus voor wijn
Filemon Wesselink

Wijnveilingen: Venduhuis van het Noorden

Gisteren was ik op bezoek bij Hester IJff, veilingmeester en eigenaar van het Venduhuis van het Noorden, in Groningen. Vandaag veilt het Venduhuis wijn en port, gisteren was de laatste kijkdag. Hester en ik kenden elkaar van Twitter, en al langer wilde ik eens weten hoe dat nu toegaat in een veilinghuis. Het had zo’n exclusieve sfeer voor mij, een veilinghuis.
Maar eerlijk gezegd bleek er weinig van een exclusieve sfeer. Een gewoon stel aardige mensen ontving mij met een kopje thee, en in dezelfde ruimte waar vanavond de wijnen geveild worden, lagen langs de wanden diverse wijnen in kisten en dozen te wachten op hun kopers. Niks geen poespas of chique omgeving, gewoon een sfeervol oud pand dat toevallig als veilinghuis dient doet.

Veilingen waren voor mij totaal onbekend terrein, maar veilingcatalogi doorbladeren of inzien op internet deed ik wel eens. En ik word er altijd erg hebberig van. Gek is dat: een port die je misschien ook prima bij je wijnhandelaar kunt kopen, maar die je te duur vindt, wordt een begerenswaardig object als hij op een veiling wordt aangeboden. Is het de illusie van schaarste, van exclusiviteit, die door het veilen van een object wordt gecreëerd? Geen idee, maar als kopers al zo gefascineerd zijn door veilingen, hoeveel spannender moet het dan niet zijn regelmatig bij mensen op bezoek te gaan en in voorraadjes wijn te mogen neuzen? Je zal toch maar bij een klant komen en prachtige flessen Latour, Petrus of Cheval Blanc in de kelder aantreffen, uit jaren dat je zelf nog niet geboren was. Of een partijtje Château Musar 1969, in uitstekende conditie, wat Hester onlangs overkwam. Château Musar is een uitzonderlijk goede wijn uit Libanon; de flessen komen nog niet vanavond onder de hamer, maar wel tijdens de volgende veiling.

Hoe komt iemand er zo toe, een veilinghuis in wijn te beginnen? Bij Hester en haar vriend is het gewoon zo gegroeid. Het huis dat ze kochten in Groningen heeft een enorme ruimte op de begane grond, waar vroeger een stripwinkel zat. Hester was thuis in het veilingwezen, haar vriend in de wijn. Na de geboorte van hun dochter wilde Hester weer aan de slag, en ze besloot zich te richten op wijnveilingen. Inmiddels is het eerste jaar voor het Venduhuis van het Noorden achter de rug en wordt vandaag de derde veiling georganiseerd. Venduhuis van het Noorden heeft een vaste kring van kopers, waaronder diverse handelaren, maar ook veel particulieren. De ingebrachte flessen komen van overal: ouderen die naar een kleiner huis of verzorgingsflat moeten verhuizen en de wijnvoorraad niet mee kunnen nemen bijvoorbeeld, of restpartijen van handelaren, flessen uit kelders die na overlijden van de eigenaren ontruimd worden of partijen die bij faillissementen door curatoren van de hand worden gedaan.

Een veilinghuis koopt de wijn niet in: de flessen blijven eigendom van de inbrenger totdat ze door het veilinghuis verkocht zijn. Een groot startkapitaal is dus eigenlijk niet nodig om een veilinghuis te beginnen. Grotere partijen worden vaak bij de inbrenger gelaten tot na de verkoop, zodat de wijnen niet diverse malen vervoerd hoeven te worden. Voor de wijnen die wel naar het Venduhuis komen en daar opgeslagen worden, heeft het pand een prachtige oude kluis, waar de toppers veilig opgeborgen liggen.

De wijnen staan in de veilingcatalogus voor de prijs die de inbrenger er voor krijgt, uiteraard gerelateerd aan geldende marktprijzen. Als koper is het dus wel zaak je van te voren goed te oriënteren. Als koper kun je bij het veilinghuis ook informatie inwinnen over hoe de flessen bewaard zijn, en op kijkdagen kun je je van de inhoud van de flessen vergewissen. Hoe hoger het vloeistofniveau in de fles bijvoorbeeld, hoe meer kans dat de wijn in goede conditie is. Bij een hoog vloeistofniveau heeft de zuurstof minder kans gehad op de wijn in te werken.

Hester en haar vriend oriënteren zich voor hun vraagprijzen onder andere op de prijzen die beroemde veilinghuizen als Christie's en Sotheby’s hanteren. Bij verkoop van de wijn rekent het veilinghuis 22% bovenop de afgehamerde prijs, het zogenaamde opgeld. Wordt een fles dus geveild voor € 100,-, betekent dit dat de koper € 122,- aan het veilinghuis moet betalen.
Onverkochte flessen gaan in principe weer terug naar degene die de flessen heeft ingebracht, of worden in een naverkoop alsnog verkocht.

Naast het bieden in de zaal kun je bij Venduhuis van het Noorden ook bieden via internet. Alle kavels staan op de website beschreven, en je kunt opgeven hoeveel je maximaal wilt bieden. Hester vertelde dat veel biedingen tegenwoordig via internet gaan. Zelf heb ik gisterenavond ook een bod uitgebracht op twee kavels port... Eindigt mijn bod vanavond net zo hoog als het bod van iemand in de zaal, dan wint helaas degene in de zaal. Heb ik een maximum van 100 euro geboden, maar moet Hester bij 60 euro al constateren dat er niemand in de zaal hoger biedt dan 60 euro, zijn die flessen voor 60 euro van mij (plus natuurlijk die 22% opgeld).

Iemand die wijn koopt, wil natuurlijk ook graag proeven. Dat kan vaak, maar volgens de wet is het niet toegestaan de wijnen op dezelfde dag in dezelfde ruimte voorafgaand aan de veiling te laten proeven. Vandaar dat in Groningen gisteren al wat flessen open gingen, waaronder een mooie magnum Saint Chinian 2000. Liever had ik natuurlijk die intrigerende fles 1949 Schwarzer Katz geproefd, of die Beerenauslese uit Rheinhessen van 1979. Maar daar was maar één flesje van, dus die gingen niet open. Dat is dan het spel en het spannende van kopen op een veiling: neem je de gok om zo’n fles uit 1949 te kopen, met de kans dat de wijn niet meer te drinken is, of heb je zoveel kennis en ervaring dat de gok geen gok meer is en je met enig vertrouwen een leuke aankoop kunt doen?

Het bezoekje aan Groningen heeft mij doen beseffen dat veilingen helemaal niet zo’n andere wereld zijn als ik dacht, en het heeft me over een drempel geholpen om toch ook eens een bod te doen. En nu maar hopen dat ik niet verslaafd wordt aan het bieden!

De veiling begint vanavond om 19.00 uur en bieden via internet kan nog tot 16.00 uur vanmiddag.

Chanoeka: latkes met cava

Vandaag wordt het eerste kaarsje voor Chanoeka aangestoken. Het is lang geleden dat ik met het gezin in het Joods Historisch Museum, samen met de rest van het personeel, het aansteken van de kaarsjes in de grote feestkandelaar vierde, Maoz Tsoer zong en soefganiot at in het Museumcafé.
Wat we niet deden, is er wijn bij drinken. Net als bij oliebollen, zal er niet veel bij soefganiot, een soort berliner bollen met jam, smaken. Nou was ik ook niet zo gecharmeerd van de kosjere wijn uit het café, toendertijd...

Wat wijn kosjer maakt, heeft me altijd wel geïntrigeerd. Mireia’s Import en House of Cava houden zich bijvoorbeeld beide bezig met de import van kosjere cava. House of Cava heeft in de grote joodse gemeenschap van Antwerpen zeker een goede klantenkring! Ik las ook Catavino’s verslag van hun bezoek aan Capçanes, een coöperatie in Montsant die kosjere wijn maakt op verzoek van de joodse gemeenschap in Barcelona.

Recent las ik toevallig een ander aardig artikel over kosjere wijn. Een citaat daaruit: ‘People always ask me the question: What makes wine kosher?’ says Joseph Herzog, partner and general manager of Herzog Wine Cellars in southern California, a major producer and importer of kosher wines. ‘I tell people this: Really, wine is kosher. You've just got to keep it kosher. It's crushed grapes fermented. There's nothing non-kosher about it.’
Requirements for keeping wine kosher include not working on the Sabbath, and making sure that, at critical points, the wine is handled only by Sabbath-observant Jews who strictly observe kosher dietary laws.
Ingredients also must be certified by a regulating body. Most of the ingredients that go into wine are no problem, but some animal-based products are ruled out, such as gelatin, sometimes used as a fining agent to assist in filtering the wine.’

Een mooie samenvatting, vanuit mijn niet-joodse standpunt gezien in ieder geval. Grappig genoeg kwam ik dankzij een schrijfopdracht op weer een andere manier op het spoor van kosjere wijnen. Amsterdam blijkt voor de Tweede Wereldoorlog ook vele joodse wijnhandelaren gehad te hebben, waarvan H.B. de Beer wel de belangrijkste was. Maar er waren er meer, waarover helaas erg weinig bekend is. Van een onderzoeker in de archieven van de NIHS bereikte me nog een aardig berichtje, over het inkopen van kosjere wijn vlak na de oorlog.
Op 5 mei 1946 werd in de vergadering van de Permanente Commissie van het Ned. Isr. Kerkgenootschap gesproken over de vraag wat te doen met de 3000 flessen wijn die over waren gebleven van Pesach. Het Opperrabbinaat voor Nederland had namelijk speciaal flessen wijn ‘kosjer le-Pesach’ uit Palestina geïmporteerd en die via de joodse gemeenten over het hele land verspreid. Zo konden gemeenteleden aan de rituele verplichtingen voldoen.

En wat betreft Chanoeka: het eerder genoemde artikel geeft nog wat tips. Hoewel wijn geen grote rol speelt bij dit lichtjesfeest, kan er bij de traditionele gerechten wel van alles gedronken worden. Opvallend genoeg worden er bubbels bij de soefganiot geadviseerd. Waar heb ik dat eerder gehoord? Bij de latkes, de aardappelkoekjes die je bijvoorbeeld met zure room kunt serveren, suggereert dezelfde wijnmaker een Sauvignon blanc of Riesling. Zelf lijkt mij een frisse cava hier nu juist wel lekker bij.... Weten hoe je latkes maakt? Hier vind je een recept.

Afbeelding onder: sluitzegel uit de collectie van het Joods Historisch Museum

Château Bon Baron

Hoog tijd voor de laatste impressies van Megavino! Het voelt een beetje als mosterd na de maaltijd, maar deze ontmoeting moet ik nog even kwijt. Net toen we het idee hadden dat we op deze beurs geen Belgische wijnen zouden tegenkomen, liepen we namelijk tegen de stand van Château Bon Baron aan. Een struise dame schonk met ferme hand haar rode wijnen uit, dus dat moesten we ook even proeven. Het bleek een fraaie pinot noir, met lichte houttonen, fris en soepel. Toen ik wat in aarzelend Frans wilde gaan vragen (Bon Baron, dat lijkt toch Frans, niet?), kreeg ik prompt antwoord in onvervalst Nederlands. Gelegenheid voor een uitgebreid praatje was er niet echt, maar de uitnodiging om een keer in Lustin, in het Waalse deel van de Maasvallei langs te komen, kwam al snel. Dat moet ik volgend jaar serieus eens gaan doen, want een wijngaard in zo’n historisch gebied moet ik natuurlijk bezoeken. Al in de Middeleeuwen werd er ook ten zuiden van Namen wijn gemaakt, en deze oude tradities doen Jeanette en haar familie weer herleven.

Na de Pinot Noir proefden we nog een tweede wijn, Acolon 2007, winnaar van het Concours Mondial de Bruxelles als beste rode Belgische wijn. Zowel mijn metgezel als ik vonden de wijn erg goed, al zijn mijn proefnotities spoorloos. Fruitig en aangenaam, herinner ik me nog. Acolon is een kruising tussen blaufränkisch en dornfelder, ontwikkeld in Duitsland. Van de dornfelder heeft hij in ieder geval de donkere kleur gekregen! De wijn rijpte één jaar op grote houten vaten van Frans eikenhout. De wijnen van Château Bon Baron vallen onder de Belgische herkomstbenaming ‘Côtes de Sambre et Meuse’.
Meer over dit intrigerende domein in Waals België volgt ongetwijfeld te zijner tijd, als mijn kennismaking met de wijnen en het domein wat uitgebreider is geweest.

Maakwijnen en terroirwijnen

Nog niet zo lang geleden woonde ik kort achter elkaar twee heel verschillende proeverijen bij: een masterclass Languedoc en een kennismakingsproeverij bij de Wijnbeurs. In de masterclass stonden terroirwijnen centraal. Over het algemeen wordt daar heel serieus over gedaan. Dit is het echte werk, volgens veel wijnliefhebbers. Bij de Wijnbeurs maakte ik kennis met een heel ander type wijn, wat ik voor het gemak maar maakwijnen heb genoemd. Daarmee bedoel ik: wijnen speciaal afgestemd op de smaak van het publiek, gemaakt om te plezieren. Over het algemeen wordt hier meer op neergekeken. Door die twee proeverijen kort achter elkaar heb ik daar echter wel een andere kijk op gekeken.

Tijdens de masterclass Languedoc, geleid door Ron Andes, werden prachtige wijnen uit Frankrijk's grootste wijngebied gepresenteerd. We proefden die wijnen om hun terroirexpressie, om kennis te maken met de zeer verschillende bodems en het effect daarvan op de wijn. In negen sessies werden telkens drie wijnen aangeboden, vergezeld van een gerecht, klaargemaakt door chefkok Harry Visbeen.
De kwaliteit van de wijnen uit de Languedoc was uitstekend. We dronken wijnen uit Pic Saint Loup, Cabardès, Saint-Chinian, La Clape, Corbières-Boutenac en nog diverse andere. Maar er was eigenlijk geen wijn bij waarvan ik het idee had dat ik die regelmatig zou willen drinken. Er ontbrak gewoon drinkplezier. Veel wijnen waren streng, tannineus of hadden een gerechtje nodig om echt tot hun recht te komen.

Bij de Wijnbeurs proefde ik samen met directeur Franz Lampe, in de lichte en ruime proefkamer, 17 wijnen uit het assortiment. En daar zat heel wat lekkers tussen. Vooral de huiswijnen van de Wijnbeurs, uit de serie La Pauline, bleek ik zeer hoog gewaardeerd te hebben.
Franz vertelde me na het proeven dat een aantal van de wijnen die ik had geproefd, speciaal zijn afgestemd en ontwikkeld op de smaak van de Nederlandse consument. Vindt de klant een boterige, volle en sappige Chardonnay lekker, maar wil hij niet betalen voor zo’n dure witte Bourgogne? Dan kan de klant zo’n wijn krijgen, de Wijnbeurs gaat ernaar op zoek of laat hem samenstellen. Ook voor de rode Bordeaux-liefhebber zijn goedkopere alternatieven beschikbaar. Speciaal voor de Wijnbeurs wordt regelmatig gezocht naar wijnen die de smaak en beleving van bekende wijnen benaderen, maar gekocht kunnen worden tegen een prijs die de gemiddelde Nederlander nou eenmaal voor wijn wil betalen. Toevallig komen veel van deze look-a-likes ook uit de Languedoc, net als de hierboven genoemde ‘terroirwijnen’.

Bij zo’n ‘maakwijn’ is dus geen sprake van terroirexpressie, maar alleen van drinkplezier! En ik ging na de proeverij bij de Wijnbeurs naar huis met het idee dat het helemaal niet vervelend zou zijn om alleen nog maar wijnen van de Wijnbeurs te mogen drinken. (Naast deze ‘maakwijnen’ heeft de Wijnbeurs ook ‘terroirwijnen’ in het assortiment, trouwens.)

Wat ik hiermee wil zeggen: ‘maakwijnen’ hoeven niet slechter te zijn dan ‘terroirwijnen’, en ‘terroirwijnen’ zijn niet in noodzakelijkerwijs beter dan wijnen die speciaal samengesteld zijn naar de smaak en de voorkeuren van de consument. Beide hebben een plaats in de oneindige wijnwereld, voor beide is een markt. Het is goed daar af en toe weer op gewezen te worden.

Superwijngids meer in trek dan Wijnalmanak

Dat is dus duidelijk: de Superwijngids van Nicolaas Klei is meer in trek dan de Wijnalmanak van Harold Hamersma. Tenminste, onder de lezers van Wijnkronieken. Afgelopen anderhalve maand hield ik een enquête op Wijnkronieken, en de uitslagen zijn heel duidelijk. 44% van de stemmen ging naar Klei’s wijnaankoopbijbeltje, slechts 20% naar de almanakken van Hamersma. Opvallend is dat een kwart het zonder aankoopgids doet.
Ook bij de wensen voor Sinterklaas voerde Klei de boventoon: 13% hoopte op de Superwijngids, 9% zag wel graag een Wijnalmanak in zijn of haar schoen. In totaal brachten 43 mensen hun stem uit.

Waarom die voorkeur voor Klei’s Superwijngids? Ik kan er alleen naar raden, want helaas bood mijn enquête geen ruimte ook die vraag te stellen. Misschien dat de voorkeur verklaard kan worden uit het feit Klei álle wijnen uit een grote verscheidenheid aan populaire aankoopkanalen bespreekt, zowel goede als slechte. Hamersma geeft alleen de wijnen die hij lekker vindt. Maar misschien zijn er andere redenen? Ik hoor ze graag.

Wijnkronieken.tekst en redactie

Wijnkronieken.tekst en redactie is al weer bijna twee maanden oud en de zaken gaan goed! Voor wie het even gemist heeft: sinds begin oktober ben ik zelfstandig ondernemer, zzp-er! Wijnkronieken is niet alleen een blog meer. Er is nu ook Wijnkronieken.tekst en redactie, een tekst- en redactiebureau gespecialiseerd in teksten over wijn. Naast mijn dagelijkse bijdragen aan By the Grape - ik verzorg de Nieuwsrubriek - schrijf ik voor diverse wijnhandels en -importeurs. Ik lever bijvoorbeeld bijdragen voor nieuwsbrieven en websites en schrijf persmateriaal.

Daarnaast ben ik gespecialiseerd in historisch onderzoek naar wijn en wijnhandels, geef ik lezingen en begeleid ik proeverijen.

Vanmiddag maakte ik een tekst voor een flyer. Uiteraard plaats ik die tekst ook hier, goed voor de vindbaarheid via Google ;-)

Ken je de problemen?

• Je website vullen en onderhouden kost veel tijd.
• Aan een Nieuwsbrief schrijven en versturen kom je al helemaal niet toe.
• Een goed persbericht schrijven is telkens weer een opgave.

Wel eens gedacht aan:

• uitbesteden van deze klussen?
• iemand ervoor inhuren?
• iemand met verstand van wijn én van tekstschrijven?

Dan kan! Wijnkronieken.tekst en redactie kan het allemaal voor je verzorgen.

• Redactie van de teksten op je bestaande website.
• Inhoud leveren voor nieuwe onderdelen van je site.
• Teksten schrijven voor je Nieuwsbrief, zowel voor papieren als voor digitale versies.

Neem contact op, ik bespreek graag de mogelijkheden.

Andere activiteiten

• historisch onderzoek naar wijnhandel in Nederland;
• lezingen mét proeverij over wijn in heden en verleden;
• begeleiding van proeverijen.

Tasmaanse Sauvignon Blanc

Megavino is alweer anderhalve maand geleden, maar er zitten nog wat foto’s van wijnen en bedrijven in mijn archief waar ik iets over wil schrijven. Zoals deze fraaie fles Sauvignon Blanc van Ninth Island, een wijn uit Tasmanië. Ik kwam naar de stand om een Riesling uit Tasmanië te proeven, maar die maakte niet zo’n indruk op me. Charles van Havre, international sales manager van Kreglinger Wine Estates, eigenaar van Ninth Island, raadde me vervolgens de Sauvignon Blanc aan, waar ik wel heel blij van werd. De wijn was heerlijk fris en fruitig, een geweldige kruising tussen nieuwwereldse en klassiek Franse Sauvignon Blanc. Jammer dat hij (nog?) niet in Nederland verkrijgbaar is.

Het label Ninth Island is eigendom van Kreglinger Wine Estates, een Belgische firma. Kreglinger werd opgericht in 1797 door de broer George en Christian Kreglinger. Het familiebedrijf heeft nummer 1 als registratienummer in het Handelsregister van Antwerpen! President van de Raad van Bestuur is ZKH Aartshertog Christian van Oostenrijk. Gehandeld werd en wordt vooral in wol en huiden, maar ook in allerhande andere producten. In 1893 breidde het bedrijf uit naar Australië, natuurlijk in verband met de grote mogelijkheden voor schapenteelt.

Kreglinger Wine Estates dateert van het eind van de 20ste eeuw, toen zowel in South Australia als in Tasmanië wijngaarden werden aangekocht. Kreglinger is inmiddels wereldwijd bekend met onder andere uitstekende mousserende wijnen.
In Tasmanië bezit Kreglinger wijngaarden in de Tamar Valley en de Pipers River Region (klik op het kaartje voor een vergroting). Tasmanië ligt rond de 41ste en 43ste breedtegraad en heeft dezelfde klimatologische omstandigheden als bijvoorbeeld noordelijk Californië, Oregon, Zuid-Frankrijk en Noord-Italië: veel zon en milde rijpingscondities.
De wijngaarden in de Tamar Valley, Ninth Island Vineyard, werden aangekocht in 1993. Ze liggen prachtig op de oevers van de Tamar River. De regio is iets warmer dan Pipers River en wordt niet geplaagd door vorst. Er wordt vooral pinot noir, chardonnay en sauvignon blanc verbouwd.

Lekkere Beaujolais Nouveau

Beaujolais Nouveau kan wel lekker zijn! Harold Hamersma was er ook al achter, las ik onlangs, en dit weekend ervoer ik het zelf weer eens. Twee proefflessen, afkomstig van importeur VinBeau, stonden op tafel en vroegen om kennismaking. Het toeval wil dat Onno Kleyn nét een salade Beaujolaise had aangeraden bij de Nouveau, een salade die wij thuis kennen in een variant van Jamie Oliver en waar we dol op zijn. In het verleden dronken we er lekker wit als Welschriesling uit Oostenrijk bij, maar Beaujolais leek ons ook een prima combinatie. Even ter verduidelijking: in de salade gaan een frisse slasoort, uitgebakken spek of bacon, gepocheerd of zachtgekookt ei en in olijfolie gebakken brood. Voeg daar een zure dressing en wat geraspte parmezaanse kaas aan toe, en je hebt een lastig recept voor bij de wijn.

Meras en Jambon
Maar ons beide Beaujolaisjes deden het prima. Uiteraard hadden we de flessen gekoeld door ze een uurtje of wat in de schuur te zetten.
De beste combinatie was met de wijn van Gilbert Meras, Beaujolais-Villages Nouveau 2009. De kleur was prachtig Beaujolais-paars, met een intense donkere kern. De geur fris en zurig, de smaak sappig en vol, met veel aardbei, frisse zuren en een tikje tannine, waarschijnlijk steeltjes en pitjes die meegeperst zijn (zie verderop). Uiteraard waren de bekende geurtjes van lijm en peerdrops te ontdekken, maar niet storend. (Ik moet toch eens echte peerdrops gaan kopen, om te vergelijken…)
De tweede wijn, van Marc Jambon, eveneens een Beaujolais-Villages Nouveau 2009, was wat roder van kleur, rook wat voller, meer naar pruimen en iets naar bananenschuim. Ook hier was de smaak sappig fris zuur, maar met een net iets voller mondgevoel. Bij de salade leek deze wijn ietsje vlakker te worden, maar niet heel veel.

Beide flessen Beaujolais Nouveau bevielen al met al uitstekend, en hebben mijn waardering van dit type wijn weer een stuk opgekrikt. Als alle producenten van Nouveau dit niveau halen, zou er veel minder te klagen zijn. Maar waarschijnlijk is de wijn dit jaar ook wel geholpen door de uitstekende weersomstandigheden, die heel mooi rijp fruit hebben opgeleverd.

Maceration carbonique
Voor Beaujolais Nouveau weken de hele trossen, met steeltjes en al, ongeveer vier dagen in een grote gesloten cuve. Door het gewicht van de massa druiven ontstaat in de druiven een gisting, waarbij allerlei stoffen vrijkomen én ongeveer 2% alcohol gevormd wordt. Het zijn vooral die stoffen die vrijkomen ín de hele druif die voor de typische geurtjes van een Beaujolais Nouveau verantwoordelijk zijn. (Alhoewel ook toegevoegde gisten in slechte Nouveau een rol kunnen spelen.)
Tevens komt koolzuurgas vrij, dat boven de massa een deken vormt en de bovenste lagen druiven beschermd tegen oxidatie en verzuring. Al snel ook barsten de onderste druiven door het gewicht van de massa open, en begint het sap daarvan te gisten. Na ongeveer vier dagen wordt dit gistende sap afgetapt, de massa geperst en wordt het sap dat daarbij vrijkomt bij de reeds ontstane wijn gevoegd. Vervolgens wordt de alcoholische gisting afgemaakt, onmiddellijk gevolgd door de malolactische gisting. Na een week of zes in de cuve wordt de wijn vervolgens gebotteld. Deze vinificatiemethode wordt ‘maceration carbonique’ genoemd: inweking onder koolzuurgas. Eén advies: ga niet op internet zoeken naar verdere uitleg, daar wordt een boel onzin vertelt, zelfs op Wikipedia. Ik haalde mijn informatie uit The Art and Science of Wine, van Hugh Johnson en James Halliday. En net zoals dat met alles gaat: op bovenstaande basisbeschrijving bestaan veel uitzonderingen, verfijningen etc….

Beide Beaujolais Nouveau zijn voor € 6,45 te bestellen bij VinBeau.

Last minute Sint-tip: Van Druif tot Dronk

Als je even niet oplet, komen er weer diverse leuke wijnboeken bij. Kort na elkaar vielen hier Van Druif tot Dronk van Nicolaas Klei en Spugen of slikken van Filemon Wesselink in de bus. Beide zijn uiterst leesbare boeken, gericht op de beginnende wijnliefhebber. Vandaag aandacht voor Van Druif tot Dronk, volgende week Spugen of Slikken.

In zijn nieuwste werkje (handzaam formaat, 157 pagina’s, past in de schoen) gaat Klei op zijn eigen humoristische wijze in op hete thema’s als Wijn kopen, Wijn maken, De taal van het etiket, Wijn en fles, Wijn openen, Wijn koelen, decanteren en schenken, Wijn en het glas, Wijn proeven, Wijn bewaren – of niet, Wijn in het eten en in de eters, Wijn en gezondheid.

Eigenlijk is het een soort Alles Wat Je Altijd Al Had Willen Weten Over Wijn. Mythes worden ontzenuwd en wijnsnobisme onderuit gehaald. Het is bovendien een boek dat lekker wegleest. Tussen het roeren in de pan en het nemen van een slok wijn door las ik staande aan de aanrecht diverse hoofdstukjes, die nooit meer dan twee pagina’s beslaan.
Aan het eind van het boek worden bovendien nog wat tips gegeven over andere wijnboeken, dvd’s, wijnwinkels, tijdschriften etc….

Dus heb je je zwager getrokken met de Sint, weet je niets te geven en houdt hij wel een beetje van wijn: haal dan met een gerust hart dit boekje, het is naar mijn idee altijd goed!

Nicolaas Klei, Van Druif tot Dronk. Een ABC voor de wijnliefhebber, Podium, isbn 978 90 5759269 0, prijs € 10,00, verkrijgbaar bij boekhandel en via Bol.com

Van druif tot dronk
Nicolaas Klei