Verschenen: zesde editie van de Wijnatlas

Tijdens de voorbereidingen voor mijn vorige vinologententamen over de wijnen van de Nieuwe Wereld - waarvoor ik overigens met vlag en wimpel ben geslaagd - heb ik me suf gezocht naar een goede kaart van de Argentijnse wijngebieden. Uit ons lesboek werd ik totaal niets wijzer; volgens dat boek lag de Valle de Uco zowel ten zuiden van de stad Mendoza als in Oost-Mendoza.... Als ik toen de zesde editie van de Wijnatlas had gehad, had ik me die urendurende speurtocht kunnen besparen. Op pagina 331 tref je daar namelijk precies aan wat ik zocht: een gedetailleerde, goed verzorgde kaart van de belangrijkste wijngebieden van Argentinië.

Zelf had ik tot voor kort nog de vierde editie van dit inmiddels voor iedere wijnliefhebber verplichte naslagwerk. Daarin staat op pagina 295 alleen een klein kaartje van de wijngebieden aan beide zijden van de Andes. Argentinië wordt er als wijnland niet apart genoemd. De vierde editie is van 1994; de vijfde verscheen twee dagen na 11/9 in 2001.
Dit kleine voorbeeld geeft al een beetje aan waarom je van zo'n enorme pil als de Wijnatlas af en toe een nieuwe versie moet aanschaffen: er is de afgelopen decennia enorm veel veranderd in de wijnwereld en er zal de komende jaren nog veel meer gaan veranderen. Niet alleen komen er nog steeds nieuwe wijnlanden bij - inmiddels is bijvoorbeeld ook China opgenomen, mét een fraaie kaart van de wijnbedrijven rondom Beijing - maar in oude gebieden wil het wijnlandschap ook nog wel eens veranderen. Dit kan zijn door veranderingen van eigenaar, door nieuwe aanplant etc....

Net als bij de vijfde editie van het standaardwerk kreeg Hugh Johnson bij deze zesde editie gezelschap van Jancis Robinson als auteur. Als ik de voorwoorden goed lees, is Robinson inmiddels eigenlijk degene die de teksten - oorspronkelijk van Johnson - naloopt en redigeert, terwijl Johnson de eindredactie bewaakt. Samen hebben deze gerenommeerde Britse wijnauteurs weer een fantastisch werk afgeleverd. Het is een genot een avond door te brengen met het boek op schoot. De 400 pagina's van het lijvige werk staan vol bijzondere en mooie afbeeldingen, nieuwe wetenswaardigheden en natuurlijk de reeds geprezen en onmisbare kaarten, waar het uiteindelijk om draait in een atlas. Ik las het stukje over vinificatie, en er werden me dingen duidelijk die me eerder nog niet helemaal helder waren. Ik las met stijgende verbazing het stukje over Tsjechië, Slowakije en Slovenië en werd nieuwsgierig naar de wijnen uit dit gebied ... en zo kan ik wel door blijven gaan.

Ik kan sowieso nog uren doorgaan met voorbeelden te noemen waarom je dit boek zou moeten aanschaffen. Maar uiteindelijk komt het allemaal op hetzelfde neer: de Wijnatlas van Hugh Johnson en Jancis Robinson mag in de boekenkast van een wijnliefhebber niet ontbreken. Schaf vooral deze nieuwe, zesde, editie aan, waarin weer meer fraaie kaarten staan dan in de vorige. Voor je begrip van een wijnregio is zo'n kaart een absolute must. Ik heb gezegd!

Hugh Johnson en Jancis Robinson, Wijnatlas, Het Spectrum,
ISBN 978 90 7120686 3, prijs € 79,95

Mitra in de wijk

De Gall&Gall in mijn wijk is vervangen door een Mitra. Geen idee waarom, maar jammer vind ik het wel. Gall&Gall had een aardige collectie port bijvoorbeeld. Bij de Mitra vond ik de ports afgelopen woensdag niet heel bijzonder. Bij Gall&Gall kende ik bovendien wat wijnen waar ik in nood, als de voorraad thuis niet toereikend was, op terug kon vallen. Clos de Paulilles bijvoorbeeld, altijd goed voor een fris glas rosé of een stevige rode wijn.

Bij de Mitra zag ik gelukkig ook een paar bekende namen: Cono Sur (Chili) en Raimat (Spanje), om er maar eens twee te noemen. Vooral met de laatste ben ik blij. Nog onlangs kreeg ik een fles Tempranillo T 2004 van Raimat cadeau, die zeer goed smaakte bij de gegrilde kip van de barbecue in pittige marinade. Aanvulling kan ik nu dus in de wijk halen; toch weer mooi meegenomen....

Om verder met het assortiment kennis te maken, nam ik het relatiemagazine van de Mitra maar even mee. Ik kwam er Cuno van ’t Hoff tegen, voorheen collega-blogger, inmiddels wijnschrijver en druk bezig zijn eigen nieuwe boek te promoten (verschijnt half november). Hij schreef over de Argentijnse wijnen van het huis Callia, wijnen die we bijna twee jaar geleden al eens bespraken bij Wine Blogging Wednesday. Diverse wijnen uit Italië worden besproken, in een aardig noord-zuidartikel; we lezen over de wijnvoorkeuren van Mariëlle Bastiaansen en verder vrij veel over (bijzonder) bier, waar ik ook niet vies van ben. Een aardig blad, eigenlijk wel, maar wat veel aandacht voor BN-ers met een glas in hun hand!

Vooralsnog kan ik nog niet beoordelen of de wijk er wat wijn betreft op voor- of achteruit is gegaan. Ik zal de komende maanden af en toe eens een flesje gaan uitproberen en misschien kondig ik dat nog wel van te voren aan ook. Kunnen jullie meeproeven, een soort hernieuwde WBW maar dan anders.... Wordt vervolgd.

Nederland in zevende editie Wijnatlas?

Aan de vooravond van de Nationale Wijnweek (29 september – 5 oktober) publiceert het CBS interessante cijfers. Het aantal wijnboeren in Nederland neemt namelijk snel toe. Zo te lezen is Nederland een echt wijnland aan het worden. In 2007 verbouwden 68 bedrijven wijn, meer dan tweemaal zo veel als in 2003. Vooral in Gelderland is het aantal wijnboeren fors toegenomen. Inmiddels ligt een kwart van alle wijnbedrijven in Gelderland. Limburg volgt met 21 procent.
Het areaal wijndruiven is toegenomen van 36 ha in 2003 tot 105 ha in 2007. De grootste toename vond plaats in Gelderland (24 ha erbij) en Overijssel (18 ha). Ook in Limburg (7 ha) en Zeeland (5 ha) is de oppervlakte landbouwgrond voor de wijnteelt sinds 2003 toegenomen.

In de zesde editie van de grote Wijnatlas van Hugh Johnson en Jancis Robinson wordt Nederland niet genoemd. Alleen de wijngaarden van België zijn op een heel klein kaartje van de wijnzônes in de wereld te zien. Wel wordt in de Inleiding gemeld dat de wijnwereld zo hard veranderd is de afgelopen zes jaar, dat de noordelijkste gebieden van Duitsland steeds consistentere en betere wijn leveren. Als reden wordt de klimaatverandering genoemd.

Als ik het bovenstaande lees, gecombineerd met de lovende berichten over de recente Nederlandse wijnkeuring, waar steeds meer Nederlandse wijnen in de prijzen vallen en goede recensies krijgen, zou het wel eens kunnen zijn dat Nederland wél in de zevende editie van de Wijnatlas komt te staan. Mark my words....

(De Wijnatlas verscheen dit jaar in een zesde, weer aanzienlijk bijgewerkte én dikkere, editie. Het Spectrum publiceerde onlangs een Nederlandse vertaling, waarvan binnenkort de recensie zal volgen.)

Foto: Molen en wijngaard in Gelderland, Wijngoed Montferland

Gekookte wijn

Tijdens mijn vakantie in het zuiden van Frankrijk kocht ik een fraai boek: La table médiévale des Catalans van Eliane Thibaut-Comelade. Een serieus werk, met een beperkt aantal mooie illustraties, een historische inleiding over het middeleeuwse Catalonië, besprekingen van diverse middeleeuwse traktaten over koken en eten, een uitwerking van allerhande gebruikte ingrediënten, een typering van de keuken van Catalonië én - gelukkig ook - diverse recepten.
Opvallend aan die recepten is de indeling. Die is niet in voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht, zoals we tegenwoordig hanteren, maar naar smaak van het gerecht: zachtzuur, gesuikerd, gezouten, gezouten en gesuikerd! En er is ook een afdeling dranken, met diverse recepten om wijn te maken. Zo is er een recept voor 'hipocras', voor 'piment' en voor 'vi de taronja d'Arnau de Vilanova'. De intrigerendste vind ik de piment, maar daar moet ik nog wat dingen over uitzoeken. Heel leuk is ook de vin d'orange (vi de taronja) van Arnau de Vilanova, dat wat receptuur betreft nauwelijks afwijkt van het recept dat Lucette Faber eens op Foodlog gaf, en dat ik sindsdien regelmatig heb gemaakt. Haar recept kwam toen uit een 19e-eeuws Provencaals kookboek.

Voor vandaag geef ik een recept van 'vi cuit': gekookte wijn. Het recept is vooral bedoeld om verzuurde wijn weer drinkbaar te maken. Zou het ook helpen voor goedkope supermarktplonk?

Vi cuit

1 pijpje kaneel, 12 korrels zwarte peper, een bosje verse tijm en rozemarijn, de schil van een bittere sinaasappel, 2 eetlepels berghoning, 2 gedroogde vijgen, 12 rozijnen, 6 gedroogde abrikozen en 2 gedroogde pruimen

Breng 1 liter rode wijn aan de kook. Haal de pan van het vuur en meng er alle ingrediënten door. Laat gedurende 7 tot 8 uur inweken. Giet de wijn vervolgens door een zeef en serveer gekoeld.

Eliane Thibaut-Comelade, La table médiévale des Catalans, Montpellier, Les Presses du Languedoc, 2001

Wijnkronieken en de toekomst

Wijnkronieken is nu al weer zo’n vijf jaar in de lucht. Naast schrijven voor Wijnkronieken heb ik inmiddels ook andere wijnschrijf-activiteiten ontplooid, die zo af en toe doorschemeren, voor de oplettende lezer. De laatste dagen ben ik ook stevig aan het nadenken over de toekomst van Wijnkronieken. Hoe lang ga ik nog door met het beschrijven van de zoveelste proeverij, de zoveelste fraaie wijn die ik zelf geïmporteerd heb, als toch 95% van de Nederlanders hun wijn klakkeloos bij de supermarkt koopt? Voor wie schrijf ik nu eigenlijk? Een vormgever is op dit moment bezig een echt logo voor Wijnkronieken te ontwerpen, dus doorgaan wil ik eigenlijk wel. Afgeleid van dat logo hoop ik een logo en een webpagina voor mijn andere wijnschrijfactiviteiten te laten maken.
Maar altijd is daar die twijfel: zal ik juist meer gaan schrijven over wijngeschiedenis, waar mijn passie ligt, maar waar slechts een heel selecte groep in geïnteresseerd is? Of zal ik toch eens vaker een supermarktwijn onder de loep nemen?

Wat doe ik dan eigenlijk nog meer? Allereerst is daar natuurlijk Herberg De Ketel en de Kurk, mijn samenwerkingsproject met Ariane. Recent is de Herberg verhuisd van Wordpress naar Blogger. We hebben een half jaartje stil gelegen, maar inmiddels is iedereen weer van harte welkom voor lekkere recepten, heerlijke wijnen en gezellige verhalen over eten en drinken. Maar ook daar geldt: er zijn al zo ontzettend veel eet-, en kookblogs. Voegen we eigenlijk nog wat toe?

Daarnaast heb ik natuurlijk mijn artikelen over wijn in het verleden geschreven: over de geschiedenis van de Utrechtse wijnhandel Van Wageningen en de Lange en over de wijnhandel in middeleeuws Utrecht. Dat laatste artikel moet ooit nog eens leiden tot een proefschrift, hoop ik! En met vriendin Ank zijn er nog andere boekplannen, maar waar haal ik de tijd vandaag....

Voor wijnhandelaren schrijf ik op incidentele basis teksten. Bijvoorbeeld voor de website van WerkhovenHelming Wijnkopers. Roel Helming en Edwin Werkhoven hadden het frame van hun website al geruime tijd klaarstaan, maar kwamen er niet toe de wijnen te beschrijven en producentenprofielen te maken. Dat heb ik de afgelopen maanden voor ze gedaan. Dit soort activiteiten wil ik eigenlijk nog wat uitbouwen.... (pure copywriting dus).

En last but zeker not least moet je de komende Perswijn maar in de gaten houden. Als alles goed gaat, tref je er in de rubriek Ter plaatse mijn beschrijving van Celler Espelt, in de Noord-Spaanse Empordá. Maar kun je copywriting combineren met schrijven voor wijnbladen? De recente discussie op Foodlog, naar aanleiding van een case die Onno Kleyn over zichzelf presenteerde op een symposium 'Wij en de commercie', bestemd voor culinair journalisten, doet mij daar weer ernstig over nadenken...

Gisteren gedronken .... Martinelli Zinfandel 2005

Gedronken: Zinfandel Guiseppe & Luisa 2005 van Martinelli, Russian River Valley.
Gekocht: op domein, in Californië, in 2007.
Prijs: was niet goedkoop, circa $ 40 denk ik.
Proefnotitie: overrijpe frambozen en aardbeien op sap, met een flinke dosis vanille van het nieuwe hout. Alcohol zeer hoog, 16,9% bleek uiteindelijk. Bittertje in de afdronk, weinig zuren. Een echte 'nieuwewereldwijn'.
Eten erbij: de 'Andy the Gasfitter'-stoofpot van Jamie Oliver, met rundvlees, knolselderij, aardappel, wortel, kikkererwten, gepelde tomaten, rozemarijn en nog wat smaakmakers.
Hoe smaakte het: een zware wijn, die met veel water erbij en in kleine hoeveelheden tegelijk wel te drinken was. Goed gemaakt, veel fruit, maar bij het eten toch vermoeiend. Eerlijk gezegd vond ik hem lekkerder als aperitief (in plaats van een glas port), dan als begeleider van de maaltijd. Dit soort wijnen heeft mijns inziens niet de toekomst!
Waarom nu geopend: onder andere om mij te testen of ik deze wijn zou herkennen; er moet geoefend worden voor het proefexamen!! Ik dacht eerst in de richting van een Italiaanse wijn, maar wist uiteindelijk de Zinfandel toch te benoemen....

Foto: Martinelli Winery in de Russian River Valley, Californië

Huiswijn als visitekaartje

Een tijd geleden is er op een bekend Nederlands weblog over eten een discussie gevoerd over de criteria die lezers van dat weblog hanteren om een restaurant te beoordelen. Er werd van alles genoemd: goed water op tafel (liefst kosteloos), goed brood, snelle en attente bediening, goede wijnkaart en natuurlijk ook allerlei zaken die met het eten te maken hadden.
Voor liefhebbers van goede wijn is de wijnkaart vanzelfsprekend een belangrijke graadmeter. Meestal maken we een eigen keuze uit de wijnkaart, zodat we dat onderdeel van de avond in eigen hand hebben – binnen de mogelijkheden van de wijnkaart natuurlijk. Wat je echter niet in de hand hebt, is de huiswijn. En vaker dan wij prettig vinden, is de huiswijn matig. Maar er zijn ook uitzonderingen!
Ruim een week geleden waren we uitgenodigd voor een etentje in een restaurant in Utrecht dat we nog niet kenden: De Artisjok. En daar werden we verrast door een mooie witte huiswijn: een bordeaux-achtige, om precies te zijn Premières Cotes de Blaye, van het Château Haut-Grelot. Uit 2007, jong en fris, gemaakt van (niet verrassend, maar voor de volledigheid) sauvignon- en semillondruiven.
Deze wijn was een aangename verrassing als huiswijn, en wij waren dus al meteen goed in de stemming, onder het motto 'een goed begin is het halve werk'. Later bleek de Haut-Grelot ook een prima begeleider bij enkele voorgerechten en een hoofdgerecht met vis.
Omdat het eten ook goed in de smaak viel, houden we De Artisjok in gedachten voor een volgend etentje. En de witte Château Haut-Grelot 2007 willen we hier dus onder de aandacht brengen.
Château Haut-Grelot heeft 58 hectare wijngaard, waar met de hand wordt geoogst, en maakt naast deze smakelijke witte wijn ook enkele rode wijnen en een rosé.

Witte Spätburgunder

Op mijn bureau staat al enige tijd de lege fles van een Spätburgunder Blanc de Noir van Burgemeister Willi Schweinhardt, een wijnproducent in de Duitse wijnstreek Nahe. Letterlijk vertaald betekent Blanc de Noir: witte van rood. Voor de bereiding van de witte wijn zijn blauwe druiven, druiven met een gekleurde schil, gebruikt. Vooral in Duitsland zie je wijnen met de aanduiding Blanc de Noir steeds meer.

Ik kocht de fles bij de Dordtse wijnhandel Rood, wit en rosé, zomaar, in een opwelling. Hij beviel uitstekend, en natuurlijk wilde ik er iets over schrijven. Maar dan zou ik ook willen schrijven waarom er eigenlijk op die manier wijn gemaakt wordt, zo afwijkend van ‘normale’ bereiding van Spätburgunder-druiven. (Spätburgunder is synoniem met pinot noir.) En dat vergde wat uitzoekwerk; eerst gaan we daarom even in op die ‘normale’ bereiding.

Het sap van 98% van alle druiven is namelijk wit-gelig. Toch kennen we ook rode wijn en rosé. Dat komt omdat bij rode wijn en rosé de schillen van blauwe, rode, paarse of bijna zwarte druiven mee-weken in het sap. Die schillen geven een kleurstof (anthocyaan) af, die ervoor zorgt dat de wijn (donker)rood gekleurd raakt. Over het algemeen worden druiven met blauwe schillen dan ook gebruikt voor rode wijn. Maar zoals dat gaat: er zijn uitzonderingen. In champagne bijvoorbeeld, kan pinot noir en pinot meunier gebruikt worden, ook voor gewone witte champagne. Beide hebben een rode of rossige schil. Uiteraard wordt er dus bij de bereiding van de basiswijnen voor champagne voor gezorgd dat de schillen niet of nauwelijks in contact komen met het sap – anders zou de wijn alsnog gaan kleuren.

Een deel van het antwoord dat ik zocht – waarom kiest een producent ervoor een Blanc de Noir te maken? - vond ik bij collageblog Wijnerij: Blanc de Noir uit de Ahr is een cultwijn geworden sinds Werner Meyer-Näkel er eentje op de markt bracht. Meyer-Näkel deed dit ongetwijfeld uit de drang tot experimenteren en tot nieuwsgierigheid naar de resultaten.

In een mailtje vroeg ik er ook Axel Schweinhardt naar, de maker van de fles op mijn bureau: waarom hij nu een Blanc de Noir op de markt bracht. En hij antwoordde me als volgt: “Een zwaartepunt in onze wijnproductie zijn naast riesling de witte ‘Burgundertrauben’, zoals de Grauburgunder (pinot gris), Weißburgunder (pinot blanc) en chardonnay. Al deze druivensoorten zijn genetisch verwant aan elkaar. Een verdere variant is de blauwe Spätburgunder (pinot noir), die prachtige witte wijnen (blanc de noir)kunnen leveren en daarmee een verrijking van ons wijnassortiment betekenen.”

Wijnen van alleen het sap van pinot noir leveren dus andere wijnen dan die waarin ook de schillen van de druif mee mogen weken, concludeer ik hieruit. Nu zou ik graag eens al die wijnen op een rijtje gaan zetten: alle wijnen van de ‘Burgunder’-familie, en dan natuurlijk vooral een witte Spätburgunder naast een rode. Nog mooier zou het zijn, al die wijnen van één producent te nemen. Een idee om eens aan de proefgroep voor te stellen!

De Blanc de Noir van Schweinhardt deed mij overigens in de neus denken aan een Riesling, met kruidige tonen, heel vol en rijk. In de mond leek het meer op een volle Pinot Gris of Pinot Blanc uit de Elzas. In ieder geval totaal anders dan je van een Spätburgunder zou verwachten. Maar ja, ik kende tot nu toe dan ook (bijna) alleen de rode wijnen van deze druif!

Spanje-proeverij Vinites: een impressie

Importeurs van wijnen nodigen hun klanten over het algemeen één of meerdere keren per jaar uit voor een grote assortimentsproeverij. Soms hebben deze proeverijen thema’s, zoals een land of een seizoen, soms ook staan gewoon alle geïmporteerde wijnen op tafel. De proeverijen zijn gericht ofwel op de particuliere klant, ofwel op het vakpubliek: wijnhandelaren, restaurateurs, sommeliers, pers. Combinaties komen natuurlijk ook voor. Maar altijd is het doel: verkoop!

Om een wijn goed te kunnen beoordelen is een zekere vorm van rust nodig: rust om de ruiken, te proeven, te schrijven. Hoe kun je anders bepalen of een wijn geschikt is voor jouw restaurant of jouw klantenkring? Sommige wijnen moet je ook zeker proeven in combinatie met een hapje eten, aangezien wijnen de neiging hebben zich bij eten net even anders te gedragen dan zomaar, op het terras.

In sommige opzichten was de Spanje-proeverij die Vinites 8 september in het Bergpaviljoen te Amersfoort organiseerde erg geslaagd, in andere opzichten weer wat minder. Maar in dat ‘minder’ verschilde de proeverij ook weer niet van andere grote proeverijen...
Om met de positieve kanten te beginnen: de presentatie van een aantal wijnen bij diverse smakelijke amuses was zowel leerzaam als nuttig. Ieder half uur presenteerde de Spaanse topsommelier Roger Viusa een producent en zijn wijn. Die producent werd door Viusa kort geïnterviewd, waardoor je snel een aantal zaken over de wijn te weten kon komen. De combinatie met het hapjes zorgde voor inzicht in de gastronomische inzetbaarheid.
Aan de minkant vraag ik me af wat je nu in zo’n drukke, warme en roezemoezende ruimte kunt leren. Je moet wel een topproever zijn om in zo’n gezellige ambiance ook nog eens objectief een oordeel over een wijn te kunnen geven. Je staat met je glas, je bloknoot en je pen in je hand te luisteren naar een soms lastig verstaanbaar verhaal en krijgt ook nog eens een hapje geserveerd....

In aangrenzende ruimtes stonden vervolgens een fors aantal producenten achter kleine tafels, waarop een selectie van hun wijnen werd gepresenteerd. Vaak was het dringen om bij een tafel te komen, dringen om weer uit de menigte te geraken en dringen om een spuugbak te vinden. Als je gezelschap dan ook nog eens uit gezellige vinologen in spe bestaat, valt het serieus proeven niet altijd mee ;-)

Maar nu genoeg kritische geluiden: de kwaliteit van de wijnen was tenslotte hoog, precies zoals je tegenwoordig van Spanje mag verwachten. Zo’n proeverij is namelijk wél weer altijd goed voor een algemene indruk over het thema, in dit geval dus het land Spanje. Een aantal wijnen blijft je bij, en daar schrijf je dan over. Eerder deze week schreef ik al over de Xarel.lo van Celler Pardas. Hieronder een kleine greep uit de wijnen die indruk op me hebben gemaakt.

Marques de Grinon
We proefden van dit huis, in recente jaren gecreëerd door Carlos Falco, de daadwerkelijke markies van Grinon, de wijnen El Rincon, Summa Varietalis en Emeritus. Tjonge, dat was even andere koek (nou ja, wijn dan). Het oude Spanje van de stevige Rioja’s meets het moderne Spanje van de fruitige, onder temperatuurcontrole vergiste wijnen. Absolute toppers, om nog eens rustig voor te gaan zitten.

Expression White 2007, door Adega Pazo do Mar, gemaakt van 100% treixadura. Een wijn uit Galicië; bloemig, heel teer, fris, aangename zuren en uitstekend in combinatie met gazpacho met pata negra ham. Gezien mijn nieuwe voorliefde voor gazpacho wil ik hier nog wel eens een doosje van aanschaffen.

Gotin del Risc Mencia 2005, van Bodega del Abad, gemaakt van 100% mencia. Een wijn uit Bierzo (Noordwest Spanje); kruidig, romig en zacht. Vijf maanden in Amerikaans en Frans eiken, hout fraai geïntegreerd. Heerlijk de komende herfst, na een stevige boswandeling.
Er is ook een Gotin del Risc Essencia, met 15 maanden rijping op Frans eiken vaten; dit is meer een wijn voor bij een lekker stuk vlees, minder voor zo-door-de-week.

En natuurlijk de wijnen van Celler Espelt, die ik al eerder beschreef.

De proeverij van Vinites bevestigde volledig het beeld dat ik eerder dit jaar al kreeg, bij een presentatie Spaanse wijnen in Scheveningen: een uitermate spannend wijnland, dat mij telkens weer verbaast door kwaliteit in de wijn, moderniteit in wijnstijlen, vormgeving van etiketten e.d. De verbazing moet maar eens ophouden, de feiten zijn daar!

Kami no Shizuku: wijneducatie in strips

Eerder deze week vroeg ik me boos af waarom er toch zo vaak slechte wijn geschonken wordt in Nederland, vooral op feestjes. Een oplossing is natuurlijk meer wijneducatie, maar hoe bereik je je doelgroepen?
Vandaag deed zich misschien een oplossing voor het probleem voor: wijnadviezen verwerken in stripboeken! In Japan en Korea schijnt het als een trein te werken. De stripserie Kami no Shizuku (Druppels van de Goden) wordt door honderdduizenden gelezen, vaak jonge vrouwen. (Je weet wel, in die overvolle treinen en metro’s op weg naar het werk...) Iedere wijn die maar in de strip genoemd wordt, schijnt binnen een paar dagen uitverkocht te zijn. De held uit het verhaal, Shizuku Kanzaki, hoeft maar te verzuchten dat deze Riesling uit Nieuw-Zeeland goddelijk is, en de wijnwinkels in Japan en Korea worden bestormd.
Wikipedia meldt dat een Taiwanese importeur binnen twee dagen 50 kisten Château Mont-Pérat (een minder bekende producent in de Bordeaux) verkocht nadat de wijn in de strip genoemd werd. En de vliegtuigmaatschappij All Nippon Airways heeft zijn wijnlijsten al moeten bijwerken om aan de vraag te kunnen voldoen!

Kami no Shizuku vertelt het verhaal van Shizuku Kanzaki, die na de dood van zijn vader op zoek moet naar 12 bijzondere wijnen. Alleen zo kan hij in bezit komen van zijn erfenis, de indrukwekkende wijnkelder die zijn vader heeft opgebouwd. Maar Shizuku heeft natuurlijk ook een tegenspeler, Toomine Itsusei, die door Shizuku’s vader geadopteerd is.

De manga wordt geschreven door broer en zus Kibayashi, die operen onder de schrijversnaam Tadashi Agi. Als kind kwamen zij dankzij hun grootvader al veel in contact met de Franse keuken en Franse restaurants, waardoor hun liefde voor en kennis over wijn is gegroeid.

In Europa hoeven we inmiddels niet van de inhoud van deze manga’s verstoken te blijven: de Franse stripuitgeverij Glénat heeft in 2008 al drie delen vertaald uitgebracht onder de titel Les Gouttes de Dieu. Deel vier verschijnt op 8 oktober, deel vijf in december. De delen zijn verkrijgbaar via de Franse Amazon. Jammer dat ik dit niet eerder wist, anders had ik er in Perpignan naar uitgekeken deze zomer.

Bronnen: Wikipedia, Japan Times, Times Online.

Yontie Helders Champagne Ambassadrice 2008

Wauw, wat een nieuws! Mijn proefgenoot en medecursist Yontie Helders is vanavond Champagne Ambassadrice 2008 geworden. Tijdens de Nederlandse finale van het Europese Concours voor Champagne Ambassadeurs, gehouden in de Haagse Hotelschool, werd zij uit drie kandidaten verkozen. De jury bestond onder andere uit Ellen Dekkers, 'onze' cursusleidster van de Wijnacademie en wijnschrijfster, Frank Jacobs, onder andere docent aan de Wijnacademie en wijnschrijver, Gert Crum, wijnschrijver en champagnespecialist, wijnschrijfster Noële Ruitenberg en Stephanie van Rantwijk, directeur van het Champagne Informatie Centrum. In oktober zal Yontie Nederland verdedigen bij de Europese Finale van de wedstrijd in Reims.

Yontie is lerares Frans en vinoloog in opleiding. Tevens werkt zij incidenteel bij wijnspeciaalzaak Chez Paul in Wijk bij Duurstede. Samen hebben we vanaf september 2007 tot en met afgelopen maandag vele, vele wijnen geproefd, en we zullen er naar ik hoop nog vele meer gaan proeven. Recent slaagde Yontie voor zowel het module-examen Proeven als Overige landen van Europa.

Binnenkort zal Yontie zelf op Wijnkronieken over de verkiezing tot Champagne Ambassadrice vertellen. Yontie, gefeliciteerd! En zet 'm op in Reims!

Foto: Yontie Helders (uiterst links, onder de paraplu) bij Château du Tertre, april 2008.

Collegiaal wijnadvies

Helaas, het is weer eens gebeurd: ik heb me weer eens kwaad gemaakt over slechte supermarktwijnen. Of liever, op de mensen die slechte supermarktwijnen hebben gekocht. Als ze bij ons op bezoek komen, houden ze wel van een goede fles, maar thuis schenken ze goedkope zooi. Waarom is dat toch? Is het nou echt zoveel moeite om je even te laten adviseren door een nabije slijter? Of ben ik nou zo kritisch? Nah, laat ik er maar over ophouden, en iets constructiefs doen: laatst vroeg een collega me of ik wat tips had voor goede wijn van Albert Heijn. Hij las de wijnalmanakken wel, maar wilde het ook graag eens van mij horen. Gelukkig is er ook wel goede wijn bij de supermarkten te krijgen, zeker bij Albert Heijn. Ik gaf hem daarom het onderstaande advies.

Paul,
je vroeg me naar goede wijnen bij Albert Heijn. Toppers, met enig bewaarpotentieel, zijn er echter alleen heel soms tijdens de wijnweken in het najaar te vinden. Wijnen voor alledag vind je er normaal gesproken wél, van redelijke tot goede kwaliteit voor goede prijs. Twee tips vooraf:
1. Probeer altijd eerst één fles voordat je een doos voor op je verjaardag koopt. Misschien is het wel helemaal jouw smaak niet!
2. Waag je niet aan flessen goedkoper dan € 3,00; alleen de fles, etiket, transport en accijns bedragen al meer dan dit bedrag

Hieronder vind je een lijstje van over het algemeen goede huizen en labels, geen individuele wijnen (uitzonderingen daargelaten). Druivenrassen worden bij de meeste van deze huizen en labels op het etiket vermeld, dus je kunt zelf kijken wat je het liefste drinkt. Ongetwijfeld ben ik andere goede wijnen 'vergeten', maar ik ken lang niet alle wijnen van Albert Heijn. Maar volgens mij zit er voldoende bij om uit te proberen. Veel plezier, ik hoor graag de resultaten.

Frankrijk: Wild Pig en Fat Bastard, moderne wijnen uit de Languedoc (zowel rood als wit); Cave de Beblenheim, wijnen uit de Elzas (wit, kan zoet overkomen; zeker eerst even proeven).

Spanje: huis Torres met hun Viña Brava (rood en wit).

Portugal: Domini, uit de Douro; goede stevige rode wijn van bekende portfamilie.

Oostenrijk: Grüner Veltliner van het huis Lenz Moser; uitstekend bij wat gekruider eten, maar ook bij vis én bij zuurkool.

Chili: Concha y Toro met hun reeks Casillero del Diablo. Daarnaast Los Vascos (rood), een Chileense wijn van de bekende Rothschildfamilie uit de Bordeaux.

Nieuw-Zeeland: huis Montana, vooral Pinot Noir (rood).

Australië: de grote merken Lindemans, Rosemount en Jacobs Creek, zowel in rood, wit als rosé: veel wijn voor weinig geld. Vooral goed voor alledag; er zijn ook 'hogere' lijnen, die soms bij Albert Heijn te verkrijgen zijn.

Zuid-Afrika: Sincerely (rood en wit), van Neil Ellis; een heel andere kijk op Zuidafrikaanse wijn, erg goed!

Walhalla

Annelies, één van mijn trouwste lezers en medecursist van de Wijnacademie, trof ik gisteren bij een grote wijnproeverij. Ze vertelde me dat ze onlangs een prachtige wijnervaring had gehad, die ze graag wilde delen. Ze schreef er onderstaand stukje over.

"Bergen, 1 september 2008

Ben afgelopen vrijdag door Genève aan het fietsen en kom langs een wijnwinkel... ga naar binnen.... en kom in het walhalla van de gouden wijnen. Twintig jaargangen Domaine La Romanée Conti, met daarachter vijf jaargangen van Henri Jayer, Cros Parentoux, een wijn die er niet meer is, omdat meneer Jayer overleden is. En ook wel 15 jaargangen Chateau Pétrus. Ik ben sprakeloos en zie het duizelen om mij heen.

Er komt een meneer naar mij toe om te vragen waarom ik glimlach en wij beginnen in het Frans te praten over wijn. Ik vertel dat ik 'Wijnacademie doe' en dat ‘mon coeur’ ligt bij wijn….

Ze hebben een grote selectie wijnen die geen sulfiet-toevoegingen hebben; ik geloof niet dat dat bestaat. Vervolgens komt hij met een glas uit de Côtes de Francs aanzetten en ik proef.... ongefilterde wijn met heel veel smaak, korrelig en zachte tannines....een glas zonder toevoegingen. Ik besef dat ik nog zoveel moet leren...

Ik loop met het glas verder de winkel door, het assortiment is de top van de wereld, alles wat je kunt bedenken ligt er; ik vraag of er nog meer LAVINIA's zijn? Jawel, in Kiev, Parijs, Madrid en Barcelona.

Grappig, de dag daarna vlieg ik naar Kiev met passagiers, Oekraïners. Ik sta weer met een glimlach in de cabine hen welkom te heten aan boord van ons vliegtuig. Wetend dat ze in ook in Kiev prachtige wijnen kunnen kopen, een effect van de perestroika.

Voor de liefhebber van zeldzame wijnen wil ik verwijzen naar de website www.lavinia.com.

Annelies, jullie reizende wijnmaat"

Geproefd: Xarel.lo Blanco 2006, Celler Pardas

Een van de leukste dingen van grote proeverijen is de mogelijkheid kennis te maken met onbekende(re) druivenrassen. Van xarel.lo had ik wel eens gehoord, maar kende de Catalaanse witte druif alleen uit de assemblage van cava. Vandaag kreeg ik echter de kans een frisse stille wijn van xarel.lo te proeven, van Celler Pardas in Torrelavit, in de Alt Penedes. Deze Xarel.lo Blanco 2006 werd geserveerd op de Spaanse proeverij van Vinites in het Amersfoortse Bergpaviljoen, en was vergezeld van een verrukkelijk stukje inktvis gevuld met ei en tomaat.

De druiven voor de Xarel.lo van Pardas ondergaan een inweking van 12 uur op 8°C; voor de alcoholische gisting (2 maanden) en de rijping (6 maanden) worden eiken vaten gebruikt, wat duidelijk in de aroma's naar boven komt. Gelukkig overheerst dit hout echter niet, zodat ook de fraaie fruitaroma's van de druif tot uiting kunnen komen: citrus en meloen, met wat zachte groene kruiden als venkel en heel licht eucalyptus. In de mond is de wijn heel fris, met aangenaam zachte zuren; de wijn kwam bovendien nog verder tot leven bij het stukje inktvis.

In de Penedes, de streek ten westen van Barcelona die vooral bekend is om zijn cava, is de xarel.lo inheems en vormt er zelfs bijna 30% van de aanplant (aldus Jancis Robinson in Vines, Grapes and Wines van 1997). Bij Pardas zijn ze ervan overtuigd dat de xarel.lo, één van de meest authentieke druiven van Catalonië, groot potentieel heeft, zelfs om te ouderen. In de xarel.lo komt de bodem en het klimaat van (Alt) Penedes tot uiting zoals in geen enkele andere witte variëteit. Bovendien trachten Ramon Parera en Jordi Arnan in hun samenwerkingsproject Pardas ook de tradities van de streek te eren, wat zich onder andere uit in de keuze van de druivenrassen, de restauratie van de oude wijnboerderij op Finca Can Comas en het respect waarmee zij het land bewerken.

In een tijd dat lokale druivenrassen steeds grotere populariteit krijgen, is deze xarel.lo wat mij betreft een gouden vondst; de wijn verdient het verder bekend te worden!

Foto's: etiket Xarel.lo 2006; Ramon Parera (links) licht zijn Xarel.lo toe.

N.B. Waarom staat dat puntje daar in het woord xarel.lo? In het Spaanse wordt ll uitgesproken als lj. Als er dubbel l uitgesproken moet worden, komt er een puntje tussen de twee letters. Het is dus xarello, niet xareljo.

Reistip - Domaine des Marrans, Beaujolais

Het is nog maar een maand geleden dat we terugkwamen uit Frankrijk, maar op een dag als vandaag lijkt het veel langer geleden. Wat een droef weer toch weer.... Dan denk ik met heimwee terug aan onze laatste twee dagen, de dagen van de terugreis. Na een lange en vermoeiende dag arriveerden we uiteindelijk in de Beaujolais, waar we een overnachting hadden geboekt op het wijndomein van Jean-Jacques en Liliane Melinand in Lancié, Domaine des Marrans. Wat een prachtig plekje was dat! Nog nooit eerder heb ik echt midden tussen de wijngaarden geslapen. Als je het raam van de smaakvol ingericht slaapkamer opendeed, zag je golvende wijngaarden zover het oog reikte. Af en toe een kerktorentje boven de heuvels uit, het geluid van een pruttelende tractor en verder rust, stilte en gamaystokken.
Liliane ontving ons enorm hartelijk, liet ons de gîte zien (wat een luxe en ruimte voor één nacht, dat was eigenlijk beter dan die stoffige tent.... je zag het iedereen denken....) en nodigde ons onmiddellijk uit later wijn te komen proeven. Dat lieten we ons geen twee keer zeggen. Na een frisse douche togen we naar de kelders, waar we genoten van de Fleurie's, Julienas en Chiroubles van Domaine des Marrans.

Met respect voor bodem en omgeving bewerken Liliane en Jean-Jacques Mélinand hun wijngaarden, voornamelijk in de appellation Fleurie. Jean-Jacques komt uit een familie van wijnmakers en erfde het domein van zijn vader. Zijn voorouders waren echter pachters en bezaten slechts een klein stukje land. In de afgelopen decennia werden daarom wijngaarden in de diverse cru's van de Beaujolais aangekocht. In totaal zijn voor Fleurie 10 ha. wijngaard beplant, op bodems van rose graniet, kiezels en zand. Daarnaast bezit het domein inmiddels 1 ha. voor Julienas, 2 ha. Chiroubles en nog een aantal hectare voor gewone Beaujolais en Beaujolais-Villages.
De wijnen van Fleurie staan bekend als de duurste van de cru's van de Beaujolais. Maar ze zijn niet alleen de duurste: de mooiste vormen ook de beste voorbeelden van wat een Cru de Beaujolais kan zijn. Fleurie's worden gekenmerkt door een bloemige, florale stijl en veel fruitigheid. Je kunt ze jong drinken, maar ook tot zes jaar op fles laten rijpen. Julienas heeft weer een ander karakter: stevig en soms wat hard als ze jong zijn. We proefden diverse jaargangen, en ervoeren wat de tijd met een mooie Beaujolais kan doen: de Julienas 2007 was nog jong, tanninerijk en te zwaar; de oudere waren veel aangenamer om te drinken, gerijpt en evenwichtig.
De Chiroubles staat bekend om zijn lichtvoetigheid, en zo ervoeren wij deze fraaie wijn ook: teer en licht, ruikend naar bloemetjes en bosfruit. Wat mij betreft een heerlijke wijn om na een zonnige herftswandeling nog eens met weemoed aan de zomer terug te denken....

Naast haar werkzaamheden 'in de wijn', eisen ook de 'gîtes' tijd van Liliane. Zij ontvangt de gasten, verzorgt de rondleidingen en de proeverijen, serveert het ontbijt en zwaait de gasten weer uit. Dat ontbijt bestaat uit heerlijke vers brood, zelfgemaakte jams, druivensap van de gamaystokken, thee en koffie, verse boter etc....

Uitgerust en met nog een aantal flessen Beaujolais weggestopt tussen de bagage konden wij na een miniverblijf op Des Marrans de autoroute naar Nederland weer op. Nico en ik gaan nog eens terug, om wat langer in het gebied te wandelen, eten, proeven, drinken en genieten. Van harte aanbevolen dus als herfstvakantietip: een paar dagen Domaine des Marrans midden tussen de wijngaarden van de Beaujolais!

Voor Fleurie van Domaine des Marrans kun je terecht bij WerkhovenHelming Wijnkopers te Nieuwegein.

Herfsttip: wijnwandelen

De blaadjes zijn al weer aan het vallen, de regen kletterde gisteren op het dak. Het is herfst, Erwin heeft het zelf gezegd op het Journaal. Voor diegenen die al reikhalzend uitkijken naar een korte vakantie om van het fraaie natuurschoon in de herfst te genieten, heb ik een tip: wijnwandelen.
Nederland kent inmiddels twee gespecialiseerde organisaties hiervoor. Els Groot richt zich vooral op Frankrijk, Italië en Nederland, Jeanet Bruining is gespecialiseerd in Duitsland, Oostenrijk en Italië.

Van Jeanet ontving ik deze week een mailing met twee tochten, één naar de Pfalz van 22 tot met 26 oktober, en één naar Alto Adige, in Noord-Italië, van 28 september tot en met 5 oktober. Een stukje uit de folder over de reis naar de Pfalz: "Van 22 tot 26 oktober besluit ik het wijnwandelseizoen met een actief en culinair najaarsweekend in de Pfalz, wandelparadijs onder de topwijnstreken van Duitsland, op maar een paar uur rijden van Nederland. U wandelt door de bossen en de bergen langs kabbelende beekjes naar Pfälzer Hütten en kookt de sterren van de hemel. Het is een tocht met veel Pfälzer gezelligheid. Vanuit Siebeldingen wandelingen naar de Annahütte (429m), Trifelsblickhütte (530m) en langs de beruchte burcht Trifels, waar de Engelse koning Richard Leeuwenhart van 1193 tot 1194 door keizer Frederik Barbarossa gevangen werd gehouden. Iedere dagwandeling eindigt bij een wijndomein, waar u in alle rust met wijnen kunt kennismaken."

Klinkt geweldig, toch? Misschien toch maar wat schuiven met de vrije dagen.....

Celler Espelt - de wijnen

Vlak voor de vakantie introduceerde ik het Noord-Spaanse bedrijf Espelt. Twee weken geleden besteedde ik uitgebreid aandacht aan ons bezoek aan de wijngaarden, in de prachtige kuststreek rondom Figueres. Maar na de wijngaarden moet er natuurlijk aandacht zijn voor de wijnen. Die wijnen worden sinds de eeuwwisseling gemaakt door Anna Espelt, een jonge oenologe die in Californië studeerde en werkte. Zij wilde bij terugkomst in Europa graag haar eigen wijnen maken, waar het familiebedrijf tot die tijd generaties lang de druiven had afgeleverd aan derden, zoals bijvoorbeeld de coöperaties die nog steeds belangrijk zijn in de Empordà.
Anna had echter iets anders voor ogen: moderne fruitige wijnen voor een breed publiek, maar wel gemaakt met respect voor lokale druiven en tradities. Zij kreeg de vrije hand in het familiebedrijf en sindsdien vindt de omslag van het bedrijf in rap tempo plaats. Een hypermodern bedrijfsgebouw verrees naast de oude familie-mas. Je treft er roestvrijstalen tanks naast oude houten cuves en nieuwe Franse barriques. Een verkooplokaal maakt deel uit van het gebouw, met geklimatiseerde proefruimtes, smaakvolle displays, maar toch ook nog een wand met taps, om wijn in jerrycan te leveren......

Naar dit bedrijfsgebouw keerden we na de rondrit langs de wijngaarden terug. Beneden zijn de verkoopruimte, vinificatiehallen en vatenopslag, boven wisselen kantoren, expositieruimte en proeflokalen elkaar af. Samen met exportmanager Ramuntxo Andonegui proefden we zeven wijnen, in een optimale omgeving. Zo hoor je wijn te proeven: koele ruimte, witte tafel, goede grote glazen, geen afleiding door geluid, gelegenheid om te zitten en te schrijven, spuugemmers, water.

Mijn toppers zijn de volgende vijf:

Vailet 2007: fris en droog, sappige zuren, met verrassende lengte. Wijn van grenache blanc en macabeo, voor op het terras of om een (inkt)visje bij te eten. Bodemtype: klei op graniet; vergisting vindt plaats bij 14° graden, geen inweking, geen rijping op hout, 12,5% alcohol.

Quinze Roures 2007: volle en krachtige, breed inzetbare witte wijn van grenache gris en blanc. Bodemtypen: leisteen voor de grenache gris, klei op graniet voor de grenache blanc; vergisting op barrique, rijping zes maanden in Frans eiken, 13,5% alcohol.

Sauló 2006: kruidige en frisse rode basiswijn, heerlijk bij Spaanse vleesstoofpot of de barbecue. De grenache en de carignan voor deze wijn groeien op Cap de Creus, op verpulverd graniet. Vergisting bij 24° C, gescheiden inweking van de druivenrassen gedurende 12 dagen, vijf maanden rijping op houten vaten, lichte filtering, 13,5% alcohol.

ComaBruna 2005: fluweelzacht én kruidig, elegant en complex; wijn voor bij het haardvuur, gemaakt van syrah, carignan en marselan. Bodemtypen: verpulverd graniet en leisteen; voorafgaand aan de vergisting op 25° C vindt een koude pre-fermentatie plaats. Inweking gedurende 17 dagen, rijping 14 maanden op nieuwe vaten van Allier-eiken, medium toast, 13,6% alcohol.

Garnatxa Jove 2006: zoete topper van grenache, combineert fantastisch met verse walnoten en gedroogde abrikozen. In Spanje komt de fles na de maaltijd op tafel, om nog tot diep in de nacht na te bomen en noten te knabbelen. Gemaakt door toevoeging van alcohol tijdens de vergisting. Bodemtype: verpulverd graniet, alcohol 15%.

Later, tijdens de lunch bij restaurant Can Rafa in Cadaques, kozen we opnieuw voor een Espelt-wijn: de Coralí rosé van grenache was een perfecte en stevige begeleider van de calamares à la plancha en de paëlla!

Tot slot is ook de Escuturit brut naturel nog het vermelden waard. We namen een fles mee naar Nederland en genoten daar afgelopen weekend in de haven van Willemstad van.... Deze cava wordt gemaakt van chardonnay, macabeo en xarel.lo en heeft 0 gram restsuiker en is dus helemaal droog! Heerlijk, deze cava kan zich absoluut meten met vele andere uitstekende mousserende wijnen.

Naast deze indrukwekkende lijst maakt het bedrijf nog zeker zes andere wijnen én olijfolie. Daarvan intrigeert vooral de Airam me, een zoete wijn die rijpt op een solera-systeem sinds 1998. Volgende keer moet ik vooral niet vergeten die te proeven of mee te nemen!

Een deel van de wijnen van Espelt wordt in Nederland geïmporteerd door Vinites. Op maandag 8 september a.s. vindt een grote Spaanse proeverij van Vinites plaats, waarbij ook Espelt-wijnen op de tafel staan en Ramuntxo Andonegui uitleg komt geven. Van harte aanbevolen, wel even aanmelden!