Cabernet Dorsa

Tijdens Riesling en Co. werd ik door een medebezoeker attent gemaakt op een interessante rode wijn. Ik liep een beetje te dwalen en was op zoek naar iets anders, iets bijzonders. De Cabernet Dorsa die ik vervolgens bij Reinhard en Esther Schmitt proefde was inderdaad erg interessant.

Cabernet Dorsa? Zelfs wijnkenners zullen zich waarschijnlijk afvragen wat dat nu weer is. Wel, het is een wijn gemaakt van een kruising tussen cabernet sauvignon en dornfelder, de cabernet dorsa. De dornfelder, een druif die in Duitsland goede rode wijnen produceert, levert het fruitige, de cabernet sauvignon de body, de tannines en het aroma van paprika en peper. De Cabernet Dorsa van Weingut R. & E. Schmitt in de Pfalz heeft 12 tot 18 maanden gerijpt in barriques, kleinere eikenhouten vaten van 225 liter. Al met al vond ik het een uitstekende wijn, die het verdient wat breder bekend te worden. Bovendien bevestigt de wijn constateringen in de wijnpers dat er uit Duitsland steeds betere rode wijnen komen.

Wel heb ik een beetje mijn twijfels over het nut van het steeds maar kruisen van druivensoorten. De cabernet dorsa is ontstaan in 1971 en sinds 2003 officieel toegestaan in Duitsland voor de productie van rode wijn. (De Schmitts waren er al langer mee bezig, zo'n twintig jaar). Ik geef toe dat een cabernet dorsa een 'vrolijker' karakter heeft dan een cabernet sauvignon, maar het vrolijke karakter van een wijn kan ook bereikt worden door het blenden, het samenstellen van cuvée's van diverse druivensoorten. Er zijn al zoveel verschillende druivensoorten. Diversiteit is natuurlijk goed, maar toch... Ik moet er nog eens verder over nadenken.

Maar wie weet horen we in de toekomst nog wel veel meer van de cabernet dorsa, ik sluit het niet uit. Wie de wijn van Weingut R. & E. Schmitt eens wil proeven, kan terecht op de site van het domein. Je vindt er een grote selectie betaalbare wijnen en de mogelijkheid een proefdoosje samen te stellen. Een aanrader als je eens gek wilt doen..... Bovendien hebben veel wijnen van het domein geinige etiketten, ontworpen door kunstenaar Armin Hott. Voor de etikettenverzamelaars een absolute must, zou ik zo zeggen.

Op de foto geheel links Reinhard Schmitt, daarnaast zijn vrouw Esther. Helemaal rechts, met het lange bordeauxrode etiket, een fles Cabernet Dorsa.

Trends in het Wijnweek Magazine

Volgende week is het weer Nationale Wijnweek. Tal van activiteiten worden georganiseerd, waaronder de open dag van de Nederlandse wijngaardeniers op zondag 1 oktober, proeverijen en een symposium over marketing en wijn. Het Wijninformatiecentrum geeft net als andere jaren weer een - gratis verkrijgbaar - glossy magazine uit, bestemd voor 'het grote publiek'. Het is dit jaar getiteld Wijn is lifestyle, ziet er weer puik uit en staat bol van de informatieve artikelen. Een greep uit de inhoudsopgave: Thuis wijn proeven, Nederlandse wijngaarden, Kurk of schroefdop, Wijntoerisme, Glazen, Design verovert fles en etiket en Lifestyle op de wijnkaart.

Het lijkt erop of het Wijninformatiecentrum bovenop allerlei wijntrends zit en deze nu ook presenteert aan een groot publiek. Er is echter één grote maar: veel van de in het magazine gesignaleerde trends heb ik al gelezen op internet, terwijl één andere grote trend ontbreekt. Onderwerpen als Nederland als opkomend wijnland, alternatieve flessluitingen, icewine en glazen zonder voet zijn op internet de afgelopen maanden al besproken door de diverse wijnbloggers (in ieder geval door mij). Jammer genoeg wordt er juist aan die ene trend helemaal geen aandacht besteed: de informatie-uitwisseling die via blogs en andere websites door consumenten onderling plaatsvindt op internet. Er zijn blogs, er zijn discussiefora, wijnschrijvers hebben eigen websites, maar je vindt er niets van terug in het magazine.

Dat is jammer, want zelf denk ik dat dit één van de trends van de komende jaren zal zijn: over wijn lezen en schrijven op internet, via blogs en interactieve webpagina's. De consument zelf zijn zegje laten doen over supermarktwijnen, over waar je goede wijn kunt halen en welke wijnen wel en niet in het schap moeten blijven staan. Voor steeds meer informatie maken we gebruik van internet, zeker als we willen weten wat andere wijnliefhebbers van een bepaalde wijn vinden. Informatie moet gedeeld worden en ten alle tijden vindbaar zijn; criteria waaraan internet als informatiemedium bij uitstek kan voldoen.

Gelukkig kan ik toch nog eindigen met een positieve noot. Andere jaren mopperde ik nog wel eens over de verkrijgbaarheid van het magazine. Zelf haalde ik het gisteren echter van een grote stapel bij de Mitra, wat mij hoop geeft voor de verkrijgbaarheid de komende dagen. Ondanks bovenstaand bezwaar hoop ik van harte dat het magazine zijn weg zal vinden naar vele nieuwe wijnenthousiastelingen. De weg naar het internet zullen ze hopelijk ook nog wel vinden.

Koken met Silvaner

Ik kom er nog even op terug, op de wijnen uit Franken die ik onlangs proefde en beschreef. Want in Franken doen ze er alles aan hun wijnen te promoten, en terecht. Zo kreeg ik onlangs een prachtige promotieklapper in handen met daarin spannende recepten bij top-Silvaners. Achttien scholieren van de Deutschen Wein- und Sommelierschule München zochten wijnen uit van achttien VDP-wijnproducenten bij recepten van zestiende bekende koks. Ook de wijnen van het Weingut am Stein Ludwig Knoll kwamen in het kookboekje aan de orde. De 2003 Würzburger Stein Silvaner Kabinett Trocken werd geadviseerd bij tarbot met mossel-tomaatragout met Champagnesaus.

Wij deden het natuurlijk weer anders, wij kozen bij de Würzburger Stein die wij in huis hadden gebakken grote garnalen met een pompoen-appelsalade op friséesla. Dit recept werd gesuggereerd bij een andere Silvaner met de prachtige naam Randersacker Pfülben Silvaner Kabinett Trocken.
Het recept is van Peter Kinner, kok in de Alten Hof in München en komt in het kort hierop neer: pel de grote garnalen en bak ze in wat olie met een takje rozemarijn. Stoof 250 gr. pompoenblokjes (van de muskaatpompoen) in Silvaner, voeg honing, chilipoeder, zout, peper en suiker toe en schep op het laatst om met blokjes zure appel (ik nam een Granny Smith).
De dressing voor de friséesla is gebaseerd op azijn, Silvaner, olie, mosterd, zout, peper en suiker. Pompoenblokjes en appel op de friséesalade serveren, met de garnalen ernaast. We aten er zelfgebakken brood bij en dronken een glas Silvaner. Een heerlijke combinatie, die eigenlijk ontworpen is als voorgerecht, maar prima is op te waarderen tot hoofdgerecht, zoals wij deden. Wijn en gerecht waren goed op elkaar afgestemd, de Silvaner kon prima op tegen de zeer aparte smaakcombinaties van pompoen en garnalen.

Ik heb eigenlijk geen idee waar je dit leuke kookboekje kunt kopen, maar misschien kun je er je wijnspeciaalzaak eens naar vragen.

WBW-4 - Het Eindoordeel

Helaas bevestigen de twee wijnen die we uitkozen voor Wine Blogging Wednesday in september opnieuw het algemene imago van de supermarktwijnen: technisch vaak goed gemaakte wijnen, geschikt voor een heel groot publiek. Geef je er echter serieuze aandacht aan, ook als 'leek', dan blijft er weinig van deze wijnen over. Het zijn wijnen die snel vermoeien, waar geen spanning of lol in zit, die na één slok weg zijn en geen indruk achterlaten. Of het moet dat eeuwige zoetje zijn, dat deze maand bij niemand in de smaak viel. Het ging in september om de Jean Rosen Pinot Blanc uit de Elzas, verkrijgbaar bij Plus en Super de Boer en de Michel Schneider Pinot Blanc uit de Pfalz, verkrijgbaar bij de Mitra.

Eerlijk gezegd viel het anderszins ook niet mee deze maand: slechts één andere proever heeft zich gemeld. Zelfs niemand heeft het heerlijke recept uitgeprobeerd dat Onno Kleyn weer voor WBW plaatste. We zullen het er maar op houden dat iedereen in september zo druk is met in het ritme komen na de zomer, dat er geen tijd overbleef om even naar de supermarkt te gaan. Wat dat betreft zullen we het jullie volgende keer een stuk makkelijker maken, let maar op de Wine Blogging Wednesday-aankondiging van woensdag 4 oktober!

Maar nu de oordelen over 'september'. Carla proefde de Jean Rosen en dronk hem eerst zonder iets te eten erbij. Ze vond hem vervelend zoet in de afdronk. Met een stukje Munsterkaas als begeleiding ging het wat beter, maar dat lag vooral aan de kaas en niet aan de wijn. Zij zal de Jean Rosen niet meer kopen.

Van dat zoete, daar hadden meer mensen last van. Op het Ministerie van Eten en Drinken vonden ze het zoet in de wijnen te opdringerig, alsof de smaak daardoor wat verstopt was. De Jean Rosen had een nadrukkelijke, onaangename geur. De Michel Schneider vonden ze wat slapjes, hooguit te gebruiken als terraswijn. Bij een maaltijd kregen de wijnen wat meer waardering. Ook Paul en Ellen zullen de wijnen niet meer kopen.

Ed schreef de onderstaande persoonlijke notities: "Beide wijnen hebben veel onderlinge overeenkomsten, de verschillen zijn gering. Ook wat kleur betreft kon ik weinig verschil tussen Schneider en Rosen ontdekken. Beide wijnen zijn mild droog, redelijk fris met wat fruit (appeltjes). Persoonlijk zag ik de wijnen liever wat droger gevinifieerd. Door hun vrij neutrale smaak en het kleine restzoetje, zullen ze, commercieel gezien, beter in de markt liggen dan zoals ik ze graag had gezien.
De twee Pinot Blancs zijn op zich zelf correcte wijnen met een goede prijs/kwaliteit verhouding. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar de Elzasser van Jean Rosen, want deze is, mijns inziens, toch iets meer uitgesprokener en diepgaander dan de Duitser van Michel Schneider."

En daar heb ik zelf helemaal niets meer aan toe te voegen. Het zouden mijn eigen woorden kunnen zijn. Met als aanvulling dat ik de wijnen op een feestje misschien nog zou willen drinken, maar Nico ze echt veel te zoet vond. Voor hem komen ze er niet meer in.

Volgende week pakken we het daarom weer eens anders aan: geen supermarktwijnen! Maar wat dan wel? Dat houden we natuurlijk nog even geheim. Kijk op 4 oktober, in de Nationale Wijnweek, op

Wijnkronieken
Wijnerij
wijnsuggestie
Proost.blogo.nl
Ministerie van Eten en Drinken
Onno Kleyn's Culilog
Wijn.blog.nl

Al deze blogs zullen de wijnen van oktober weer presenteren en bovendien proberen iedere woensdag iets over het thema te schrijven.

Tot volgende week!

Lammershoek Roulette 2004

Er is ook goede Zuid-Afrikaanse wijn! Eigenlijk had wijn uit Zuid-Afrika voor ons afgedaan, maar gisteren proefden wij één van de eerste flessen die Udo Göebel met zijn bedrijfje WineMatters naar Nederland haalde: een Lammershoek Roulette 2004. Zowel als aperitief maar helemaal als wijn bij het eten beviel deze cuvée van shiraz, carignan, grenache en een snufje viognier ons uitzonderlijk goed.

Even decanteren was het advies, maar eigenwijs als wij zijn hadden we dat natuurlijk niet gedaan. Toch stond het aroma dat ons uit het glas tegemoet kwam ons gelijk al aan: tabak, veel fruit, alles bij elkaar een aangename pittige geur. Zelfs de lichte hint van de geur van autobanden, vaker voorkomend in Zuid-Afrikaanse Shiraz, kon daar niets aan veranderen.
De wijn werd vervolgens bij het eten stevig aan de tand gevoeld: we aten Toscaanse kippenpoten, gemarineerd in rode pesto met wat chilipoeder en citroensap. Daarbij zelfgebakken paprikabrood en een tomaten-komkommersalsa. Samen met de wijn bleek dit een fantastisch zaterdagavonddiner, waar we van genoten hebben. Bij de gepeperde kippenpoten hield de wijn uitstekend stand en het fruit vormde zelfs een prima tegenwicht voor de kruiden in het eten. De tamelijk alcoholische afdronk (14,5%) van de eerste slokken verdween volkomen tijdens het eten.

Als WineMatters meer van zulke wijnen importeert, willen we toch nog wel eens wat meer Zuid-Afrikaanse wijn proeven. Al blijf ik vinden dat je dergelijke wijnen ook van dichterbij huis, in Europa, kunt vinden. Zelfs voor de schappelijke prijs van € 12,95 die deze Lammershoek moet kosten. Maar ons vertrouwen in Zuid-Afrika is weer enigszins hersteld.

Voor bloggers is het verhaal van WineMatters en Udo Göebel waarschijnlijk inmiddels wel bekend, voor anderen hierbij even kort wat achtergrondinformatie. Vorig jaar besloot Udo Göebel, wijninkoper bij Gall & Gall, een sabbatical op te nemen om in Zuid-Afrika wijn te gaan leren maken. Hij deed van zijn ervaringen aan de andere kant van wereld verslag in korte en krachtige blogs op Udo is in Zuid-Afrika. Bij terugkomst in Nederland werd de blog omgedoopt in Udo was in Zuid-Afrika en bleek hij ons verslag te gaan doen van zijn nieuwste avontuur, het opzetten van een wijnhandel die Zuid-Afrikaanse wijnen ging importeren met een goede prijs-kwaliteit verhouding.

Dit weekend was het eindelijk zover: de verkoopsite WineMatters ging van start en de eerste gratis proeverijen werden gehouden. Op deze proeverijen kan iedere belangstellende gratis kennis maken met de wijnen die Udo importeert. Kijk even op zijn site, er zijn op diverse plaatsen in het land nog plaatsen vrij. Udo, veel succes met je onderneming! We zullen zeker nog eens meer van 'jouw' Zuid-Afrikaanse wijnen gaan proeven.

En wie meer wil weten over de Lammershoek Roulette 2004: de website van dit wijngoed in Swartland biedt veel informatie. Het wijngoed zelf stamt al uit de achttiende eeuw. Inmiddels is het in handen van een samenwerkingsverband tussen Duitsers en Oostenrijkers. Met een vette knipoog kan ik daarom zeggen dat deze wijnnotitie heel zijdelings nog wel in het thema Duitsland van Wijnkronieken van deze maand past.

Ilja Gort in dubbele magnum

Voor de liefhebbers van de wijnen van Ilja Gort een kleine tip, gezien in het vrijdag-boekje van de Drie Dwaze Dagen. Voor 60 euro kun je op vrijdag 29 september in de Bijenkorf een drie-literfles Chateau de la Garde 2003 kopen. 'k Heb geen idee of de wijn enige kwaliteit heeft. Het schijnt dat zijn duurdere wijnen beter zijn dan de La Tulipe, maar zelf heb ik er geen ervaring mee. Zo'n drie-literfles noem je overigens, als er Bordeaux in zit, een dubbele magnum. Als er Champagne in zit, dan noem je het een jeroboam. Grappig genoeg hebben de echt grote flessen allen bijbelse, Hebreeuwse namen: balthazars (12 liter), nebukadnezars (15 liter of 20 gewone flessen) etc... Geen idee eigenlijk waarom voor dergelijke benamingen is gekozen. Wel weet ik dat die flessen niet te tillen zijn. Ooit openden we met een stel studenten een magnumachtige fles bier en daar was al nauwelijks netjes uit te schenken. En een magnum is maar 1.5 liter of twee normale flessen!

Eigenlijk zou ik moeten weten waarom we die flessen zo noemen en waarom er überhaupt wijn in zulke grote flessen verkocht wordt. Maar ik weet het niet, dus hierbij maar een oproepje: wie weet de antwoorden op bovenstaande vragen?

Een reisje naar Franken

Het is herfst vandaag en de zomervakantie lijkt al ver weg. Zo langzamerhand komt de behoefte aan een korte vakantie al weer boven: even een paar dagen uit de dagelijkse sleur, lekker wandelen, boek lezen, ontspannen. En natuurlijk wijn proeven. Op diverse plekken kom ik tips tegen om een korte vakantie in Duitsland door te brengen.

Het septembernummer van het klantenmagazine Lekker Leven van Super de Boer wil me naar de Moezel hebben en geeft leuke tips. Zo kun je bijvoorbeeld lezen waar lekkere geitenkaas, bijzonder fruit, goed vlees en goede wijn te halen is in dit prachtige wijngebied.
Op Riesling en Co. werd een wandelbrochure uitgedeeld met de mooiste wandelingen door Duitsland. Veel routes lopen ook door wijngebieden. Zelfs de individuele domeinen adverteren hun gastenverblijven. Het prachtige boekje van Weingut am Stein toont foto's van een boerderij midden tussen de wijnranken, met uitzicht op de Main en de stad Würzburg. Würzburg is bovendien een stad waar je als cultuurliefhebber je hart schijnt op te kunnen halen: barokke paleizen, muziekfestivals, weinstubes, musea, kerken.
Nu nog wat extra vrije dagen om al die leuke dingen te kunnen gaan doen.....

Würzburg is de hoofdstad van Franken, het wijngebied waar de silvanerdruif koning is. Nergens anders in Duitsland of in de wereld worden zulke goede wijnen van deze druif gemaakt. Je vindt de sylvaner (met een –y) ook wel in de Elzas, maar over het algemeen niet als druif voor kwaliteitswijnen. In Franken is dit anders. Daar maken gerenommeerde historische instellingen als het Juliusspital, het Bürgerspital en de Staatlicher Hofkeller zelfs Grosses Gewächs van silvaner. De beide 'Spitalen' zijn liefdadigheidsinstellingen met een honderden jaren oude geschiedenis. Nog altijd worden er ouderen verzorgd; tegenwoordig noemen we dat geriatrische instellingen. De Staatlicher Hofkeller is voortgekomen uit de bezittingen van de prins-bisschoppen die eeuwenlang over de stad regeerden. De kelders van deze instelling zijn vanouds gevestigd onder de voormalige bisschoppelijke residentie.

Alle drie de instellingen bezitten grote percelen in de beste wijngaarden rond Würzburg: de Stein en de Innere Leiste bijvoorbeeld. 'Steinwijnen' zijn al eeuwenlang beroemd en gewild door heel Europa. Ze werden vanaf begin achttiende eeuw verkocht in de karakteristieke Bocksbeutel, de platte buikflessen.
Wereldberoemd is de Steinwijn van het jaar 1540. Als één van de eerste ter wereld werd de Stein-oogst van dat jaar in flessen verkocht. De laatste van deze flessen werd gedronken begin jaren zestig van de twintigste eeuw, ruim 420 jaar later! Naar verluid was hij nog steeds drinkbaar en had het karakter van een oude Madeira. Zoiets zou ik nou ook wel mee willen maken; tegen een fles van 1550 zeg ik dan ook geen nee hoor...

Die drie instellingen zijn overigens ook op wijngebied niet stil blijven staan in hun ontwikkeling. Alle drie maken ze nog steeds uitstekende wijn. In Nederland zijn die wijnen minder bekend, hoewel van de Staatlicher Hofkeller een wijn bij Gall & Gall verkrijgbaar is.

Van het Juliusspital proefde ik op Riesling en Co. twee Silvaners: een 2005 Silvaner Trocken Kabinett van de Würzburger Stein en een 2005 Silvaner trocken van diezelfde wijngaard. Deze laatste was een Grosses Gewächs, de eerste een 'Lage'-wein, één kwaliteitscategorie onder de Grosse Gewächse. Ik vond de wijnen in de neus heel veel van Riesling weg hebben. In de GG rook ik heel licht bananenschuimpjes en iets rokerigs. Hij had een heel licht bittertje in de afdronk. Het lijkt me een uitstekende wijn om te combineren met een stevige maaltijd, maar ook zo, als aperitief, zou ik hem niet afslaan.

Het Juliusspital sluit zijn Bocksbeutel af met schroefdoppen, zelfs de Würzburger Stein Grosses Gewächs. Jancis Robinson was zo gecharmeerd van de kwaliteit en de fruitigheid van deze laatste wijn dat zij vermoedde dat de sluiting er wel eens iets mee te maken zou kunnen hebben. Als dat geen gedachte is om over na te denken....

Mosselen met Weissburgunder

Het is alweer woensdag: tijd om aandacht te besteden aan Pinot Blancs in het kader van Wine Blogging Wednesday.

We openden de WBW-wijnen van september bij een gerecht waarbij vaak Pinot Blanc wordt aanbevolen: mosselen. Het recept komt uit een prachtig nieuw boek van uitgeverij Lannoo, het Mosselboek, geschreven door Stefaan Daeninck en met foto's van Sven Everaert. Voor elk seizoen wordt aandacht besteed aan mosselen of de mosselkweek én aan passende recepten. Daarnaast worden de Duitse wijngebieden stevig gepromoot, maar op een prettige wijze. Voor ieder recept wordt een bijpassende Duitse wijn gesuggereerd. Uiteraard kom je dan ook Weissburgunders tegen, geen Pinot Blancs.

Ik maakte gisteren een 'lenterecept': mosselen 'a la plancha'. Het recept komt in het kort hierop neer: gekookte mosselen in een enkele schelp in een ovenvaste schaal leggen, blokjes gekookte sperzieboon, ham en trappistenkaas erover en even onder de grill. Serveren met een lichtgekoelde Dornfelder Classic (rood) of een droge Weissburgunder uit Rheinhessen of de Pfalz. De wijn van Michel Schneider (die van de Mitra) komt uit de Pfalz, dacht ik bij mezelf, dus dat gaan we maar eens uitproberen. Of het een goede combinatie was, dat horen jullie volgende week.

Het Mosselboek kan ik verder van harte aanbevelen. De fotografie is prachtig, de informatie goed en de recepten niet moeilijk te maken. Achterin worden nog een aantal links en informatiebronnen gegeven, voor het verder lezen. Het boek is duidelijk gemaakt met sponsoring van diverse instellingen, maar dat werkt zeker niet storend. Wat mij betreft zouden er meer van dit soort boeken over wijn-eetcombinaties mogen verschijnen.

Mosselboek, Stefaan Daeninck, Tielt/Arnhem, uitgeverij Lannoo, 128 p., ill. isbn13 978-90-209-6436-3, prijs € 19,95

Riesling en Co.

Wat doe ik hier eigenlijk, vraag ik mij vaak af als ik zo'n groots wijnevenement als Riesling en Co. bezoek. 87 wijnproducenten uit 8 verschillende Duitse wijnregio's presenteerden vandaag in de Amsterdamse Arena hun wijnen. Waar begin je in hemelsnaam te proeven, hoe haal je er de leukste dingen uit? Ik heb er geen succesrecept voor, maar meestal ben ik na afloop toch weer erg tevreden. Zo ook vandaag: ik koos vooral producenten die al vertegenwoordigd worden in Nederland, zodat je de wijnen later ook echt kunt kopen. Onderwijl kwam ik op het spoor van biologische wijnen, liet me door bekenden nog wat tips geven en eindigde uiteindelijk bij een rijtje producenten waarvan ik de wijn recent al had geproefd.

Pers - waar ik tegenwoordig ook bij hoor - en handel waren welkom tussen 11.00 en 16.30 uur en de consument van 16.30 tot 19.00 uur. Dat is eigenlijk een vreemde verdeling, want wie moeten er in Nederland nu overtuigd worden van het kopen van goede Duitse wijnen? Juist ja, het publiek, de consument. Pers, bloggers of importeurs: we kunnen nog zo hard roepen dat de Duitse wijnen van tegenwoordig zo goed zijn, als de consument ze niet kent, koopt íe ze niet. (Wat de boer niet kent.......). Wat dat betreft ben ik wel benieuwd te horen hoe druk het na 16.30 uur is geworden.

Dat de Duitse wijnen ook dit jaar weer waard zijn gekocht en gedronken te worden, werd vandaag weer overduidelijk. Ik proefde Rieslings in allerlei stijlen, een intrigerend nieuw rood druivenras, top-Silvaners en frisse Weissburgunders. Een opvallend aantal flessen was afgesloten met schroefdoppen (Stelvin) en ook glazen stoppen (Vinolok) heb ik gezien. Ik zag zelfs een Bocksbeutel Grosses Gewächs met schroefdop.

De komende dagen en weken zal ik diverse thema's van deze megaproeverij nader uitdiepen, aangezien september bij Wijnkronieken nog steeds in het teken van de Duitse wijn staat. Wordt vervolgd!

Würzburger Stein

Van Weingut am Stein Ludwig Knoll proefden wij aan de vooravond van Riesling & Co. twee Silvaners, één van de beroemde Stein-wijngaard in Würzburg en één 'gewone'. De 'gewone', 2005 Silvaner trocken, bleek een simpele, frisse wijn met een heel aparte smaak en aroma. In de geur boterbabbelaars, kort in de afdronk maar toch speels en verfrissend. Het leek ons een prima terraswijn.
De 2005 Würzburger Stein Silvaner Kabinett Franken trocken had echter meer karakter. Evenals de gewone Silvaner had deze wijn een lichte mousse (bubbels). Waarschijnlijk duidt dit op het feit dat de gisting met niet al te veel sulfiet is gestopt: de wijn kan nog wat nagisten op de fles. We ontdekten de geur van bananenschuimpjes en in de afdronk een licht rokerig aroma. Deze fles heeft meer zuren dan de gewone Silvaner trocken en is veel meer een eetwijn. Beide wijnen zouden we willen karakteriseren als goede instapwijnen; uitstekende lichte (11.5% alcohol) wijnen om nader kennis te maken met deze intrigerende druivensoort, de silvaner. Alleen in Franken weten ze van dit druivenras goede wijnen te maken. (Later deze week meer over de silvaner.)

De fles Würzburger Stein Silvaner is tevens een gebotteld stukje geschiedenis. Alles aan deze fles is geworteld in een lange traditie. Neem alleen al de fles, de platte buikfles of Bocksbeutel. Uit 1728 is een raadsbesluit van de stad Würzburg opgetekend waarbij Stein-wijnen van het Bürgerspital (waarover straks meer) alleen nog maar in platte buikflessen met het zegel van het hospitaal geleverd mochten worden. Door het gebruik van deze typische flesvorm hoopte men een vorm van echtheidsgarantie te geven, aangezien Stein-wijnen enorm populair waren én veel nagemaakt werden. Sindsdien is de Bocksbeutel dé flesvorm voor Frankische wijnen, ondanks de problemen die het soms oplevert met koelen en opslag. (Er zijn speciale koelers voor Bocksbeutel).

Ook de aanduiding Würzburger Stein op de fles is een lesje in geschiedenis. Vanouds geeft de wijngaard Stein op de hellingen van de stad Würzburg topklasse wijnen, meestal van het druivenras silvaner. Drie grote instellingen hebben al eeuwen percelen op de Stein: de Staatliche Hofkeller, het Bürgerspital en het Juliusspital. De laatste twee zijn eeuwenoude voorzieningen voor de zieken en de ouden van dagen; de Hofkeller is een overblijfsel van de bezittingen van de prins-bisschoppen van deze stad.
Wie meer weer lezen over de rijke geschiedenis van de bezittingen van deze instellingen kan ik allereerst de Wine Atlas of Germany door Stuart Piggot aanbevelen.

Naast deze drie instellingen bezitten ook andere eigenaren percelen op de wereldberoemde Stein, zoals het Weingut am Stein Ludwig Knoll. Dit wijngoed is gesticht in 1890 en wordt inmiddels geleid door de vijfde generatie, Sandra en Ludwig Knoll. Het wijngoed bezit 20 ha. wijnstokken, waarvan 25% is beplant met silvaner. Een deel daarvan bevindt zich in de beroemde Stein-wijngaard.

Sandra Knoll is morgen aanwezig op Riesling & Co. en zal daar de wijnen van haar wijngoed laten proeven. Mocht je als particulier geïnteresseerd zijn in deze wijnen, kun je vanaf 16.30 uur in de Arena in Amsterdam terecht.
In Nederland zijn de wijnen van het wijngoed te koop via diverse wijnhandelaren.

Wij dronken de Silvaners vanavond bij een bijzonder recept uit een bijzonder kookboek. Daarover later deze week meer.

Oogsten

Zo'n tien jaar geleden plantte de eigenaar van een boomgaard deze tunnel van druivenranken. Dit jaar nam hij contact op met het Utrechts Wijnmakers- en Wijngaardeniersgilde. Of zij de druiven misschien wilden oogsten en verwerken, hij deed er toch niets mee.... Deze buitenkans lieten de oprichters van het gilde zich niet ontglippen en gisteren werd 200 kilo boskoopdruiven geoogst en ter plekke geperst. Inmiddels staat de borrelende massa bij diverse leden langzaam wijn te worden. Het UWWG zal deze winter de tunnel ook gaan snoeien. Daarna zullen de leden deze unieke wijngaard gezamenlijk gaan onderhouden. Er zijn al plannen voor wijnfeesten!
Vandaag hielp ik mee nog eens 100 kilo te plukken, samen met Tamar, mijn dochter. (Zij maakte ook de foto.) In no time hadden we de kisten vol. Zelf zal ik niet verder meehelpen er wijn van te maken, maar volgend jaar om deze tijd hoop ik wel een glaasje te proeven. Een topper gaat het niet worden, aangezien de boskoop gewoon een tafeldruif is. Maar leuk om alles te volgen is het wel. En smaken zal het gegiste druivennat zeker, aangezien we zelf hebben helpen oogsten!
Maandagavond 18 september om 18.00 uur zal RTV Utrecht aandacht besteden aan deze Utrechtse oogst.

De Kleine Heerlijkheid

Afgelopen zondag bezocht ik wijngaard De Kleine Heerlijkheid in Horssen, onder Nijmegen. Ik schreef er deze week al eerder over. Het was prachtig weer was en de bijna rijpe druiventrossen hingen vol aan de stokken. Tot nu toe bezochten we alleen wijngaarden in de lente of de zomer, nog niet zo kort voor de oogst. Ik vond het een prachtig gezicht, al die rijpe trossen op plukhoogte. Boeiend om te zien is ook het verschil in tros- en druifgrootte. Sommige druivenrassen hebben kleine en compacte trossen, bij andere is er meer ruimte tussen de druiven, of zijn de druiven veel groter. Compacte trossen zijn bijvoorbeeld gevoeliger voor schimmel, omdat de wind de druiven minder goed kan drogen.

Op De Kleine Heerlijkheid zijn de rode druiven regent, dornfelder, leon millot en florental aangeplant. Daarnaast zijn er de witte seyval blanc, bianca en rayon d'or. Al deze druiven zijn vrij ongevoelig voor meeldauw, behalve de dornfelder. Het natte weer van augustus heeft dan ook zijn sporen - een donzige schimmel aan de onderkant van de bladeren - nagelaten op de bladeren van deze druif. Op De Kleine Heerlijkheid wordt inmiddels het aangetaste blad zoveel mogelijk verwijderd. De weergoden wordt verzocht het de komende twee, drie weken droog en zonnig te houden, zodat de meeldauw niet verder kan toeslaan!

Om vogels te weren werkt de wijngaard niet met netten, maar is een valk 'in dienst' genomen. Hoog op een paal boven de wijngaard staat een kastje waar een valk in huist. Meestal kan de roofvogel in zijn eentje de op bessen beluste bezoekende vogels wel aan, maar als het fruit lekker rijp wordt, heeft hij hulp nodig. Dus staan er ook luidsprekers in de wijngaard. Uit die luidsprekers komen om de paar minuten geluiden van vogels in nood, net alsof de valk zijn slag heeft geslagen. Een doeltreffende manier om 'echte' vogels op een afstand te houden!
Later zag ik zo'n valkenkast ook boven de appelboomgaarden staan. Druiven en wijngaarden passen ook zo dus weer prima in de landbouwcultuur van het Land van Maas en Waal.

Trouwens, zo nieuw zijn die druiven in dit gebied nu ook weer niet: in de rekening van de Hollandse tolgaarder te Gorinchem van 1478 worden druiven afkomstig uit het land van Heusden genoemd. Dat ligt ook tussen de rivieren en slechts een kilometer of 60 westelijk van Horssen!

Tot slot van ons bezoek werden de wijnen geproefd die De Kleine Heerlijkheid laat maken van hun druiven. We proefden twee witte gemaakt van seyval blanc en rayon d'or en een rode van regent. De wijnen hebben op mij geen geweldige indruk gemaakt, maar om ze nog eens rustig te proeven namen we twee flessen mee. Een proefverslag volgt dan ook nog.

Innere Leiste Scheurebe

Wie nog denkt dat Duitsland alleen maar laffe zoete wijnen produceert, heeft de afgelopen jaren toch echt zitten slapen. Toegegeven: wat er in de Nederlandse supermarkten aan Duitse wijn te krijgen is, valt niet mee. Ik heb ze wel eens geprobeerd, maar over het algemeen heb ik ze ook weer snel door de gootsteen gespoeld.

Als je echter de moeite neemt eens bij een slijter of wijnhandel een fles Duitse wijn te kopen, dan tref je over het algemeen uitstekende kwaliteit voor een betaalbare prijs. Zo ook de wijnen van het Weingut am Stein Ludwig Knoll, een domein vlakbij Würzburg in Franken. Dinsdag proefde ik van dit wijngoed al een Grauer Burgunder of Pinot Gris en vanavond openden we een 2005 Würzburger Innere Leiste Scheurebe Kabinett.

Het druivenras scheurebe is in 1916 door Georg Scheu gecreëerd door het kruisen van riesling en sylvaner. De wijnen hebben over het algemeen de karakteristieken van een Riesling. Het ras kan kwalitatief goede en volle wijnen produceren.

Deze Scheurebe van Weingut am Stein Ludwig Knoll beviel ons goed. Zelf vond ik een het frisse, volle wijn, met wat cassis en tropische vruchten in de geur en een niet al te stevige afdronk. Nico vond de wijn wat simpel, wel lekker fris, maar met een zoetje in de afdronk. Het zoetje heb ik niet kunnen achterhalen, maar ik vond wel dat dit een wijn is die je absoluut koel moet drinken. Als de wijn opwarmt, wordt hij wat vermoeiend en laf en is hij niet meer zo fris en fruitig. De Scheurebe wordt aanbevolen bij Aziatisch eten en bij gerechten met mango, ananas of pompoen. Wij aten er een rijstschotel met venkel, cashewnoten en kaas bij. Ook dit was geen onaardige combinatie.

De scheurebes van Weingut am Stein zijn afkomstig van een bekende 'Lage', de Innere Leiste. Deze wijngaard ligt op een steile helling langs de Main tegenover de stad Würzburg. De Innere Leiste is vooral bekend vanwege zijn top-Rieslings. Ook het Weingut am Stein bezit er een perceel met riesling, dat zij als Grosses Gewächs op de markt mogen brengen.

Ik ken het Weingut am Stein van Ludwig Knoll en zijn vrouw Sandra niet persoonlijk, maar de website is zeer informatief. Zo zijn de gebouwen van het wijngoed recent door een moderne architect ontworpen. Vooral glas en blank eikenhout zijn gebruikt, in strakke rechthoekige vlakken. Dit geeft een uiterst moderne en zakelijke indruk. Die indruk wordt versterkt door de teksten op de website en de activiteiten die het wijngoed organiseert. Je kunt op Weingut am Stein vergaderen, een paar nachten logeren in het gastenverblijf, wijn proeven en kookworkshops volgen. De website toont een bedrijf met een moderne en jeugdige uitstraling, heel anders dan je verwacht van een Duits wijnbedrijf. Hier tref je geen lederhosen, bloeiende geraniums of sierlijk houtsnijwerk. En toch is dit de deelstaat Beieren!

Zondag zullen we nog twee Silvaners van Weingut am Stein openen en proeven. Dan zal ik ook wat dieper ingaan op Frankische wijnen in het algemeen.

Verkoopadressen van de wijnen van Weingut am Stein Ludwig Knoll tref je hier aan.

Pinot Blancdag

Woensdag - Pinot Blancdag, hadden we onlangs gezegd. Vandaag heb ik geen wijn op, maar afgelopen weekend dronk ik een aardige Pinot Blanc van Gall & Gall. Ik had hem uitgezocht op het etiket, dat geef ik eerlijk toe. Ik had weinig tijd en moest nog de wijn voor mijn familieweekend verzorgen. Een Pinot Blanc leek me wel wat, want dat zou zowel de 'zoet' als de 'droog'-liefhebbers wel aanspreken, dacht ik. Gelukkig bleek dat ook het geval: de Cigogne d'Or uit de Elzas is een simpele en soepele wijn, die het als aperitief prima deed. We hielden een barbecue met vlees én vis, en de vier flessen Pinot Blanc gingen leeg. Deze Pinot Blanc is waarschijnlijk net zo'n wijn als die Ed op Wijnerij beschreef: een merknaam van een groot bedrijf of coöperatie. Veel Pinot Blanc wordt op deze manier gemaakt. In de Elzas is pinot blanc de meest aangeplante druif. De opbrengsten kunnen hoog zijn, zeker als je niet streng bent in de wijngaard. En (te) hoge opbrengsten betekent meestal ook een mindere kwaliteit wijn.

Ook in Duitsland,waar hij eigenlijk Weissburgunder heet, geeft de druif soepele en simpele wijnen, al kan hij in de handen van een goede wijnmaker zeker ook toppers voortbrengen.

Tot slot nog even iets over de WBW-wijnen, je weet wel:

Jean Rosen Pinot blanc 2005 uit de Elzas, verkrijgbaar bij Plus en Super de Boer,
Michel Schneider Pinot blanc 2004 (mag ook 2005) uit de Pfalz, verkrijgbaar bij de Mitra.

De Duitse WBW-wijn, van Michel Schneider, heeft nog een interessante aanduiding op het etiket, Classic. Dit is een term die in 2000 is ingevoerd door de Duitse wijninstanties om het kopen van Duitse wijnen voor de consument makkelijker te maken. Classic hoort te staan voor een bepaald smaakprofiel: 'een moderne, aangenaam droog smakende kwaliteitswijn gemaakt van één van de klassieke druivenrassen'. Koop je een wijn waar op het etiket Classic staat, dan weet je in ieder geval dat de wijn niet laf zoet is, maar redelijk droog. Zelf ben ik nog niet erg onder de indruk van de Classic-wijnen die ik tot nu heb geproefd. Binnenkort moet ik de WBW-wijn maar eens gaan proeven!

Een wijn voor alle gelegenheden

Wanneer drink je eigenlijk wijn? Meestal leg je een fles klaar om iets te vieren, bij een feestelijke gelegenheid. Maar wijn kan ook troost bieden en opbeurend zijn na een verdrietige gebeurtenis. Vanavond zaten wij heerlijk in onze tuin met een glas koele Stettener Stein Grauer Burgunder Kabinett 2005 Franken trocken van Weingut am Stein Ludwig Knoll en kwamen bij van een emotionele middag.

Deze Duitse Grauer Burgunder is een frisse, niet te alcoholische wijn met 12.5% alcohol. In de wijnshop op internet van het domein zelf tref je de wijn aan onder de categorie 'Tafelfreuden', een toepasselijke aanduiding.
We ontdekten frisse ananas in de geur, een pittige 'bite', maar een wat lichte afdronk met licht rokerig aroma. We constateerden dat de wijn wat weinig zuren had en dat de smaak niet erg lang bleef hangen. Maar voor zo'n warme trieste middag een prettige afsluiting: niet te zwaar, niet te overheersend, fris en opwekkend en ook nog goed combinerend bij de preitaart met spek.

Het Weingut am Stein Ludwig Knoll is een modern kwaliteitswijngoed vlak bij Würzburg in Franken. Deze week en vooral komend weekend zal ik uitgebreid aandacht aan dit wijndomein besteden, als voorbereiding op mijn bezoek aan Riesling & Co. op 18 september. Met het soort wijnen dat dit wijngoed produceert zet Duitsland zich naar mijn mening weer helemaal op de kaart. Ik stel me zo voor dat dit het soort wijnen was waar Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog van genoot bij allerhande gelegenheden, zowel vrolijk als verdrietig. Wijnen die fris en fruitig waren, met een niet te hoog alcoholgehalte, die je op zeer uiteenlopende momenten kon openen. Ik hoop dat we er nog veel meer van zullen drinken de komende jaren!

Wijngaard in het Land van Maas en Waal

Wijngaarden en wijnboeren hebben over het algemeen een romantisch imago. Het is voor veel mensen een droom een eigen wijngaard te bezitten en van eigen druiven een goede wijn te maken. Druiven en wijn krijgen daarbij een bepaalde status toegedicht die ze voor veel druiventelers en wijngaardeniers mogelijk helemaal niet hebben. Het is dat ze nu toevallig druiven kweken en wijn (laten) maken, maar het hadden ook uien of frambozen kunnen zijn, bij wijze van spreken. Iets van deze pragmatische kijk op het wijnbedrijf proefde ik gisteren bij een bezoek aan wijngaard De Kleine Heerlijkheid in Horssen, in het Land van Maas en Waal.

De familie Fransen begon elf jaar geleden met de druiventeelt. Een bestaan als varkensbedrijf was onmogelijk geworden en alternatieven werden onderzocht. Het inrichten van een boerderijcamping viel af vanwege de reacties van de buren. Na een oproep van de Country Winery in Nijverdal om druiven aan te planten, besloot de familie Fransen de stap te wagen. En inmiddels staan circa 2500 druivenstokken keurig in het gelid op 1.5 ha. Een nevenactiviteit was en is nodig, want de eerste vijf tot zeven jaar van een wijngaard is er geen opbrengst. De stokken moeten eerst vijf jaar oud worden voordat er van de druiven wijn gemaakt mag worden. Daarna duurt het nog één à twee jaar voordat de uiteindelijk gemaakte wijn op dronk is. Maar ook nu, na elf jaar, zijn de 5000 flessen die in goede jaren worden gemaakt niet voldoende om van te leven. Op De Kleine Heerlijkheid hebben de mannen dan ook nog een grondverzetbedrijf en moeten busladingen met toeristen voor extra inkomsten zorgen.

De Kleine Heerlijkheid is een bedrijf waar wel expertise op het gebied van bodem en gewas aanwezig is, maar niet van wijnmaken. De wijnen worden dan ook niet ter plekke gemaakt, maar elders in het land, onder andere in Wijchen. De samenwerking met de Country Winery is er nog steeds. De druiven worden uitbesteed aan twee verschillende wijnmakers, ieder met een eigen stijl. Bij het maken van de wijn wordt heel sterk gekeken naar de doelgroepen: de wijnen worden vooral geschonken op het domein zelf, aan inzittenden van bezoekende toerbussen, en zijn verder in de streek te verkrijgen, onder andere in kerstpakketten. Wijn is hier meer een toeristisch product dat de aantrekkelijkheid van het Land van Maas en Waal verhoogt dan een drank die beoordeeld gaat worden door wijnjournalisten en kritische consumenten. Deze wijnen zijn meer bedoeld voor mensen die iets willen meenemen uit het Land van Maas en Waal dan voor 'echte' wijnliefhebbers. Daar is helemaal niets mis mee, maar het was voor mij toch een beetje een eye-opener en een heel andere manier om tegen wijnmaken aan te kijken.

Enerzijds vind ik de benadering erg praktisch en 'economisch', anderzijds is het waarschijnlijk elders niet veel anders. Over heel de wereld zul je waarschijnlijk 'druivenboeren' vinden die hun bedrijf op een dergelijke manier runnen. Ikzelf zie wijn graag als cultuurgoed, als een product dat uit passie gemaakt wordt en staat in een lange traditie. Daarbij is het uiteindelijke doel vaak een topwijn of op zijn minst een goede wijn te maken. Dat je er ook gewoon vanuit bedrijfseconomische overwegingen naar kunt kijken, daar was voor mij blijkbaar de nuchtere rondleiding van mevrouw Fransen gisteren voor nodig.

Overigens wil dit niet zeggen dat er geen passie en liefde voor het werk en het product zou zijn op De Kleine Heerlijkheid. Het zijn echter de praktische motieven die hier de basis vormen, niet de emotie. En de aanpak werkt: er is grote belangstelling voor het bedrijf vanuit de toeristische hoek. Op sommige dagen komen er in Horssen wel drie busladingen bezoekers langs. Zelf hadden we ook een hele plezierige namiddag in dit fraaie gebied! En natuurlijk namen wij twee flessen 'streek'wijn mee, om later nog eens rustig te proeven en als aandenken aan een weekendje Land van Maas en Waal.

Later deze week meer over de druiven, de teelt en de wijnen van de Kleine Heerlijkheid.

Time-out

Het leven kent zo zijn ups en downs. Leuke dingen, trieste dingen, stress, noem maar op. Daarom heel even time-out op Wijnkronieken! Maar vanavond gaan er Pinot blancs mee naar een familiebijeenkomst, alwaar ook Pinot noir 'en vrac' geschonken zal worden. Ik heb Pinot blanc gekozen aangezien het een wijn is die je veel mensen kunt schenken: liefhebbers van droog, van zoeter etc... Ik ben heel benieuwd of mijn familieleden daar ook zo over denken. De Pinot noir uit een jerrycan komt van een andere familielid, zelf uit Frankrijk geïmporteerd. Het belooft een blogbaar weekend te worden, dus na dit weekend ben ik weer helemaal terug. Geniet van de zon, maak nog een Pinot blanc open en tot volgende week!

Wine Blogging Wednesday - 4

Deze vierde aflevering van WBW wordt een bijzondere. We vonden het namelijk tijd meer blogs bij het schrijven te betrekken, en dat is gelukt! Vanaf vandaag zullen ook

Proost.blogo,
het Ministerie van Eten en Drinken,
Kleyn's Culilog en
Wijn.blog.nl

iedere eerste woensdag van de maand de WBW-wijnen presenteren. En uiteraard doen

Wijnerij,
Wijnsuggestie en
Wijnkronieken

ook nog steeds mee. Iedere blogger zal de wijnen beschrijven vanuit zijn of haar geheel eigen invalshoek, zodat de lezers de wijn van zeer diverse kanten belicht krijgen. En we gaan nog verder: als het goed is zal er vanaf nu iedere woensdag op de diverse blogs wel iets te lezen zijn rondom de gekozen wijnen. Hierdoor wordt iedere woensdag echt Wine Blogging Wednesday. Natuurlijk is er op de laatste woensdag van de maand weer het eindoordeel. Deze maand wordt dat eindoordeel in ieder geval geschreven door mij - maar misschien wordt het ook wel door de andere blogs op heel eigen wijze ingevuld. We gaan leuke tijden tegemoet!

En dan nu de wijnen voor september: deze maand gaan we aandacht besteden aan witte wijnen gemaakt van pinot blanc. Als je Pinot blanc zegt, denken veel mensen al snel Elzas en mosselen. En terecht, want veel Pinot blanc komt ook uit de Elzas en hij smaakt ook heel prima bij zeefruit. Bij Wijnerij is hier meer over te lezen. Pinot blanc wordt echter ook in onder andere Duitsland, Italië, Oostenrijk en zelfs in de Nieuwe Wereld verbouwd. In Duitsland noemen ze hem ook Weissburgunder, een naam die zelfs bij wijnjournalisten nog wel eens verwarring oproept.



Pinot blanc is een druif die wijnen levert met hoge zuren en een wat neutrale smaak. Combinaties met diverse soorten eten zijn dan ook mogelijk. We zullen er de komende weken ongetwijfeld een en ander over lezen. Misschien zijn er wel heel unieke Pinot blanc-spijscombinaties, waar we graag van horen! Voor deze maand koos ik de volgende twee supermarktwijnen:

Jean Rosen Pinot blanc 2005 uit de Elzas, verkrijgbaar bij Plus en Super de Boer,
Michel Schneider Pinot blanc 2004 (mag ook 2005) uit de Pfalz, verkrijgbaar bij de Mitra.

Ik ben erg benieuwd wat een vergelijking van deze Franse en Duitse wijn met elkaar gaat opleveren. Zijn er verschillen in smaak, in hoeveelheid 'zoet', in stijl? Smaken de wijnen bij dezelfde gerechten, drink je ze bij dezelfde gelegenheid? Overigens komt de Pinot blanc van Jean Rosen er bij Nicolaas Klei in de Supermarktwijngids 2006 heel goed van af. Uiteraard zijn we benieuwd of jullie het met dat oordeel eens kunnen zijn.

Tot slot nog even dit: voor alle praktische zaken en vragen rondom Wine Blogging Wednesday is Wijnkronieken het centrale punt. Mijn e-mailadres is te vinden rechtsbovenaan de homepage, door op mijn naam te klikken.
Reacties op de wijnen kun je uiteraard plaatsen bij alle deelnemende blogs of op je eigen blog. Laat in dat laatste geval even een berichtje achter op Wijnkronieken, zodat ik weet dat je meegedaan hebt.

Heerkretz en Höllberg

Stel je voor, een zonnige helling, rijzend tot 280 meter hoog, gericht op het zuiden. Rijen en rijen wijnstokken zijn er gepland, voornamelijk riesling. De stokken worden door de ligging van de helling en een aantal keteldalletjes beschermd tegen de koude oosten- en westenwinden. Onder aan de helling zijn bronnen, die zorgen voor een goede waterhuishouding. De bodem van de helling bestaat uit verweerd porfier en dieper liggen richels oud zeezand en dikke lagen mosselschelpen. Het is een helling in Siefersheim, in Rheinhessen in Duitsland. De druiven op de bovenste percelen, tussen de 250 en de 280 meter, geven de beste wijn. De mensen van Weingut Wagner Stempel oogsten ieder jaar de druiven van de rieslingstokken op de helling en maken er wijn van. Ze noemen de wijn naar de helling, Heerkretz, omdat de wijn van die helling zo ontzettend goed is.

Vlakbij in Siefersheim ligt nog een andere wijnhelling, de Höllberg. Ook hier staan de rieslingstokken, ook hier maken ze er bij Wagner Stempel wijn van. Deze berg ligt zo beschut dat het zelfs de warmste wijngaard in de omgeving van Siefersheim is. De bodem lijkt veel op die van de Heerkretz: ook hier zijn rotsen van porfier, met lagen verweerd gesteente eroverheen. Maar de bodem is niet exact hetzelfde. De wijn van de Höllberg lijkt veel op die van de Heerkretz en is net zo fantastisch. Maar de wijn is niet exact hetzelfde. Er zijn net even andere geuren, net even een andere smaak. Ook de wijn van de Höllberg wordt naar de berg genoemd, omdat die berg zulke ontzettend goede wijnen voortbrengt.

Ondanks de overeenkomsten zal niemand het daar in Siefersheim in zijn hoofd halen de druiven van beide hellingen samen te voegen. In ieder geval niet de druiven van de speciale percelen, die zijn gedefinieerd als Grosses Gewächs. Want als die druiven bij elkaar gevoegd zouden worden, dan zouden die interessante subtiele verschillen tussen de wijnen verloren gaan. Zoals de abrikoos in de geur van de Höllberg, het romige van een vers puddingbroodje in het aroma van de Heerkretz. Of het stenige in de afdronk van de Heerkretz, samen met de geuren van ananas en muskaatdruif. En het metalige in de afdronk van de Höllberg, met de indruk van grapefruit.

Van de twee wijnen kwam de Höllberg ons als de echte eetwijn over, strenger, maar tegelijk 'tropischer'. Een wijn die echt goed eten erbij nodig heeft om tot zijn recht te komen. De Heerkretz had meer fruit, zowel in geur als smaak, en kan ook uitstekend als aperitief gedronken worden. Bijvoorbeeld in afwachting van het diner, met een toastje met paté. Beide wijnen zijn erg jong, uit 2005, en zullen zich ongetwijfeld nog ontwikkelen de komende jaren. Tegen een dagje openstaan blijken ze wel te kunnen, al vonden we ze zondag, bij de eendeborst, frisser en fruitiger. Met de zuurkool met worst had de Höllberg vandaag geen moeite, de Heerkretz wel. Dat bevestigde onze indruk dat de Höllberg een wijn voor bij het eten is, terwijl de Heerkretz als aperitiefwijn beter geschikt is.

Niet vaak hebben wij de gelegenheid twee top-Rieslings naast elkaar te proeven. Zou je de één bij een andere gelegenheid proeven dan de ander, dan zouden je de subtiele verschillen in geur, smaak en karakter je waarschijnlijk niet eens opvallen. Daarom nodig ik iedereen uit: doe het eens! Plaats twee dergelijke wijnen eens naast elkaar, kijk niet op een paar euro's, en geniet van de ontdekkingsreis die je dan kunt maken. Ik verzeker je: het is de moeite meer dan waard.

De wijnen van Wagner Stempel, ook de Heerkretz en de Höllberg, zijn in Nederland te krijgen bij diverse wijnspeciaalzaken.
Deze wijnen werden mij ter beschikking gesteld door de importeur.

Rieslingverslaving

Het is allemaal de schuld van Jancis Robinson. Sinds we eind jaren negentig haar BBC Winecourse op video zagen, zijn we verslaafd aan Riesling. Daarvoor vonden we het ook al goede wijn, maar daarna is het serieus geworden. We planden een vakantie aan de Moezel, bezochten producenten als Willi Schaeffer en de familie Eymael van de Mönchhof. Terug in Nederland probeerden we goede Duitse Rieslings te vinden, met een klein budget. Dat lukte niet al te vaak en verwaterde al helemaal na de eeuwwisseling. Maar vandaag weten we weer wat we hebben gemist de afgelopen jaren: Riesling. Echt goede Duitse Riesling.

Vandaag hebben we twee flessen Grosses Gewächs geopend, Siefersheim 2005 Heerkretz en Siefersheim 2005 Höllberg, beide van Weingut Wagner Stempel in Rheinhessen. Twee werkelijk fantastische wijnen, die ongetwijfeld de komende jaren nog veel beter worden. We zullen snel een paar flessen gaan wegleggen, om te kijken hoe ze over een aantal jaar zijn. Want één jaar oude Riesling Grosses Gewächs, dat is wel heel, heel jong om te drinken. Toch beleefden we er veel plezier aan. De combinatie met eendeborst à la Nigella Lawson - ingesmeerd met mosterd losgeroerd met ananassap - was een goede greep. Maar aangezien twee flessen op één middag wat veel is, hebben we voor morgen nog een zuurkoolschotel met worst gepland. De restjes Riesling zullen dan nogmaals beoordeeld worden. En dan zal ik een definitief oordeel geven. Maar het zal niet slecht uitvallen, dan weet ik nu al!

Grosses Gewächs

Voor Duitse wijnliefhebbers en liefhebbers van Duitse wijn wordt het een belangrijk weekend. Vanaf 1 september mogen namelijk de witte topwijnen van 2005 van de VDP (Verband Deutscher Prädikatsweingüter) op de markt gebracht worden, het 'Grosses Gewächs'. En omdat ik er dit weekend twee ga proeven, vandaag alvast een kleine inleiding. Bovendien wordt op 18 september a.s. Riesling en Co. gehouden, een groot evenement rondom Duitse wijn georganiseerd door het Informatiebureau voor Duitse wijn. De maand september zal op Wijnkronieken dan ook in het teken van de Duitse wijn staan.

Allereerst maar iets over de VDP, een vereniging van circa 200 'Winzer'- wijnbouwers - die zich verbonden hebben om volgens strenge regels kwaliteitswijnen te produceren. Een klein aantal, zo lijkt het misschien, maar binnen Duitsland zijn ze een factor om niet te verwaarlozen. En ook buiten het eigen land vormen wijnen met het bekende VDP-logo, de 'Traubenadler', over het algemeen een goede aanschaf.

De VDP classificeert zijn wijnen op eigen wijze in drie categorieën. Voor de kenners: het systeem is vergelijkbaar met de indeling in de Bourgogne, waar aan de top de Grand Cru's staan.
Aan de onderkant van de kwaliteitspiramide van de VDP staan de zogenaamde Gutsweinen, dan volgen wijnen van geselecteerde 'Lagen' en de wijnen aan de top vallen onder de noemer Grosses Gewächs, ook wel Erste Lage genoemd. De naamgeving van het topniveau is niet in alle gebieden gelijk, maar alle flessen in deze kwaliteit zijn herkenbaar aan het hierbij afgebeelde logo in het glas van de fles: een 1 met een druiventrosje ernaast.
De vereisten voor het mogen voeren van dit logo zijn streng en omvatten onder andere een zeer beperkt aantal toegestane druivensoorten. In alle wijngebieden is dat riesling, maar in Franken bijvoorbeeld ook silvaner en spätburgunder, de enige rode druivensoort die voor Grosses Gewächs is toegestaan. Maximale opbrengst is 50 hl per hectare, de druiven moeten met de hand geoogst worden en uitsluitend traditionele vinificatietechnieken zijn toegestaan. Grosses Gewächs is ofwel droog ofwel 'edelzoet' (wijnen die traditioneel het predikaat Spätlese, Berenauslese of Trockenberenauslese mogen dragen).

Wil je zelf eens zo'n Grosses Gewächs proeven, ze zijn zeker niet onbetaalbaar. Voor bedragen tussen de 20 en de 30 euro heb je een mooie fles wijn in handen. Probeer het eens uit! Adressen die Duitse wijnen verkopen vind je via Wijninfo, het Informatiebureau voor Duitse wijn en hier.

Wil je alvast lezen wat Jan Rook van de editie 2005 vond, kijk dan op Wijnplein. Ook 'mijn' flessen zitten ertussen, waarover zondagavond meer.