Wijnkronieken is verhuisd

Met ingang van Pasen 2011 is dit blog afgesloten. Uiteraard gaat Wijnkronieken wel verder. Klik maar op de link, dan vind je alle oude content is een nieuw jasje! En meer .....

As of Easter 2011 this blog is no longer in use. All content has been moved to the new Wijnkronieken. I hope to meet you there!

Einde van een tijdperk

Nog een dag of drie, vier, dan gaat Wijnkronieken deze plek verlaten. Nee, schrik niet, ik ga niet stoppen! Maar na bijna acht jaar te gast bij Blogger te zijn geweest, is het tijd voor een eigen domein in een nieuw jasje. Vanaf volgende week, ergens tussen dinsdag 19 en donderdag 21 april, zal de switch gemaakt worden. Dan kom je bij het intikken van www.wijnkronieken.nl of het volgen van een link via Twitter of Facebook terecht op een nieuwe stek, gebouwd met Wordpress ism Karin Bronwasser van Bronwasserwebsites.

Het is nog niet helemaal af! Er moeten nog pagina's gevuld worden, links gecorrigeerd, kleurtjes afgesteld etc... Maar het wordt erg mooi en ik ben er erg blij mee!

Wat kun je verwachten?

In ieder geval snel blogposts die al veel te lang liggen: over het Portugese huis Casa de Mouraz, geproefd bij Coenecoop. Over het Weinbuch van ex-keizer Wilhelm II; over de parfums van Tauleto, een Italiaanse wijnproducent die de schillen van de sangiovese-druiven na persing nuttig inzet etc...En over mijn aanstaande tripje naar het Duitse wijngebied Saale-Unstrut natuurlijk.

Daarnaast pagina's met informatie over de WijnWebWinkelgids, waarvan nummer 2 in voorbereiding is, over mijn publicaties, mijn onderzoek etc.. Waarschijnlijk ook de mogelijkheid om te adverteren, vooral bedoeld voor organisatoren van wijnevenementen voor de consument. Een fotorubriek, een pagina met nuttige links. Veel is nog in ontwikkeling, dus als je iets mist op dit blog, laat me dat zeker weten. Met Wordpress heb ik de mogelijkheden om veel meer te doen dan nu!

Tot de switch zullen er even geen nieuwe blogposts zijn hier, waarschijnlijk zelfs niet tot en met Pasen. Maar daarna ben ik weer helemaal terug! Bovendien kun je me ook volgen op Wijn.blog.nl

Tot binnenkort, op het vernieuwde Wijnkronieken.nl!

Spring is in the air - proeverij bij Coenecoop

Wijnproeverijen zijn er tegenwoordig zoveel dat een mens keuzes moet maken. Consumenten zowel als wijnprofessionals kunnen wekelijks op ontelbare plaatsen in het land terecht om de nieuwste oogst of exclusiefste vondsten te proeven. Voor mij wordt het steeds belangrijker de krenten uit de pap te halen, en niet meer overal lukraak op af te gaan. Zo'n krent was bijvoorbeeld de recente proeverij van Coenecoop. Coenecoop levert niet rechtstreeks aan consumenten, maar voorziet specialistische wijnhandels en supermarkten van wijn. En die wijn is steeds vaker biologisch. Sinds enige tijd zijn biologische wijnen zelfs een speerpunt voor Coenecoop.

Op de proeverij Spring is in the Air, op maandag 3 april in de Utrechtse Colour Kitchen, waren 'slechts' tien producenten aanwezig. Een overzichtelijke proeverij, die bovendien veel leuke verrassingen bood. Ik proefde de wijnen van zes producenten, en was het meest onder de indruk van de Franse wijnen. Geweldig om weer eens te merken dat wijnland nummer 1 nog altijd in staat is te verrassen met topkwaliteit en betaalbare prijzen. De drie producenten waarvan ik wijnen proefde waren allen afkomstig uit het diepe zuiden: Domaine Begude in de vallei van de Aude, bij Limoux; Clot de l'Oum aan de voet van de Pyreneeën, in de vallei van de Agly noordelijk van Perpignan; en Clos du Gravillas, gelegen in Saint Jean de Minervois, oostelijk van Béziers. De wijnen van Domaine Begude hadden daarbij een heel ander karakter dan die van de andere twee. Een verschil in druivenrassen, maar ook in wijnstijl en aanpak.

Domaine Begude

De wijnen die het Britse echtpaar James en Catherine Kinglake maken op hun in 2003 aangekochte domein zijn bedoeld als cool climate-wijnen: niet zwaar en krachtig, niet gemaakt van door de zon gestoofde druiven, maar licht, mineralig en goed verteerbaar, met behapbare alcoholpercentages en zuiver fruit. Vooral internationale druivenrassen worden gebruikt: chardonnay, pinot noir, sauvignon blanc en chenin blanc. Er wordt duurzaam en ecologisch gewerkt en de eigenaren hebben een team van Franse, Australische en Britse wijnmakers aangetrokken. Enige Nieuwwereldse invloed is in de wijnen zeker te herkennen - vooral in de fruitigheid.

Ik proefde drie Chardonnay's en twee Pinot Noir's, waarvan één rosé! Echte voorkeuren heb ik niet genoteerd, ik wil ze allemaal graag nog eens proeven en drinken. De lichte, pittige rosé, vol fruit en met een tikje vettigheid graag bij kipsalades, harde droge worst, kaas, zomaar etc... De lichte en uiterste fruitige Pinot Noir ook bij de kip, maar dan uit de oven, met kruiden als rozemarijn en tijm. De Chardonnay
l'Etoile de Begude werd ook al door Hubrecht Duijker gesignaleerd. De wijn kreeg een rijping deels op demi-muid, deels op nieuwe barriques; gelukkig is dat hout alleen heel subtiel aanwezig.

Clot de l'Oum

Ook opgezet door expats is Clot de l'Oum, van de Nederlander Eric Monné en zijn Braziliaanse vrouw Leia. Leia presenteerde de wijnen op de proeverij, en met haar raakte ik in gesprek, in een mengeling van Nederlands en Frans. Het gebied waar Clot de l'Oum ligt – de t in clot wordt uitgesproken en de naam betekent 'vallei van de olm (iep)' - is enorm in opkomst, of liever, beleeft een come-back. Na decennia van verwaarlozing kopen gepassioneerde nieuwkomers oude wijngaarden op, of weten ze op andere wijze te verwerven. Het terroir is bijzonder, veel rotsige, verweerde leisteen; het klimaat zonnig, droog en winderig; de hellingen gelegen in de voetheuvels van de Pyreneeën. Ook worden nieuwe wijngaarden aangeplant, op de bodems van schist, graniet en gneiss. Deze bodems, gecombineerd met de vele oude stokken, kunnen wijnen leveren met grote complexiteit, concentratie, mineraliteit en stevig fruit. Voeg daar nog de biologische aanpak bij en je hebt een recept voor mooie wijnen! Eric en Leia werken inderdaad biologisch en beleefden hun eerste oogst in 2001. Hun percelen liggen verdeeld over de gemeenten Maury en Belesta.

Op tafel had Leia wijnen staan van 2007, 2008 en 2009, in wisselende samenstellingen van syrah, carignan en grenache. Allen werden gekenmerkt door drinkbaarheid, puurheid, en veel fris zwart fruit. Echte voorkeuren heb ik opnieuw niet, alle wijnen verdienen een nadere kennismaking op een rustiger moment, en bij de maaltijd, waar ze voor gemaakt zijn!

Clos du Gravillas

Eveneens van grenache en carignan, deels van stokken uit 1911, zijn de wijnen van John en Nicole Bojanowski. Hij is geboren Amerikaan, zij komt uit Narbonne. Sinds 1999 werken zij op hun 6 ha. van Clos du Gravillas, volledig biologisch. In later jaren werden wijngaarden bijgekocht, aangeplant in respectievelijk 1952 en 1970.

De wijnen werden gepresenteerd door Jeroen de Zeeuw van Bramasole Wijnen, die het importeurschap van Clos du Gravillas heeft overgedragen aan Coenecoop. Absolute favoriet hier was een witte wijn, de L'Inattendu 2009, een Minervois Blanc van grenache gris. Een zeer pittige wijn, met frisse zuren, geuren van drop en laurier en een smaak waarvan je zegt: oh ja, dat was inderdaad Grenache Gris (ik dronk er meer in de zuidelijke Roussillon enige jaren terug).

Ook de Lo Vielh Carignan 2007, Vin de Pays Côtes de Brain, was een topper. Puur fruit, kracht, toch subtiel. De wijnen vragen erom verder te verkennen!

En dat brengt mij bij mijn slotoverpeinzingen: op een proeverij maak je kennis met prachtige wijnen, maar tijd en aandacht schieten meestal te kort om de wijnen echt recht te doen. Proeverijen zijn voor mij zo langzamerhand meer momenten geworden waarop je de vinger aan de pols houdt, wat er voor ontwikkelingen in wijnland zijn. Het echte proeven doe je toch elders, thuis aan de keukentafel bijvoorbeeld. Waar de wijnen alle aandacht krijgen die ze verdienen! Eén van de vinger-aan-de-polservaringen voor mij van deze proeverij: in de Languedoc en Roussillon gebeurt het, nu meer dan ooit!

Caveau Divin Mercurey - een bijzonder wijncentrum #2

Vorige week opende in Mercurey een nieuwe bezoekerscentrum, waar een groot deel van de wijnen van de appellation geproefd kunnen worden. Gisteren verscheen over dit bijzondere centrum deel 1 van een interview met Roelof Ligtmans, die nauw betrokken is bij het ontstaan. 

Vandaag meer over wat de bezoeker kan verwachten in de Caveau Divin Mercurey. Ik vroeg het Roelof, wiens wijnen van Domaine de la Monette uiteraard ook in het centrum te proeven zullen zijn.


"Om te beginnen het proeven: de wijnen worden in proefhoeveelheden van 4 cl uitgeserveerd. De prijs daarvan loopt van € 1.25 tot € 2.50, afhankelijk van de verkoopprijs van de fles. Van tevoren koop je een proefkaart (formaat credit card met chip erop) die is opgeladen met proeftegoed (met stappen van € 5). Met de kaart in de hand is het verder zelfbediening.

We hebben lang gefilosofeerd over dit betaald proeven, aangezien het in contrast staat met het traditionele gratis proeven bij de wijnboer. We hebben besloten dit toch door te zetten, enerzijds omdat het financieel niet anders kon, anderzijds omdat we een totaal andere service leveren in een totaal andere setting. De klant is immers volledig vrij te proeven wat hij wil, van vele verschillende domeinen, in alle vrijheid (de wijnboer staat niet met vragende ogen te kijken of je het lekker vindt), en zonder enige (morele) verplichting om iets te kopen. De eerste reacties op het systeem zijn overigens ronduit positief.

Het ter plekke kopen van geproefde wijn is mogelijk, van elke wijn is een bescheiden voorraad (max. 36 flessen) beschikbaar. Een paar verschillende flessen of een doos van 6 van hetzelfde is dus geen probleem; wil je 48 flessen van hetzelfde, dan moet dat even geregeld worden. De prijzen in de caveau zijn exact gelijk aan de prijs op het domein.

Naast kopen en proeven kun je je smaakpapillen en geurvermogen testen, de Fransen noemen dat 'analyse sensorielle'. Daartoe staan zes smaken en acht geuren die je in wijn tegenkomt gereed; aan de bezoekers te raden wat wat is – en dat is niet zo makkelijk als je denkt.

Op een groot scherm worden doorlopend foto's getoond van Mercurey en omgeving, de wijngaarden door de seizoenen heen en het werk in wijngaard en wijnkelder; dit geeft de bezoeker een goed beeld van het dagelijks bestaan van een wijnboer.

Om de kleintjes bezig te houden terwijl de ouders rustig proeven is een speciale kinderhoek ingericht met speelgoed, spullen om te tekenen en, heel leuk, een scherm waarop een hele serie foto's getoond wordt van alle dieren die we in en om de wijngaard tegenkomen.

In de zomer is er een klein terras; als groep kun je bijvoorbeeld een fles kopen en 'm rustig buiten opdrinken (€ 5 kurkgeld). Wat betreft hapjes, dat wordt binnenkort in overleg met de tegenovergelegen restaurateur nader uitgewerkt, denk aan een bordje charcuterie of jambon persillé of iets dergelijks.

Is dit uniek in Frankrijk?
De systemen van Enomatic worden vooral toegepast in restaurants en bar-à-vins. Het gebruik van dit soort machines in een proeflokaal van één appellation is in Frankrijk niet eerder vertoond, in dat opzicht hebben we de première en zijn we vooralsnog uniek. Met dit systeem kunnen we 56 verschillende wijnen uit Mercurey tegelijkertijd aanbieden, op de juiste temperatuur en absoluut fris. Een mengsel van stikstof en CO2 in de fles verhindert dat er zuurstof bij de wijn komt, dus die kan niet oxideren. Onze eerste ervaringen zijn heel positief: flessen die meer dan twee weken geleden zijn opengemaakt smaken nog lekker fris.

Wat voor wijnen kun je proeven?
De gepresenteerde wijnen hebben alle de AOC Mercurey – het zijn immers de wijnboeren van Mercurey die dit initiatief financieren. De meerderheid is rood (pinot noir), er is ook een stuk of twintig witte wijnen (chardonnay). De regels van de AOC Mercurey staan niet toe om rosé of crémant te maken, dus dat zal je in de caveau niet aantreffen.

Wanneer is het centrum open?
De caveau is doorlopend bemenst door een caviste – je kunt er Isabelle of Nathalie aantreffen. Geregeld zijn ook lokale wijnboeren aanwezig. De openingstijden zijn:

maandag-donderdag 10-13h 14-19h
vrijdag-zaterdag 10-13h 14-20h
zondag 10-13h
De zondagen in juli en augustus zijn we non-stop geopend 10-18h.

De caviste kan je advies geven op basis van je persoonlijke voorkeuren voor bijvoorbeeld fruitige of wat stevigere wijn, om direct te drinken of om nog even te laten liggen. Ze zal je dan een aantal wijnen in diverse prijsklassen aanwijzen die aan een bepaald profiel voldoen. Ze zal je niet een X of Y domein aanprijzen – aan de bezoeker om al proevende uit te vinden wat het beste bij hem past.

Is dit een eindpunt, of juist een begin?
Beide. Om te beginnen is dit de realisatie van een project dat 2,5 jaar loopt. Een comité van zeven personen heeft onder mijn voorzitterschap heel wat avondjes vergaderd en uurtjes gebuffeld om te komen waar we nu zijn. De volgende grote opgave is om bekendheid te geven aan de caveau, en daarmee voldoende klanten en omzet te genereren. Doel is dat de caveau binnen drie jaar geheel de eigen broek op kan houden, dus geen subsidie meer nodig heeft uit de algemene middelen van de ODG.

Toekomstwensen hebben we genoeg. We denken aan een achtste machine, om 64 wijnen te kunnen presenteren. Maar ook aan een verbouwing om een groter terras aan te kunnen leggen. Of, op de kortere termijn, het opzetten van een samenwerking met lokale partners (hotels, restaurants, chambres d'hôtes en gîtes) om elkaar over en weer van klanten te voorzien en van Mercurey een heuse toeristische bestemming te maken. Mogelijkheden genoeg, deze eerste zomer zal ons vooral leren wat de bezoekers van ons verwachten en daar zullen we ons naar richten.

De website van de caveau komt is binnenkort in de lucht: www.mercurey.com.

Roelof, bedankt, en veel succes met de Caveau Divin Mercurey, op de Place Genappe in Mercurey. Alle Frankrijkgangers die dit jaar onderweg naar het zuiden in de Bourgogne overnachten: van harte aanbevolen!

Caveau Divin Mercurey - een bijzonder wijncentrum #1

Op 1 april opende in het Franse Mercurey, in de Côte Chalonnaise, een bijzonder wijncentrum, de Caveau Divin Mercurey. In het centrum is via een Enomatic-systeem wijn van 35 producenten te proeven. Bijna 80% van de wijnboeren in de appellation Mercurey is vertegenwoordigd. De wijnen zijn verkrijgbaar per glas, via een betalingssysteem met ‘wijncreditcard’. De flessen worden verkocht voor dezelfde prijs als op het domein.
Voorzitter van de commissie die het centrum realiseerde is de Nederlander Roelof Ligtmans, samen met zijn vrouw Marlon eigenaar van Domaine la Monette in Chamirey, dat deel uitmaakt van Mercurey. Ik vroeg Roelof naar de achtergronden van centrum.

Vertel eens iets over de achtergronden. Waarom dit centrum?
De afgelopen jaren is veel aandacht uitgegaan naar de kwaliteit van de wijnproductie.

• Ten eerste door het inrichten (voor heel Bourgogne) van een proces van kwaliteitscontrole, zowel intern binnen de appellation, als door een externe partij (ICONE). Een uiterst ingewikkeld en omstreden gebeuren, door sommigen een « usine à gaz » genoemd (overbodig complex).

• Ten tweede, specifiek voor Mercurey, door het uitvoeren in 2007 en 2008 van een zeer uitvoerige bodemstudie, die tot in detail alle grondsoorten en hun eigenschappen in kaart brengt voor de hele appellation Mercurey. Deze studie helpt bij het planten (keuze van het juiste plantmateriaal) en het beheren van wijngaarden. Ze geeft bijvoorbeeld inzicht in de diepte van de grondlagen, hun chemische samenstelling, en de mate waarin ze water vasthouden of aan erosie onderhevig zijn. Daaruit kun je bijvoorbeeld keuzes afleiden voor de mate waarin en de wijze waarop onkruid bestreden of toegelaten wordt.

• Ten derde wordt onder leiding van de INAO (Franse overheidsinstelling, beheerder van bijna alles wat kwaliteitslabel is, zoals een appellation controlée of een label rouge) een studie gemaakt van Mercurey om te komen tot een herindeling van de wijngaarden naar « village » of « premier cru » niveau.

Bij al deze aandacht voor kwaliteit is er de laatste 10 jaar weinig tijd geweest om echt iets te doen aan de communicatie rondom de Mercurey wijn. En een goed product maken alleen, dat helpt niet; je moet het ook van de daken schreeuwen. Het was dus tijd om iets aan communicatie te gaan doen.

Is het jouw initiatief, of was er al een voedingsbodem?
Een al lang bestaande, maar niet bijster actieve commissie Communicatie van Mercurey piekerde al een tijdje wat te gaan doen. Als gevolg van een onroerend-goed transactie kreeg de ODG (Organisme de Défense et de Gestion, officiële aanduiding voor het samenwerkingsverband van wijnboeren die gezamenlijk de appellation Mercurey beheren) in 2009 de beschikking over een mooie oude gewelfde kelder midden in het dorp. Die zomer heeft één van de collega's in Toscane een proefkelder bezocht die gebruik maakte van een wijnbewaar- en serveersysteem. Bij terugkeer heeft hij de commissieleden daarover verteld; toen is het idee geboren om zoiets ook bij ons toe te passen. Ik hoorde dat al snel, was heel enthousiast over het idee, en heb me direct aangemeld om mee te doen. Met ervaring uit een vorig leven was ik in staat om een eerste begroting van het project te maken. Die vaardigheid om zaken op papier gestructureerd uit te werken keerde zich tegen me: ik werd direct tot voorzitter van de projectgroep gebombardeerd.

Was het makkelijk de producenten bij elkaar te krijgen? Is er een cultuur van samenwerking?
Niet echt. Samenwerken is leuk als het niets kost, geen moeite vraagt en wat oplevert. Daar was dus wat zendingswerk voor nodig, en ook een ferme hand. In februari 2010 hebben we een studiereis gemaakt naar twee gezamenlijke proefkelders, die in Gigondas en die van de Côte de Brouilly in de Beaujolais. Dat heeft ons een goed inzicht gegeven in het functioneren van zo'n structuur. In Gigondas was het indrukwekkend om te zien wat ruim 20 jaar samenwerking aan collectieve promotionele infrastructuur opgeleverd had.

We hebben de Mercurey producenten in juni 2010 gevraagd om zich in te schrijven, en de inschrijving direct gepaard te laten gaan van een betaling. Initieel deden er 20 mee, maar gelukkig groeide dat aantal vrij snel tot 35 domeinen. Inmiddels is er een wachtlijst: de machines zijn vol, alle 56 plekken zijn bezet, de laatkomers moeten wachten tot er een plek vrij valt of een achtste machine (met 8 extra plekken) aangeschaft wordt.

Wat ongetwijfeld een rol gespeeld heeft om domeinen over de streep te trekken is het succes dat geboekt is met het binnenhalen van subsidies. Naarmate de financiële haalbaarheid langzamerhand een zekerheid werd, werden de mensen enthousiaster. Dat binnenhalen van subsidies is wel een enorme berg werk geweest, vooral het opzetten van dikke en complexe dossiers voor Europese subsidies. Uiteindelijk zal van de totale investering van circa € 180.000 ongeveer de helft via subsidies gefinancierd worden, de rest door de ODG Mercurey en de participerende domeinen.

Doen alle domeinen in de buurt mee?
Nee. De deelname is op vrijwillige basis, je kunt de mensen niet dwingen. We hebben er voor gekozen dat elk domein, hoe groot ook, maximaal twee wijnen kan presenteren (ook al maken sommigen wel acht verschillende Mercureys); zo konden we zoveel mogelijk domeinen laten meedoen. De huidige 35 domeinen representeren ongeveer 75% van het totaal.

Later deze week meer over wat er in de gloednieuwe Caveau Divin Mercurey te beleven valt.

Troost van Twitterwijn

Pfoe, daar sta je dan, op het station. Je weet zeker dat die fiets daar stond, in dat rek. Maar hij staat er niet. Krachttermen schieten te kort. Gelukkig is daar het thuisfront. Dat een lekker glas voor je inschenkt. Laat dat nu de #twitterwijn van het #twittervat zijn: een Chardonnay uit Limoux. En die wist mij prima op de vrolijken!

De wijn – Clocher d’Antugnac 2009, AOC Limoux, afkomstig van Vat 94, producent Jean Louis Fabre - is vorig jaar op de inmiddels beroemde veiling Toques et Clochers uitgezocht door Cuno van 't Hoff. Via Twitter vond Cuno geïnteresseerden om samen een vaatje aan te kopen, en dat is gelukt. Voor het Twittervat werd 4.600 euro betaald, en het is goed voor 300 flessen, waarvan ik er dus drie heb. Afgelopen maandag was de feestelijk presentatie, in wijnbar Vyne in Amsterdam. Daar was ik niet bij, maar ik had mijn drie flesjes al binnen gelukkig.

Vrolijk hout
Deze Chardonnay uit 2009 bleek een vrolijke wijn. Meestal kan het gebruik van houten vaten voor de rijping van Chardonnay mij minder bekoren, maar hier was de invloed van het hout niet overdreven, zelfs subtiel. Ik noemde het zelfs ‘vrolijk hout’ ;-) In neus en mond de indruk van boterbabbelaars, een tikje vettig maar ook weer heel fris. Zelfs wat groene kruiden als menthol en basilicum ontwaarde ik op de achtergrond.

Net uit de ijskast was dit allemaal nog niet zo duidelijk, maar bij even opwarmen in het glas liet de wijn zijn ware, vrolijke en prettige karakter pas goed merken. We dronken de wijn bij een bord waterzooi – soep van prei en zalm en room – en dat was een uitstekende combinatie!

Gelukkig hebben we nog twee flessen, die we nog even laten liggen. We zijn wel benieuwd hoe de wijn over enige jaren smaakt! Nu alleen nog op een nieuwe fiets uit….

Chemie en wijn

Ooit vroeg iemand me eens uit te zoeken wat er door wijnmakers aan wijn toegevoegd werd om de rode kleur vast te houden, of misschien zelfs in sommige gevallen wel iets 'op te halen' – lees donkerder te maken. Het heeft even geduurd voordat ik voldoende gegevens bij elkaar had om een antwoord op deze vraag te durven geven. Ik vroeg me toen namelijk af of er een wijnboer daar over zou willen praten. Inmiddels weet ik dat dat erg meevalt, en dat veel wijnboeren daar best open over zijn. Tijdens bezoeken aan diverse wijnproducenten de afgelopen jaren hebben ze me verteld dat er niet alleen voor het fixeren van de kleur, maar ook voor het op gang houden van de malolactische gisting, het corrigeren van luchtjes, het sturen van de gisting en nog een heleboel processen meer, allerlei stoffen bij most of wijn gevoegd worden. Enzymen kunnen een belangrijke rol spelen, bijvoorbeeld bij het vasthouden of opwerken van de rode kleur, maar ook voedingszouten, stoffen om te klaren, sulfiet om bacteriën tegen te gaan en ga zo maar door.

Chemie Magazine
Voor het Chemie Magazine maakte ik onlangs de tekst bij een fotoreportage rondom de chemie bij het wijnmaken. Druiven laten vergisten is natuurlijk sowieso een chemisch proces, maar het ging ook om de 'toegevoegde' chemie, de stoffen uit de organische dan wel anorganische scheikunde de gebruikt worden in het hele proces van druif tot wijn op tafel.

De fotograaf en ik togen naar Bentelo, naar het bedrijf van Roelof Visscher. Naast zijn eigen wijnen van Hof van Twente biedt Visscher met Neerlands Wijnmakerij sinds vorig jaar ook de faciliteiten om wijnen voor andere wijnbouwers in Nederland te maken. Dit bedrijf leek mij zeer geschikt om deze fotoreportage te gaan maken, en dat bleek ook zo.

Roelof Visscher legde mij en de fotograaf met veel geduld precies uit wat er wanneer bij de wijn gedaan KAN worden om in het proces in te grijpen. Niet dat dat ook altijd gebeurt: druivenras, oogstjaar, weersomstandigheden en het beoogde effect met de wijn spelen allemaal een rol. Niet altijd hoeft er op alle punten ingegrepen te worden. Maar een drink- en houdbare wijn op de markt brengen zonder enige toevoeging, dat is eigenlijk onmogelijk, aldus Visscher.

Sulfiet
En inderdaad, zelfs wijnproducenten die biologisch werken, gebruiken vaak sulfiet, omdat ze hun wijn anders niet lang goed zouden houden. Reizen over langere afstanden van de wijnflessen is zonder een beetje sulfiet zo goed als uitgesloten. Toch zijn er wijnmakers die stellen dat ze echt helemaal niets, maar dan ook niets aan de wijn toevoegen. Hoe dat precies zit, daar wil ik nu achter komen. Dat wordt dan mijn volgende zoektocht: luisteren naar zoveel mogelijk biologische wijnbouwers om te weten te komen wat zij nu anders doen dan anderen.

Lees het hele artikel uit het Chemie Magazine.

Of bekijk meer foto's uit de reportage van Casper Rila.

Bijzondere druif op Italia al Dente

Leuke raadseltjes om over na te denken: wat is de relatie tussen het Duitse 19e-eeuwse drinklied Wohlauf, noch getrunken en een fles Eisacktaler witte wijn van producent Manni Nössing, afgelopen zaterdag geproefd op Italia al Dente?

De link vormt een druivenras, ontwikkeld in 1929 en sinds 1969 in Duitsland officieel in gebruik. Tegenwoordig is het het op een of twee na meest aangeplante druivenras van het land: kerner. Dit druivenras werd genoemd niet naar degene die het ontwikkelde (door kruisingen), maar naar een Duitse schrijver en dichter, Justinus Kerner (1786-1872), die ook een aantal wijnballades en bovengenoemd melancholieke drinklied op zijn naam heeft staan.

Alto Adige
Maar dan nu nog de link met de fles wijn op Italia al Dente: het Eisacktal ligt in Alto Adige, Zuid-Tirol. Maddalena Wines stond op dit evenement met een aantal mooie wijnen uit Alto Adige, Noord-Italië dus. Bovendien wordt kerner ook in Zuid-Tirol verbouwd. Sterker nog, kerner is een kruising tussen de Zuidtiroler rode druif trollinger (schiava grossa) en riesling! Pfoe, zo is het cirkeltje dus helemaal rond.

Kruising
Ik kende kerner eigenlijk alleen van naam, als druif van mindere kwaliteit. Het staat in Duitsland veel aangeplant, onder andere vanwege de hoge opbrengsten. En dat is nooit een goed teken... Het zou zelfs in de vermaledijde variant van Liebfraumilch worden gebruikt. (Over de échte Liebfraumilch kom ik binnenkort te spreken.) Kerner staat ook aangeplant in Engeland en zelfs hier in daar in Nederland. Maar uitgezonderd misschien een Engelse wijn ergens in de jaren '80 heb ik er nooit iets van geproefd. Tot afgelopen zaterdag. En dat was een zeer aangename kennismaking. Volgens de boeken is kerner de meest Riesling-achtige van alle kruisingen (waaronder ook silvaner en scheurebe); dat verklaard ongetwijfeld waarom ik er zo van gecharmeerd was.

Kerner werd in de jaren '70 van de 20ste eeuw aangeplant in Zuid-Tirol (en is dus niet, zoals iemand me op Italia al Dente vertelde, een overblijfsel van de tijd dat Zuid-Tirol nog bij het Habsburgse Rijk hoorde...). De druif verkreeg in 1993
DOC-status.

Notig en fris
Ik proefde er twee: Eisacktaler Kerner DOC 2008 van Manni Nössing (Maddalena Wines, € 14,75) en Abbazia di Novacella, Kerner DOC 2008 (Anfors/L'Anima del Vino, € 13,95).
Alleen van de eerste heb ik nog wat notities: notig, frisse zuren, zuiver, tikje neutraal in de smaak, maar zeer spannend in de geur. Beide vond ik erg de moeite waard, en ga ik zeker nog een verder verkennen.

Over de producent, Manni Nössing, is weinig te vinden. Alleen Jancis Robinson vertelt iets meer op haar Purple Pages. Van Nössing proefde ik ook de Veltliner 2008, vol en fruitig.
De Abbazia di Novacella is behalve een fantastisch mooi, nog in gebruik zijnde abdij, ook een moderne en bekende wijnproducent. Het wordt hoog tijd om eens te gaan kijken in Alto Adige...

Een verslag over Italia al Dente schreef ik voor Winebusiness.

Proeverij 'modern Spaans' – Vino Sol

Spanje anno 2011 heeft naast airen, het meest aangeplante druivenras voor wit, en tempranillo, de topper voor rood, nog heel wat meer druivenrassen te bieden. Veelal inheems, soms ook internationaal. Boeiend was het om tijdens een proeverij van een startende wijnwebwinkel een aantal wijnen van verschillende druivenrassen op een rij te proeven.

Stefan en Rob van Vino Sol importeren sinds enige tijd wijn uit Spanje. Dankzij Stefans contacten in Spanje – hij is getrouwd met een Spaanse – en Robs ervaring in de horeca, hebben ze een mooi assortiment opgebouwd, dat zij vorige week voor het eerst aan een groter publiek lieten proeven. Op de tafel stond een representatieve selectie van wat het moderne Spanje te bieden heeft: van een prettige cava tot een top Rioja en van een nieuwkomer uit Bierzo, van het druivenras mencia, tot een moderne klassieker uit de Priorat.

Favorieten
- Rioja La Montesa 2007, van Bodegas Palacios Remundo, van 60% garnacha, 35% tempranillo en 5% mazuelo; complexe neus, fris en soepel in de mond, veel zwarte fruit, lange afdronk. Uitstekende moderne Rioja voor slechts € 13,00.

- Carchelo 2009 van Bodega Carchelo, DO Jumilla; 50% monastrell, 30% tempranillo en 20% cabernet sauvignon. Nooit gedacht dat een Jumilla zo fris en fruitig kon zijn. Bosbessen en laurier in de neus, soepel, fris en fruitig. De Cabernet geeft mooie zuren en balans, de tannines zijn stevig maar prettig. En wat een prachtige vormgeving van de fles! Prijs € 8,25.

- Ca N'Estruc 2009, DO Catalunya; 70% xarello, 10% macabeo, 10% muscat en 10% chardonnay. Bloemige en subtiele neus, veel citrus in de mond, frisse zuren. De muscat is gelukkig niet al te uitgesproken, maar mooi verwerkt in het geheel. Prijs € 6,00.

- Txakoli de Bizkaia 2009 van Bodegas Itsasmendi, 100% hondaribbi zuri. Enorm verrassend, deze frisse en volle Baskische wijn. Vraagt erom om nog eens rustig te proeven, bij vis, gebakken inktvis of misschien wel bij mosselen. Prijs € 11,00 (tikje prijzig, maar wel de moeite waard om te proberen!)

Foto's: Natalia Bullock

Vuistregels voor keldervondsten

Sinds een dag of 10 ben ik ook actief op een tweede blog, Wijn.blog.nl. Dit blog is gewijd aan korte nieuwtjes en mededelingen rondom. Ik heb dat blog overgenomen van eerdere beheerders, onder andere Hans Voorn, waar ik in de dagen van Wine Blogging Wednesday regelmatig contact mee had.

Wat is deze fles waard?
Opvallend genoeg komen er op dit blog heel veel vragen over de waarde en/of drinkbaarheid van flessen wijn uit nalatenschappen, gevonden in kelders etc....  Wat is de waarde van een fles wijn? is een vraag die bij veel mensen leeft. En de vraag is des te meer actueel nu uit China de berichten van fraude met zelfs lege flessen top-bordeaux steeds vaker voorkomen. Blijkbaar spreekt het vinden van oude flessen wijn in stoffige kelders en op koude zolders nog altijd aan. Is dat uit een romantisch idee, of hopen toch heel veel mensen stiekem die ene kostbare schat gevonden te hebben, waar ze rijk mee kunnen worden? Ik weet het niet, maar ik vond het tijd een aantal vuistregels te geven waar iedereen die met zo'n vraag zit misschien een paar eerste antwoorden uit kan halen.

Vuistregels
1. De meeste wijn in de wereld is GEEN bewaarwijn. Die moet opgedronken zijn tussen het jaar van op de markt brengen en zo'n vijf jaar erna.

2. Het zijn slechts een beperkt aantal wijnen die goede prijzen opbrengen: vooral Bordeaux, een paar Italianen en nog wat her en der. Vooral stevig rood!

3. Voor het bepalen van de prijs is belangrijk: het jaartal. Niet alle jaren leveren goede wijnen.

4. Ook is belangrijk de condities waaronder de fles bewaard is! Jaren op een zolder waar het 's zomers snikheet en 's winters ijskoud is? Vergeet het dan maar, die fles is azijn geworden.

5. Je kunt een deel zelf inschatten: als het vloeistofniveau onder de schouder van de fles is gezakt, heb je ook weinig kansen meer op een drinkbare wijn. Ook als de kurk er niet helemaal stevig inzit, is de kans op azijn levensgroot.

6. Misschien wel de belangrijkste regel: als je slechts één fles hebt, zou ik zeggen: trek hem lekker zelf open en maak er een leer- dan wel genietmoment van. Is het azijn, weet je dat ook weer. (Zorg daarom dat je altijd een echt, 100% zeker lekkere back-up fles bij de hand hebt.)Is het lekker, denk dan met plezier terug aan de gulle gever/ouder/oma, en geniet. Wat maakt het dan uit of de wijn 100, 200 of meer euro waard was geweest?

7. En tot slot: blijf je nog steeds overtuigd van het feit dat je wel eens iets moois in handen zou kunnen hebben, iets unieks? (Het komt voor....) Raadpleeg dan een goede en betrouwbare wijnhandelaar. Eentje die gespecialiseerd is in Bordeaux, bijvoorbeeld. Hij of zij kan je ook verwijzen naar een wijntaxateur; deze heeft echt verstand van dit soort zaken.

Utrechtse aanwinst: wijnbar VinVin

Woensdag ga ik er al weer voor de derde keer heen, met veel plezier: de Utrechtse wijnbar VinVin. Sinds eind januari zijn we in Utrecht eindelijk een echte wijnbar rijker, in de Predikherenstraat. Je zit er tegen het eind van de middag vrij rustig, en kunt er uitstekend afspreken, zakelijk zowel als privé. Inmiddels heb ik er diverse wijnen geproefd, afkomstig van een aantal grotere importfirma's. Ze bevielen uitstekend, vooral de Edetaria Terra Alta, een witte Garnacha uit Spanje.

Kleine importeurs

Als ik @wijnbarvinvin op Twitter zo volg, dan hebben inmiddels de kleinere importeurs de wijnbar ook weten te vinden. Regelmatig lees ik dat er lekker doorgeproefd wordt van de meegebracht flessen. Mooi, dan wordt het assortiment nog leuker. En dan hoop ik dat ze binnenkort een paar lekkere bubbels per glas introduceren, want degene die ik proefde toen ik er de eerste keer was, was niet heel erg spannend (Italiaanse spumante).

Vinologen

VinVin is een initiatief van Chantal Jansen en Isaac Kaemingk. Chantal is nog druk bezig met de opleiding tot vinoloog, Isaac heeft die al afgerond. Beide hebben een horeca-achtergrond. Isaac heeft bovendien een ruime ervaring in de keuken en verzorgt bij VinVin dan ook de hapjes (die ik nog niet uitgeprobeerd heb).

Bij VinVin kun je ook regelmatig terecht voor inloop-wijnproeverijen. Ze worden aangekondigd op de website.

125 jaar Bordeaux aan de Oudegracht

Er zijn maar weinig wijnhandels in Nederland die het ze kunnen nazeggen: 125 jaar in bedrijf! Sinds 1886 worden aan de Oudegracht in Utrecht door de firma Van Wageningen en de Lange wijnen uit Bordeaux geïmporteerd. Eerst als agentschap van het huis De Bourran et Frères, later vooral dankzij de contacten van de respectievelijke eigenaren. Dat waren sinds 1886 Bernard Moltzer, de heren Poortman en Van Hoorn, de heren Van Driel Van Wageningen en Ten Houte de Lange, de heer Van Driel Van Wageningen en het echtpaar Ten Berge. En nu, anno 2011, vieren deze laatsten met trots het 125-jarig bestaan.

De geschiedenis van het bedrijf heb ik elders beschreven. En wat de toekomst brengt, daar hebben we een glazen bol voor nodig. Maar dit jaar wordt er feest gevierd. Afgelopen weekend met een bijzondere Bordeaux-proeverij, op 5 juni met een zeer speciale proeverij in Slot Zeist bijvoorbeeld.

Nuances
Die Bordeauxproeverij drukte mij weer eens met de neus op de feiten: je kunt nog zo je best doen om zoveel mogelijk wijnen uit zoveel mogelijk landen te leren kennen, uiteindelijk zit in oer-wijngebied Bordeaux al zo veel variatie dat je een leven lang nodig hebt om alle nuances te kunnen doorgronden. Ik behoor niet tot de groep mensen die dat kunnen, en dat zal ook nooit gebeuren. Daarvoor vind ik Bordeaux te complex, en de rest van de wijnen in de wereld te interessant. Ik kan een Bordeaux eigenlijk ook zelden waarderen op een proeverij, meestal alleen bij een goede maaltijd. Op een proeverij vind ik de wijnen vaak stroef, ontoegankelijk, ongrijpbaar, you name it.... Totdat je zo'n onbegrijpelijke fles opentrekt bij een mooie lamsbout, een stuk wild of soms zelfs bij de boerenkool. Dan gaat ineens die complexe wereld een stukje voor mij open, en begrijp ik weer een beetje meer van deze wijnen.

Jeugdig
Ondanks al dit gefilosofeer heb ik op de proeverij afgelopen zondag toch ongelooflijk genoten. Het blijft ten eerste altijd weer een genoegen in de eeuwenoude kelders aan de Oudegracht te zijn. De ambiance is fantastisch, de bogen, stenen en kaarsenluchters vertellen ontelbare verhalen. Ten tweede stonden er zulke mooie wijnen op tafel, soms bijna twintig jaar oud, dat er legio verrassingen waren. Vooral opvallend: wat kunnen oude Bordeaux's nog jeugdig overkomen. Ik noem de Château Fieuzal 1992 (Pessac Leognan) of de Château d'Issan 1993 (Margaux, 3e Grand Cru Classé).

Voorkeuren
Ook had ik heel duidelijk voorkeuren: onder de wijnen van de rechteroever voor Saint Emilion over Pomerol, en onder die van de linkeroever voor Saint Estephe boven Haut Medoc, Pauillac, Margaux of Listrac. Absolute topper van de tafel: Château Laroze 1999 (Saint Emilion Grand Cru). En – jawel, we blijven Hollanders – de topper met de beste prijs-kwaliteitverhouding: Château Andron Blanquet 2005 (Saint Estephe, Cru Bourgeois), voor slechts € 21,75 te bestellen. Fruitig, fluwelig, frisse zuren, grote klasse.

Bij Van Wageningen en de Lange hebben we een wijnabonnement: voor een bepaald inleggeld per maand kunnen we jaarlijks een aantal mooie wijnen kiezen en laten wegleggen. Dat zullen ongetwijfeld weer een aantal mooie Bordeaux's worden dit jaar. Zodat we ze over een jaartje of wat weer kunnen schenken bij een feestelijk diner. Want daar zijn goede Bordeaux's toch eigenlijk voor bedoeld.

Châteauneuf-du-Pape als e-book

Ooit gebruikte ik het boek al als naslagwerk. Ik moest een tekst over Châteauneuf-du-Pape schrijven voor een opdrachtgever, en de vele encyclopedieën en wijnatlassen schoten te kort. Ik haalde de dikke pil van Harry Karis vervolgens uit de bibliotheek, het 500-pagina tellend The Châteauneuf-du-Pape Wine Book. Het boek verscheen in 2009, en werd in de wijnwereld uitstekend ontvangen. Met zijn gedetailleerde informatie over meer dan 200 wijnmakers, gedegen artikelen over de geschiedenis, het klimaat, de bodem, de druiven, de vinificatie, zijn keurig en leesbaar uitgevoerde tabellen, kaarten en lijsten is het inmiddels uitgegroeid tot hét standaardwerk over deze beroemde appellation in Zuid-Frankrijk. The Châteauneuf-du-Pape Wine Book werd in 2010 uitgeroepen tot beste wijnboek van de wereld tijdens de Gourmand World Cookbook Awards.

E-book
Lang heb ik getwijfeld of ik het zou aanschaffen. Ik wilde wel, maar het was zo dik (en paste niet in mijn budget op dat moment). Maar wat een geluk: er is nu een digitale versie van dit prachtige werk. Als e-book (in pdf-formaat) heb je het voor € 19,95! Helaas heb ik geen e-bookreader die dit kleurenbestand van 131 Mb aankan. Maar op de computer is het gelukkig uitstekend te raadplegen. Het schijnt zelfs te raadplegen te zijn op de iPhone en iPad.

The Châteauneuf-du-Pape Wine Guide
Daarnaast is er een nieuw boekje van Harry Karis verschenen, een compacte wijngids waarin de wijnen van Châteauneuf-du-Pape uitgebreid staan beschreven. Deze uitgave, genaamd The Châteauneuf-du-Pape Wine Guide, is een spin-off van het grote boek, en net zo kleurrijk en netjes vormgeven door zoon Phil Karis.

Het Engelstalige boekje is uitgegeven in een handzaam formaat en telt 110 pagina’s in full-color. Er is aandacht voor de druivenrassen, het wijnmaakproces, serveertips en een overzicht van alle jaargangen met kwaliteitsindicatie. Daarnaast is er een grote tabel van 540 wijnen uit het gebied met vermelding van druivensoorten, leeftijd van de druivenstokken, opvoeding, stijl, en indicatoren voor kracht, complexiteit, bewaarpotentieel en prijs. Achterin zijn lege pagina's opgenomen om zelf proefnotities te maken. Het enige wat nog ontbreekt om dit handige boekje op reis mee te nemen, zijn eigenlijk de adressen van de producenten. Daar moet je dan weer het dikke boek voor hebben. (Of je iPad meenemen dus...).

The Châteauneuf-du-Pape Wine Guide (Paperback)
ISBN 978 908 120 17 42 prijs: € 9,95
Ook beschikbaar als e-book download voor €7,99.

Te koop via: www.cdpwebshop.com

Bubbels van Welschriesling

Lijkt het maar zo, of komen er steeds meer mousserende wijnen van steeds nieuwe druivenrassen? Had je vroeger alleen pinot noir, chardonnay en pinot meunier voor champagne, of cava met zijn macabeo, parellada en xarello, nu lijkt er van ieder druivenras wel iets mousserends gemaakt te worden. En met succes, moet ik zeggen. Sekts van riesling en silvaner, niet te versmaden. Of zelfs een rosé bubbel van regent, ook niet verkeerd. In de kast staat nog een Gemischter Satz met bubbels, voor een artikel over Gemischter Satz.

Maar eerder deze week deed ik echt een vondst. Van Welschriesling proefde ik een Sekt Extra Brut, van Weingut Artner uit Oostenrijk. Dat was werkelijk genieten! Lekker vol en serieus, maar toch met een bepaalde zonnigheid en vrolijkheid die ik in veel mousserende wijnen uit wat koelere landen mis. Ik vergeleek die bubbelende Welschriesling zelfs met cava, en dat wil wat zeggen in mijn geval.

Ik bestelde de fles bij Good Grapes, zo rond Oud en Nieuw, maar hij was per ongeluk in een achteraf hoekje van de kast beland. Bij een inventarisatie van alle wijnrekken kwam hij onlangs tevoorschijn, en werd geopend om een succesvol project op Nico's werk te vieren.

We genoten van de fruitigheid, de volheid, de rijpe tonen van geel fruit en toast. Dat een Welschriesling zo kan smaken had ik nog weinig meegemaakt. Waarom leren ze op de vinologenopleiding toch nog steeds dat dit maar een min druifje is? Deze bubbels konden zelfs tegen onze witlofschotel met room en spek op, geen geringe prestatie!

Misschien komt het ook wel door het klimaat van Carnuntum, waar Weingut Artner gevestigd is. Door de vele uren zon en gematigde regenval zijn de wijnen hier over het algemeen wat rijper en krachtiger in vergelijking tot de rest van Oostenrijk. Carnuntum ligt oostelijk van Wenen, zuidelijk van de Donau, niet ver van de Slowaakse grens.

Ook de wijnmaker speelt ongetwijfeld een rol. Ik lees op de website de Peter Artner iets met Portugal heeft: hij maakt een port die geen port mag heten, en die hij dan ook Portugese love noemt. Die man heeft dus iets met zuidelijk en zonnig! Weingut Artner is een echt familiebedrijf, waarin diverse generaties een rol spelen. Het goede leven lijkt er centraal te staan, met een eigen restaurants in Wenen en een Heurigen op het wijngoed. Wanneer mag ik weer naar Oostenrijk?

Champagneglazen van Copier

Nog een weekje of wat, dan krijg ik mijn laatste verjaardagscadeau, van mijn ouders: twee prachtige heldere kristallen champagneglazen, ontworpen door A.D. Copier in 1939.

Ooit heb ik de wens geuit nog eens een champagneproeverij de organiseren, met divers (historisch) glaswerk. Champagne proeven uit flûtes, coupes en bekers, van glas en porselein.

Ik hoop dat deze twee de eerste zijn van een mooie eigen collectie en dat die proeverij dan georganiseerd kan worden.

Historische voorbeelden

A. van der Kley-Blekxtoon,  voormalig conservator van het Glasmuseum in Leerdam, schrijft in Leerdam Glas 1878-2003 over deze glazen: 'Het servies is gedecoreerd met opgelegde, ingeknepen glasdraden, een versiering die veel op antiek glaswerk voorkomt.'

Mijn vader denkt dat de glazen geïnspireerd zijn op het glaswerk uit middeleeuwen en Gouden Eeuw. Dat denk ik ook, als ik al die schilderijen met glazen zo eens bekijk.

Na de oorlog komt dit glas en het servies waar het bijhoort niet meer voor in de catalogi van Leerdam. Export is er nauwelijks, en geld voor kunst al helemaal niet. Bovendien neemt de machine het van het handwerk over. En die prachtige glazen moesten handmatig vervaardigd worden.

Ruilen?

Van het servies bestaat ook een groengetinte versie. Mijn ouders zouden daarvan graag nog een champagneglas in bezit krijgen. Het is te ruilen tegen een helder kristallen exemplaar. Reacties welkom!

                                     

Discussies rondom Tsjechische wijnen

Sinds een week of wat doet een gratis download de ronde: High Performance Wines. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen drie wijncategorieën: statusgericht, klantgericht en productgericht. Statusgerichte wijnen zijn de champagnes en bordeaux's van deze wereld, klantgericht is vooral in de supermarkt te krijgen (Yellow Tail, Castel, J.P. Chenet). Productgericht is een wat diffusere groep: wijnen voor liefhebbers bijvoorbeeld, zoals goede terroirwijnen. Of wijnen uit gebieden die nog nauwelijks bekend zijn, met geringe volumes en bereik.

De serie Tsjechische wijnen die ik recent proefde, in het illustere gezelschap van drie dames en een heer, valt in die derde categorie: wijnen voor liefhebbers. De oplages zijn nog te klein om het grote publiek te bereiken. De prijs is bovendien nog helemaal niet afgestemd op een groter publiek. En vaak kan de kwaliteit ook nog omhoog.

Vinice

Begrijp me niet verkeerd: we vonden het alle vijf geweldig om deze serie Tsjechische wijnen te proeven. Prachtig dat er liefhebbers als de broers Ryan van Vinice zijn die de moeite nemen Tsjechische wijnen naar Nederland te halen. Met veel genoegen en plezier hebben we kennis van die wijnen genomen. Maar het prijspeil ligt hoog vergeleken met de geboden kwaliteit, bijvoorbeeld. Gelukkig had één van de dames een aantal jaar geleden ook al Tsjechische wijnen geproefd. Zij wist ons te melden dat die kwaliteit sindsdien echt kilometers is gestegen. Dat is goed om te horen, want dat betekent dat wijnliefhebbers de Tsjechische wijnen, net als de Nederlandse overigens, gewoon moeten blijven volgen.

Favorieten

Ieder van de aanwezigen had die avond zo zijn favorieten. Eenzaam aan de top, met zeker 4,5 van de vijf stemmen, stond de zoete wijn. Slámové Víno 2003 Frankova van wijnmaker Petr Marcincak. Marcincak is gespecialiseerd in strowijnen; deze was gemaakt van blaufränkisch. Fantastische geur van gedroogd fruit, rozijnen, specerijen. Fluweelzacht in de mond, met een uitstekende balans in zoet en zuur. Heerlijk bij de appelcrumble en de appeltaart, maar ook gewoon zo, als dessert op zichzelf. Van deze wijn vonden we de prijs,
€ 29,95 per flesje van 375 ml, in ieder geval wel te rechtvaardigen.

De Sauvignon Blanc 2009 van Hort mocht ook op zeker drie stemmen rekenen. Stevig en vol, met krachtige grapefruit- en perzikaroma's. Lijkt niet op Franse Sauvignon Blanc, noch op Nieuw-Zeelandse (als er al een eenduidig profiel voor beide is te geven). Bij de oude Hollandse geitenkaas was het restje later op de avond zo weg. Een tomatenquiche zou er ook prima bij smaken.

Ryzlink
Over beide Rieslings, Vlašsky 2008 en Rynsky 2008, waren de meningen sterk verdeeld. Ik was eigenlijk de enige die de Vlašsky (Welschriesling, die niets met échte Riesling te maken heeft) van Mikrosvin een stem waard vond. Lekker bloemig en toch ook kruidig, met goede zuren, een bittertje en een wat korte afdronk. Een prima dorstlesser die bij een romige kipsalade best zou smaken. Helaas is een prijs van € 13,95 wel hoog.

De Rynsky Ryzlink, van Sonberk, riep heel wat discussie op. Sommigen vonden de extreem hoge zuren heel prettig, anderen vond het toch wat te heftig. Zelf vond ik de hoge zuren niet uitnodigen tot nog een glas, hoe dol ik ook op Riesling ben normaal gesproken. Ook bij enig opwarmen in het glas bleef het moeilijk door de zuren heen te proeven en andere dingen in de wijn te ontdekken.

Discussie over rood

Grote meningsverschillen ontstonden ook over de beide rode wijnen van de avond: Svatovavřinecké 2006 (gangbare wijn- en druifbenamingen zou ook wel handig zijn) en Zweigeltrebe 2004 riepen veel discussie op. Svatovavřinecké bleek te staan voor Sant Laurent, een druif die in Oostenrijk heerlijke sappige rode wijnen oplevert. Zelf vond ik hem zeer prettig, anderen vonden de zuren in deze wijn te hoog. De Zweigelt karakteriseerde ik als bramensap met alcohol. Over het algemeen vonden we de laatste toch een prettige, makkelijke wijn. De prijzen van net onder een tientje vielen hier mee.

Eén wijn, een Grüner Veltliner, bleek helaas gekurkt. Gelukkig zorgde de vrolijke kennismaking met de andere wijnen, en de twee wijnen die ik eerder al had geproefd (zie 3 en 9 februari 2011), dat mijn indruk van de Tsjechische wijnen positief is. Tsjechië wordt een land dat potentieel goede wijnen gaat voortbrengen, maar dat er nog niet is. Leuk om in de gaten te houden!

De gratis download van High Performance Wines vind je overigens hier.

Boekrecensie: De Chef en de Wijn

Na het eerdere Chef en Sommelier is er nu De Chef en de Wijn, opnieuw een schitterend boek van Peter Klosse met foto's van Jan Bartelsman. Alleen al voor die fantastische foto's moet iedere culi dit boek eigenlijk aanschaffen. Ik zou best zo'n foto ingelijst aan de muur willen hebben. Op een tentoonstelling over eten in de kunst zouden ze bovendien absolute eye catchers zijn.

Terug naar het boek: Klosse en Bartelsman bezochten opnieuw 26 restaurants in Nederland en Vlaanderen. Bij hun bezoek brachten ze telkens twee wijnen mee, waar chef en sommelier bij moesten koken. Die wijnen waren gemaakt van een van de vier druivenrassen Riesling, Chardonnay, Pinot Noir of Cabernet Sauvignon. Eigenlijk zijn die vier druivenrassen en de wijnen die daarvan gemaakt worden de hoofdrolspelers, want rondom hen wordt het hele boek gegroepeerd. De restaurants en hun personeel zijn slechts 'aangevers'.

Toegankelijk

Iedere match van wijn en gerecht wordt uitgebreid becommentarieerd, maar op zo'n manier dat ook een wijnleek inzicht krijgt in wat nu belangrijk is bij het combineren van wijn en eten. Klosse's taalgebruik is zeer helder en toegankelijk, zonder één moment saai te worden voor die lezers die wel beter thuis zijn in de wereld van wijn. Ik dacht bij het lezen van het boek regelmatig: o ja, zo zit het en niet anders. Knap als je zo kunt schrijven.

Naast de combinaties van wijn en gerecht is er aandacht voor informatie over de druivenrassen, de landen waar de wijnen vandaan komen, bijzondere producten die in de gerechten gebruikt zijn etc... Uiteraard ook aandacht voor de wijnen en hun makers: wat proberen de wijnmakers te bereiken, wat heeft bepaald dat de wijn zo smaakt als hij smaakt? En natuurlijk: wat voor invloed heeft dat op de manier waarop het perfect bijpassende gerecht bereid zou moeten worden?

Al deze boeiende onderwerpen worden in diezelfde toegankelijk stijl toegelicht. Vooral die schrijfstijl, de gelaagde informatie én de verbluffende fotografie maken dat dit boek een ereplaats in mijn wijnboekenkast krijgt.

Peter Klosse, met fotografie van Jan Bartelsman, De Chef en de Wijn, Lannoo, isbn 978-90-209-9541-1, prijs € 49,95

Kijk voor een van die fantastische foto's van Bartelsman op Flickr. 

Kort bezoek aan Neerlands Wijnmakerij

De Nederlandse wijnbouwsector groeit, en een mooi bewijs daarvan zag ik afgelopen dagen in Bentelo. Op het erf van de Hof van Twente, het wijnbedrijf van Roelof en Ilse Visscher, is vorig jaar een enorme loods verrezen, met daarop de woorden Neerlands Wijnmakerij.

Naast zijn eigen wijnen maakt Roelof namelijk inmiddels de wijnen voor 15 andere Nederlandse wijngaardeniers. De wijnen van de Reestlandhoeve liggen er bijvoorbeeld te rusten in tanks, evenals die van de Librije. Voor dit samenwerkingsproject komen de druiven van wijngoed Gelders Laren en worden de wijnen in Bentelo gemaakt (met grote inbreng van Thérèse Boer). De wijnen worden verkocht in Zwolle, bij De Librije, in opvallende gedrongen flessen onder de naam Kus van Thèrese.

Alles in huis
In Neerlands Wijnmakerij is alle apparatuur aanwezig die een wijnmaker nodig heeft, maar die vaak zeer kostbaar is om aan te schaffen: een ontsteler, een pers, fermentatie- en opslagtanks, filtreerapparatuur, een bottellijn etc… Zelfs houten vaten van andere wijnmakers lagen in het keldertje onder de boerderij te rusten.

Roelof wordt jaarlijkse geassisteerd door Duitse wijnmakers, zoals ook tijdens mijn bezoek. Lucas Pospiszyl is dit seizoen verantwoordelijk voor het dagelijkse werk in de wijnmakerij. Als zijn werk er straks voor dit seizoen opzit, gaat hij in Nieuw Zeeland aan de slag.

Inmiddels zijn de eerste witte wijnen van diverse van de 15 wijnboeren al gebotteld, en komende maand zullen de meeste andere wijnen ook volgen. Dagelijks wordt er nu gecontroleerd, gemeten en geproefd om de ontwikkeling van de wijnen te bewaken. Daarna raken de rijen glimmende tanks weer leeg, en wordt alles in gereedheid gemaakt voor de oogst van 2011.

Winkel
Naast deze moderne wijnmaakfaciliteit, die ten dienste staat aan alle serieuze wijngaardeniers die Roelof’s expertise én faciliteiten willen inhuren, is er op het terrein ook een winkel waar werkelijk alles wat een (hobby)wijnmaker maar nodig heeft, gekocht kan worden. Enzymen, gisten, vaatjes, meetgerei, kurken, capsules, ja zelfs eikenchips zijn verkrijgbaar. En allerhande machines zijn ook te koop, zij het niet uit voorraad. En heb je geen tijd naar Twente af te reizen, is er ook een postorderbedrijf.

De investering is fors geweest, aldus Roelof Visscher, en er is nog genoeg ruimte voor meer dan de huidige 15 gebruikers. Die kunnen via de website van Neerlands Wijnmakerij alle contactgegevens en nadere informatie vinden.

Sloveense wijn bij slijter en supermarkt

In januari 2010 maakte ik er op Wine Professional voor het eerst kennis mee: de wijnen van het Sloveense puklavec & friends. Toen was nog niet bekend via welke kanalen de instapwijnen op de markt zouden komen. Inmiddels zijn die wijnen geïntroduceerd, bij zoveel de Jumbo als bij Gall & Gall. En de afgelopen maanden heb ik er opnieuw mee kennis gemaakt. Recent proefde ik twee wijnen die bij Gall & Gall verkrijgbaar zijn:

• Ela Hill Furmint 2009, prijs € 7,99
• Ela Hill Sauvignon Blanc & Furmint, 2009, prijs € 5,99

Zoals gebruikelijk zet ik proefflessen meestal in bij het eten, omdat dan vaak andere dingen opvallen dan bij zuiver proeven. En tenslotte zijn de meeste wijnen daar ook voor bedoeld, voor het drinken bij de maaltijd.

Shoarmabroodjes

Beide wijnen zijn uitstekend bevallen. De blend van sauvignon  blanc en furmint zette ik in bij een simpel broodje shoarma met knoflooksaus. Vlees van de biologische slager, stevig gekruid. Ik vermoedde dat de frisheid van de sauvignon blanc aangevuld met het bloemige van de furmint wel tegen de kruiderij op zou kunnen, en dat bleek ook helemaal waar. Zoals ze bij puklavec & friends zelf over de wijn zeggen: 'Een wijn voor alle gelegenheden en lekker bij een frisse salade of een lichte maaltijd.' En dat alcoholpercentage van slechts 12,5 % beviel ook uitstekend.

Nog lager in alcohol – 11,5% - is de pure Furmint van de wijngaard Ela Hill. Deze bloemige en frisse wijn, met aroma's van meloen en peer dronken we bij een salade met geitenkaas, broccoli en kerstomaten. Niet een optimale combinatie, maar ook niet echt vervelend. Prettig aan de wijn was verder de kruidigheid en het kleine bittertje aan het eind. We omschreven de wijn ook nog als een beetje doorsnee, mag spannender. De blend met sauvignon blanc vonden we veel frisser en prettiger!

Erg slim aan de flessen van puklavec & friends: een uitstekend labeltje met naam van de wijn, om van de fles te trekken en in je portemonnee te stoppen!

Aanvullende informatie

De beide Ela Hill wijnen waren vergezeld van een dik persdossier, met foto's en achtergrondinformatie. Daaruit is te lezen dat Ela Hill een heuvel is in het gebied rondom Jeruzalem Ormož, met veel zonuren, een adembenemend uitzicht op de wijnbergen en een verscheidenheid aan druivensoorten.

Slovenië ligt ingeklemd tussen Italië, Oostenrijk, Kroatië en Hongarije. Het is het enige land in voormalig Joegoslavië waar in de jaren negentig nauwelijks oorlog was. De wijnbouw heeft er daarom veel minder te lijden gehad dan in andere Balkanlanden. Bovendien is de ontwikkeling van de wijnbouw in dit land kwalitatief gezien veel verder gevorderd dan in andere deelrepublieken van voormalig Joegoslavië, doordat Slovenië altijd meer tegen Oostenrijk en Noordoost-Italië heeft aangeleund.

Ondanks het feit dat Slovenië met een wijngaardareaal van 21.000 hectare tot de kleinste wijnproducerende landen ter wereld behoort, hebben wijnproductie en –handel altijd een belangrijk deel van de Sloveense cultuur en traditie uitgemaakt. In de dagen van het Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk waren de wijnen uit het tegenwoordige Slovenië zeer gewild. Het jaarlijkse wijnconcours dat plaatsvindt in Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië, was vroeger zelfs een groot en wereldwijd bekend evenement.

Wijngebieden in Slovenië

Slovenië produceert jaarlijks één miljoen hectoliter wijn. Het grootste deel daarvan is witte wijn en bestemd voor eigen consumptie. Ongeveer 70% van de wijnproductie is geklasseerd als kwaliteitswijn. Slovenië is onderverdeeld in drie wijngebieden met daarbinnen veertien erkende herkomstgebieden. Deze drie gebieden zijn: Primorska, Posavje en Podravje.

In dit laatste wijngebied bevinden zich ook de wijngaarden van puklavec & friends, bij het al genoemde Jeruzalem-Ormož. Dit plaatsje kreeg zijn naam van kruisvaarders die terugkeerden uit het Heilige Land en ligt op dezelfde breedtegraad als de Bourgogne in Frankrijk, met dezelfde klimaatomstandigheden.

Dankzij de terrasvormige wijngaarden wordt optimaal gebruik gemaakt van het (micro)klimaat en worden goede omstandigheden voor toegankelijke, frisse en fruitige wijn gecreëerd. Puklavec & friends investeert veel in moderne technologie, maar ook in de menskracht die zij inhuren. Het bedrijf kan beschikken over in totaal 1200 hectare wijngaard, waarvan 600 hectare in eigen bezit. De wijngaarden liggen verspreid over meerdere heuvels op een hoogte van 250 – 350 meter. De gemiddelde oogst per wijnrank is 2 kilo, of anders gezegd 40 hectoliter per hectare.

Stage bij een Duitse wijnproducent

Het Duits Wijninstituut heeft een fantastisch nieuw project op poten gezet: een internationaal stageproject bij één van de wijnproducenten van Generation Riesling.

Geen boek of proeverij, seminar of lezing kan een ervaring uit de eerste hand in een wijnregio vervangen. Precies om deze reden introduceert het Duitse Wijninstituut het programma 'Wine Xperience'. Het programma is bedoeld om jonge buitenlandse wijnprofessionals die werkzaam zijn in de wijnhandel of de gastronomie een kans te bieden ervaring uit de eerste hand op te doen op een Duits wijndomein. De stage kan één of meerdere weken duren.

Het Duitse Wijninstituut heeft leden van de Generation Riesling gevraagd of ze in staat zijn en bereid om stagiaires uit het buitenland te ontvangen. Meer dan 40 wijndomeinen hebben aangegeven dat ze met veel plezier jonge buitenlandse professionals zullen ontvangen. Generation Riesling (www.generation-riesling.de) is de naam voor een groep jonge, ambitieuze wijnmakers in Duitsland, goed opgeleid en internationaal georiënteerd.

Wat zijn de regels voor de stagiaires:

• Je bent werkzaam in de wijnhandel of de gastronomie.

• Je schrijft een sollicitatiebrief en cv aan michael.schemmel@deutscheweine.de of aan info@duitsewijn.nl. Beide moeten in het Duits of het Engels opgesteld zijn. Je geeft zelf aan wanneer en hoelang je in Duitsland wilt verblijven (minimaal twee weken).

• Je bent bereid je ervaringen te delen via Twitter, Facebook etc...

• Het Duitse Wijninstituut geeft je gegevens door aan de deelnemers van Generatie Riesling.

• De producenten geven je huisvesting en eten, maar je ontvangt verder geen enkele beloning; noch voor je verblijf, noch voor je reiskosten of je werk.

• De taak van het Duitse Wijninstituut is stagiaires en wijnbedrijven met elkaar in contact te brengen. Verdere details en invulling van de stage worden besproken tussen stagiair en producent.

Cava-overpeinzingen

Zo'n twee jaar geleden begon ik aan een ontdekkingstocht langs Nederlandse importeurs: waar vind je cava anders dan Freixenet en Codorniú, de twee grote reuzen op gebied van cavaproductie. Mijn belangstelling voor deze Spaanse mousserende wijn was gewekt in Barcelona, waar ik diverse heerlijke voorbeelden proefde.

Inmiddels is cava in Nederland aan een opmars bezig, gelukkig. We hebben een groot cava-event in Scheveningen gehad, en bijna iedere wijnhandel heeft tegenwoordig wel een cava van een kleinere producent in zijn of haar assortiment. De opmars wil nog niet helemaal doorzetten, maar dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat mousserende wijn nog altijd een luxe imago heeft. En van luxe zijn wij nuchtere laaglanders niet altijd gediend, zo lijkt het wel. Zelf vind ik dat er niets gaat boven een glas koele verkwikkende cava na een dag hard werken. Even een beetje zon in mijn glas, even een vrolijke dorstlesser die lichaam en geest goed doet.

Twitterproeverij

Ik heb ooit beloofd de balans op te maken en een overzicht te maken van al die heerlijke cava's die ik ontdekt had. Het is er nooit van gekomen, om allerlei redenen. Een daarvan is dat ik nog wekelijks nieuwe huizen en merken ontdek!

Wel kan ik een aantal conclusies uit die hele zoektocht trekken; conclusies die nog eens versterkt werden door de recente cavaproeverij via Twitter. Danielle le Bos van WinePearls besloot dat het tijd was cava nog eens een promotioneel zetje te geven en organiseerde op donderdagavond 10 februari om 20.00 uur een virtuele proeverij. Daar deed ik natuurlijk van harte aan mee. Het was de bedoeling dat iedereen gewoon een cava voor zich had, maakte niet uit welke, en daar vrolijk over ging twitteren. Zo'n 15 mensen deden mee, wat leidde tot ongeveer 150 tweets. Niet slecht, voor een eerste Nederlandse twitterproeverij. Er was zelfs iemand bij die in Noord-Spanje woont en nu heeft ontdekt hoe lekker cava is ;-)

Pinot noir en chardonnay

Zelf had ik twee cava's geopend die avond: van Bodega Juanitos uit Haarlem had ik de Rosé Done's van het huis Raventós Rosell, laten komen, een Brut Nature van 100% pinot noir. Daarnaast Le Vin Coeur des Bulles, een cava die geen cava heet omdat de producent geen zin heeft in alle administratieve rompslomp. Deze door het Belgische Wijnfolie geïmporteerde biologische Brut Nature is gemaakt van 100% chardonnay, en heeft duidelijk wat lucht nodig om volledig tot zijn recht te komen.

Ik vond het prima cava's, maar.... ze zijn beide niet gemaakt van de traditionele druivenrassen. Dit zijn macabeo, xarel.lo en parellada voor wit en trepat, grenache of monastrell voor rood. En juist in die traditionele druivenrassen, vooral de witte en de trepat, vind ik de karakteristieken die cava cava maken: zonnig en vrolijk, dorstlessend en verkwikkend.

Conclusie 1

Er zijn absoluut cava's met chardonnay of pinot noir die de moeite waard zijn (ik heb ze geproefd op het cava-event in Scheveningen), maar de traditionele druivenrassen blijven toch mijn voorkeur houden. En dat is de eerste en belangrijkste conclusie van mijn zoektocht, gesterkt door de recente twitterproeverij.

Conclusie 2

Een tweede conclusie is dat cava genoeg producenten kent om telkens weer nieuwe ontdekkingen te doen, gelukkig ook in Nederland. Er waren mensen tijdens de proeverij die een cava voor zich hadden die ik nog niet kende (maar niet lang meer) ;-)

Conclusie 3

En een derde conclusie is dat 15 mensen die via Twitter meededen blijkbaar geen moeite hadden een cava te vinden, die ook nog eens anders was dan de cava's van de andere deelnemers: cava heeft zijn weg naar de Nederlandse wijnwinkels gevonden, en is voldoende verkrijgbaar! Mijn advies: als er volgende keer weer een verjaardag te vieren is of jubilaris in het zonnetje gezet moet worden, neem dan cava. Het is er, is lekker én betaalbaar.

Verslagen van het event vind je onder andere bij WinePearls en op het blog van het Wijninstituut.

Essence of Pecan: a Bottle of Living History for #WBW70

[Spoiler alert: do not scroll down if you don't want to know the plot of this story before it is time]

Tucked away in a corner of our wine storage cabinet till yesterday, was a very special bottle, bought in Barcelona in December 2008. We had found the bottle at the famous wine shop Vila Viniteca close to the Santa Maria del Mar, and bought it purely on it's reputation and the recommendations of the founders of Catavino, Ryan and Gabriella. If memory serves me right, we paid approximately 70 euro for the bottle.

Safely back in Holland, the wine was allowed to rest, and was designated for a special occasion. Somehow, we kept postponing opening the bottle: the occassion was never special enough, it seemed. Until yesterday. Yesterday was one of those days that one plus one is three. First, it was my birthday; then Catavino send out an e-mail reminding us of Wine Blogging Wednesday #70. That, together with the warm wishes from Catavino's Ryan and Gabriella Opaz for my birthday, did it: I knew with which bottle to celebrate my birthday ánd to take part in WBW #70, dedicated to Spanish wines.

Chocolate cake

And so, after a simple but good meal, the bottle was opened. We had a chocolade cake for dessert, and were hoping that this wine would be a match with the wine. We were under the impression that it would probably taste a bit like Pedro Ximenez (PX). Well, it didn't. And it did not combine with chocolate cake at all. But what a wine....

It's color was bright amber, very clear. The smell was pure essence of pecan: very nutty, very pungent, not sweet at all (which I had anticipated...) The taste wasn't like anything I have ever had before; it reminded us of sherry, of madera, but it clearly wasn't, because the alcohol was lower and it was just... different. The wine was totally dry, with just a hint of caramel to tell us of a former sweetness. More sniffing let to descriptions of dried Chinese mushrooms, laurel, liquorice. Tasting led to wonder: there is alcohol, but it's not fortified. It looked like it used to be a red wine, but there are no tannins. Acidity is good, but not very pronounced. What is this?..... Of course, we knew what the label said. Where it came from, and from what vintage. But that was it. We did not know what grapes it was made of, or the techniques used to make the wine.

Living History

Well, I won't prolong the suspense any longer. We tasted a bottle of Salvador Poveda Fondillón Gran Reserva 1970. Yes, that's right, a wine from 1970: more than 40 years old!

Reading up on Fondillón today, I was getting more and more excited. This was a bottle of living history! A century and a half ago, Fondillón was on a par with wines like port, madera and sherry. Prices were enormous, and it's reputation was sky high. Fondillón is mentioned in The Count of Monte Cristo by Alexandre Dumas for example and was probably served to one of the first embassies of Japan to Europe (though I have to admit I have to check this story: it seems that a famous Spanish chef, cook to king Philip II, mentioned Fondillón and the Japanse embassy in a book he wrote in 1585, Conduchos de Navidad; for a Japanse embassy to be in Europe in 1585 however, is very, very early...)

Fondillón is made of super ripe monastrell grapes (a red grape variety), in the area of the town of Alicante. If you find the mention 'Alicante' in old price lists of wine merchants (which I have), it will probably refer to Fondillón. The grapes are pressed, and the red skins remain in contact with the juice for a very limited time. This way, tannins in the wine are avoided. After fermentation, the wines ripen for a minimum of eight years in huge oak vats, and are oxidized on purpose. Eight years is only a minimum; twenty years of ripening is more likely.

Blends

This type of wine is called 'rancio'; some types of Banyuls (from the Roussillon in France) are also made this way. It seems that wines from different vintages are blended for a Fondillón, but this is not (yet) entirely clear to me. The 1970 vintage seems to be very special, in not being a blend; but if I read the information on the Poveda-website correctly, it is possible that our bottle of 1970 Gran Reserva contained drops of wines from decades and decades ago, back to the century before last. A bit of older Fondillón is always added to younger wines, if I understand correctly.

Fondillón is not produced on a commercial basis anymore. It is simply too expensive, and too much of an acquired taste. What a shame! Because it tasted so good yesterday, as an digestif, but also today, as an aperitif, and even in combination with our food tonight. We had tartlets of chicory with blue cheese, walnuts and mascarpone, and to our very big surprise, the leftover Fondillón combined marvelously. The wine had mellowed out, smelled of honey and ginger now, and was a lot fuller in the mouth than yesterday.

With this bottle of Fondillón, we have had a glimpse of the wines of old, enjoyed by our forefathers. Never tell me again that wine in ages gone by was not much to speak about. This one was simply amazing, and I hope that Poveda and the few other producers who still make Fondillón will keep on doing it. My only regret is that I could not share this bottle with you all, and especially with our hosts of this memorable edition of Wine Blogging Wednesday, Ryan and Gabriella Opaz of Catavino. Salute, dear friends, since to me you will always be part of the wonderful story of this amazing bottle of wine!