Een pallet wijn in de tuin

Het heeft wat voeten in de aarde gehad, maar ze zijn binnen! De wijnen van La Cá staan te wachten op hun afnemers, in onze huiskamer.

Samen met een groep vrienden en kennissen proefden we onlangs de wijnen van Paolo Orlandi, van Azienda Agricola La Cá in Roddi, Piemonte. Ik hoorde over Orlandi via digitale contacten; dankzij de financiële crisis bleef hij met grote voorraden wijn zitten. (En hij zal waarschijnlijk de enige niet zijn.) Maar gelukkig zijn daar de sociale media en e-mail en contact met Orlandi was snel gelegd. Ik nam een interview af en we lieten ook wat proefflessen komen. Ik heb de opmerking van een kennis gekregen dat het wel een beetje een vreemde actie was. Waarom die ene wijnboer helpen, terwijl zoveel anderen het ook moeilijk hebben? Maar is dat niet de kracht van de sociale media? Dank zij internet is contact tussen consument en producent in een handomdraai gelegd, en kan de producent zijn problemen én successen delen met de klant. In mijn ogen bevordert dat alleen maar het begrip over wijn, wijnmaken en de keuzes waarvoor een wijnmaker zich gesteld ziet in deze tijd. En dan past het ook helemaal om met die ene individuele wijnmaker een nauwere band op te bouwen dan met die andere, die niet het contact via mail, Twitter of Facebook zoekt!

Avondje proeven
Begin oktober schoven we met zijn zevenen om onze keukentafel, om de wijnen te gaan proeven. Orlandi had ons zes wijnen gestuurd: een Dolcetto, een Barbera d'Alba, twee Langhe Nebbiolo's, een Langhe Rosso en een Barolo. Zes rode wijnen, vier druivenrassen.
Het werd een interessant avondje proeven, waarbij het wel lastig was objectief te zijn. Wilden we de wijnen niet per definitie goed vinden, omdat we een wijnproducent wilden helpen? Gelukkig zijn we er uitgekomen, en bleken er zelfs nog diverse verschillende smaakvoorkeuren te zijn. Zo vonden Nico en ik de Dolcetto 2009 iets te stevig en te bitter, te veel tannines voor een Dolcetto. Anderen vonden het een uitstekende wijn, en er werd goed van besteld. Grote favoriet was de Barbera d'Alba La Patrita, uit 2007. Een zeer fruitige en soepele wijn, die het goed zal doen bij vele gelegenheden, om zo lekker even open te trekken.



De Langhe Nebbiolo Arbiot 2005 deed het ook prima: geurend naar thee, viooltjes en rozen, precies zoals je van een Nebbiolo verwacht. Van de Arbiot 2006 konden we niet goed hoogte krijgen. Was het een foute fles? We vermoedden van wel. Inmiddels heb ik nog twee flessen Arbiot 2006 ontvangen, en ik zal ze opnieuw met aandacht gaan proeven. Wijn blijft een natuurproduct, er kan iets mis gegaan zijn...
Met de Langhe Rosso Rigaudon 2006 hadden we allemaal grote moeite. Achteraf gezien hebben we ons gedragen of we niets van wijn wisten – en dat terwijl er vier vinologen aanwezig waren. Die wijn, gemaakt van een hoog percentage merlot, bleek gewoon een nacht open te moeten staan! De volgende dag hebben Nico en ik het restje met heel veel genoegen opgedronken. Ons geheim hebben we nog met één besteller kunnen delen, en wij zijn nu de gelukkige bezitters van een paar flessen prachtige Rigaudon van La Cá.
Tot slot de Barolo Balthasar 2005: een prachtige wijn, maar blijkbaar toch net niet dat wat we van een Barolo verwachtten. Er volgenden geen bestellingen. 'Mooie Barolo, maar ietsje simpel', was mijn commentaar. Waarschijnlijk had ook deze wijn een nacht lucht moeten hebben. Als ik één ding van deze proeverij heb geleerd, is dat eerste indrukken kunnen bedriegen.


Vlekkeloos transport
Na het opnemen van alle bestellingen, wat heel wat voeten in de aarde had, verliep het transport van de doosjes naar Nederland gelukkig zeer voorspoedig. Orlandi had het prima voor ons verzorgd, en dochterlief heeft de zending keurig in ontvangst genomen en in de tuin laten zetten. Slimme meid! Maar wat mij en Nico betreft was dit een eenmalig avontuur. Wijn in grotere hoeveelheden uit het buitenland laten komen is leuk, voor een keertje, om te zien hoe het werkt. En het nauwe contact met een wijnmaker is een verrijking van je kennis en ervaring in de wijnwereld. Ik zal graag een keer bij La Cá op bezoek gaan, in de nabije toekomst. Maar een bezoekje aan een Nederlandse wijnhandel, virtueel dan wel live, is een stuk makkelijker.

Wijnproeven! walsen – nippen - genieten

Al weer een maandje of wat geleden verscheen het boekje Wijnproeven! Walsen, nippen, genieten van Ruit & Rijst. Het boek wil de lezer alles over wijnproeven leren, zonder ingewikkeld te doen. Op eigen maar heldere manier maken de auteurs Noële Ruitenberg & Magda van der Rijst wijn toegankelijk voor de liefhebber.

Het boek is vooral interessant voor mensen die net ontdekt hebben dat wijnproeven leuk is, maar ook voor de fanaten die hun weg al weten te vinden. Een vinoloog haalt er zeker nog goede tips en nuttige weetjes uit. Op ROC's zal het goede diensten kunnen bewijzen voor beginnend sommeliers, gastheren- en vrouwen etc...

Als een enthousiaste wijnliefhebber over wijn praat, komt dat wel eens gewichtig over, een beetje afschrikwekkend zelfs. Ruit en Rijst leggen uit dat dat nergens voor nodig is, want aan de hand van dit boekje kun je zelf leren proeven en je het jargon eigen maken. De (beginnend) wijnliefhebber leert zelf antwoord te krijgen op vragen als: Hoe en wat proef ik eigenlijk? Wat zou ik nog meer lekker vinden? Waarom vind ik deze wijn lekker of waarom juist niet?

Het schrijversduo gaat ook in het herkennen van kwaliteit in een wijn, de eventuele fouten die in wijn voorkomen, de diverse druivenrassen en nog veel meer. In Wijnproeven! staan bovendien een stappenplan, veel proeftips en een handig ABC met proeftermen.

Leuk om te lezen, zeker voor de al wat gevorderde wijnproever, zijn de proefnotities van diverse importeurs en wijnschrijvers. Goed om te zien hoe verschillend zij wijn beschrijven!

Het boekje is zeer aantrekkelijk vormgegeven, met een omslag van stevig karton en een sluitelastiek. Het is echt zo'n hebbeding, dat ook nog veel nut heeft. Het boekje is verkrijgbaar via de website van het Wijninstituut en via wijnhandels en de boekhandel.

Ruit & Rijst, Wijnproeven! Walsen, nippen, genieten, Terra Lannoo ism Het Wijninstituut, ISBN 978 90 8989 197 6, prijs € 12,50

Secret Wine, of: blind proeven is onmogelijk

Ten zuidoosten van de stad Nîmes ligt het wijngebied Costières de Nîmes. De wijngaarden liggen er aan de westkant van de Rhône, hemelsbreed niet echt ver van de bekendere Côtes-du-Rhône. De Costières de Nîmes vormen eigenlijk een overgang tussen de wijngaarden van de Languedoc en die aan de rand van het Massif Central, langs de Rhône. De berichten zijn dat er steeds betere wijn vandaan komt, maar zelf heb ik daar weinig ervaring mee.

Het gebied moest blijkbaar gepromoot worden, want recent startte het bedrijf Claire de Lune een ludieke bloggersactie, Secret Wine. 85 bloggers uit de hele wereld kregen drie flessen toegestuurd, met alleen een etiket Secret Wine, en een nummer. Bij toezending wisten we helemaal niets over herkomst, land, prijs of wat dan ook. Het bedrijf Claire de Lune was ook slecht op internet te vinden. De toegezonden flessen waren verder volkomen identiek. De bloggers werd gevraagd de wijnen te proeven en aan te geven wat de herkomst van elk van de drie wijnen was.

Uitdaging
Nou, dat vonden Nico en ik wel een leuke uitdaging. We zetten de nummers 079, 390 en 714 op een rijtje en gingen er eens goed voor zitten. Over nummer 079 waren we het snel eens. De fruitigheid en kruidigheid, het pepertje en de structuur deden ons al snel in de richting van de Rhône gaan. Ik koos uiteindelijk voor Côtes-du-Rhône als mijn inzending. (En bleek er achteraf met deze wijn niet heel ver naast gezeten te hebben.) Met de andere twee hadden we meer moeite. Ervan uitgaande dat het Franse wijnen waren (de mail was tenslotte in het Frans gesteld, de website in het Engels en het Frans), hebben we de hele Franse wijnbouwzône de revue laten passeren. We waren het ook grondig met elkaar oneens. Nico was ervan overtuigd dat 390 een Bordeaux-blend was, cabernet sauvignon en merlot. Zelf rook en proefde ik honing, lavendel, laurier, maar ook wat roosvicee en dacht meer in de richting van de Languedoc. Toch wist ik ook Nico's keuze voor een blend met cabernet wel te plaatsen: ik proefde veel cassis en koos uiteindelijk voor een appellation in de Roussillon waar ook cabernet is toegestaan: Malepère. Over nummer 714 bereikten we meer overeenstemming. Dat moest ergens uit een meer noordelijk gebied komen. Beaujolais misschien, of iets in de Loire? Ik koos uiteindelijk voor de fruitigheid van een Morgon, een cru de Beaujolais.

Blind proeven
Enfin, om een lang verhaal kort te maken: samen met mij hadden alle andere 84 bloggers het faliekant fout in de eerste ronde. Niemand was in staat om blind de drie wijnen correct te benoemen. Zo zie je maar weer: echt blind proeven, zonder enige hint, is een kunst die slechts heel weinigen beheersen. En waarom zou je ook, behalve in zo'n ludieke wedstrijd?

Pas na een hint van de organisatie en een tweede ronde werd een winnaar gevonden: alle wijnen bleken uit de Costières de Nîmes te komen, en alle wijnen waren gemaakt van minimaal syrah en grenache, eventueel aangevuld met carignan, mourvèdre of cinsault. De geproefde wijnen waren alle van goede kwaliteit, en maken me zeker nieuwsgierig naar het gebied. Het gaat op het lijstje van 'wijngebieden nog eens te bezoeken'. En de winnaar? Die komt uit Zweden: Ingvar Johansson, psychotherapeut en wijnliefhebber. Hij mag op reis met een cheque van 1000 euro. Misschien wel naar de Costìères de Nîmes, waar met Pinksteren grootste feesten plaats vinden....

Beste Fairtrade wijnen van Nederland

Afgelopen maandag organiseerden Stichting Max Havelaar en wijnportal By the Grape voor de tweede keer de verkiezing ‘Beste Fairtrade wijn van het jaar’. Deze vond plaats in het Tropenmuseum in Amsterdam. Door een gezelschap van importeurs, wijnhandelaars en wijnschrijvers werden in totaal 56 wijnen met het Max Havelaar-keurmerk ‘blind’ geproefd. In de categorieën rood, wit en rosé kwamen de Zuid-Afrikaanse wijnen als winnaars naar voren. De prijs voor ‘beste nieuwkomer’ ging naar de Argentijnse Solombra Malbec Reserva.

Stijgende kwaliteit
Zelf mocht ik ook dit jaar weer deelnemen aan deze proeverij. Heel veel erover melden kan ik niet, aangezien we alle wijnen zoals gezegd blind proefden. Ook achteraf konden we niet meer nagaan wat we nu zelf van de winnende wijnen vonden. Eerlijk gezegd vind ik dat wel jammer.


De overall kwaliteit van de wijnen was naar mijn mening sinds vorig jaar zeker gestegen. Vooral tussen de witte wijnen zaten veel frisse, prettige, drinkbare wijnen. De rode daarentegen vielen ons niet echt mee – zo beluisterde ik ook om me heen bij medeproevers. Er zaten geen wijnen bij waarvan ik voor thuis nu een doosje zou aanschaffen. Neemt niet weg dat Fairtrade-wijnen wat betreft kwaliteit op de goede weg zijn, en dat stemt hoopvol voor de toekomst!

Persbericht
Uit het persbericht hieronder nog de resultaten van de proeverij.
Van de dertig rode wijnen werd de Zuid-Afrikaanse Cabernet Sauvignon van Koopmanskloof verkozen tot beste Fairtrade wijn in de categorie rood. De Cabernet Sauvignon is verkrijgbaar bij Coop, Boni, Deen en Jan Linders.


In de categorieën wit en rosé legden de Argentijnse en Chileense wijnen het net zoals vorig jaar af tegen de Zuid-Afrikaanse. De Chardonnay van Fair Trade Original kwam als winnaar uit de bus in de categorie wit. Hij is verkrijgbaar bij de Wereldwinkels. In de categorie rosé hield de winnaar van 2010 stand. De Balance Shiraz rosé werd opnieuw uitgeroepen tot beste Fairtrade rosé wijn en is verkrijgbaar bij HEMA.

Aan de bestaande categorieën rood, wit en rosé werd dit jaar de categorie van ‘beste nieuwkomer’ toegevoegd. In totaal werden zeventien nieuwe Fairtrade wijnen geproefd die binnenkort op de Nederlandse markt worden geïntroduceerd. De Argentijnse Solombra Malbec Reserva kwam als onbetwiste winnaar naar voren en is verkrijgbaar bij Albert Heijn.

Max Havelaar-keurmerk
Stichting Max Havelaar, de organisatie achter het keurmerk voor Fairtrade, en wijnportal By the Grape organiseerden de Fairtrade wijnverkiezing met als doel duurzame Fairtrade wijnen onder de aandacht te brengen bij consumenten en de handel. Het Max Havelaar keurmerk garandeert dat boerencoöperaties in ontwikkelingslanden onder goede handelsvoorwaarden directe toegang tot de westerse markt krijgen en dat zij voldoen aan strenge milieu-eisen. Doordat boeren een eerlijke prijs voor hun producten krijgen, kunnen zij zelf investeren in een betere en schonere toekomst.

Boekrecensie: Wat proef ik?

Het verbaast me altijd hoeveel boeken er over wijn verschijnen. Is alles niet al een keer beschreven? Zijn er niet al genoeg informatieve boekjes? Maar titels raken uitverkocht, nieuwe generaties wijnliefhebbers groeien op en de behoefte aan handige en compacte informatie blijft. Op die behoefte speelt het boek Wat proef ik? van Peter van der Meer en Frederike van Oostveen in.

De ondertitel luidt: Wijn is zoveel lekkerder als je er meer van weet. En om meer te weten, kun je als beginnend wijnliefhebber inderdaad goed uit de voeten met dit aardige boek. Stijlvol en verhelderend geïllustreerd, rustig vorm gegeven, met een vrij complete inhoud, dat karakteriseert het boek in één regel. Veel onderwerpen worden behandeld: aroma's in wijn, de smaak van wijn, wijn kiezen en beschrijven, wijn bewaren, etc.... Vooral aan proeven en proeftechniek wordt veel aandacht besteed, zodat de proever en lezer van het boek leert te omschrijven wat hij of zij in een wijn meent te ruiken en te proeven. De flaptekst spreekt dan ook over een praktisch opzoekboek 'als gebruiksaanwijzing bij wijnkeuze en als 'werk'-boek bij het thuisproeven.'

De informatie in het boek is over het algemeen correct, al zouden in de détails soms nog wat nuances aangebracht kunnen worden. Maar ik ga niet zeuren over pietluttigheden: al met al is Wat proef ik! een aardig boek, waar wijnliefhebbers die meer willen weten over het proeven van wijn veel aan zullen hebben.

Peter van der Meer en Frederike van Oostveen, Wat proef ik!, Unieboek / Het Spectrum 2010
isbn 978 90 475 1331 5
prijs € 14,99


Wat proef ik?
P. van der Meer & Oostveen, F.



Verkrijgbaar in boekhandel en bij Bol.com

Prosecco in de wijngaard

Bij Kassa wilden ze wel eens prosecco's testen, en dat deden we vandaag. Tien stuks, in de wijngaard van de prachtig gelegen Wijnboerderij Vlaardingen. Na het statige Slot Zuylen, waar ik in december champagne en andere bruisende wijnen proefde, was nu een landelijke pittoreske boerderij aan de beurt als locatie voor het consumentenprogramma.

Op deze Wijnboerderij tussen Maassluis en Vlaardingen maken Joke en Louise al sinds 1986 wijn, eerst van rabarber, later ook van druiven. In een verstild natuurgebiedje, waarin de drukte van de nagelegen havens en wereldstad helemaal wegvalt, staan zo'n 150 zeer verschillende druivenstokken, van chardonnay tot rayon d'or en van huxelrebe tot leon millot. Tussen die druivenstokken mochten vijf wijnschrijvers – Nicolaas Klei, Harold Hamersma, Fred Nijhuis, Janna Rijpma en ondergetekende - vandaag plaatsnemen aan oud Vlaams kroegmeubilair. Buiten filmen heeft zijn voordelen, maar wij vonden het wel erg koud af en toe....
Gelukkig was het droog en kwam de zon net vaak genoeg tussen de wolken door om ons te verwarmen...


Voor de uitslag moet je zaterdag even naar Kassa kijken, om 18.55 uur. Daarna zal ik ook wat meer over de prosecco's die we proefden vertellen.

Glad en gepolijst: de wijnen van de Nieuwe Wereld

Het is opvallend hoe dingen soms samenkomen. De afgelopen weken las ik het boek van Alice Feiring, The Battle for Wine and Love. In dit boek schrijft Feiring, onder andere wijnschrijfster voor The New York Times en de San Francisco Chonicle, over haar zoektocht naar ‘authentieke’, traditionele wijnen. 'I want my wines to tell a good story. I want them natural and most of all, like my dear friends, I want them to speak the truth even if we argue'.

Feiring zet zich daarmee af tegen wijnen die steeds meer op elkaar gaan lijken, die gedreven worden door overrijp fruit, moderne technologie, toegevoegde gisten en enzymen. Ook moet ze niets hebben van de drang om Parkerpunten te verzamelen. De ondertitel van haar boek luidt dan ook: How I Saved the World from Parkerization. Zelf is ze ervan overtuigd dat het wijncriticus Robert Parker jr. is die verantwoordelijk is voor het verdwijnen van de ‘traditionele’ wijnen: wijnen die je met plezier drinkt, waar je niet van op je kop gaat staan en die niet vervelen. Of dat ook echt zo is, is een discussie die ik (nog) niet wil aangaan. Waar het me hier om gaat, is iets anders.

Nieuwe Wereld
Zelf heb ik natuurlijk ook dat verschil wel opgemerkt tussen wijnen van een ambachtelijke, biologische werkende wijnboer in Duitsland of Frankrijk en de fruit-, alcohol- en/of tanninebommen van andere werelddelen dan Europa. We noemen die andere werelddelen meestal de Nieuwe Wereld, hoewel ze in Chili en Argentinië al in 1550 wijn produceerden en in Zuid-Afrika in 1652 de eerste stokken de grond in gingen.

Recent heb ik dat verschil opnieuw ervaren in een proeverij waar een twintigtal wijnen uit de Nieuwe Wereld op tafel stonden: uit Zuid-Afrika, Californië, Australië, Chili, Argentinië en Nieuw-Zeeland. Het waren niet de kleinste namen die we proefden: Banrock Station, Villa Maria, De Rothschild, Bernardus, Vergelegen...

Geen extra glas
Nadat we alles geproefd hadden, keken we (Nico, een bevriende vinologe en ik) elkaar aan en constateerden dat we nou niets écht geweldig vonden. Van geen enkele wijn hadden we de neiging er nog eens lekker een glas van in te schenken. We hadden wel onze voorkeuren: de Mapu Reserva 2007 van De Rothschild en de twee wijnen van Jean Bousquet, Chardonnay en Cabernet Sauvignon. Maar dat waren nu net de meest Franse van al die wijnen! Beide huizen zijn in Zuid-Amerika opgericht door Franse moederbedrijven, en maken wijnen die veel Europeser zijn dan veel andere Nieuw-wereldse wijnen.

Alle andere wijnen waren of te zoet (Lorendona, Californië), hadden te veel hout (Bernardus, Californië), waren te alcoholisch of te overrijp. Vrijwel geen van de wijnen bood spanning, elegantie (met uitzondering van de genoemde drie), geen wijn nodigde uit tot nog een glas. Er hing een soort ‘sameness’ over al die wijnen, er miste een bepaald fris karakter dat ik nauwelijks in woorden kan vatten. Ik denk aan de geproefde wijnen als glad en gepolijst, zonder uitdagingen. Dit in tegenstelling tot wijnen met verborgen kantjes, kleine hoekjes, smaken waarover je iets meer wilt nadenken, die tot nadenken aanzetten. Niet dat de geproefde wijnen slecht waren, integendeel. Het waren allemaal keurig gemaakte wijnen. Maar misschien was dat het wel: ze waren soms te perfect, te glad….

Niet spannend
Het lijkt me dat Nieuw-wereldse wijnen dus echt een ander karakter hebben dan veel Europese wijnen. Een karakter bovendien dat mij niet tegenstaat, maar dat ook niet speciaal aantrekkelijk is. De wijnen zijn voor mij niet spannend genoeg: ze missen iets.
Of dat komt door alle bewerkingen die Alice Feiring aan dergelijke wijnen toeschrijft? Het toevoegen van zuurstof tijdens de rijping, het bewerken met enzymen en gemodificeerde gisten en het de-alcoholiseren? Ik denk het wel, maar ondanks mijn net verworven vinologenschap weet ik het niet zeker. Hoe meer je leert, hoe meer je beseft hoe weinig je toch eigenlijk weet....

Overigens een echte aanrader, dat boek van Feiring: The Battle for Wine and Love or How I saved the World from Parkerization, Boston – New York 2008.

Intuïtief wijn proeven

Trouwe lezers van dit medium kan het niet zijn ontgaan dat de vinologenopleiding in huize Wijnkronieken een niet onbelangrijk thema is. Die opleiding wordt afgesloten met vier examens: in drie ervan worden de kandidaten getoetst op theoretische kennis en in het andere examen – volgens sommigen het moeilijkste – laten de kandidaten zien hoe goed ze kunnen proeven. Bij dat examen proeven de kandidaten twaalf glazen wijn en moeten per glas de juiste wijn kiezen uit drie mogelijkheden. Het klinkt eenvoudig, maar dat is het niet, weet ik uit eigen ervaring!

Proeven is een kwestie van veel trainen, en ook het proefexamen moet je oefenen. Bij twee van die oefenexamens, bij restaurant De Burgemeester en wijnhandel De Gouden Ton in Den Bosch mocht ik aanwezig zijn. De organisator van de laatste proeverij, eigenaar Sanne Staal, gaf ons destijds het advies éérst proefnotities te maken zonder te kijken naar de alternatieven waaruit we moesten kiezen, en de alternatieven pas na het proeven te bekijken. Ik volgde destijds haar advies niet consequent op en maakte daardoor diverse fouten. Na twee oefenexamens trok ik voor mezelf de conclusie dat teveel kennis van wijn (zelfs wat je leest op het etiket of de proeflijst) goed proeven hindert.

In februari plaatste de Volkskrant een interview met de Canadese schrijver Malcolm Gladwell, die in Nederland was voor promotie van zijn nieuwste boek. Dát boek heb ik nog niet gelezen, maar de voorganger Intuïtie (Blink, 2005) wél. In dat boek vond ik steun voor de conclusie hierboven.

Gladwell benadrukt het belang van de eerste indruk: de eerste paar seconden van onze indrukken doen er toe, daarna volgen er andere indrukken die alleen maar (lijken te) bevestigen wat we al wisten. Ook laat Gladwell aan de hand van allerlei voorbeelden zien dat extra informatie ons oordeel zelfs negatief beïnvloedt.

Hij beschrijft in Intuïtie onder andere zijn ontmoeting met Gail Vance Civille en Judy Heylmun van het Amerikaanse bedrijf Sensory Spectrum, die de kost verdienen met eten proeven. 'Als we deskundig worden op een of ander gebied, wordt onze smaak verfijnder en complexer', schrijft Gladwell. Maar die deskundigheid is volgens mij vooral gelegen in het trainen van de zintuigen, in het geval van eten – en dus ook wijn! – zien, ruiken en proeven.

Volgens Gladwell vallen professionele voedselproevers daarnaast op doordat ze een uitgebreid en zeer specifiek vocabulaire hebben om reactie op etenswaren te beschrijven – en voor wijnproevers is dat niet anders.

Sanne's advies om in het examen eerst te proeven zonder te weten wat de mogelijkheden zijn, kwam ik in een andere vorm tegen in het juni/juli-nummer van Perswijn: daarin suggereert Olivier Humbrecht, een van 's werelds beste makers van riesling en andere witte Elzas-wijnen en de eerste Fransman die slaagde voor het examen Master of Wine, om wijnen eerst blind te proeven en vervolgens nog een keer met de kennis over het hoe en waarom van de wijn.

Ik heb mezelf voorgenomen het vaker zo te doen. En tegen iedereen die het proefexamen van de vinologenopleiding nog moet doen, zeg ik: volg de adviezen van Olivier Humbrecht en Sanne Staal op, ga meer intuïtief proeven en vergroot daarmee je kansen.