Slapen bij de wijnboer

Is er sprake van een trend, wereldwijd? Wijn en toerisme, het is zo langzamerhand niet meer los te koppelen. Je kunt wijnwandelen, wijnproeven, slapen bij de wijnboer, druiven plukken, helpen bij het wijnmaakproces enzovoort. Je kunt nu ook in Duitsland je eigen Steillage gaan exploiteren!
Is er enig ander landbouw product dat zo veel impact heeft op het toerisme in een streek? Appelboomgaarden misschien, of pruimen en kersenbomen. Maar slapen bij de kersenboer is lang niet zo populair als slapen bij de wijnboer. Zelfs in de Bordeaux zien wijnboeren in dat er geld te halen valt bij geïnteresseerden die graag op een wijndomein slapen, zie De Verleiding (Volkskrantkatern) van zaterdag 24 september. In dat artikel werden ook weer de Sources de Caudalie genoemd, een kuuroord waar je baadt in wijn en gezichtsmaskers van druivenschillen kunt krijgen.
In Amerika hebben ze al enige tijd ontdekt dat je wijndomein openstellen voor feesten en partijen een lucratieve business is. Aan de Finger Lakes in de staat New York hebben diverse domeinen een goed lopend restaurant.
En ook in Nederland loopt het wijntoerisme goed. Open dagen bij wijngaarden (1 en 2 oktober bijvoorbeeld) zijn er regelmatig. In Eibergen is onlangs wijngaard Hof van Gelderland gestart, over enige tijd met Bed&Breakfast. Let maar op, als over decennia de wijnbouw hier in Nederland zover ontwikkeld is – mede als gevolg van de klimaatveranderingen – wordt het hier ook weer erg gewild om een paar dagen druiven te gaan plukken. Of zouden we daar dan, net als bij de asperges, goedkope werkkrachten uit het voormalige Oostblok voor moeten inhuren?
Ik vermoed dat die populariteit van het wijntoerisme niet los te zien is van het eco-toerisme. Mensen willen weer weten waar hun eten en drinken vandaan komt. De Slow Food-beweging groeit niet voor niets. Eten en drinken kopen bij een boer, op een biologische markt of in een landgoedwinkel, het heeft toch iets persoonlijkers dan kopen in een supermarkt, vind ik zelf.

Pontchartrain Vineyards

Als surfend kwam ik vandaag op een blog uit het Zuiden van de VS. De laatste entry, van 11 augustus 2005, was over een wijngaard in de buurt van New Orleans (op één uur rijden), met de naam Pontchartrain Vineyards. De beschreven wijn werd niet hoog gewaardeerd en was gemaakt van een hybride druif. Maar eigenlijk doet dat er allemaal niet toe voor deze overpeinzing. Er zijn in Louisiana dus ook wijngaarden (verwachtte ik al), maar wat zou er na Katrina van over zijn? Ik heb er nog niets op het internet over kunnen vinden, over de schade aan landbouw ter plekke. Uiteindelijk valt dit natuurlijk in het niet bij al dat menselijke leed. Maar ik vroeg me kort na de eerste berichten over Katrina toch af wat de schade zou zijn aan de wijngaarden en de omringende natuur.
De site van Pontchartrain Vineyards is al een tijd niet bijgewerkt. Hopelijk om andere redenen dan Katrina, maar ik vrees het ergste.

Wijn in het religieus ritueel

Wijn heeft al millenialang een rol in religieuze rituelen. Bij het begin van de sjabbat wordt wijn gedronken, in de kerk is wijn een krachtig symbool, bij de oude Romeinen werden plengoffers met wijn gepleegd. Maar eigenlijk is er vrij weinig bekend of deze wijnen op een speciale manier gemaakt werden. Hadden de druivenstokken die miswijn moesten leveren een speciale status? Smaakte miswijn anders dan gewone wijn voor dagelijkse consumptie?
Kloosters hadden vaak wijngaarden onder hun beheer, niet alleen voor de wijn als noodzakelijke dagelijkse drank, maar ook voor de wijn in de eredienst, neem ik aan. Tegenwoordig wordt in de katholieke mis vaak een hele zoete wijn aangeboden, en ook de wijn op sjabbat is vrij zoet, meen ik.
Onlangs stelde wijnhandelaar Gilbert van Houten van Wijn.org in zijn Nieuwsbrief de vraag of iemand wist wat voor wijn de Cultura was, een wijn die bij het gereformeerde avondmaal werd geschonken. Een zeer interessante vraag, ik zou hem graag beantwoord zien. Weet iemand het antwoord, weet iemand meer over mis- en avondmaalswijnen, laat het me weten. Ik zal het antwoord ook zeker doorgeven aan Van Houten.

Dolle Dwaze Dagen

De Bijenkorf en wijn, het wil toch niet echt lukken, volgens mij. Op de website zijn slechts drie rosé's te bestellen, waarvan één een champagne. In de winkel staat wel eens wat aardigs, maar echt succesvol, nee dat is het niet. Toch zijn er voor wijnliefhebbers de komende Dolle Dwaze Dagen koopjes te halen: als u het boek Het verhaal van wijn van Hugh Johnson nog niet heeft, zorg dan dat u a.s. vrijdag naar de Bijenkorf gaat. Voor slechts € 19,50 kunt u dit prachtige boek meenemen. (Lees hier de recensie).
De wijnatlas van dezelfde auteur samen met Jancis Robinson - ook een fantastisch boek - is te krijgen voor € 35,00.
En op zaterdag 1 oktober is er port. Volgens het aanbiedingenboekje is het mogelijk port van 1912 tot 2003 aan te treffen. De moeite van het gaan kijken waard, zou ik zo zeggen.

Plonk en omfietswijnen

Yes! het is unaniem uitgesproken gisterenavond: Lidl-wijn is puur bocht. De fles Coteaux du Languedoc van € 1,59 is door mijn cursisten collectief veroordeeld als plonk. Gelukkig maar! Ik zou wel teleurgesteld geweest zijn als iemand 'm toch lekker had gevonden. Maar er was echt niets meer dan zuur aan te proeven.
De (onder wijnkenners beroemde) Les Douze, AOC Fitou Mont Tauch van € 5,75 bij de Hema viel veel beter in de smaak. Met recht een omfietswijn! Mooi rood fruit in de neus, wat Zuidfranse kruiden, een vol en afgerond mondgevoel, zacht met toch nog wat tannines voor pit. Wel had ik het idee dat dit een door de zon gestoofde wijn uit de hete zomer van 2003 was.
Met de 2001 Chateau des Chaberts AOC Coteaux Varois (sinds augustus van dit jaar officieel Coteaux Varois en Provence, om de Provence meer te profileren) van € 6,50 van Van Wageningen en de Lange hadden we meer moeite. Naarmate de wijn wat langer in het glas verbleef, vonden meer mensen hem beter worden, maar het werd niet echt iemands favoriet. Zelf vond ik 'm wat tegenvallen. Wat waterig, weinig vol van smaak. Maar toch wel fris, hij had wel wat.
Het leuke van het geven van zo'n cursus is onder andere dat je zelf weer eens gaat letten op verschillen tussen wijnen. Normaal maak je thuis geen drie flessen naast elkaar open, op zo'n cursusavond is dat juist de bedoeling. Heerlijk!

Laffe suikerdrankjes

In Volkskrant en elders las ik van de week dat 'rare' Amerikaanse wijnen binnenkort Europa in mogen. Er hoeft geen toestemming meer gevraagd te worden voor de import van wijnen die op niet-traditionele wijze gemaakt zijn. Dan moet je denken aan toevoeging van water, fruitextract en andere filtermethoden. In ruil daarvoor mogen de namen 'burgundy' , 'champagne' en 'port' in Amerika niet meer gebruikt worden voor nieuwe Amerikaanse wijnen.
Dus wij krijgen straks laffe suikerdrankjes die naar kauwgom smaken, zij mogen voor de bestaande producten rustig de namen champagne, port en bourgogne blijven gebruiken.
Ik vraag me af of we nu echt op zo'n akkoord zitten te wachten. Sommige wijnen die ik vorig jaar in de staat New York heb geproefd, waren werkelijk niet te drinken.
Bovendien leefde ik in de veronderstelling dat de termen port, champagne e.d. allang beschermd waren. Maar blijkbaar dus niet in de USA.
Ik ben benieuwd waar die Amerikaanse producten nu gaan opduiken. Zou er veel afzet mogelijk zijn? Als er dan op de labels maar duidelijk opstaat dat het om een Amerikaanse drank gaat, hoeveel procent druivensap er nog inzit (en of er überhaupt druiven aan te pas zijn gekomen) en wat de smaak ongeveer is (zoet, neem ik aan). Wijnetiketten zijn vaak al zo moeilijk te doorgronden voor de leek, deze importproducten zullen het er niet makkelijker op maken.

Bron: Volkskrant 16 september en www.wijnlink.nl

Meer weten over wijn…

Vandaag ontving ik het magazine Meer weten over wijn van het Wijninformatiecentrum en het Productschap Wijn. Wat een prachtige brochure, ik moet mijn notitie van gisteren toch iets afzwakken. Er is dit jaar voor de gewone consument weer een zeer informatief en goed vormgegeven magazine gemaakt. Goed van toon, niet te modern en niet te klassiek vormgegeven. Het zou een hele grote groep belangstellenden moeten aanspreken. Het blad opent al met een prachtige foto van de wijnoogst in Thailand. Je zou er zo naartoe reizen, schitterend. Zo moet het nu, informatie geven aan de gewone wijndrinker. Maar dan toch een maar: hoe weet die gewone wijndrinker dat dit prachtige magazine er is? Ik heb het nu voor mijn cursisten aangevraagd, maar ligt het ook bij Gall&Gall en de supermarkt? Ligt het bij de Hema in het wijnschap, krijg je het cadeau bij de slijter? Ik hoop het maar, want het blad – en het product natuurlijk – verdienen het.
Overigens ben ik echt benieuwd waar dit magazine opduikt en waar je het kunt krijgen als simpele wijndrinker. Laat het me weten!

Nationale Wijnweek

Van maandag 3 oktober tot en met zondag 9 oktober is het weer Nationale Wijnweek. Op de een of andere manier vind ik dit evenement, dat al diverse malen gehouden is, voor de gewone consument en burger erg onzichtbaar. In plaats van grote proeverijen voor het grote publiek alleen wat proeverijen voor selecte clubs. Geen grote manifestaties, geen ludieke acties. Ja, oké er is de Nationale Wijnquiz, maar hoeveel mensen weten die op Internet te vinden?
Wat wel goed gecommuniceerd wordt is de open dagen van de Nederlandse Wijngaardeniers op 1 en 2 oktober. Dat vind je tenminste op diverse plekken geadverteerd, bijvoorbeeld in het tijdschrift Platteland. Een lijst van alle wijngaarden in Nederland waar je dat weekend welkom bent, tref je aan op de site van de Nationale Wijnweek.

Avondje wijn maken

Eigenlijk zou iedere geïnteresseerde in wijn dit eens moeten doen. Een avond wijnmaken bij een locale wijnmaker. Maakt niet uit of het om druiven of om ander fruit gaat, de principes zijn hetzelfde.
Eergisteren heb ik een fles vruchtenwijn opgezet van morellen- en perensap. Over ongeveer drie maanden zou het drinkbaar moeten zijn, als ik een jaar geduld heb wordt íe nog beter.

De zon scheen gisterenavond laag over het langzaam verkleurende landgoed Mariënwaerdt. Via smalle weggetjes, een grote poort, de met appels beladen Appeldijk en onder een prachtige regenboog arriveerden mijn vriendin en ik bij Fruitbedrijf De Hoenderik in Tricht.
Een enorme tafel met pompoenen buiten, appeltaart en thee binnen.
Eerst kregen we van wijnmaker René de Wijk van wijnmakerij De Wijkgaard een rondleiding langs de vaten met gistende morellen, appels en peren, de apparatuur en de wijnkelder.
Daarna uitleg over het proces van (vruchten)wijn maken. Hoe je het zuurgehalte meet, hoe je kunt bepalen hoeveel suiker je moet toevoegen om een alcoholpercentage van bijvoorbeeld 14% te krijgen, dat je alles constant moet ontsmetten met sulfietwater enzovoort. Daarna mag je zelf aan de slag met sap, zuur, suiker en glaswerk. Thuis moet het werk afgemaakt worden: waterslot op de fles, op een warme plaats zetten en hopen dat het gisten begint.
Hoewel het geen druiven zijn, suiker meestal niet toegevoegd mag worden aan echte wijnen, en dit alles wel erg kleinschalig was, krijg je toch een goed idee wat voor chemie en gegoochel er allemaal komt kijken bij het maken van wijn.
En nu is het wachten op de plopjes uit het waterslot. Ik zie nog niets, zou de fles wel warm genoeg staan?

Wijncursus

Gisteren was alweer de tweede avond van de wijncursus die ik in het wijkcentrum geef. En ik begin het hartstikke leuk te vinden. Vooral het voorbereiden van de lessen en het proefgedeelte; ik kijk alweer uit naar de volgende! Met het voorbereiden wordt je weer eens helemaal met je neus op de feiten gedrukt, letterlijk.
Een vraag als waaruit bestaat wijn eigenlijk: 80-85% water, 8-15% alcohol, 3% vaste stoffen als suiker, zuren, tannine en maximaal 3% glycol. Je weet het eigenlijk wel, maar als het er zo staat, werkt het weer heel verhelderend, was mijn ervaring. Artikeltjes over suikergehalte, alcoholpercentages krijgen ineens weer een nieuwe duidelijkheid.

Het proeven is ook voor de cursisten het leukste deel van de avond. Vorige week schonk ik drie Rioja's van Otonal. Een rode, een witte en een rosé. Geblinddoekt moesten we allemaal (ikzelf natuurlijk ook) proberen uit te maken welke de witte, de rode en de rosé was. De rode, dat lukte de meesten wel, maar wit en rosé bleken toch lastiger uit elkaar te halen. Dat hadden ze niet verwacht, ze vonden het een hele leuke ervaring.
Gisteren had ik twee ge-eikte en één niet ge-eikte Chardonnay. Om het verschil te proeven tussen wijnen met en zonder eik. Bovendien was dit de eerste avond dat we het proeven serieus aanpakten, met proefformulier, handige placemat van Gall&Gall voor de glazen en instructie over aroma's en proeven.
De meningen waren verdeeld, maar uiteindelijk was ikzelf de enige die de niet-geikte (Les Chapelieres 2004, Vin de Pays d'Oc, Van Wageningen en de Lange, € 4,95) het lekkerste vond. De eik viel goed bij mijn cursisten, al vond de een de Jacobs Creek (Lukas Klamer/Makro, ca. € 4,95) lekkerder, de andere de Zuid-Afrikaanse Lindenhof (Margaret Wines, € 6,70). En dat is ook precies wat ik probeer over te brengen: er is geen goed of fout bij wijnproeven, het is belangrijk dat je leert wat je lekker vind en waarom.

Cuvee Beukers - Make your own wine

Morgenavond ga ik bij een fruitteler in de Betuwe eens leren hoe het wijnmaakproces in zijn werk gaat. Verslag zal volgen.
Als ik nu een paar duizend dollar op de plank had liggen, had ik het anders kunnen aanpakken. Dan had ik in Californië een fors aantal kilo's druiven gekocht en had daar wijn van laten maken door het bedrijf Crushpad. Ik had zelf van te voren via een invulformulier wat keuzes moeten maken. Welk druivenras wil ik, welke gistsoorten, het percentage alcohol, de hoeveelheden gewenste tannine, lagering op eik of niet etc...Zo had ik zelf mijn eigen recept kunnen indienen, waarmee de wijnmakers dan voor mij aan de slag waren gegaan. Als ik mijn vakantie in San Francisco had gepland, had ik ook kunnen helpen met het oogsten van de druiven of het persen. Maar als ik daar geen tijd voor had gehad, had ik via de webcam het proces kunnen volgen. Na twee jaar had ik dan een zelf ontworpen etiket kunnen insturen, die ze daar op mijn flessen hadden geplakt. Vervolgens had ik dan zo'n 300 flessen eigen wijn gehad. Misschien had ik ze dan wel kunnen verkopen: nu in Utrecht Cuvée Beukers! Maar helaas, ik heb geen 4 tot 10.000 dollar op de plank liggen. Ik ga gewoon voor 25 euro morgenavond naar een workshop wijn maken. Ook leuk ;-)

Toasten met blik

Volgend jaar gaan we vieren dat Australië en Nederland al 400 jaar een band hebben: in het voorjaar van 1606 deed het VOC-schop De Duyfken het geheimzinnige Zuidland aan, het continent dat we nu kennen als Australië.
In het Financieel Dagblad van 10 september lees ik verder dat Barokes – ja, die van die wijn in blik – een nieuwe importeur zoekt. Blijkbaar lukt het bij Oil & Vinegar niet zo best. Ik zie het al voor me: een plechtige viering van 400 jaar Nederland-Australië met allemaal een blikje Barokes in de hand. Van koningin Beatrix en Queen Elizabeth tot Balkenende en de Australische president. Fraai.

Oogsttijd

Prachtige dagen zijn, ik kan me er bijna niet toe zetten naar binnen te gaan en mijn wijncursus voor te gaan bereiden.
Het mooie weer levert de wijnboeren ongetwijfeld veel hoofdbrekens op dit moment: gaan oogsten of nog even wachten? Onlangs las ik over deze moeilijke beslissing een aardige bijdrage van Ilja Gort, Nederlands wijnmaker in Frankrijk. Over het algemeen verwijs ik niet regelmatig naar stukjes van andere bloggers, maar deze vind ik toch te aardig om jullie te onthouden. Veel leesplezier.

Ticino

Wijn is toch ook een onderwerp dat je telkens weer blijft verrassen. Op Wijnplein staat een prachtig artikel over Zwitserse wijnen. In Zuid-Tirol tref je het gebied Ticino, dicht tegen de Italiaanse grens. Ze maken er prachtige wijnen, vooral van de Merlot-druif. Maar er zijn ook druiven met namen waarvan ik nog nooit gehoord heb: ancellotta, arinarnoir, diolinoir, garanoir, carminoir. Ik krijg dan altijd onmiddelijk de behoefte de wijnen hiervan te willen proeven. Waar kun je ze krijgen, Jan Rook?
De gezamenlijke producenten hebben ook een site, voornamelijk in het Italiaans, maar met een paginatje of twee in het Engels. Een aanrader.

Wijn in cijfers

Voor een wijncursus die ik ga geven probeer ik cijfers te vinden over wijnproductie in de landen van de wereld. Dat valt nog vies tegen! En als je dan iets gevonden hebt, moet je héél, héél goed uitkijken welke eenheden gebruikt worden. De Washington Post spreekt van een oogstresultaat in 2004 in Frankrijk van 5.7 billion liter. Het Slijtersvakblad spreekt op 22 augustus op zijn website van 60 miljard liter. Officiële instanties als het Amerikaanse ministerie van landbouw en het Wine Institute hebben het weer over bedragen die je moet vermenigvuldigen met 1.000 hectoliter (gelukkig geen gallons). Kan er wereldwijd niet gewoon één standaard afgesproken worden? Ik reken me rot met al die nullen.
En volgens mij klopt het dus gewoon niet. Als het Wine Institute spreekt van een wijnproductie in Frankrijk in 2001 van 53.389 x 1000 hectoliter = 5.338.900.000 liter, dan kan het toch niet dat er in 2005 60 miljard (60.000.000.000) liter geproduceerd wordt? Wie verrekent zich nu een factor 10?

Hagelschade in Sancerre

Op 21 juli en op 4 augustus waren we in Sancerre. Tussen die twee data zou een grote hagelbui veel schade hebben aangericht, las ik op Wijnblogo. Vreemd genoeg zagen wij daar op 4 augustus in Bué, bij Crochet en later rijdend door de wijngaarden, niets van.
Huiveringwekkende foto's vond ik vandaag toch nog op het Wijnplein.

Roquefort en wijn

Op mijn werk ben ik actief in een werkgroep om de interne communcitie te verbeteren. Ik stelde voor een weblog te installeren, iets dat we nu druk aan het uitwerken zijn.
Volgens de lectuur die ik daarvoor doorneem vandaag, moet een blogger zich wel dagelijks melden, anders kijkt je publiek niet reikhalzend naar je uit.
Nou, dat wil ik wel natuurlijk. Dus gelijk maar weer de draad opgepakt. Een verslag van het bezoekje aan de Caves de Roquefort.

In het dorpje Roquefort op de Causse du Larzac is maar één ding belangrijk: schapenkaas. De schapen grazen op de prachtige hoogvlakten, de Causses. De melk van deze schapen gaat naar een tiental producenten, waarvan de Société de grootste is. In het zomerseizoen worden de grotten van de Société druk bezocht door toeristen. Helaas lag er geen Roquefort meer te rijpen toen wij de grotten bezochten. Zal je altijd zien. Alle kaas was net naar de koelpakhuizen verhuisd. Pas vanaf december gaan de schapen weer lammeren en dus melk geven en wordt er weer kaas gemaakt.
In Nederland kennen we maar één soort Roquefort. Ter plekke worden ook nog twee andere variëteiten gemaakt en verkocht: een scherpere, uit de Cave des Templiers, en een zachtere uit de Cave de Baragnaudes. Vooral de soorten die je in Nederland niet kunt kopen bevielen ons het best (natuurlijk).
Op onze vraag wat er ter plekke nu bij Roquefort wordt gedronken kwam het verrassende antwoord: krachtige rode streekwijn bij gewone Roquefort en Cave des Templiers, zoete witte bij de Cave de Baragnaudes.
Beide varianten hebben we natuurlijk bij de tent uitgeprobeerd: bij de Templiers een hele simpele Cotes de Millau, bij de Baragnaudes een St. Jean de Minervois. Beide combinaties waren verrukkelijk! Weer wat geleerd.
Over de Cotes de Millau binnenkort meer.