Gootsteenwijnen

Het lijkt er misschien wel eens op dat wij hier thuis een aaneenschakeling van lekkere en prachtige wijnen ontkurken. Dat de ene topper gevolgd wordt door de andere. Maar helaas, dat de waarheid ook een stuk ontluisterender kan zijn, zal ik vandaag maar eens uit de doeken doen.
Neem bijvoorbeeld de avond die ik deze week organiseerde voor mijn proefgroep. Al enige maanden had ik curiositeiten, wijnen van bijzondere druivenrassen en een paar echte toppers verzameld, dacht ik. Een rijtje van twaalf wijnen stond weer voor ze klaar. En gelukkig, de toppers bleven toppers, maar wat een teleurstelling rondom de andere wijnen! Zelden heb ik een treuriger selectie wijnen op tafel gezet, moet ik achteraf tot mijn schande bekennen. De wijnen ontlokten aan een van de aanwezigen de opmerking: "Geen wonder dat de meeste Nederlanders niet van wijn houden....".

Neem bijvoorbeeld die rode Nederlandse landwijn, druivenras regent, oogstjaar 2005, van een prijzenwinnend domein in het oosten van ons land: het absolute dieptepunt van de avond. Zelden rook en proefde ik een wijn die zo tegenstond. Destijds kocht ik de fles op het domein, en men drukte mij op het hart de wijn nog even weg te leggen.... Wegleggen...de komende vijf jaar raak ik geen Nederlandse rode wijn meer aan.

Of wat dacht je van een uiterst laffe Chablis van een grote negociant, aangeschaft via de wijnclub van een bekende supermarktketen. Zelden zo'n nietszeggende Chardonnay geproefd. Geen mens haalde er een Chablis uit. Treurig was ook een Pinot Noir uit de Elzas, van een bekende cave waarvan de wijnen eveneens bij die supermarkt staan. Frambozenwater met een drupje alcohol, en nog net herkenbaar als Pinot Noir.

Dan was er nog de goedkopere wijn van een absoluut topdomein uit Chili. Dat domein maakt ook dé icoonwijn van het land, en op het achteretiket van de fles die ik op tafel had staan, werd trots vermeld: 'handcrafted by Michel Rolland'. De heer Rolland had zijn dag zeker niet, toen hij het recept voor de deze wijn even snel neerkalkte. Of je moet van bramenjam met veel alcohol houden. Verder was er nog een Morgon die niet zo herkenbaar was, een wijn uit Corsica die minder in de smaak viel dan ik had gedacht, en een witte wijn uit Nederland waarover we ook maar niet naar huis schrijven.

Het leven is te kort om slechte wijn te drinken, zeggen ze wel eens. Deze wijnen hebben we dan ook niet verder opgedronken. De meeste gingen door de gootsteen, de Chileen mocht nog door de rode kool. En ik sluit me aan bij de uitspraak van één van mijn gasten: als dit de gemiddelde kwaliteit is die Nederland krijgt voorgezet, vrees ik het ergste voor de toekomst! Als troost nam ik maar een afbeelding van een mooie gootsteen, dat compenseert nog een beetje ;-)

Weektoppers: Reuilly van Sorbe én Monte Seco van Henriques & Henriques

Lastig, deze week een keuze maken. Naast een prachtige madera dronken we namelijk ook een geweldige rosé uit de Loire, waar ik nóg vrolijk van wordt: 2007 Reuilly van Jean Michel Sorbe, gemaakt van pinot gris druiven waarbij de schilletjes zo lang hebben meegeweekt dat de wijn licht grijsroze wordt. Normaal gesproken levert pinot gris een witte wijn, bij het meeweken van de rossige schillen wordt het een rosé. Reuilly, vlak boven Bourges, is het enige gebied waar ze de pinot gris nog op deze wijze verwerken.
Wauw, wat een rosé was dat: vol en met veel finesse, sappige zuren en een licht tikje zoet, precies genoeg om de wijn een beetje vettig te maken. Eigenlijk een wijn om niet over te lullen, maar gewoon te drinken, om met de titel van een recent wijnboekje te spreken (waarover later meer). We kochten deze Reuilly op domein, en verkoopadressen in Nederland heb ik (nog) niet kunnen vinden. De maker vertelde ons in juli dat zijn wijn in 2007 was uitverkozen tot beste rosé in Nederland, maar bij welke gelegenheid werd me toen niet helemaal duidelijk... Misschien iemand onder mijn lezers die het weet? Prijs op domein was € 6,90.

Daarom deze week een tweede weektopper: Monte Seco Extra Dry, een madera van Henriques & Henriques, geïmporteerd door Van Wageningen en de Lange en bij diverse wijnspeciaalzaken in Nederland verkrijgbaar. Ik zette dit geweldige aperitief voor aan mijn proefgroep, die er allemaal enorm door verrast waren. Want helaas, wie drinkt er tegenwoordig nog madera? Gelukkig zijn er sinds dinsdag weer een paar liefhebbers bij.

Madera wordt gemaakt op het eiland Madeira en heeft een intrigerende ontstaansgeschiedenis. De Hollanders verscheepten grote hoeveelheden wijn van Madeira naar de Amerikaanse koloniën en ontdekten dat de zeereis de wijn zeker geen kwaad deed; sterker nog, de tocht over de evenaar leverde een wijn op die er in alle opzichten op vooruit ging. Die tocht over de evenaar werd later en ook nu nog nagebootst in hete ovens, de estufas. Madera wordt in die estufas verhit, om vervolgens in houten vaten aan de openlucht te rijpen. Deze verhitting en die rijping geeft de wijn zijn karakteristieke aroma's: ziltigheid, amandelen, noten. De wijn is zeer droog, is mooi bleekgeel van kleur en heeft 19% alcohol. Vooral als aperitief met wat noten is het een echte aanrader. De prijs is € 8,20 voor een halve liter.

Netwerk Vrouwen in de wijn opgericht

In Nederland zijn het vooral de vrouwen die wijnaankopen in de supermarkt doen, aldus een onderzoek van enige jaren geleden. Maar behalve deze vrouwelijke overmacht bij de wijnaankopen, werken er in de Nederlandse wijnbranche ook veel vrouwen. Cijfers zijn niet bekend, maar als ik naar de vinologenopleiding kijk: daar is toch zeker 50% vrouw.

Toch kwam het dit jaar nog voor dat een wijnjury volledig uit mannen bestond. En zien we onder de sommeliers nog slechte enkele vrouwelijke vakbeoefenaars. Is pas dit jaar de eerste wijngids door vrouwelijke schrijfsters verschenen. En kon een keten als De Gouden Ton pas dit jaar voor het eerst een vrouwelijke franchiseneemster begroeten. De wijnwereld is misschien dan geen old boys network meer, maar vrouwen zijn er in ieder geval minder zichtbaar dan mannen.

Zonder tegenstellingen tussen mannen en vrouwen te willen benadrukken, vond ik het wel eens tijd een netwerkgroep voor 'vrouwen in de wijn' op te richten. En dat heb ik gedaan! Sinds 23 november jl. bestaat op LinkedIn de groep Vrouwen in de wijn / Women Wine Professionals, voor al die vrouwen in Nederland en België die een band hebben met de wijnwereld. Of je nu vinoloog bent zonder baan in de sector, importeur, redacteur, sommelier of restauranthouder: vrouwen die lid willen worden van dit netwerk met als bindende factor de fascinatie voor wijn, zijn van harte welkom.

Een nadere invulling van activiteiten moet de komende tijd gaan groeien. LinkedIn biedt mogelijkheden tot discussie en kennisdeling. 'Live' zijn er al plannen geopperd een jaarlijkse proeverij te organiseren. Andere ideeën zijn uiteraard van harte welkom. Een netwerkgroep kan alleen maar bestaan voor en door de leden!

LinkedIn is een netwerksite op internet. Om lid te worden van Vrouwen in de wijn moet je je dus eerst aanmelden bij LinkedIn. Daarna kun je je via de groepspagina van Vrouwen in de wijn aanmelden voor de groep. Aanmelding bij zowel LinkedIn als de groep is geheel gratis.

Nog een woord van dank aan Karin Luiten, van Koken met Karin. Zij ontwierp het logo van de groep.

Cadeauwijnen zijn rood

Afgelopen weekend reageerde de honderdste lezer op mijn vraag welk type wijn je het vaakste cadeau krijgt: rood, wit, rosé of versterkt. En het resultaat is overduidelijk: in Nederland wordt overwegend rode wijn cadeau gegeven. Slechts 22% krijgt iets anders dan rode wijn. Daarvan heeft wit het grootste aandeel, 10%, op de voet gevolgd door zoet of versterkt (port). Rosé wordt slecht aan 3 op de 100 mensen gegeven.
Waar dat aan ligt dat rood zo domineert? Ik vermoed dat rood nog altijd status heeft. De beroemdste wijnen Bordeaux en Bourgogne zijn vooral rood, hoewel er toch ook fantastische witte wijnen in die gebieden worden gemaakt. Rosé wordt gezien als zomerdrankje, zoet en versterkt zijn uit.

Dat rosé en zoet minder gegeven worden, oké, daar kan ik nog inkomen, maar wit... Er is zoveel prachtige witte wijn: geef mij een mooie Riesling, of een goede witte Bourgogne, en ik ben de koning te rijk. Verras me met een mooie frisse witte wijn uit Chili of Portugal, en ik zal met extra veel aandacht gaan proeven. Trek een witte Spaanse wijn voor me open - een Rias Baixas van Martin Codax, of een fraaie Godello uit Galicië - en mijn weekend is goed.

En dat brengt me dan gelijk bij de volgende kwestie: want wil je me echt een plezier doen, schenk mij dan een mooie witte Oostenrijkse wijn. Wijnen vol frisse zuren en spannende, aroma's, uitstekend te combineren met eten. Als er een wijnland is dat uitblinkt in witte wijnen, dan is het Oostenrijk wel (of Duitsland, maar daaraan heb ik de laatste tijd voldoende aandacht besteed). Maar wie drinkt er eigenlijk Oostenrijkse wijn? En wie weet waar je het kunt halen? De eerste vraag wordt gesteld in de nieuwe enquête die inmiddels in de kolom hiernaast aanwezig is. Deze enquête zal niet zo lang lopen als de vorige; over niet al te lange tijd wil ik namelijk speciale aandacht vragen voor de website Wijn uit Oostenrijk, die ik samen met Maria Wilhelmer aan het vullen ben. In 2009 moet deze site een begrip worden voor iedereen die iets over Oostenrijkse wijn wil weten. Nog even geduld.....

Chef & Sommelier

Wat is het geheim van een goede combinatie? Wanneer en waarom is een combinatie mooi?
Deze twee prangende vragen rondom wijn en spijs vormen de leidraad van het nieuwste boek van Peter Klosse, Chef & Sommelier. Klosse bezocht het afgelopen jaar 23 restaurants door heel Nederland en daagde de kok en de sommelier uit hem wijn-spijscombinaties voor te zetten die klopten, die passend waren. Telkens ging het om twee combinaties: één met een wijn zelf uitgezocht door het restaurant, en één met een wijn die Klosse als verrassing meebracht. Kok en sommelier hadden dan slechts beperkt de tijd om een mooie combinatie te bedenken.

De gekozen restaurants zijn gelukkig heel divers: niet alleen de toppers die we altijd en overal in de pers tegenkomen zijn bezocht, maar ook restaurants zonder sterren en de bijbehorende status. Zo kwam ik bijvoorbeeld Artisan in Den Bosch tegen, van jaargenoot van de Wijnacademie Laurens Buijze. Of De Burgemeester in Linschoten, waar proefgroepgenoot Larissa Vendrig een nauwe band mee heeft.
De restaurants hebben wel allemaal het volgende gemeen: de verantwoordelijke voor het eten en voor de wijn hebben een hecht samenwerkingsverband. Chef en sommelier overleggen regelmatig, zo niet dagelijks, en weten precies wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. Chef en sommelier zijn dan ook de hoofdpersonen van het boek; aan hen wil Klosse ontlokken hoe het wijn-spijs combineren in zijn werk gaat. Wat maakt nu dat een combinatie succesvol is en de gasten ervoor terugkomen?

De 23 portretten van de restaurants en hun teams van chef en sommelier zijn een genot om te lezen, zeker ook omdat de fotografie van Jan Bartelsman de tekst uitstekend ondersteunt. De portretten worden bovendien afgewisseld met korte essays over onderwerpen als Traditionele en moderne wijnen, De Chef, De Sommelier, De smaak van glutaminaat, Moleculaire gastronomie, Ingrediënten in de mode, etc.

Het antwoord op beide vragen - Wat is het geheim van een goede combinatie? Wanneer en waarom is een combinatie mooi? - komt naar mijn idee niet helemaal helder uit het boek naar voren. Wat wel duidelijk wordt, is dat voor het maken van de juiste combinatie proeven, proeven en nog eens proeven een voorwaarde is. Zelfs al ken je de wijn en de ingrediënten, dan nog blijft het zaak bij nieuwe gerechten en nieuwe wijnen eerst alles door te proeven voordat je de combinatie maakt. Een kok moet bereid zijn de receptuur van het gerecht aan te passen en naar de wijn toe te koken. De wijn kun je namelijk niet veranderen, het gerecht wel.
Uiteraard spelen bij het maken van combinaties ook de bekende aspecten van Klosse's smaakleer een rol: mondgevoel (strak of filmend), smaakgehalte (intens of flauw) en smaaktype (fris of rijp). Maar daar hoor je de chefs en sommeliers niet over. Ze zullen die principes zeker toepassen, maar doen dat door proeven, proeven en proeven....

Het boek geeft een mooi kijkje in de keuken en de wijnkelder van de Nederlandse gastronomie. Of Klosse's stelling dat de Nederlandse gastronomie zich van de rest van Europa onderscheid door de aandacht voor de combinatie van wijnen en gerechten waar is, weet ik niet. Maar dat de geportretteerden in dit boek daar wel hun uiterste best voor doen, dat staat als een paal boven water. Ik kijk met een heel andere blik naar de betere restaurants nu, en zal er hopelijk binnenkort toch maar weer eens gaan genieten van unieke wijn-spijscombinaties.

Peter Klosse, Chef & Sommelier. Kijken in de keuken bij de top van de gastronomie, Tirion 2008, isbn 978 90 4391 209 9,
prijs € 49,95. Verkrijgbaar bij de deelnemende restaurants en sinds half november in de boekhandel.

Foto's: Jan Bartelsman

Weektopper: Riesling Philosophie 2007

Weektoppers horen natuurlijk eigenlijk verkrijgbaar te zijn in Nederland. Maar voor deze wijn maak ik toch echt even een uitzondering: de Riesling Philosophie 2007 van Weingut Heinrich Spindler uit Forst, in de Pfalz.
Dit is namelijk nou echt zo'n wijn waarvan je helemaal opfrist na een dag hard werken! Letterlijk, want net als een champagne maakt een slok van deze prachtige Riesling je mond weer helemaal schoon (én klaar voor een nieuwe slok ;-)). Dit is bovendien geen dure of moeilijke Riesling, maar gewoon eentje voor alledag, tegen een lekker alledaags prijsje van € 6,60.

De wijn is droog (Kabinett Trocken is het predikaat), ruikt naar citrus en ananas, maar heeft in de neus ook iets 'vets'. De smaak is aangenaam prikkelend, met hints van marsepein en grapefruit en heerlijk frisse, niet al te uitgesproken zuren. Bij de pannenkoeken met spek bleek het een heerlijk verfrissende combinatie; normaal neem ik bier bij de pannenkoeken, maar Riesling wint het voortaan, ben ik bang.

Het wijngoed van de familie Spindler is al sinds 1620 in de familie; inmiddels is de dertiende generatie aan het werk op de wijngaarden rond Forst. Forst ligt in het kwaliteitsgebied van de Pfalz, de zogenaamde Mittelhaardt. Het klimaat is er zo zacht dat er amandel- en vijgenbomen groeien. De familie Spindler bezit 13 ha. wijngaard, waarvan 85% beplant is met Riesling. Men werkt met respect voor natuur en omgeving: geen chemische onkruid- en ongediertebestrijding en bemesting met organische middelen bijvoorbeeld.

Het wijngoed is te bezoeken en heeft een simpel restaurant met stevige kost. De wijnen zijn via internet te bestellen, tegen zeer schappelijke verzendkosten. Eigenlijk is deze Riesling dus toch best 'breed' verkrijgbaar!

Chatus Rosé: twee jaar oud en heerlijk!

Een rosé van twee jaar oud, die zou ik normaal gesproken mijden. Te oud, alle fruitigheid eruit etc... Maar dan zou je toch eens de Chatus Monnaie d'Or 2006 van de coöperatie La Cévenole in Rosières moeten proeven! Deze Chatus rosé is uniek in zijn soort; geen andere producent maakte nog een rosé van dit druivenras, dat sinds enige decennia in de Cevennen en de Ardèche weer gekoesterd wordt.
We proefden en dronken deze fraaie wijn gisteren bij een pastasalade met tomaat, paprika, bleekselderij, ei en chorizo. En het moet gezegd: wijn en gerecht gaven de grauwe dag dan toch nog een zonnig tintje!

Hoe het nu komt dat deze rosé, van het bijna uitgestorven druivenras Chatus, na twee jaar nog zo fris en fruitig smaakt? De wijnmaker geeft zijn geheimen niet prijs, dus ik moet ernaar raden. Ik vermoed dat goed rijp fruit samen met de stevigheid van de druif een rol moeten spelen. Daarnaast kan ook de vinificatiemethode belangrijk zijn; heel waarschijnlijk is deze rosé gemaakt door een deel van het sap af te tappen van de gistende massa schillen en most voor rode wijn, de zogenaamde saignée-methode. Het afgetapte sap heeft al wel wat kleur en tannines, maar niet de kracht en extractie van een rode wijn. De uiteindelijke rode wijn wordt er nog donkerder door, en de rosé is stevig en heeft karakteristieken van een rode wijn.

In de neus van deze Vin de Pays de Coteaux de l'Ardèche roken we lekker rijp rood fruit, in de mond proefden we frisse zuren en ook weer dat mooie rode fruit; denk aan frambozen, rode bessen en kersen. Heel licht waren ook tannines aanwezig, die de wijn een goede structuur (en houdbaarheid) geven. Met 13% alcohol een niet al te zware rosé, zeer geschikt voor winterse dagen waarop wat lichter wordt gegeten en wat zon in het glas gewenst is.
We kijken uit naar de rode Chatus, waarvan inmiddels twee verschillende flessen in huis zijn. Binnenkort, als het wild van de Veluwe weer binnen is, zullen we deze twee wijnen eens gaan vergelijken!

Met dank aan Wijnkoperij L'Ardèche. Prijs van de Chatus Monnaie d'Or 2006 Rosé ligt rond € 10,00 euro.

Topwijn 2009

Hè, hè, eindelijk dan. Een koopgids voor wijn geschreven door vrouwen! Het heeft even geduurd, maar nu ligt hij er dan, op tijd voor de Sint en de Kerst. Noële Ruitenberg en Magda van der Rijst - Ruit&Rijst - hebben een vlotte pen en schrijven regelmatig in allerhande bladen en magazines. Bovendien publiceerden ze samen al een aantal leuke wijnboeken. En nu dan een koopgids, voor wijnen tussen de zeven en de vijftien euro. Ook dat is een verheugend feit: naar goed Nederlands gebruik waren de koopgidsen tot nu toe meestal alleen gericht op het segment onder de vijf euro. Echt goede wijnen vielen daarmee buiten de boot. Maar in deze gids, Topwijn 2009, staan de 'lekkerste, leukste en verrukkelijkste wijnen' beschreven uit het segment waar wij zelf meestal ook wijn uit drinken. Ik kom dan ook heel wat oude bekenden tegen!
De dames hebben een aparte, vlotte manier om de wijnen te beschrijven. Niks geen droge opsomming van aroma's en technische gegevens, maar korte impressies van de wijnen zoals die op hen zijn overgekomen. Soms leidt dat tot uiterst vermakelijke beschrijvingen, een andere keer tot een wat degelijker notitie. Het geheel leest uitermate vlot weg; ik betrapte me erop dat ik zo een half uur zat te lezen, en dat in een koopgids!

De wijnen zijn geordend op soort: mousserend, wit, rosé, rood en zoet. Er zijn handige registers, duidelijke coderingen en een zeer leerzame inleiding over smaak, waarin Ruit en Rijst uitleggen wanneer een wijn voor hen een topwijn is. Menig wijnschrijver (en vinoloog in spe ;-) ) kan nog iets leren van deze heldere uiteenzetting. De wijnen zijn breed verkrijgbaar en zijn afkomstig van zeer verschillende kanalen. Ik kwam wijnen tegen van Albert Heijn, De Gouden Ton, Les Genereux, Vinoblesse, De Wijnkring en de C1000 bijvoorbeeld. Dit geeft tegelijk ook het enige - piepkleine - minpuntje aan dat ik in het boekje heb kunnen ontdekken: het gaat alleen om ingezonden wijnen. En dat lang niet alle Nederlandse breed verkrijgbare importeurs/verkoopkanalen ingezonden hebben, dat is wel duidelijk aan de uiteindelijk 189 verkozen wijnen. Maar een kniesoor die daar op let; tenslotte zijn de koopgidsen van de andere wijnschrijvers ook gebaseerd op ingezonden wijnen. De dames lichten verder hun selectiecriteria uitgebreid toe; de wijnen zijn bijvoorbeeld allemaal blind geproefd!

Voor al die Sinten, Pieten en Kerstmannen die op zoek zijn naar een leuk wijncadeau voor in de schoen, zak of onder de boom: kopen deze gids.
Ruit&Rijst, Topwijn 2009 - Koopgids voor de lekkerste, beste, leukste, verrukkelukste wijnen van € 7 tot € 15, uitgeverij Het Spectrum, isbn 978 90 2742222 2, prijs € 14,95

Weektopper: Nord Sud Viognier 2006, Laurent Miquel

De topper van deze week is een verrassend mooie Viognier uit het zuiden van Frankrijk, uit de Languedoc om precies te zijn. Hij wordt gemaakt door Laurent Miquel, van druiven van de wijngaarden rondom Cessenon, aan de voet van het prachtige bergmassief de Carroux. Ik was er enige jaren geleden, in dat gebied, en in de wijn proef je gewoon die prachtige natuur, de zon en de wilde kruiden rondom de wijngaarden.
De naam van de wijn is afkomstig van de noord-zuid oriëntatie van de stokken; op deze manier genieten de druiven van de stralen van ochtend- en avondzon, maar zijn ze beschut tegen de hitte van de dag. Frisse zuren in de wijn zijn het gevolg. Een derde deel van de wijn kreeg rijping op houten vaten; in eerste instantie is dat hout niet te ruiken en te proeven, maar na enige minuten in het glas komt vooral in de mond de indruk van drop en laurier los. Je ruikt verder rijpe abrikozen en kamperfolie.
Miquel maakt naast deze wijnen onder zijn eigen naam ook wijnen samen met zijn vader, op het wijndomein Cazal Viel, waar ik als eens eerder over schreef. Zijn wijnen werden door de internationale wijnpers al regelmatig goed beoordeeld, onder andere door Jancis Robinson.

Waar drink je nu zo'n Viognier bij? Zelf vind ik dat ook altijd lastig; maar bij sushi smaakt deze wijn vast heerlijk. Of wat dacht je van een zonnig aperitief in deze grauwe dagen?
Nord Sud Viognier kost circa € 8,50 en werd gekocht bij Het Gouden Glas. Hij is op meerdere plaatsen in Nederland te verkrijgen.
Met dank aan Marianne, die deze fraaie wijn op de proeftafel zette.

Aldenborgh - biologische wijn uit Limburg

Niets leuker dan een dagje wijngebied bezoeken! Een prachtige bestemming is tegenwoordig gewoon ons eigen Zuid-Limburg, waar de wijngaarden steeds talrijker worden. Bovendien liggen er in het Belgische deel van Limburg nog eens een aantal. De Limburger somde ze allemaal op dit weekend; het zijn er al 26! En allemaal werken ze met klassieke druivenrassen; er is gelukkig geen solaris, johanniter of regent te bekennen.

Afgelopen zaterdag bezocht ik de biologische wijngaard Aldenborgh in Eys, van Gerrie en Peter Pelzer. De wijnkelder ligt aan de voet van de hoog boven het dorp rijzende Heur, waar al in de vroege Middeleeuwen een kasteel stond. In 3 ha. wijngaard verbouwt Pelzer sinds 1999 alleen klassieke druivenrassen. Centraal staan op dit moment pinot gris en riesling, maar sinds een jaar staan ook onder andere pinot noir, merlot en chardonnay aangeplant. Natuurlijk wel allemaal klonen die ons koele klimaat aankunnen. Hoewel, als het weer altijd zo prachtig is als op de afgelopen 8ste november, dan hebben de druiven vrij weinig te klagen daar in Eys.

Pelzer boert strikt biologisch; volgend jaar hoopt hij het SKAL keurmerk te ontvangen. In de wijngaard wordt op geen enkel moment gespoten met chemische middelen; wel worden zeealgen, steenmeel en plantenaftreksels gebruikt om de druivenstokken te ondersteunen. 'On’kruid bedekt - ook nu nog, in de herfst - in prachtige rijkdom de bodem tussen de rijen en de woelratten worden bestreden door de aanwezige wezels. De ligging, op een open heuveltop waar de wind vrij spel heeft om de druiven goed te drogen, werkt ook mee om biologisch produceren mogelijk te maken.
Ook in de kelder gebeurt niets dat de aanduiding biologische wijn in de weg staat. Natuurlijke gisten worden gebruikt, er wordt niet gefilterd en klaring vindt plaats door de wijn gewoon wat langer te laten rusten, zodat alle vaste deeltjes vanzelf naar de bodem van het vat zinken.
De wijnen vergisten en rijpen in grote, oude houten vaten van 1000 liter en ondergaan daarin ook een malolactische gisting. 'Tot 1920 was dit bij alle wijn van onze oosterburen gebruikelijk', aldus Pelzer.

Dit jaar produceerde Pelzer zo’n 2000 liter wijn, tegen 4000 vorig jaar. De slechte vruchtzetting dit voorjaar was hier debet aan. De wijnen worden bij voorkeur verkocht aan bezoekende groepen en omringende restaurants. Naast stille wijnen wordt ook een Limburgse mousserende wijn gemaakt volgens de klassieke Champagne-methode, met tweede gisting op de fles. De bodem van de Heur en omliggende hellingen bevat kalk en mergel en is dus uitermate geschikt voor mousserende wijnen. In de Eyserhof wordt op dit moment speciaal een oude bietenkelder voor de opslag van die mousserende wijnen ingericht, waar straks ook ontvangsten plaats kunnen vinden. Met deze combinatie van wijnproductie en toerisme hoopt Pelzer de komende jaren zijn boterham te kunnen gaan verdienen.

En dan natuurlijk de wijnen; uiteindelijk draait het daarom allemaal. We proefden er vijf: Pinot Gris uit 2004, 2005, 2006 en 2007 en Riesling uit 2004. De 2004 Pinot Gris is een assemblage met auxerrois. De neus is heel mineraal, de zuren zijn erg aanwezig. De Pinot Gris 2005 is favoriet: vol, met een interessante neus en afdronk, terughoudender zuren en erg toegankelijk. Een wijn om wat schaal- en schelpdieren bij te eten, bijvoorbeeld. De Pinot Gris 2006 smaakt uitstekend op een zonnig Limburgs terras; dit is de toegankelijkste van vier Pinot Gris-wijnen. De 2007 is een vatmonster en nog niet geschikt om te bottelen.
De Riesling 2004 is sterk mineraal, vol in de mond en heeft een hele schone afdronk. Hiervan ging een fles mee naar huis, om over een poosje nog eens te proberen. Alle wijnen hebben alcoholpercentages van 10-12% en zijn helemaal droog (bevatten dus geen restzoet).

Naschrift: ik bezocht Aldenborgh samen met Wijnerij's Ed Starren. Hij schreef op 17 november een uitstekend verslag van ons bezoek.

"Mijnhr. Thierens had gisteren de madera vergeeten..."

Christiaan Andriessen (1775-1846) had van zijn vader een niet gering tekentalent geërfd en verdiende daarmee zijn brood. Hij gaf tekenlessen aan kinderen en jongedames van gegoede families die woonden aan de Amsterdamse grachten. Tussen 1805 en 1808 hield Christiaan een soort dagboek bij; echter niet in woorden, maar in tekeningen. Eerst dagelijks, later wekelijks tekende hij gebeurtenissen uit het huiselijke leven van gezin, dat bestond uit zijn ouders, een zus, een inwonend nichtje en een meid.
Eén van de leukste tekeningen vind ik zelf de bovenstaande, het vullen van het een kruik wijn uit het wijnvat, op 24 augustus 1805. Wat voor wijn zou het geweest zijn? (Is het eigenlijk wel wijn....?)

In ieder geval geen madera, die lijkt in flessen aangeleverd te worden. Het bijschrift bij onderstaande tekening van 27 augustus 1805 spreekt van de heer Thierens 'die de madera vergeten is'. De vrouw op de tekening wijst naar die flessen, neem ik aan.


De tekeningen zijn te zien in het Stadsarchief Amsterdam, gevestigd aan de Vijzelstraat. Maar wil je alle tekeningen rustig bekijken, hoef je het huis niet uit: ze staan chronologisch geordend op internet!

Geproefd: Recher Herrenberg Frühburgunder 2006

Sinds ik in 2003 met Wijnkronieken begon, heb ik ongelooflijk veel nieuwe mensen leren kennen. Sommigen ken ik nog steeds alleen 'virtueel', anderen heb ik inmiddels ook 'live' ontmoet. Tot die laatste categorie behoort medeblogger Ed, van Wijnerij. Enige jaren geleden ontmoetten wij elkaar voor het eerst op een food- en wijnbloggers bijeenkomst ten huize van Foodlog-oprichter Dick Veerman. En afgelopen zaterdag besloten we de kennismaking eens te vernieuwen. Aanleiding was een fles Frühburgunder Recher Herrenberg van Ahr-producent Jean Stodden, die Ed op Riesling & Co. meekreeg van importeur Jacob Molendijk. Het was Jacob's uitdrukkelijke bedoeling dat we de fles samen zouden proeven, aangezien hij wist dat Ed en ik beiden liefhebbers zijn van Duitse wijnen. En zo'n leuk initiatief moet natuurlijk opvolging krijgen. De fles vormde uiteindelijk de afsluiting van een gezellige dag waarop ik naar Limburg reisde om samen met Ed de biologische wijngaard Aldenborgh te bezoeken. Over dat bezoek volgt binnenkort een uitgebreid verslag.

De fles Frühburgunder werd geopend in huize Wijnerij, samen met twee andere fraaie Ahr-wijnen, ter vergelijking. Ed schreef daar al uitgebreid over. Van de drie wijnen die we proefden, vonden we beide uiteindelijk de Frühburgunder Recher Herrenberg 2006 van Stodden de mooiste. Opvallend aan de wijn is vooral de prachtige manier waarop het hout geïntegreerd is met het fruit; in de neus ruik je het hout wel, maar het is niet overheersend aanwezig. In de mond valt eerst het frisse rode fruit op, samen met de kruidigheid. Pas daarna merk je dat dat fruit goed ondersteund wordt door het hout. De afdronk is lang en complex. De wijn heeft bovendien even tijd nodig om 'los' te komen. De eerste slokken zijn tamelijk 'streng', pas na enige tijd geeft deze Frühburgunder zijn geheimen prijs. Tot slot deed deze Frühburgunder mij ook sterk denken aan een mooie Pinot Noir uit Nieuw-Zeeland of Australië. Blind geproefd en met de keuze tussen de Ahr of één van deze gebieden had ik er een zware dobber aan gehad!

Voor deze fles moet wel € 33,00 neergeteld worden. We vonden beide dat dat toch wel een stevig bedrag was. Helaas geldt deze hoge prijs voor meer Früh- en Spätburgunders. Gelukkig zijn de wijnen in Duitsland zelf enorm populair en heeft Stodden geen gebrek aan afnemers. En als je ze vergelijkt met Bourgondische Pinot Noirs, waar ze mee verwant zijn, dan heb je in menig geval waarschijnlijk meer plezier van deze Frühburgunder dan van een Bourgondiër met dezelfde prijs. En ik moet ook toegeven: van alle Frühburgunders die ik de afgelopen paar jaar proefde, was dit denk ik wel de beste!

De Frühburgunder is een vroegrijpende variant van de Spätburgunder, die weer synoniem is met Pinot Noir. Ik schreef er al eerder over, evenals over het wijngebied de Ahr, waar de Frühburgunder het laatste decennium furore maakt.
De Recher Herrenberg is een helling gericht op het zuiden en zuidoosten en bestaat vooral uit löss en leem. De frühburgunderstokken zijn er 11 jaar geleden geplant. Stodden liet de druiven voor deze wijn twee weken lang inweken; na de malolactische gisting werd de wijn op kleine nieuw-houten vaten gebracht, waar hij 16 maanden rijpte. Er werd niet gefilterd.

Weektopper: Dolcetto d'Alba 2007 van Brezza

De laatste maanden komen er heel wat flessen langs bij Wijnkronieken; proefflessen, cadeauflessen, flessen waar ik nieuwsgierig naar was etc... Niet allemaal hebben ze Wijnkronieken gehaald, meestal wegens tijdgebrek. Vanaf deze week zal er echter iedere week op vrijdag een weektopper gepresenteerd worden: een wijn die ik de afgelopen week heb gedronken en waar ik aandacht voor wil vragen.
Vandaag is dat de Dolcetto d'Alba Fossati 2007 van Brezza, een wijn uit Piemonte, het noordwesten van Italië. Rondom het dorp Barolo liggen niet alleen de wijngaarden voor de beroemde Barolo's, gemaakt van nebbiolodruiven, maar ook wijngaarden met dolcetto, een wat 'makkelijker' rode druif die heerlijk frisse en fruitige wijnen levert. De Italianen zelf drinken deze wijn graag bij de dagelijkse maaltijd; wij maakten er een heerlijke rijke lasagne bij, met tomaten-gehaktsaus, salami, ricotta en geraspte oude kaas.

De kleur is diepdonkerpaars, de geur romig en vol rood sappig fruit. In de mond proef je opnieuw dat prikkende frisse fruit, met een kruidig, peperig accent. Het deed me denken aan aardbeien met balsamico-azijn. De afdronk is enorm lang en heeft het karakteristieke Italiaanse bittertje. De tannines zijn jong maar rijp, en het alcoholpercentage 13%. De wijn kreeg geen houtopvoeding en werd gebotteld in april na de oogst. Na een maand rust in de fles ging hij in de verkoop.
Al met al een heerlijke wijn, die voor € 12,95 te verkrijgen is bij WerkhovenHelming Wijnkopers in Nieuwegein.

Dolcetto's zijn bedoeld om jong te drinken, van lang bewaren worden ze niet beter! Mede daarom gaf producent Enzo Brezza de fles een vernieuwende sluiting mee: de Vinolok, het glazen stopje dat sinds 2004 naast de schroefdop langzaam furore maakt. Deze Dolcetto zal niet snel 'gekurkt' zijn, en zo hoort het ook met jonge frisse wijnen. Brezza is de eerste in Noord-Italië die deze sluiting toepast. Dat er maar snel meer mogen volgen!

Verwondering - nieuwe 'oude' wijnen

Al twintig jaar kopen we wijn bij dezelfde wijnhandel. Twee keer per jaar bezoeken we de proeverijen. Dan zou je toch denken dat het assortiment ‘bekend’ is; zeker omdat onze wijnhandelaar niet iemand is die met alle winden meewaait. Het assortiment is vrij constant zelfs. En toch was de afgelopen herfstproeverij voor mij een openbaring. Er stonden 32 rode wijnen op tafel, die ik met uitzondering van twee regelmatig eerder heb geproefd. Maar ze leken als nieuw; ik was verrast en verheugd over de frisheid en de kwaliteit van wijnen die ik toch al vaker had geproefd én gedronken.

Komt dat nu omdat mijn proefvaardigheden na het afronden van de lessen aan de Wijnacademie vooruit gegaan zijn? Dat geeft in ieder geval hoop voor het komende proefexamen in februari. Of kwam het omdat de jaargangen van de betreffende wijnen zoveel beter waren? Ik vermoed toch dat ik anders en grondiger heb leren proeven, waardoor ik beter kan beoordelen of een wijn goed gemaakt is en kwaliteit heeft.
Een dag later merkte ik dat ook bij het beoordelen van drie Canadese wijnen: kwalitatief zaten ze goed in elkaar en kon ik ze positief waarderen. Maar het waren – op eentje na – geen wijnen waarvan ik echt heb genoten. Ze waren interessant, correct en goed, maar de kick voor mij lag ‘m in het bijzondere, niet in het kwalitatieve. Die beide proeverijen - van vrijdag 31 oktober bij Van Wageningen en de Lange en zaterdag 1 november bij vrienden, verwonderen me nog steeds. Ze maken dat wijn na de lange reeks proeverijen van deze herfst nog altijd een fantastisch onderwerp is om me in te verdiepen én van te genieten.

Voor de volledigheid moet ik natuurlijk nog even de wijnen noemen waar ik vrijdagavond zo van onder de indruk was. Dat waren:

Churchill Estate 2006, een wijn van portshipper John Graham, uit de Douro (Portugal): aroma's van allerhande rode en zwarte bessen, heel erg fris, prachtige zuurstructuur en een enorme lange afdronk. In de neus had de wijn absoluut iets weg van Churchill's fraai LBV-ports. Prijs € 12,75

Rioja Crianza 2001 van Solar Viejo uit Laguardia in de Rioja Alavesa (Spanje); een klassieker met mooie geïntegreerde houttonen; heeft 12 maanden op houten vaten en 12 maanden in de fles gerijpt. Een wijn waar ik gewoon vrolijk van werd! Prijs € 9,95.

Torre Mayor Crianza 2004 uit Ribera del Guadiana; een wijn van 100% tempranillo, net als de Rioja van Solar Viejo; een wijn met veel rood fruit, stevige tannines, aroma's van hout en vanille en een hele 'schone' en frisse afdronk. Prijs € 8,00.

De wijnen zijn verkrijgbaar bij Van Wageningen en de Lange te Utrecht.

Klassiek en modern uit Prince Edward County

Peter Klosse’s nieuwe boek Chef en sommelier heeft een verhelderend hoofdstukje over het verschil tussen klassieke en moderne wijnen. Maakten we tot voor kort nog het verschil tussen wijnen uit de Nieuwe en wijnen uit de Oude Wereld, inmiddels is dat onderscheid sterk aan het vervagen. Wijnmakers in Europa passen technieken uit de Nieuwe Wereld toe en creëren zo moderne wijnen. Wijnmakers in bijvoorbeeld Chili of Zuid-Afrika proberen steeds meer het ‘terroir’ in hun wijnen naar voren te halen, en maken zo klassieke wijnen. Volgens Klosse is een moderne wijn een wijn waar één aspect er duidelijk uitspringt "want ze zijn bedoeld voor de moderne consument die geen tijd heeft of neemt om goed te proeven". Een klassieke wijn is complexer; deze heeft tijd nodig om zijn geheimen prijs te geven. Deze weerspiegelt bijvoorbeeld het jaar, het druivenras en de streek waar hij gemaakt is.

Als ik van deze definities uitga – en ze staan me wel aan, eerlijk gezegd – zijn de wijnen uit Canada die ik dit weekend dronk deels modern, deels klassiek. Vrienden lieten na hun vakantie een doos met wijn van Closson Chase overkomen, een nieuwe winery in Canada jongste wijngebied Prince Edward County. Sinds de eeuwwisseling zijn hier, 150 kilometer oostelijk van Toronto aan de noordoever van Lake Ontario, tientallen wijnproducenten gestart. Zij worden aangetrokken door de voor wijnbouw uitstekend geschikte bodems en de temperende invloed die het enorme meer op de koude Canadese winters heeft. Ondanks de extreem koude winters is het groeiseizoen te vergelijken met de Bourgogne, en ook de bodems hebben daarmee overeenkomsten. Drie maal raden wat hier tot nu toe de succesvolste druivenrassen zijn: inderdaad, chardonnay en pinot noir.
Wijnmaakster is Deborah Paskus, een van de eerste wijnmakers die in Canada een top Chardonnay wist te maken. Een groep investeerders variërend van filmmakers tot advocaten is eigenaar van Closson Chase. Het fraaie label is geënt op maritieme signaalvlaggen en is ontworpen door grafisch kunstenaar David Blackwood.

Bij een voorgerecht van overheerlijke Lindenhoff-vleeswaren en kleine plakjes romige kaas proefden we zowel een geëikte als een ongeëikte – sans chêne – Chardonnay. De ongeëikte was uit 2007, de geëikte een jaartje ouder.
Van de twee wijnen beviel de ongeëikte mij het beste: volle, rijpe fruitaroma’s, frisse zuren. Wel trof ik ook aroma’s die mij eerder aan een ‘moderne’ Sauvignon Blanc deden denken dan aan een Chardonnay: ik rook asperges en snijbonen! Ik vermoed dat de gebruikte gistsoorten hier debet aan zijn.
De geëikte Chardonnay was goed gemaakt, maar eerlijk gezegd zou ik er geen tweede glas van hebben ingeschonken. De wijn vermoeide, vooral door de overheersende vanille-aroma's.
Deze twee Chardonnay’s zou ik als ‘modern’ willen karakteriseren: het fruit en de eik overheersen, moderne gisten zijn gebruikt om speciale aroma's te creëren. Beide zijn wel als blockbusters te omschrijven. Al met al waren het mooie wijnen, maar niet mijn smaak.

Veel beter beviel de Pinot Noir Assemblage, een blend van de oogst van 2005 en 2006. Zowel Nico als ik moesten onmiddellijk denken aan een Duitse Spätburgunder, zowel in kleur als in geur en smaak. De Pinot Noir was heel bleek – sommige Spaanse rosés zijn donkerder van kleur, was het commentaar aan tafel. In de geur ontdekten we heel zacht aardbeienfruit, maar ook licht cederhout, van sigarenkistjes. Bij de duinfazant die – gevuld met halve sinaasappels – zo’n 45 minuten op 150 graden had gegaard, was het een zeer fraaie combinatie. De wijn is elegant, lichtvoetig en heeft een tamelijk lange, subtiele afdronk. Een klassieke Pinot Noir, maar duidelijk niet uit de Bourgogne, eerder van de noordoosterburen in de Pfalz.

En zo zie je dat één van de jongste wijngebieden in de wereld, in wat we meestal aanduiden als de Nieuwe Wereld, toch een uitgesproken klassieke wijn kan voortbrengen.

Met dank aan Bart en Ariane, voor de geweldige kennismaking met drie wijnen uit een gebied waar weinigen in de Oude Wereld wijn uit geproefd zullen hebben.
Een uitgebreidere beschrijving van het boek 'Chef en sommelier' volgt binnenkort.

Weekendtip: Lindenhoff

Het is maar goed dat we één geen auto hebben en twee het niet om de hoek is. Baambrugge is van ons uit gauw 40 minuten rijden, te ver om er wekelijks boodschappen te doen. Maar wij zouden het wel willen; voor onze portemonnee is het beter van niet...
Gisteren brachten we een kort bezoekje aan de boerderijwinkel van de Lindenhoff, waar de hammen in de hooiberg hangen te drogen en de biggen in de modder rollen. En waar het ook op een druilerige zaterdagmiddag goed toeven is, zeker als je op de kaasafdeling verzeild raakt. We proefden er de meest heerlijke Nederlandse, Franse en Italiaanse kazen en zochten natuurlijk wat uit om met vrienden bij de Canadese Chardonnay (later meer hierover) te eten. En telkens als we hadden genoten van een stukje kaas, werd er weer een nieuw stukje te proeven aangeboden. Geweldig!

Uiteraard sloegen we ook vlees in, kochten twee vers geschoten duinfazanten voor
's avonds, vulden de boodschappentas met allerhande winterknollen én verwarmden ons aan een glaasje wijn.
Want de Lindenhoff verkoopt ook uitstekende wijnen van kleinschalig werkende wijnboeren, die werken met 'vakmanschap, passie en respect voor de natuur'.
We proefden er de heerlijk frisse Crémant de Limoux Grande Cuvée 1531, fraaie rode Vins de Pays (daar zijn ze weer....) uit de Aude (Zuid-Frankrijk) van Las Ribos en een mooie houtgerijpte Pinot Gris Szeremley uit Badacsony, Hongarije. Natuurlijk ging er wijn mee naar huis: een Pinot Gris zonder houtrijping, van datzelfde Szeremley. Een proefnotitie volgt te zijner tijd. Elke zaterdag staan er tijdens de Lindenhoff Marché tussen 12.00 en 16.00 uur een paar flessen open voor de bezoekers; regelmatig worden ook proeverijen georganiseerd. Kijk voor meer informatie op de website.