Elsevier Thema van november was gewijd aan eten en drinken. Het nummer heette Aan Tafel en bevatte onder andere de selectie van Nicolaas Klei: 30 bijzondere wijnadressen in Nederland. Toen ik het las, kreeg ik onmiddellijk zin om naar het dichtstbijzijnde adres af te reizen. In mijn geval was dat Le Bouchon Wijnkoperij in Bunnik. Zo dichtbij, en nog nooit geweest.

Ooit las ik het advies om - als je een vaste wijnhandelaar had - je daarbij te houden en niet te veel rond te kijken bij anderen. Op zich een goed advies, maar helaas heeft onze wijnhandelaar geen winkel om eens lekker rond te neuzen. Bovendien heeft hij zo zijn vaste (kwalitatief zeer goede) producenten, waar niet al te vaak spannende nieuwe onbekendheden bij zitten. Een wijn uit een heel onbekend klein gebiedje in Frankrijk of Spanje zal je er niet snel aantreffen. Hoewel... hij was wel een van de eersten met tafelwijnen uit de Douro, de Quinta do Cotto. Toen we dit voorjaar in Mesao Frio aan de Douro waren voor een week, hebben we helaas dit domein niet kunnen vinden, hoewel het toch zeer in de buurt geweest moet zijn.

Afname bij onze wijnhandelaar geschiedt vooral naar aanleiding van proeverijen of door bestelling uit het Livre de Cave. En hoewel we nog heel lang klant zullen blijven, vind ik het toch wel leuk om af en toe leuke vondsten te doen bij een interessante winkel. Bij Margaret Wines bijvoorbeeld, waar ik vorige week weer een interessante Australische Riesling heb meegenomen. In hun wijnbericht van december staan ook intrigerende wijnen uit de Jurançon. Waar ligt dat ook al weer?.... En Le Bouchon in Bunnik ga ik ook eens proberen.

Winkels hebben ook wel een nadeel: vaak zijn ze zo klein en persoonlijk dat je je beschroomd voelt om rustig rond te kijken en niks te kopen. Misschien moet ik me daar maar overheen zetten.....

Wie zijn toeristische uitstapjes wil plannen rondom wijn, heeft tegenwoordig ruime keus. Wijndomeinen in binnen- en buitenland hebben hun poorten op regelmatige tijden open staan voor de geïnteresseerde bezoeker. Rondleidingen worden gegeven, de proefglaasjes staan klaar. Zelf hoop ik in het voorjaar het Belgische domein Genoels-Elderen te bezoeken. Dit moet een zeer indrukwekkend jong bedrijf zijn, met professionele rondleidingen en prachtige wijnen.
Meer zin in een weekend over de grens? Misschien is de Riesling Grand Prix 2003 iets voor u. Vanaf 17.00 uur op zaterdagavond 22 november worden in de Arena in Trier 24 Rieslings uit de hele wereld geproefd. Niet door professionals dit keer, maar door het grote publiek. Het motto luidt: Mosel-Saar-Ruwer gegen den Rest der Welt. Jammer dat mijn agenda al vol is!
Voor een meer kunsthistorisch uitje - en ook wel een beetje een zijspoor - kunt u in het Bonnefantenmuseum in Maastricht terecht. Daar staan de Romaanse kapitelen van de Onze-Lieve Vrouwekerk en de Sint Servaas centraal. Eén van die prachtige kapitelen verbeeldt een wijngaard. Een afbeelding van dit kapiteel begeleidt de persberichten en de aankondiging op internet.
Voor de precieze betekenis van de kapitelen in de twaalfde eeuw kunt u terecht in de begeleidende publicaties van Elisabeth den Hartog. Haar interpretatie is dat alle voorstellingen bij elkaar de schepping weergeven, die na de zondeval in een regelrechte chaos verkeert. Ik heb zelf nog niets van haar uitleg gelezen en haal deze samenvattig van een website, maar vind het in ieder geval opvallend dat ook een wijngaard duidelijk aanwezig was: een onmisbaar onderdeel van de schepping! Of zou ik er meer nieuwtestamentische symboliek in moeten zien? Feit blijft dat wijn en wijngaarden al eeuwen deel uitmaken van onze westerse beeldentaal.

In het uiterste westen van Australië liggen twee vrij jonge wijngebieden: Mount Barker en Margaret River. Beide zijn in de jaren ’60 van de twintigste eeuw opgezet en begonnen naam te maken in de jaren ’70. Margaret River is de bekendste van de twee en volgens de wijnpers ook de beste. Dit weekend dronken wij bij de visgourmet de eerder genoemde Australische Riesling van Margaret Wines, Sandalford Riesling, een combinatie van druiven uit Mount Barker en Margaret River. Wat een fantastische fles was dat! En nog met een schroefdop ook. Na een vermoeiende dag, onder andere doorgebracht in de Voornse duinen, smaakte een glas van deze Riesling werkelijk goddelijk. Voor het eten namen we slechts één glas, aangezien al snel bleek dat het meer een ‘eetwijn’ was. We kunnen hem van harte aanbevelen: verkrijgbaar bij Margaret Wines voor € 14,95.

Nog een aanvulling op de wijnen in zeventiende-eeuws Nieuw Nederland: waarschijnlijk kwamen ze rond 1650 niet uit Madeira, zoals ik eerder veronderstelde. In het boek Beverwijck. A Dutch Village on the American Frontier, 1652-1664 is sprake van Spaanse en Franse wijn. Als je verder hierover nadenkt, moet je je toch niet voorstellen hoe deze wijn gesmaakt heeft. Eerst in Bordeaux of Jerez aan de Spaanse zuidkust ingeslagen door Nederlandse handelaren, naar Amsterdam verscheept, verkocht aan de WIC of aan een privé-ondernemer, om vervolgens vier maanden op een schip over de oceaan door te brengen. Er moet wel brandewijn aan toegevoegd zijn om die wijn nog een beetje te laten smaken. Ik kan me voorstellen dat de kolonisten wijn wilden proberen te maken van inheemse druiven. Dat zou heel wat beter hebben kunnen smaken. Om precies te weten of en zo ja wanneer die Nederlanders in Amerika nu wijnbouw probeerden, moet ik een boek te pakken zien te krijgen: Thomas Pinney, A History of Wine in America. Tot die tijd blijft het Amerikaanse verhaal maar weer even op de plank.

Een opmerking in een boek kan leiden tot het lezen van een heel ander boek. Zo meldt Rod Philips in zijn A Short History of Wine dat de Nederlanders in 1640 wijngaarden probeerden op te zetten in de kolonie Nieuw Nederland. Toen de Engelsen de kolonie dertig jaar later echter overnamen, was er van die wijngaarden niets te vinden. Nieuw Nederland besloeg een deel van de stroomgebieden van de rivieren Delaware, Hudson en Connecticut.
Waarschijnlijk probeerden de Nederlandse kolonisten met inheemse druivensoorten wijn te maken. Helaas mislukte iedere poging hiertoe. Er werd en wordt wel wijn gemaakt van de inheemse Amerikaanse soorten, maar deze schijnt een hele aparte smaak te hebben. Tegenwoordig kent de Hudsonvallei een aantal wijnbouwers – één domein heeft de prachtige naam Rivendel - maar deze gebruiken vooral geïmporteerde Europese soorten.

Om meer te weten te komen over die Nederlandse kolonisten in Noord-Amerika, ben ik nu Beverwijck aan het lezen, een proefschrift van Janny Venema over een Nederlandse nederzetting langs de Hudson in het midden van de zeventiende eeuw. Fascinerend historisch materiaal, vooral het belang van de handel in beverpelzen. Nooit geweten dat dat zulke belangrijke handelswaar was voor de Nederlanden. Gelukkig komt het woord wijn ook voor in het boek, maar helaas niet als product van eigen landbouwactiviteit, alleen als handelswaar. De wijn was bestemd voor eigen consumptie en mocht niet verhandeld worden met de Indianen. Handel in alcoholische dranken met de Indianen was illegaal. Bovendien heb ik de indruk dat bier en brandewijn veel belangrijker waren. De nederzetting Beverwijck kende zelfs een aantal brouwerijen.
Waar de wijn vandaan kwam, wordt helaas niet vermeld, al komt de term madera een keer voor. Helaas echter pas met verwijzing naar rekeningen van rond 1700. Mogelijk kwam een deel van de wijn ook van Madeira, aangezien op dit eiland aan het begin van de zeventiende wijnproductie op grote schaal opgezet was, speciaal voor de bevoorrading van de vele schepen van koloniale mogendheden die de eilanden op hun reizen zuid- en westwaards aandeden. De beste wijnen van Madeira - de Malmseys - hadden bovendien de prettige eigenschap langer houdbaar te zijn en van de reis en de blootstelling aan zuurstof alleen maar beter te worden. Tel daar nog eens bij op dat de Nederlanders vooral van witte, zwaardere en zoetere wijnen hielden, en de kansen dat er wijnen uit Madeira ingevoerd werden, worden steeds aannemelijker. Beverwijck is nog niet uit, dus misschien kom ik later nog iets tegen over wijnmakende kolonisten. In dat geval wordt dit artikeltje nog aangepast.

Waar een overhoring van je zoon allemaal niet goed voor is. Vanmorgen namen we nog even de toets Techniek door die voor vandaag op het programma staat. Al pratend kwamen we op het verschil tussen melkflessen en melkpakken, op statiegeld en toen plotseling de vraag: waarom hebben wijnflessen eigenlijk geen statiegeld? Onmiddellijk wist ik het antwoord, al had ik er nog niet eerder over nagedacht.
Tot midden jaren zestig, begin jaren zeventig kon je wel degelijk wijnflessen met statiegeld treffen en kon je gebruikte wijnflessen inleveren bij je eigen wijnhandel. Deze spoelde de ingenomen flessen om en gebruikte ze weer voor nieuwe bottelingen. De wijnhandelaar had in zijn kelder veelal vatten waarin hij de wijnen zelf 'opvoedde', om ze dan op het juiste moment te bottelen.
In de jaren zestig brak echter een ontwikkeling door die in de jaren twintig door Baron de Rothschild in Bordeaux was ingezet: de botteling op het eigen chateau. Mis en bouteille par... heet dat tegenwoordig. Op deze manier konden de chateaux voorkomen dat er met hun wijnen geknoeid zou worden.
Tegenwoordig wordt er nog wel gebotteld in Nederland, maar zeker niet meer bij topwijnen, voornamelijk bij huiswijnen. In de laatste Perswijn stond hierover nog een artikel.

Begin jaren zeventig verdween dus de wijnfles met statiegeld. Aan deze ontwikkeling hebben we ook het ontstaan van de glasbakken te danken. Maar dat is een ander uitgebreid verhaal.

De start van onze wijnhobby dateert van zo'n twintig jaar terug. Een van de eerste proeverijen die ik bijwoonde was bij de Hema. Ik werkte daar als zaterdaghulp en ter gelegenheid van een of ander jubileum mochten personeelsleden en aanhang deelnemen aan een proeverij waarbij ook de wijnkopers van de Hema aanwezig waren. In die tijd, midden jaren tachtig, had de Hema nog een grotere collectie wijnen dan tegenwoordig en waren ze soms ook aardig vernieuwend.
Welke wijnen we precies proefden, weet ik niet meer. Onze database bevat weliswaar 929 wijnen, maar in het begin hielden we niet bij waar we een wijn proefden. Zo staat er een Riesling van Hill Smith Estate uit 1986 in onze database, maar niet waar en wanneer we die geproefd hebben. Waarschijnlijk niet op die Hema-proeverij. Wat er toen waarschijnlijk wel op de tafel stond, is een Riesling van Hardy's , met een mooi vogeltje op het etiket.
Onze Riesling-voorliefde werd verder aangewakkerd toen we de BBC-serie van Jancis Robinson op video in huis hadden. We ontdekten de Moezel, gingen er op vakantie en kwamen terug met een aantal flessen. De Rieslings uit de Elzas kenden we al. Van beide, de Duitse en de Franse, kunnen we regelmatig een fles drinken, maar met de Australische is dat moeilijker geworden. Bij de Hema zijn ze verdwenen en elders in Utrecht had ik tot nu toe nog geen importeur gevonden. Tot eergisteren. Toen ontdekte ik via een website dat de opvolger van Hunink Wijnen op het Oudkerkhof, Margaret Wines, twee Australische Rieslings heeft. Binnenkort gauw eens uitproberen!

Ze moeten er trouwens wel zijn in Nederland, Rieslings van downunder. Op de Nieuwe Wereld proeverij van Perswijn in het voorjaar troffen we ze wel aan, maar het was zoeken met een lantaarntje. Bij Hardy's hadden ze sowieso geen Riesling om te proeven. Ze maken deze wijn nog wel, maar in hele kleine hoeveelheden.
Bij een Riesling 2002 van Yalumba (importeur Verbunt/De Nederlandse Wijnkring) hebben we genoteerd: 'fris, maar ook erg rijp, een zoetje'. We besloten dat we deze niet zouden kopen! Een Riesling van Wirra Wirra, Hand Picked 2002, viel beter in de smaak. We noteerden: 'Riesling! Mineralig'. Riesling zoals volgens ons Riesling moet zijn dus.
De importeur, Residence Wijnen, levert aan onder andere de Gouden Ton winkels. Daarvan zit er helaas niet een van in Utrecht! Maar nu is er dus Margaret Wines met twee verschillende Australische Rieslings. Wordt binnenkort vervolgd.

Reageren op deze blog: m.beukers@xs4all.nl

Een studiedag, congres of aandeelhoudersvergadering wordt afgesloten met een borrel. Na een academische promotie wordt de nieuwe doctor gefeliciteerd door de aanwezigen, terwijl de wijn en de port rondgaan. Je zou kunnen zeggen dat datgene wat eerder op de dag afgesproken is, tijdens de borrel ‘beklonken’ wordt.
Een pas gebouwd schip wordt voor zijn tewaterlating begoten met een fles champagne. Ongetwijfeld zullen de gasten bij deze tewaterlating daarna ook zelf het glas heffen. Ook hier is sprake van het beklinken, het bevestigen van een gebeurtenis.
Nieuw is dit alles niet, sterker nog, in de middeleeuwen had dit bezegelen met een glas of beker wijn een nog grotere betekenis. Wijn was in de middeleeuwen niet alleen een van de belangrijkste dranken voor iedereen, wijn had daarnaast ook een functie in het collectieve gebeuren, bij sociale aangelegenheden. De schutters kregen na de jaarlijkse wedstrijd wijn op kosten van de stad. Hoge gasten ontvingen van het stadsbestuur een forse hoeveelheid wijn. Na een processie werden de stadsspeellieden en andere stedelijke functionarissen getrakteerd op een beker of kan wijn.
In Amersfoort, maar ongetwijfeld ook elders, bestond de ‘wijnkoop’; een handeling waarbij de transactie pas echt bezegeld werd als er wijn was gedronken en betaald door de begunstigde van de transactie. Zo kon bijvoorbeeld de inning van de accijns gepacht worden door een burger. De pachter moest aan de stad de wijn vergoeden die werd gedronken ter bevestiging van de overeenkomst (1).
In het Frans zijn zelfs nog woorden over die aan dit gebruik van een beker wijn herinneren: ‘pot-de-vin’ betekent oorspronkelijk een geschenk dat bovenop de prijs van een verpachting, een verkoop of een andere transactie wordt gegeven. Later kreeg het een meer ironische en negatieve betekenis: een steekpenning (2)!

(1) Leen Alberts, 'De stedelijke financiën van Amersfoort in de 15de eeuw' in: Jaarboek Flehite 2001.
(2) Maurice-A. Arnould, 'De "pot-de-vin"' in: Van rank tot drank, ASLK-Galerie 1990.

Ik heb een droom: mijn eigen wijnboekenwinkeltje, waar ook een glas wijn geproefd kan worden. Ik zou veel zoete wijnen schenken, maar dan de goede. Tokaj Aszu, Ausbruch, Eiswein, Berenauslese, Coteaux du Layon, Vouvray, Quarts de Chaumes, Muscat de Baume de Venise, Vendage Tardive uit de Elzas, Monbazillac, port, madeira. Heel lang heb ik gedacht dat daar geen markt voor zou bestaan, maar dit weekend begon ik daar anders over te denken. Mijn eigen wijnhandel heeft namelijk een Coteaux du Layon in de aanbieding, in zijn najaarsaanbieding! Over het algemeen heeft hij in afgelopen jaren weinig aandacht aan zoete wijnen besteed, en dan nu deze toch in Nederland relatief onbekende wijn. De Coteaux du Layon is een kleine gebied tussen Saumur en Angers, aan de zuidkant van de Loire, waar ze verrukkelijke zoete wijnen maken van de Chenin druif. Geoogst wordt er in opeenvolgende ‘tries’, om telkens de rijpste vruchten te kunnen plukken.
De wijnen zijn nog steeds erg betaalbaar. Zo biedt onze wijnhandelaar, Van Wageningen & De Lange, ze dit najaar aan voor € 9,95: een Coteaux du Layon 1997, Selection Particuliere van de Cave de la Loire. In deze Cave Cooperative hebben 450 wijnboeren met in totaal 1900 hectare wijngaard zich verenigd. 13 miljoen flessen wijn worden jaarlijks in de cave gemaakt.
Bij Van Wageningen en De Lange wordt de wijn als volgt omschreven: "Dit is een prachtig jaar voor Layon, omdat de edele rotting optimaal verliep. De kleur is goudgeel met een groene zweem. Het bouquet is rijk aan fruit en heeft iets honingachtigs. Een fantastische edelzoete wijn. Te schenken bij een foie gras of een mooi desert". Het water loopt me in de mond... Proeverij op 2 november a.s.!

Herfst! En dus zat er vrijdag in mijn Odin-groentetas een zakje zuurkool. Ons gezin is niet al te dol op zuurkool, maar als je het een beetje aankleedt met gehakt en smaakmakers, vooruit, dan eten ze het wel. Voor Nico en mij was het tevens een prima gelegenheid om een wijn van de afgelopen vakantie te openen: een fantastische Riesling van de firma Trimbach. Zelf gekocht op het domein, waar we zakelijk maar vriendelijk ontvangen werden. Het gerenommeerde huis ligt aan de rand van Ribeauvillé, in de Elzas en straalt een en al efficiency en zakelijkheid uit. Hier wordt gewerkt en geld verdiend!
Maar de wijnen mogen er dan ook zijn. Van de wijnen van Trimbach kun je absoluut niet zeggen dat ze te veel restzoet hebben, zoals je tegenwoordig zoveel hoort in de wijnpers. Trouwens, wij hebben in de Elzas deze zomer geen enkele Riesling of Pinot Blanc op met te veel zoet! Blijkbaar hebben wij een betere hand van kiezen dan de wijnjournalisten. Ook de wijnen van bijvoorbeeld de Cave de Turckheim waren uitstekend in balans.
Ons advies: altijd zelf gaan proeven, en niet altijd afgaan op wat de heren (waarom nauwelijks dames?) schrijven.

Reageren op deze blog? m.beukers@xs4all.nl

Vandaag stond op het Wijnplein deel twee van een reportage over een wijnreis naar Luxemburg. Auteur Aad van der Werf vroeg zich in het eerste deel af waarom Belgen zoveel meer Luxemburgse wijn drinken dan wij Nederlanders. Negentig procent van de Luxemburgse export gaat namelijk naar België en slechts één procent naar ons land. Van der Werf suggereert dat hiervoor een historische verklaring is, maar maakt die vervolgens in het geheel niet duidelijk of aannemelijk.
Dat wij in Nederland in de vorige eeuw wel degelijk Luxemburgse wijnen hebben gedronken, dat vermeldt Van der Werf niet. In de jaren vijftig en zestig moeten de Moezelwijnen uit het groothertogdom namelijk enige bekendheid hebben genoten. Ze komen namelijk in steeds grotere verscheidenheid voor in de prijscouranten van de gerenommeerde firma Van Wageningen en De Lange, nog steeds actief in Utrecht aan de Oudegracht.
In 1949 komt er onder het kopje Moezel- en Rijnwijnen voor het eerst een Luxemburgse Moezelwijn 1947 voor, tussen de Tsjechische en Duitse wijnen. De prijs is f 3,75 per fles, beduidend duurder dan een flesje Tsjechische witte wijn van f 2,75, maar goedkoper dan een origineel Duitse Liebfraumilch van f 4,25. In de zomer van 1952 worden er onder de Moezelwijnen al drie vermeld: Grevenmacher, Machtumer Riesling met Sylvaner en Remerchen Jongebierg Ruländer. De prijs bleef sterk onder die van de Duitse wijnen.
In 1957 staan er vier Luxemburgse wijnen in de prijscourant: Remerschen Elbling, Grevenmacher Riesling met Sylvaner, Schengen Fels Riesling met Rülander en Schengen Markusberg Pinot Blanc. Er is inmiddels zelfs een eigen kopje, Luxemburgse moezelwijnen. De prijzen blijven aan de onderkant van het prijssegment. Tot 1969 blijven deze wijnen in het assortiment, om in het begin van de jaren zeventig weer te verdwijnen. Een verklaring heb ik hier nog niet voor, maar mogelijk u, lezer, wel....
Reacties kunt u sturen naar m.beukers@xs4all.nl

Uit de nieuwe Decanter van oktober: Michael Broadbent drinkt om 11.00 uur ’s morgens wel eens een Riesling Auslese. Nu, zo bont hebben wij het nog niet gemaakt, maar wij zijn thuis ook niet vies van een flesje zoete witte wijn. Wel een goeie natuurlijk, een Duitse Riesling Auslese, een Elzasser Pinot Gris VT of een Coteaux du Layon.
Vandaag las ik in Hugh Johnson’s Story of Wine weer eens wat de grote zoete Franse wijnen te danken hebben aan de 17e-eeuwse Nederlanders. Zelfs een klein gebied als de Coteaux du Layon schijnt in de Gouden Eeuw ontwikkeld te zijn voor de Nederlandse markt. Moeilijk voor te stellen tegenwoordig, in een tijd waarin je maar weinig vrienden en familieleden een plezier doet met een glaasje ‘desertwijn’.
Ik moest vandaag ook weer denken aan een interessante ontmoeting die we in 2002 hadden met wijnmaker Thierry Desprès, van het domein Grande Maison in Monbazillac. Ook een mooie zoete witte! We arriveerden daar kort na de lunch, de zon zinderde boven de wijngaarden. Onze kinderen doken dan ook gelijk op de schommel die aan een schaduwrijke boom op het erf hing. Wij werden wat achterdochtig ontvangen: komt u hier zomaar langs, par hasard? Nee, konden wij monsieur Desprès gerust stellen, wij hadden zijn naam uit de Guide Hachette. Ah, dan was het goed. Nu mochten we binnenkomen om te proeven.We waren blijkbaar door dat boek geclassificeerd als echt geïnteresseerden, niet als toeristen op zoek naar een goedkoop aperitiefje.
En wat een wijnen liet deze biologische wijnmaker ons proeven: in één woord fantastisch! Tijdens het proeven hadden we nog een amusante discussie over zijn nieuwe etiketten Of we deze of de oude beter vonden. Ben benieuwd voor welke hij inmiddels gekozen heeft. Jammer dat de Nederlandse wijnpers dit domein niet bezocht heeft op de recente reis naar de Bergerac. Of misschien maar goed ook...

Vorige week heb ik eindelijk een goed begin kunnen maken met mijn onderzoek naar wijnhandels in Utrecht in de afgelopen eeuw. Van een nog bestaande wijnhandel mag ik het archief gebruiken als basis voor een artikel. Leuke dingen trof ik daar in aan: prijscouranten uit het begin van de 20ste eeuw, anecdotes uit de oorlogsjaren, reclamemateriaal uit de jaren zestig, oude foto’s. Ook aanwezig is een boekje dat in 1968 door de Stichting Wijnpropaganda is uitgeven, met teksten van Wina Born. Daarin trof ik onder andere de vermelding dat het toen, eind jaren zestig, nog steeds gebruikelijk was dat de fusten naar Nederland kwamen en dat de wijnen hier gebotteld werden. Tegenwoordig is dit nauwelijks meer voorstelbaar, met al die verschillende wijnen van over de hele wereld in de schappen van de supermarkt.
Daarnaast kwam ik in dit boekje ook weer de link van Nederland met Monbazillac tegen. Monbazillac is een zoete wijn uit de streek rond Bergerac, die maar weinigen in Nederland meer kennen. Wij kwamen de relatie tussen Nederland en Monbazillac voor het eerst tegen in 2002 in het Chateau Monbazillac. Daar stonden wijnflessen met etiketten met daarop Ancien Marque Hollandaise of Ancien Cru Hollandaise. Dat zat zo: na de intrekking van het Edict van Nantes kwamen veel protestantse wijnbouwers uit de streek rond Bordeaux naar Amsterdam. Zij hadden al goede banden met Holland, omdat hun witte zoete wijnen hier zeer geliefd waren. In Amsterdam aangekomen bouwden zij hun relaties op wijngebied verder uit, waardoor nog meer zoete wijnen geïmporteerd werden. Deze topwijnen werden op een gegeven moment zelfs speciaal voor de Hollandse markt gemaakt en kregen het keurmerk Marque Hollandaise. In het wijnmuseumpje van het Chateau Monbazillac staan zelfs flessen uit het begin van de 20ste eeuw met dergelijke aanduidingen.

Hij wordt niet vermeld in de editie van Van druivenserre tot wijnkasteel uit 1997 die ik bezit, maar maakt wel verrassend goede wijnen: Teun Bikker uit Culemborg. Gisteren hield hij open dag op zijn tuin, op een volkstuinencomplex in Culemborg. De eerste stokken zijn in 1996 de grond in gegaan. Ze stonden er prachtig bij: Triomphe d’Alsace, Dornfelder, Bianca, Ortega ... zelfs een rijtje Chardonnay en ook twee kwijnende Cabernet Sauvigons in een kasje. Dat experiment was zelfs deze warme zomer niet gelukt. Maar de meer noordelijke soorten stonden er werkelijk prima bij, hele gezonde stokken met dikke trossen druiven.
Uiteraard kon er ook geproefd worden op de tuin. Diverse wijnen met label De Teunishof stonden open, waaronder ook de rode wijn van 2000, waarvoor Teun Bikker de derde prijs in een nationale wedstrijd heeft gewonnen. De wijn is gemaakt van Triomphe d’Alsace, Dornfelder en Zweigeltrebe. Het was ook deze wijn die ik vorig jaar in de Utrechtse hortus proefde en waarover ik zeer enthousiast een mailtje naar Teun Bikker zond. Wij vonden deze eerste Nederlandse rode wijn die wij proefden erg lijken op een Oostenrijkse Zweigelt. In het verleden had ik wel eens een Apostelhoeve of een Hoeve Neckum op, maar dat zijn witte wijnen en bovendien uit het zuiden van ons land.
Helaas meldde de heer Bikker ons dat de Zweigeltrebe er dit jaar uit gaat: te veel schimmelvorming.
Ook te proeven was een rode wijn van 2001 (gebotteld in mei 2003), gemaakt van Dornfelder, Regent, Triomphe d’Alsace en Marechal Foch. De laatste twee druivensoorten komen van een proefstation in Colmar (Elzas) en zijn een kruising tussen een Amerikaans en een Europees ras. In de Elzas komen ze niet voor, aangezien ze verboden zijn door de Europese wijnwetten. Ze zijn echter zeer goed resistent tegen schimmels en kunnen dus zonder bestrijdingsmiddelen geteeld worden.

De wijngaardeniers tussen de grote rivieren hebben ook een website in wording: www.hetwbo.com, de moeite van het verkennen waard.

Genoemd boek: Van druivenserre tot wijnkasteel. Een boeiende ontdekkingsreis langs Nederlandse en Vlaamse wijngaarden door Fred Lorsheijd en Piet van Rijsingen, Angeren 1997.

Reacties op deze blog: m.beukers@xs4all.nl

Ben een beetje inspiratieloos. Er gaat vanalles gebeuren, maar nu nog niet: a.s. zaterdag een bezoek aan een wijngaard in Culemborg, over enkele weken een grote Rieslingproeverij in Ermelo, morgen een afspraak met onze vaste wijnhandelaar over hun archief. Mogelijk hebben zij interessant materiaal om een artikel van te maken. Maar iets gebeuren op wijngebied, nee, dat doet er al weer enige dagen niets.
Misschien morgen meer.

Soms vind ik wijnschrijvers maar weinig origineel. Er wordt veel herhaald, veel als nieuw en onthullend gebracht. Zo had The New York Times gisteren een artikel van de hand van Frank J. Prial met als titel Excellent Box, Sir. Het artikel ging over de toenemende verkoop van wijnen uit een box, een doos. Stel je zo'n doos voor als een oversized cornflakespak, met aan de binnenkant een heldere plastic zak. Om de wijn te schenken kan een plastic tuitje onderuit het pak getrokken worden. Volgens het artikel van Prial komt in America nu een op de vijf gedronken glazen wijn uit een doos. In Australië zou dat zelfs een op de twee zijn. De dozen worden veel gebruikt in restaurants waar je wijn per glas of per karaf huiswijn kunt bestellen.

Toen ik de beschrijving van de box las, moest ik denken aan die Franse coöperaties waar de locale wijnen veelal en vrac worden verkocht. Zo’n vrac kan er net zo uitzien als de beschreven doos, tot op het aftaptuitje toe. Voor ons Europeanen is wijn uit doos of pak niets nieuws dus. In Nederland hebben we in de jaren zeventig zelfs de rosé uit kartonnen pakken gehad. Ik zie die pakken Pinard, met rood en blauw golvend motief, nog zo voor me. De ouders van een vriendinnetje sloegen ze regelmatig in.

Wel interessant aan het artikel van Prial is het feit dat de wijn uit de ‘dozen’ steeds beter schijnt te worden. In California heeft Chardonnay uit een drie-liter box in 2001 een zilveren medaille gewonnen in een competitie, georganiseerd door The San Francisco Chronicle. Maar een goede Franse grand cru of een Duitse top Riesling uit een pak of doos, nee dat zie ik nog niet gebeuren.

Voor wie het artikel na wil lezen: www.nytimes.com, een artikel van 27 augustus.

Druiven worden ook verbouwd in onze streken. Onlangs kreeg ik een uitnodiging voor een open dag bij een Nederlandse wijnbouwer, een wijngaardenier zoals dat heet, in Culemborg. Uiteraard zal ik daarvan na het bezoek verslag doen.
Naar aanleiding van deze uitnodiging las ik wat dingen na over wijnbouw in de Lage Landen en in Engeland. Onze eerste kennismaking met wijn uit zo noordelijke streken kwam daarbij ook weer in de herinnering: in 1987 bezochten we een wijngaard in zuid-oost Engeland. Vanuit Brighton maakten we wat tochtjes in de omgeving, onder andere naar Hastings. Hier zou ook een wijngaard moeten zijn, wat wij uitermate curieus vonden. Wijn uit Engeland.... dat kon toch niet. Na een bustocht maakten we een korte wandeling door de golvende heuvels, waar vanouds fruit en hop werd verbouwd. We werden hartelijk ontvangen bij Carr Taylor vineyards. Wat we precies proefden, weet ik niet meer. Wel dat we erg onder de indruk waren van de kwaliteit. De prijslijst die we bewaard hebben geeft aan dat we een paar flessen droge witte wijn hebben gekocht, niet mousserend. Een Kernel Huxel, waarvan gezegd werd: ‘A wine with a strong fruity dryness and full flavour – best served with fish and sea food.’ Prijs was 3.45 Engelse pond. Kerner is een belangrijk Duits druivenras, ontstaan uit een kruising tussen een witte en een rode druif: Riesling en Trollinger. Huxel is een druif die in Duitsland veel voor mengwijnen wordt gebruikt.
Carr Taylor werd in 1971 opgezet, omvat inmiddels 37 ha en de wijnen zijn ook via het Internet te bestellen. Een bezoek aan zowel virtuele als reële site kunnen we van harte aanbevelen.

Wil je reageren op mijn blog, mail me op m.beukers@xs4all.nl

Tijdens onze vakanties proberen wij altijd een wijngebied te bezoeken. Ter plekke kunnen we dan op zoek naar goede wijnen. De vakantie dit jaar ging naar de Vogezen, zodat we de Elzas konden bezoeken. Maar wat zouden we drinken de eerste avond voor de tent? Wijntjes uit de campingwinkel hadden we afgezworen, dus moesten we onderweg iets zien te vinden. We kwamen echter niet langs de Elzasser wijngaarden, die lagen aan de andere kant van de bergen.
Gelukkig vonden we in de wijnatlas van Frankrijk een tamelijk onbekend gebied, de Cotes de Toul, niet al te ver van onze route af. Tot het eind van de 19e eeuw waren de wijngaarden in Lotharingen nog zeer omvangrijk, zo'n 30.000 hectare. De phylloxera-ramp, de nabijheid van de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog, de voortgaande industrialisatie en de algemene economische malaise waren het gebied fataal. Op dit moment zijn er maar 100 hectare wijngaard beplant. In 1998 kregen de Cotes de Toul AOC-status.

In plaats van bij Nancy naar het oosten af te slaan, richting Epinal, reden we op zondag 6 juli even enkele kilometers naar het westen. Rond een uur of twee 's middags verlieten we bij afslag 14 tussen Nancy en Toul de Route du Soleil, vlak voor het eerste tolstation. We reden een uitgestorven boerenland in met aan de horizon enige heuvels. Ons doel was het plaatsje Bruley. Daar zou volgens een van onze naslagwerken, de Guide Hachette des Vins editie 2000, een aantal goede producenten wonen. Slechts een enkeling was open op zondag, dus het was een beetje op hoop van zegen. Gelukkig kwamen we in het uitgestorven dorpje al snel borden tegen die ons de weg wezen naar Domaine de la Linotte, met de toevoeging 'ouvert tous les jours'.

De jonge eigenaar ontving ons in zijn heerlijk koele kelder, waar wij drie van zijn wijnen proefden: een pinot noir, een auxerrois en een vin gris gemaakt van gamay. Een vin gris lijkt op rose, maar is wat grijzer van kleur, zoals het woord al zegt. De witte en de rosé waren allebei erg droog, beide echte 'eetwijnen'. De pinot was tamelijk tanninerijk, in eiken vatten gerijpt. Ze beviel ons goed. De eigenaar vertelde ons dat het domein pas enkele jaren oud - uit 1996 - is en 2 ha groot met een opbrengst van circa 15.000 flessen per jaar.

Van alle drie de wijnen namen we een aantal flessen mee, zodat we de eerste dagen in de Vogezen goed voorzien waren. De pinot noir beviel later uitstekend bij de barbecue met worstjes, de vin gris is mee naar Nederland gekomen. We dronken 'm gisteren bij een quiche lorraine. De eigenaar van Domaine de la Linotte had de vin gris ook aangeraden bij dit streekgerecht. De zuren sneden prima door het spek en de kaas van de hartige taart. Gelukkig hebben we nog een fles, zodat we deze combinatie nog eens kunnen herhalen!

Onderweg naar het zuiden van Frankrijk en ook behoefte aan goede wijn? Bezoek de Cotes de Toul, en speciaal Domaine de la Linotte. Eigenaar is Marc Laroppe, 90 rue Victor Hugo, 54200 Bruley. Het is een prima lunchstop!

Het is verbluffend, maar ik had toch niet gedacht dat ik vandaag iets over wijn tegen zou komen. Het is gewoon maandag, een werkdag, die in mijn geval helemaal niets met wijn te maken heeft.
In een uitgeversmagazine kwam ik echter de aankondiging van een boek tegen over het vorstengraf in Oss. In dit prehistorische graf werd naast een prachtig zwaard ook een zogenaamde situla gevonden, een bronzen wijnvaatje. De situla is waarschijnlijk geïmporteerd vanuit Zuid-Duitsland, waar dergelijk bronzen emmers gebruikt werden bij wijnfeesten, aldus de tekst in het magazine. Blijkbaar hielden de mensen in onze streken in de eeuwen voor het begin van onze jaartelling ook van wijn! Die wijn moet dan wel geïmporteerd geweest zijn, mogelijk vanuit de Griekse koloniën in Italië.
Dit moet ik vanavond maar eens nalezen in Hugh Johnson's Story of Wine, het boek dat ik op het moment aan het lezen ben. Toevallig ben ik daar ook net bezig met het hoofdstuk over de Kelten... (Heet dat niet serendipiteit???)

Er zijn ook theorieën die zeggen dat de Keltische volkeren in bijvoorbeeld Gallië en Slovenië in de eeuwen voor onze jaartelling zelf al wijn wisten te maken. Onduidelijk is of zij dat van de Grieken hebben geleerd of dat zij de techniek zelf hebben ontdekt. Het houten vat met ijzeren duigen om wijn te vervoeren, is in ieder geval een Keltische vinding. Deze houten vaten vervingen op den duur de Romeinse aardewerken amphora.

Een zoektocht naar de betekenis en het gebruik van situlae op het Internet leverde een redelijke hoeveelheid informatie op. Een beroemde situla is de zogenaamde Vaska situla uit de 6e eeuw voor Christus, gevonden in het huidige Slovenië. Op deze situla staan scenes van feestelijkheden waarbij wijn een rol zou spelen. Gerenommeerde musea als het British Museum en The Metropolitan Museum in New York brengen situla over het algemeen in verband met religieuze plechtigheden waarbij wijn vaak een rol speelde.

Het betreffende boek is Het vorstengraf van Oss, geschreven door Harry Fokkens en Richard Jansen. Het boek zal verschijnen bij uitgeverij Matrijs in Utrecht.

In het Engelse tijdschrift Decanter las ik vandaag een artikel over de opkomst van de Verdelho in Australië. Deze druif is vooral bekend van de Madeira, en werd in Australië oorspronkelijk veel gebruikt voor versterkte wijnen. Op de proeverij Ontdek de Nieuwe Wereld dit voorjaar hadden wij inderdaad een verrassende ontmoeting met deze Australische witte wijn.
Eigenlijk waren we op zoek naar goede Rieslings van down under, maar tot onze teleurstelling troffen we die nauwelijks aan. Mogelijk speelde daarbij ook de hoge temperaturen van de geserveerde wijnen een rol. Maar bij de wijnmaker van Riverina Estate trof we een koele, voor ons onbekende witte wijn, de Verdelho 2001, Warburn Silver Label. De druiven groeien aan 28 jaar oude stokken, en de wijn smaakte naar citrusfruit en tropische vruchten. De afdronk was heel droog. De wijn wordt gerijpt in vaten van nieuw eiken, iets wat wij meestal niet zo waarderen. In dit geval echter was de balans van eik en zuren prachtig!

Een Spaanse wijn die momenteel in opkomst is, witte Rueda, is ook gemaakt van een druif met de naam Verdello, maar ik ben er nog niet helemaal achter of dit dezelfde druif is. De informatie in Jancis Robinson's Vines, Grapes and Wines lijkt te suggeren van niet.

Wil je trouwens een goede Madeira proeven, kan ik de wijnen van Henriques & Henriques aan raden, te verkrijgen bij Van Wageningen en de Lange in Utrecht. De Verdelho Warburn Silver Label 2001 is verkrijgbaar bij Great Grapes in Soest.

Dit wordt een weblog over wijn, wijn in al zijn aspecten. Er gebeurt dagelijks zo verrassend veel op wijngebied, dat ik er een dagboek van ga bijhouden. Ik ben vooral geïnteresseerd in de geschiedenis van wijn, dus dat zal waarschijnlijk veel op deze pagina's terugkomen.

Wat ben ik de afgelopen dagen zoal op wijngebied tegengekomen?

Vanmorgen in de Volkskrant een artikel over Hugenoten in Zuid-Afrika. In de 17e eeuw vertrok een wijnboer uit de Provence naar de omgeving van Kaapstad. Daar bouwde hij een nieuw bestaan op. Uiteraard plantte hij ook weer een wijngaard aan. De wijngaarden die deze protestante wijnboer en zijn geloofsgenoten meer dan 300 jaar inrichtten, behoren nu nog tot de betere van de streek.

Gisteren kocht ik in het Archeon een fles kruidenwijn van de firma De Traay. Aan de Italiaanse witte wijn zijn honing en kruiden toegevoegd. Ben benieuwd hoe het smaakt, dat laat ik binnenkort wel weten. Het idee is natuurlijk dat dit een 'middeleeuwse' wijn is. Wijn werd in die tijd bijna altijd gedronken met toevoegingen, om de smaak te verbeteren. Hoe het precies zit, ga ik nog eens uitzoeken.

Donderdag vond ik een prachtige Canadese site over de wijnen van Ontario . Vooral de ijswijnen hebben mijn belangstelling. Op een proeverij in het voorjaar werden mijn man en ik verrast door de volle smaak van de Canadese ijswijnen. Het leek soms wel of je pruimensap proefde, maar wel met voldoende zuren om het aangenaam te maken.
Hopelijk zullen wij deze wijnen op onze geplande reis naar Noord-Amerika, in de zomer van 2004, veel proeven en kopen.
Later op die avond trof ik toevallig ook nog een berichtje op het Wijnplein over Canadese ijswijnen. Ze mogen alleen nog gemaakt worden zonder gebruik van kunstmatig bevroren druiven. Alleen met druiven waarover minimaal 7 graden vorst is geweest mag ijswijn gemaakt worden. Ook in Duitsland en Oostenrijk gelden al dergelijke bepalingen voor Eiswein.

Afgelopen woensdag begon in Frankrijk op sommige plaatsen de druivenoogst. Op Chateau Haut-Brion en in de Beaujolais staan de plukkers in de bloedhitte te werken. Voor hen is deze vroege oogst waarschijnlijk minder leuk.