Antipakjesavond en de Smaak van Nederland

Morgen is het antipakjesavond, ingesteld door culinair journaliste Karin Luiten. Karin deed eerder deze week een oproep om op 4 december, te koken zonder kant-en-klaar pakje of zakje. Geen soep uit een pakje, geen diepvriespizza, geen potje tomatensaus voor over de pasta. Zo'n initiatief steun ik  natuurlijk, ook al ben ik geen foodblogger. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat er hier in huis ook wel eens spaghetti gemaakt wordt met een pot saus, waarin dan wel vers gebraden gehakt, zelf gehakte wortel en bleekselderij gaan. Een kant-en-klaar maaltijd komt er hier niet in (al sta ik niet in voor de capriolen van mijn pubers als we zelf van huis zijn...).

Smaakvervlakking

Wat is er dan tegen op kant-en-klaar? Ten eerste weten veel mensen vanwege al die gemaksverpakkingen niet meer hoe ze een stamppot moeten maken, om maar eens wat te noemen. In plaats van verse aardappelen te schillen, te koken en te stampen, wordt een pakje aardappelpoeder gebruikt. Langzaam verdwijnt daarmee ook het besef, vooral bij de jongere generatie, hoe je een aardappel kunt klaarmaken. En dat is toch zonde? Daarbij zit er in die pakjes ook nog eens vele E-nummers, smaakstoffen, kleurstoffen etc... Allemaal niet goed voor het lijf. Én, waar ik naar toe wil, de smaak vervlakt! De inhoud van pakjes of zakjes kan nooit de geweldige smaak vervangen van een vers bereid product. Geen soep lekkerder dan zelfgemaakte, met soepvlees, schenkel, groente en, vooruit, een klein bouillonblokje. Geen tomatensaus smakelijker dan die die je zelf hebt gemaakt, van verse tomaten.

Finale Smaak van Nederland

Bij de smaak aangekomen, kan ik vervolgens mooi aanhaken bij een evenement waar ik eerder deze week was, de finale van de Smaak van Nederland. Negen finalisten mochten er hun bijzondere, unieke, Nederland-veroverende eetbare product aanprijzen, waarbij ambachtelijk, duurzaam, biologisch, gezond etc... natuurlijk toverwoorden waren. Maar het allerbelangrijkste van die producten is de smaak! De smaak van verrukkelijke schapenkaas van Texel (Kaasboerderij Wezenspyk), naar een recept dat vier eeuwen oud is (één van mijn favorieten). De smaak van honingtomaten, opgekweekt uit een vergeten soort zaad; van zoetzure paprikajam, heerlijk op een blokje kaas, of van het subtiele seizoensbier van Brouwerij de Fontein. Ik proefde ook de roomzachte terrine van rundertong, van boerderij Erve Elferman; die lijkt me heerlijk als voorgerecht met Kerst. Komt nog bij dat ze op deze boerderij werkelijk alles van de koe gebruiken, niets wordt nodeloos weggegooid. En dan de Hottie sambals van Sita Danser. Ik ben geen sambal-eter, maar mmm, deze wil ik wel in huis halen.

Kleinschaligheid

In al deze producten komt smaak op de eerste plaats, en daar zijn ze op beoordeeld. Daarnaast spelen duurzame teelt en bereidingswijzen een rol, plus een instelling van de producent om dat smaakvolle product ook zó te blijven maken. Kleinschaligheid is geen vereiste, maar zoals juryleden Felix Wilbrink en Dick Veerman in hun slotwoorden aanhaalden: boeren of voedselproducenten kunnen niet allemaal gaan voor schaalvergroting. Groot, groter, groots is niet voor iedereen een optie, en zeker niet voor de landbouw op als geheel. Veel beter is het een kwalitatief goed product op de markt te brengen, en daar dan met passie en inzet voor te blijven werken. Als je van je afzet goed kunt leven, wat wil je dan nog meer?

Oh, en dan de winnaars van de Smaak van Nederland, die moet ik natuurlijk ook even melden: de Hottie Sambals van Sita Danser ontvingen de juryprijs, de honingtomaten mochten de publieksprijs in ontvangst nemen. Meer informatie over deze derde editie van de Smaak van Nederland tref je hier.

Dus: morgenavond pakjes inpakken na een smakelijke kom soep zonder pakjes, of een ovenschotel met verse ingrediënten. In onze Herberg De Ketel en de Kurk gaf de kok voor AntiPakjesAvond een heerlijk soeprecept met pastinaak. En daar schenk ik dan een lekker glas witte wijn bij, bijvoorbeeld de Collesanti van Mario Carpineti, verkrijgbaar bij Vinoblesse en vermeld in de WijnWebWinkelgids. Lang leve de smaak!

Jurylid bij de Smaak van Nederland

In één week deelnemen aan twee jury's, dat is best bijzonder. Maandag 4 oktober beoordeelde ik samen met een twintigtal anderen Fairtrade wijnen, dinsdag 5 oktober mocht ik samen met Dick Veerman, Jeroen Thijssen en Puck Kerkhoven oordelen over de producten ingezonden voor de voorrondes van de Smaak van Nederland. En wat was dat leuk! Eigenlijk veel leuker dan wijn beoordelen op een willekeurige proeverij, omdat we ook de makers erbij hadden, met de bijbehorende verhalen.

Vanaf het begin: Syntens organiseert samen met Foodlog.nl de Smaak van Nederland. Het gaat daarbij om het lekkerste product van Nederlandse bodem. Deelnemers zijn
Nederlandse agri- en MKB-bedrijven (max. 250 medewerkers), met de ambitie om het bedrijf of product een stap verder te brengen. Zij presenteerden een voedingsproduct van eigen productie, waarvan het hoofdingrediënt uit Nederland komt.

Wilde vlierbessen
Zo, dat staat er maar even mooi. En dan moesten de producenten ook nog wat toevoegen met hun product; niet zomaar de zoveelste bijzondere tomaat, speciale kaas of ambachtelijk brood, maar er moest wel degelijk op bijzondere of duurzame of onderscheidende wijze omgegaan zijn met de ingrediënten. Een goed voorbeeld: Chris Hartmann uit Maastricht liet een framboos-vlierbessensiroop proeven, van uitsluitend vlierbessen en frambozen. Heel simpel, zou je denken, maar die vlierbessen werden wel gewoon geplukt in het wild, door buurjongens en -meisjes, van grote vlierhagen in de omgeving van zijn woonplaats. Hier werd wildpluk tot culinair product verwerkt! Met recht is Chris van La Louche Culinair door naar de finale van de Smaak van Nederland op 30 november in Den Bosch.


Proeven als een vinoloog
Maar terug naar hoe ik daar verzeild raakte: organisator Dick Veerman wilde bij de voorrondes van de Smaak van Nederland graag een vinoloog in het panel, vanwege de proefkwaliteiten van mensen die professioneel met wijn bezig zijn. En inderdaad, ik heb volgens alle regelen der vinologische kunst de aangeboden etenswaren besnuffeld, geproefd, in de mond gehouden en beoordeeld. Grappig om nu eens vooral aan eten te ruiken! Ook bij eten is de kleur, het uiterlijk, van een product belangrijk, net als bij wijn. En ook bij levensmiddelen moet de geur aantrekkelijk zijn, niet muf, of oudbakken, of anders vies. En net als bij wijn zijn mondgevoel, structuur, frisheid in de mond, belangrijk. Is de korst krokant of oudbakken? Is het snoepje rubberig of lekker stevig? Is de likeur filmend, glad of korrelig? Allemaal aspecten om de aangeboden producten op te beoordelen.

Stampbal en zomerbier
Ik nam deel aan de derde voorronde in Heeswijk-Dinther, waar producenten uit Brabant, Zeeland en Limburg hun waren konden presenteren. En zoals gezegd: wat heb ik genoten. Daar was bijvoorbeeld de vegetarische snack de stampbal, van EKRA – superlekker, supergezond en een absolute finalekandidaat. Dan het verrukkelijke lichte en smaakvolle zomerbier Euleteul van De Fontein, een mini-brouwerij uit Stein die 23 speciaalbieren op de kaart heeft staan. Smaakmakers voor het bier komen veelal uit de directe omgeving, zoals de vlierbloesem uit eigen tuin. Ook De Fontein is door naar de finale.

Gastheer Petrushoeve
Heerlijk was ook de tomatenmarmelade van de Petrushoeve, gastheer van het evenement. Dit prachtige culinaire centrum biedt kookavonden aan culinaire clubs, en maakt daarnaast een hele reeks aan eigen producten. (De paprikamayonaise is verrukkelijk bij Marokkaans gekruide gehaktballetjes!) De Petrushoeve behoorde niet tot de winnaars, maar die producten vinden absoluut hun weg wel.

Enfin, het voert wat ver om al die heerlijke smaken, van tomaat tot brood en van bonbons tot kaas, op te gaan sommen. Ik heb genoten van het evenement, en vooral van het feit dat je vaste etenswaren ook kunt beoordelen met een vinologische inslag. Een verrijking! En ik kijk uit naar de finale binnenkort.

Foto's: zalm en groentenchips met tomatenmarmelade (Petrushoeve); vlierbes-framboossiroop verwerkt in o.a. ijs en hangop (La Louche Culinair); Zomerbier Euleteul van De Fontein.

Vakantieboodschappen

Edith organiseert deze maand het foodblogevent, met als thema de vakantieboodschappen: wat nemen we mee naar huis vanuit onze vakantieadresjes. Even in het kort over het foodblogevent: iedere maand kiest een foodblogger een thema, waarover iedereen gevraagd wordt te schrijven op zijn of haar blog, of op Twitter soms ook. Aan het eind van de maand verzamelt de organisator van die maand alle bijdragen en maakt er een mooie samenvatting van. Dan wordt het stokje doorgegeven.

Kaas en worst
Wel, onze vakantieboodschappen zijn altijd heel divers. Ter plekke kopen we jam, honing, worst en kaas waarvan de restjes weer mee naar huis gaan. Bijvoorbeeld van die overheerlijke Comtékaas die ze in de Jura hebben, en die thuis zo lekker smaakt op een zout toastje. Comtéfabrieken zie je in de Jura werkelijk overal, en ook in de supermarkten kunnen je die enorme wielen van 30 tot 50 kilo bewonderen. De leeftijd van de kaas varieert van jong tot oud. Zelf ben ik dol op de wat oudere versies, vanaf 18 maanden rijping.

Wat er ook vaak mee terug gaat, is olijfolie. Dit jaar kochten we drie liter, in Les Vans in de Ardèche, bij een winkel gespecialiseerd in olijfolieproducten, van een lokale olijfoliemolen. Is 36 euro voor 3 liter veel? Ik weet het eigenlijk niet, maar het gaat ook om het idee, toch?

Kastanjejam
Dit jaar heb ik me tevens laten verleiden tot een potje kastanjejam, uit de Ardèche. Kastanjes waren zo ongeveer het brood van deze streek; vroeger werd er van alles van gemaakt, tot meel aan toe. Ik proefde de jam ter plekke al, en vond het helemaal niets op mijn brood. Ariane, de kok van de Herberg, was in ons gehuurde huis in de Ardèche op bezoek en nam de pot mee naar huis. Zij gaat er nu iets lekkers mee maken, en zal dat in de Herberg de Ketel en de Kurk presenteren (jawel, hij is weer open, na maanden dicht te zijn geweest. Gisteren maakten we al kruisbessenijs.)

Verder ging dit jaar Volvic mee, het water met een smaakje. Ik was andere jaren dol op de citroen, maar proefde vorig jaar in Zweden nog lekkerder bronwater met een smaakt: Ramlösa. Helaas nergens te krijgen in Nederland. Dit jaar viel Volvic iets tegen, te zoet geworden, leek het wel.


Wijn, wijn, wijn
Maar onze echte vakantieboodschappen, dat zijn natuurlijk al die flessen wijn. Wat we daarmee doen? Eerst naar huis zien te krijgen (wat altijd veel van mijn inpakkunsten vergt), dan uitpakken, netjes opstellen en fotograferen. Dat doen we al jaren en jaren. Dan inschrijven in onze wijndatabase en vervolgens lekker opdrinken. We kopen ook altijd zoete dessertwijnen, en daarvan ligt de onderste plank van onze wijnkast nu goed vol. We hebben de neiging ze pas jaren later open te maken.

Dit jaar kochten we vin jaune, vin de paille en macvin, de bekende Jura-specialiteiten, samen met een aantal andere Jurawijnen. We bezochten twee producenten in de Jura, en daarna nog twee producenten in de Ardèche, waar we ook weer lekker insloegen. Vakantieboodschappen: wat mij betreft een van de leukste aspecten van op vakantie gaan!

Een nieuwe hobby...

Net als van flessen champagne kun je natuurlijk ook de metalen 'caps' bovenop de cavakurken sparen. En dat doen ze dan ook in Spanje! De belangstelling is zo hevig dat bedrijven zelfs speciale presentaties van hun 'plaques' organiseren. Bij Capita Vidal gebeurde dat twee weken geleden, bijvoorbeeld. Aanwezigen konden 'plaques' ruilen, de nieuwe van Capita Vidal bewonderen en van een glaasje cava genieten.

Een zeer bijzondere is de 'plaque' van de afgebeelde fles: de Gran Reserva Fuchs de Vidal, maar dan in een speciale uitmonstering, bedoeld voor het Spaanse hof. Koning Juan Carlos drinkt graag een glaasje Fuchs de Vidal! Aangezien die flessen niet vrij op de markt zijn, zijn de 'plaques' echte collectors items. De koninklijke plaque is de tweede van rechts op de onderste rij van de grote foto boven.

Bodegas wisselen ook regelmatig hun 'caps' (wat is toch het Nederlandse woord?). Bij Montau de Sadurni bijvoorbeeld hebben de twee cava's die het huis maakt – Reserva en Gran Reserva - hetzelfde dopje, maar dat is wel ieder jaar anders. Dankzij mijn cavajaar heb ik inmiddels ook een forse verzameling plaques. Ik ga ze maar eens ordenen, binnenkort.....

Cider van de #undergroundboerenmarkt

Zondag was ik even bij de foodie-collega's. Ik bezocht de Underground Boerenmarkt, een Twitteriniatief à la apéro geant (zie de kranten van de afgelopen dagen, of mijn verslag op Foodlog). Twitteraars ontmoetten elkaar in Amsterdam, op een streng geheim gehouden plek, om daar zelfgemaakt etenswaren met elkaar te delen. Zo lunchte ik met overheerlijke wortelsoep van @nijs, kocht ik lemoncurd bij @Sabinakookt, dronk ik thee bij initiatiefneemster @Talkinfood (Marjan Ippel) en schafte een boek over de geschiedenis van koks aan bij @liesbethspreeuw. Om maar eens wat te noemen.
Wat er helaas niet was, was een wijnmaker. En dat terwijl de kok van mijn eigenste Herberg De Ketel en de Kurk een volleerd en begaafd wijnmaakster is. Onze kruisbessen-pruimenwijn zou op deze Underground Boerenmarkt niet misstaan hebben. Daar had ik helemaal niet bij stil gestaan. We zullen er volgende keer vast bij zijn, de kok en de waardin van Herberg De Ketel en de Kurk (die inderdaad wel erg dicht is, de laatste maanden ;-)).

Gelukkig was er wel een andere alcoholische drank te proeven op de Underground Boerenmarkt: Normandische en Bretonse cider van @cidercider, website www.cidercider.nl. Wouter importeert puur als hobby deze laagalcoholische drank van appels, en vertelde mij dat cider in Normandië en Bretagne echt aan een come-back bezig is. Tien jaar geleden merkte ik daar zelf nog niet veel van, maar nu schijnt cider echt 'hot' te zijn in het gebied van herkomst. Een zichzelf respecterende crèperie heeft een locale cider op de kaart, tegenwoordig.

Wouter had een mooi assortiment; ik proefde drie soorten, allemaal anders. Ik leerde ook dat cider twee gistingen kan doormaken, net als champagne eigenlijk. Een cider met gisting op de fles smaakt heel anders en 'gistiger' dan een cider die gebotteld is na de eerste gisting en waarin de tweede gisting gestopt is door koeling of filtering, bijvoorbeeld.
Naast één of twee fermentaties speelt ook al of niet filteren een rol; niet filteren levert een fruitiger resultaat.
Topper van de middag was de Bretonse cider, Royal Quillevic: echt een snoepje en toch droog. Je proefde gewoon de rijpe appeltjes van de boom, en ik kreeg enorme trek in een verse crèpes met aardbeien.

Voor de liefhebber: kijk dus eens op Wouter's site, de moeite waard. Ook in Nederland verdient cider meer aandacht, niet alleen bij de pannenkoeken!

Bier, kroegleven en carnaval

De komende maanden zal ik veel in Den Bosch zijn, in het Noordbrabants Museum. De afgelopen dagen heb ik, afgezien van een bommelding, al kunnen genieten van de start van carnaval. Voor een buitenstaander is het best grappig de straten steeds kleuriger te zien worden, met rood-wit-gele vlaggen en schilderingen van Oeteldonkse kikkers. Het kroegleven begon afgelopen donderdag al, en zal doorgaan tot dinsdag 16 februari, zo heb ik begrepen.

Apart is het ook me te realiseren dat wijn in dit feest nauwelijks een rol speelt. In de kroeg drink je bier of borrels, zo heb ik me laten vertellen. En die traditie gaat al eeuwen terug. In het Rijksmuseum is nog tot 1 maart een kleine tentoonstelling te zien van prenten over het kroegleven in vooral de zeventiende eeuw. Met die prenten is iets opvallends aan de hand: er zijn helemaal niet zo veel zuipende zatlappen op te zien als je wel zou denken! De mensen op de prenten vieren overduidelijk feest, dansen, dobbelen en zitten in elkaars blouse, maar bekers en kannen zijn op de vingers van een hand te tellen. En als er dan iets gedronken wordt, is het bier, geen wijn. Tenminste, dat lijkt het drinkgerei, bestaande uit aardewerken kannen en bekers, te suggereren.

Een topstuk van het Noordbrabants Museum bevestigt dit beeld. Op een Brussels wandtapijt uit de 18e eeuw dat gemaakt is naar een schilderij van David Teniers II (1610-1690) is een herberg te zien met feestende mensen ervoor. Maar een enkeling heeft een beker of een kan in de hand; glazen of flessen zijn niet te zien.

Is het dan echt waar, dat carnaval om het feestvieren gaat, en niet om het zuipen? Je zou het bijna gaan geloven...

Meiwijn bij Westerbouwing

Deze prachtige ansichtkaart kreeg ik gisteren digitaal toegezonden van Réne Zanderink, van de Nationale Ark Commissie Slow Food Nederland. Keurige dames drinken rond 1900 bij Westerbouwing een glaasje meiwijn, met uitzicht op de Rijn. Slow Food is aan het onderzoeken of meiwijn in de Ark van de Smaak opgenomen kan worden. Daarvoor zijn in ieder geval twee producenten nodig die nog meiwijn maken. Een producent is waarschijnlijk Schermer Wijnkopers in Hoorn, maar wie weet nog een tweede in Nederland?

Geïnteresseerd in meiwijn? Ik schreef een artikel voor het tijdschrift van de Akademie van Streekgebonden Gastronomie. Op verzoek stuur ik je graag een scan toe!

Wijnkronieken.tekst en redactie

Wijnkronieken.tekst en redactie is al weer bijna twee maanden oud en de zaken gaan goed! Voor wie het even gemist heeft: sinds begin oktober ben ik zelfstandig ondernemer, zzp-er! Wijnkronieken is niet alleen een blog meer. Er is nu ook Wijnkronieken.tekst en redactie, een tekst- en redactiebureau gespecialiseerd in teksten over wijn. Naast mijn dagelijkse bijdragen aan By the Grape - ik verzorg de Nieuwsrubriek - schrijf ik voor diverse wijnhandels en -importeurs. Ik lever bijvoorbeeld bijdragen voor nieuwsbrieven en websites en schrijf persmateriaal.

Daarnaast ben ik gespecialiseerd in historisch onderzoek naar wijn en wijnhandels, geef ik lezingen en begeleid ik proeverijen.

Vanmiddag maakte ik een tekst voor een flyer. Uiteraard plaats ik die tekst ook hier, goed voor de vindbaarheid via Google ;-)

Ken je de problemen?

• Je website vullen en onderhouden kost veel tijd.
• Aan een Nieuwsbrief schrijven en versturen kom je al helemaal niet toe.
• Een goed persbericht schrijven is telkens weer een opgave.

Wel eens gedacht aan:

• uitbesteden van deze klussen?
• iemand ervoor inhuren?
• iemand met verstand van wijn én van tekstschrijven?

Dan kan! Wijnkronieken.tekst en redactie kan het allemaal voor je verzorgen.

• Redactie van de teksten op je bestaande website.
• Inhoud leveren voor nieuwe onderdelen van je site.
• Teksten schrijven voor je Nieuwsbrief, zowel voor papieren als voor digitale versies.

Neem contact op, ik bespreek graag de mogelijkheden.

Andere activiteiten

• historisch onderzoek naar wijnhandel in Nederland;
• lezingen mét proeverij over wijn in heden en verleden;
• begeleiding van proeverijen.

Pasja van het glas

Een man naar mijn hart, Anne Tjibbes van der Meulen ;-)

In het Rijksmuseum voor Oudheden te Leiden is nog tot eind van het jaar de tentoonstelling Pasja van het Glas te zien.
Met een scherp oog voor schoonheid en vanuit de overtuiging dat kunst het leven verrijkt, brengt de Friese onderwijzer Anne Tjibbes van der Meulen (1862-1934) tussen 1895 en 1915 een collectie kunstnijverheid uit Nederlands Oost-Indië bij elkaar. Hij woont en werkt in Nederlands-Indië, maar brengt zijn collectie in 1905 onder in zijn geboortedorp Burgum. Later verhuist de collectie naar Het Princessehof in Leeuwarden. Vanaf 1921 verblijft Van der Meulen definitief niet meer in Indië, en verhuist naar Nederland. Hij is echter zelden thuis: meestal is hij op reis naar Egypte. Hij begint daar een nieuwe verzameling, onder andere Egyptisch en Romeins glas, en raakte er geheel van in de ban. Hij maakt verzameldozen en wil lezingen gaan geven, die echter niet goed van de grond komen. In 1934 overlijdt de Pasja van het glas zeer plotseling in Cairo.

Zijn glasverzameling komt uiteindelijk in het bezit van het RMO, waar nu een aardige tentoonstelling over Anne Tjibbes van der Meulen en zijn collecties is ingericht. Vooral de glazen gebruiksvoorwerpen uit Egypte en Rome zijn interessant. Ook toen al was glas ‘verpakkingsmateriaal’, om bijvoorbeeld parfum of make-up poeder in te bewaren. Maar er zijn ook glazen amuletten en uiteraard diverse drinkgerei. Verrassend is de grote lichtbak met veelkleurig glas. Het zijn scherven van vaatwerk en fragmenten mozaïekglas uit de eeuwen rond het begin van onze jaartelling. Je zou er zo een screensaver of bureaubladachtergrond van kunnen maken...
De tentoonstelling besluit met het hier afgebeelde citaat, wat ik mooi vond passen binnen mijn glasambassadeurschap.

Bij de tentoonstelling verscheen een zeer fraai uitgegeven boekje in twee talen: Pasja van het Glas / The Pasha of Glass. Prijs € 9,95.

Wijnkronieken op Twitter

Verschijnt net mijn column Sociaal Digitaal, over sociale media, in de Perswijn vaknieuwsbrief deze week, komt ook de site By the Grape online. Het is toeval, maar je gaat toch denken aan hogere machten en zo... By the Grape is een wijnsite voor de consument, met informatie, wijnbesprekingen, twitterfunctie, wiki etc... Een mooi initiatief, opgezet door Derrick Neleman van Lovian, importeur van biologische wijnen. Columnisten zijn bijna allen bekende wijnschrijvers, gelukkig ook vrouwelijke. Wat ik me wel afvraag is waar de consument zijn ei kwijt kan op deze site. Er wordt veel informatie gegeven, maar zo te zien weinig gedeeld. Kan zijn dat ik nog iets gemist heb...

Vanwege al die ontwikkelingen heb ik me ook maar eens aangemeld bij Twitter. Soms wil je wel eens van die eenregelige berichtjes kwijt, zoals dat ik gisteren naar een proeverij van wijnen uit Cigales ben geweest. Dat kun je toch niet echt op een blog kwijt, vind ik. En de statusregel van LinkedIn is ook erg beperkt...
Misschien kan Twitter daarin wat betekenen voor me. Ik ga het de komende tijd eens uitproberen. Nu nog uitvinden hoe ik optimaal dit weblog en mijn twits kan koppelen....

Familiebubbels

Afgelopen week trouwde een van mijn neven. Het huwelijk vond plaats in de Torpedoloods in Hoek van Holland, een tot sfeervol grand-café omgebouwde bakstenen loods waar vroeger inderdaad torpedo's lagen opgeslagen. Het bruidspaar had daar hun eerste afspraakje gehad, vandaar....

Uiteraard was er overheerlijke, traditionele bruidstaart, met bubbels. Het verhaal van de bubbels vind ik zo mooi, dat moet ik even kwijt. Het blijken namelijk 'familiebubbels' te zijn. Al jaren gaan mijn oom en tante, ouders van de bruidegom, op vakantie naar Frankrijk en nemen dan steevast voorraadjes wijn mee voor dagelijks gebruik. Bag-in-box, maar ook flessen huiswijn.

Voor een eerder familiefeest, vorig jaar juni, namen zij al eens een prima Crémant de Bourgogne mee, van de Cave de Buxy. Hij beviel grote delen van de familie, ook de nicht die vinoloog wil worden ;-) En bij dit huwelijk mocht die Crémant natuurlijk niet ontbreken. Speciaal voor de gelegenheid reisden zij naar de Bourgogne om de flessen voor de bruiloft te halen, en daar werd hij tot veel genoegen van de aanwezigen geschonken. (Er moest aan de Torpedoloods wel glazengeld betaald worden, overigens).

Marco en Simone, vanaf deze plaats nogmaals veel geluk, en dat wij nog maar regelmatig als familie deze prima Crémant mogen drinken.

Eten én drinken van glas en plastic

Zaterdag gaat het gebeuren, de eerste activiteit als Ambassadeur van het Glas. Enige weken terug kreeg ik een enorme mand met inhoud thuisbezorgd: in de mand genoeg servies om een gezellig dineetje te organiseren. Een deel van het servies is plastic, een ander deel glas. Het is namelijk de bedoeling dat ik met een aantal vrienden en/of medebloggers ga eten en drinken van glas én plastic, waarbij we de verschillen in ervaring met de beide materialen noteren.
A.s. zaterdag komen Ariane, Lizet en Edith daarom bij mij eten én drinken; uiteraard zal ik ze vragen om op hun eigen blogs ook iets over het dineetje te schrijven. En aangezien Wijnkronieken een wijnblog is, zal er veel aandacht zijn voor wijnproeven uit glas én uit plastic.
Zelf heb ik geen foto gemaakt van de prachtige mand - die is snel in gebruik genomen door dochterlief! Maar een mede-ambassadeur deed dat gelukkig wel: kijk vooral even op Küchenlatein, een leuk Duits kookblog, waar de gigantische mand en zijn inhoud staan te pronken. De foto hierboven van de inhoud van de mand leende ik van El Aderezo, een Spaans kookblog.
Alle overige Glasambassadeurs vind je hier: een indrukwekkende lijst van bekende (hallo Ryan in Barcelona) en onbekende bloggers.

Foto: El Aderezo

Sneeuwklokjes, Maui en Pinot Gris uit Oregon

De sneeuwklokjes waren prachtig in Amelisweerd vanmiddag, maar ik wil zon! Warmte en zon, en met een glaasje in de tuin zitten. En niet ofwel in de kou buiten zijn, ofwel boven mijn boeken zitten blokken op Cirò DOC, arinto, Flurbereinigung of landwijn uit het Hageland. In afwachting van de 10 km tussen Sven Kramer en de Noor Bøkko (WK Allround, Hamar) dwalen mijn gedachten af naar augustus 2007, een terras in Lahaina, op Maui, Hawaï.

Een heerlijke Pinot Gris van Ponzi uit de Willamette Valley in Oregon in het glas, knisperend, fris, vol en geweldig bij de vis die ik op mijn bord had. Uitzicht over zee, naar het kleine eilandje aan de overkant. En genieten van de warmte, de gezelligheid en de wijn.

De familie Ponzi maakt al enige decennia topwijnen aan de westkust van de VS en stond aan de wieg van de huidige wijnbouw in Oregon. Sinds 1978 staat er pinot gris op het domein, die wordt gevinifieerd in roestvrij staal en onder temperatuur- gecontroleerde omstandigheden. Naast pinot noir wordt pinot gris inmiddels als de meest interessante druif van het Oregon gezien.

Hongaarse wijnen en de Archipoeta

Wat hebben Hongaarse wijn, het Utrechtse Academiegebouw en de Archipoeta, een twaalfde-eeuwse middeleeuwse dichter, met elkaar te maken? Op het eerste gezicht: niets. Maar na een reconstructie van mijn woensdagmiddag vallen alle stukjes in elkaar: het leven bestaat af en toe uit dit soort toevalligheden.

Rond 15.00 uur vanmiddag begon ik aan een verslag over een aantal Hongaarse wijnen die ik op Wine Professional proefde. Ik kon het echter niet afmaken, want om 16.15 uur begon in het Utrechtse Academiegebouw een college van prof. Árpád Orbán, Hongaar van geboorte. Prof. Orbán was hoogleraar Middeleeuws Latijn aan de Universiteit Utrecht en nam vandaag afscheid met een even humoristisch als boeiend college over de omgang met de teksten van Ovidius in de vroege en minder vroege Middeleeuwen.

Drieëntwintig jaar geleden ontving ik mijn bul uit handen van prof. Orbán. In een van de kleinste kamertjes van het Academiegebouw spraken hij en mijn scriptiebegeleiders mij ernstig toe, waarna ik mij doctorandus mocht noemen. In de twee jaar ervoor had ik genoten van Orbán's werkcolleges, waarin wij Latijnse teksten op kritische doch soepele wijze leerden lezen. Vooral de soms scherpe humor van prof. Orbán staat me nog bij, evenals zijn wat snelle, soms gehaaste manier van spreken. De afscheidsrede vanmiddag bracht dat allemaal weer boven; ik heb ervan genoten!

De favoriete dichter van Árpád Orban is de Archipoeta, zo leerde ik vanmiddag. En de Archipoeta, die leefde rond 1150 maar van wie verder de echte naam, geboorteplaats noch afkomst bekend is, hield wel van een goed glas wijn! Zo is de cirkel weer rond....
Het woord 'vinum' komt zeer regelmatig voor in de ruim 700 dichtregels die van de Archipoeta overgeleverd zijn. Zo ook bijvoorbeeld is deze fraaie regels:

Meum est propositum in taberna mori,
ut sint vina proxima morientis ori.
tunc cantabunt letius angelorum chori:
"sit deus propitius huic potatori."

Heel vrij vertaald, naar de Engelse vertaling die ik op internet vond (want de lessen van prof. Orbán zijn uiteraard diep, heel diep weggezakt):

Ik ben van plan in een herberg dood te gaan, zodat ik wijnen onder mondbereik heb als ik sterf. Koren van engelen zullen dan gelukzalig zingen: "Moge god deze drinker genadig zijn".

Met een dikke glimlach ga ik dit weekend verder schrijven aan het verslag over de Hongaarse wijnen; de Archipoeta, prof. Orbán en een uurtje in de Aula van het Academiegebouw zijn daar nu voor eeuwig mee verbonden.....

Proeven zonder neus

Het zal velen overkomen zijn de afgelopen dagen: trek in een glas wijn, maar helaas, de virussen hebben zo stevig huisgehouden dat er niets te ruiken valt. Mij overkwam het dit weekend, terwijl er een geweldige fles Churchill Vintage Port van 1992 open ging..... Verrassend genoeg kon ik wel nog enig plezier aan de port beleven: ik rook lichte, aangename tonen van koffie en fruit, terwijl ook de smaakpapillen in mijn mond gewoon hun werk deden.

Maar bij een witte Spaanse wijn van Espelt, de Quinze Roures 2007, gemaakt van grenache blanc en grenache gris, begaf mijn neus het toch helemaal: niets, maar dan ook helemaal niets, rook ik. En dat terwijl de wijn een stevig portie hout heeft gehad tijdens zijn opvoeding (zes maanden op Franse eiken vaten), en normaal gesproken zeer kruidig en aromatisch is.
Ook hier kon ik dankzij de smaakpapillen in de mond toch nog enigszins genieten: mijn mond trof een zeer volle wijn aan, die een beetje filmde, heel zuiver en schoon was en in de afdronk een bittertje had. De zuren kwam heel fris en fruitig over. Eerlijk gezegd stond ik versteld dat ik zonder een functionerende neus toch nog zoveel uit deze witte wijn kon halen. De filmende indruk had ik bijvoorbeeld niet eerder in deze wijn ontdekt. Het leek een piepklein beetje restzoet, maar het kan ook de alcohol geweest zijn. Of misschien versterkte het een het ander. De wijn heeft volgens de technische beschrijving inderdaad 0,4 gram restzoet en 13,5% alcohol.
Ik zou bijna wensen dat mijn neus straks op het vinologenexamen uitgeschakeld is.... misschien proef ik dan ook beter ;-)

Afbeelding: Anonieme Engelse karikatuur uit 1833.

Thuissommelier van het jaar 2008?

Er gebeuren toch verrassende dingen: eerder deze week vond ik het onderstaande mailtje in mijn inbox

Beste kandidaat Thuissommelier van het jaar 2008,

Proficiat met uw score, zoals besproken gaat u door naar de halve finale! Vandaag worden er twee toegangskaarten naar u gestuurd. Ik zou u willen vragen zich a.s. zaterdag rond 14.00 uur bij mij te melden op de stand van de Languedoc, op het evenementenveld van de Smaakparade op Stadslandgoed de Kemphaan te Almere.

Het programma van zaterdag 4 oktober
15.00 uur aanvang halve finale
15.30 uur uitslag van de halve finale wordt bekend gemaakt.
15.45 uur finale
16.15 uur prijsuitreiking en bekendmaking Thuissommelier van het jaar 2008
Veel succes!
met vriendelijke groet,
Ron Andes MV

Nou, en daar ga ik dan morgen: op naar Almere, om mij te melden bij de 'flying wine buyer' Ron Andes, Nederlands eerste Magister Vini, en mij te werpen in de strijd om de titel Thuissommelier van het jaar 2008 :-)
Waar ik dat aan verdiend heb? Via internet beantwoordde ik een aantal vragen over de wijnbouw in de Languedoc en over wijn-spijscombinatie met die wijnen. Ik had ze blijkbaar goed beantwoord!

Die Smaakparade is een initiatief van het tijdschrift Smaak. Het programma ziet er goed uit: onder andere kookworkshops, lessen in het uitbenen van vlees, olijfolieproeverijen, een markt met lekkere producten, kinderactiviteiten, de verkiezing van Hobbykok van het jaar én dus de verkiezing van Thuissommelier van het jaar. Jullie horen het zondag, of tot morgen natuurlijk!

Wijnkronieken en de toekomst

Wijnkronieken is nu al weer zo’n vijf jaar in de lucht. Naast schrijven voor Wijnkronieken heb ik inmiddels ook andere wijnschrijf-activiteiten ontplooid, die zo af en toe doorschemeren, voor de oplettende lezer. De laatste dagen ben ik ook stevig aan het nadenken over de toekomst van Wijnkronieken. Hoe lang ga ik nog door met het beschrijven van de zoveelste proeverij, de zoveelste fraaie wijn die ik zelf geïmporteerd heb, als toch 95% van de Nederlanders hun wijn klakkeloos bij de supermarkt koopt? Voor wie schrijf ik nu eigenlijk? Een vormgever is op dit moment bezig een echt logo voor Wijnkronieken te ontwerpen, dus doorgaan wil ik eigenlijk wel. Afgeleid van dat logo hoop ik een logo en een webpagina voor mijn andere wijnschrijfactiviteiten te laten maken.
Maar altijd is daar die twijfel: zal ik juist meer gaan schrijven over wijngeschiedenis, waar mijn passie ligt, maar waar slechts een heel selecte groep in geïnteresseerd is? Of zal ik toch eens vaker een supermarktwijn onder de loep nemen?

Wat doe ik dan eigenlijk nog meer? Allereerst is daar natuurlijk Herberg De Ketel en de Kurk, mijn samenwerkingsproject met Ariane. Recent is de Herberg verhuisd van Wordpress naar Blogger. We hebben een half jaartje stil gelegen, maar inmiddels is iedereen weer van harte welkom voor lekkere recepten, heerlijke wijnen en gezellige verhalen over eten en drinken. Maar ook daar geldt: er zijn al zo ontzettend veel eet-, en kookblogs. Voegen we eigenlijk nog wat toe?

Daarnaast heb ik natuurlijk mijn artikelen over wijn in het verleden geschreven: over de geschiedenis van de Utrechtse wijnhandel Van Wageningen en de Lange en over de wijnhandel in middeleeuws Utrecht. Dat laatste artikel moet ooit nog eens leiden tot een proefschrift, hoop ik! En met vriendin Ank zijn er nog andere boekplannen, maar waar haal ik de tijd vandaag....

Voor wijnhandelaren schrijf ik op incidentele basis teksten. Bijvoorbeeld voor de website van WerkhovenHelming Wijnkopers. Roel Helming en Edwin Werkhoven hadden het frame van hun website al geruime tijd klaarstaan, maar kwamen er niet toe de wijnen te beschrijven en producentenprofielen te maken. Dat heb ik de afgelopen maanden voor ze gedaan. Dit soort activiteiten wil ik eigenlijk nog wat uitbouwen.... (pure copywriting dus).

En last but zeker not least moet je de komende Perswijn maar in de gaten houden. Als alles goed gaat, tref je er in de rubriek Ter plaatse mijn beschrijving van Celler Espelt, in de Noord-Spaanse Empordá. Maar kun je copywriting combineren met schrijven voor wijnbladen? De recente discussie op Foodlog, naar aanleiding van een case die Onno Kleyn over zichzelf presenteerde op een symposium 'Wij en de commercie', bestemd voor culinair journalisten, doet mij daar weer ernstig over nadenken...

Premio 2008 voor Brillante Weblog

Vorige week kreeg ik hem al uitgereikt, maar door 'opstartproblemen' na de vakantie kom ik er pas vandaag toe er aandacht aan te besteden. Van Ed van Wijnerij ontving ik namelijk een Premio 2008 Award voor Brillante Weblog (komt zo te zien uit het Vlaams....).
In ruil voor het accepteren van de 'Brillante Weblog Premio 2008', belooft de ontvanger het volgende te doen:
• het (bovenstaande) logo te plaatsen;
• een link te maken naar degene van wie je de Award hebt gekregen;
• de Award door te sturen aan zeven andere bloggers, die door hun actualiteit, thema's en design opvallen;
• de links van deze site op je blog te zetten;
• een berichtje achter te laten op de betreffende sites.

Eigenlijk is het gewoon een kettingbrief in een nieuw jasje, vrees ik. Maar toch is het leuk af en toe zo'n pluim te ontvangen, zeker van een gewaardeerde medeblogger als Ed. En het levert je ongetwijfeld nieuwe lezers op. Dus vooruit, ik geef de Award ook weer door, en wel aan de volgende mensen:

• aan het Wijn Nieuwslog van John Levie, altijd goed voor het laatste nieuws op wijngebied. Ondanks de vele nieuwsbrieven die ik ontvang, lees ik hier toch altijd snel en goed dingen die ik nog niet had opgepikt.
• aan Mededelingen van Land- en Tuinbouw, van culinair historica Lizet Kruijf. Haar bijdragen over ons eten in vroeger eeuwen weten me altijd weer te boeien.
• aan een blog dat ik pas heel recent heb ontdekt, maar buitengewoon interessant vind: Catalonië Taal, Cultuur en Literatuur van Marga Demmers. Ik ben van plan het nog veel te gaan lezen!
• aan het Ministerie van Eten en Drinken, voor hun onvermoeibare neerslag van het dagelijks eten en drinken. Soms lees ik het weken niet, maar altijd kom ik er weer terug.

Eerlijk gezegd geloof ik dat ik het hierbij laat. Graag zou ik Wijnerij ook nog een Award verlenen, maar omdat ik de prijs van Wijnerij ontving, zal ik dat maar niet doen. Ik hoop alle winnaars inclusief Wijnerij nog vaak te lezen en hef het glas op hun gezondheid: Lechaïm!

N.B. Geïntrigeerd door de herkomst van de Award vond ik deze serieuze quiltster in de VS. De prijs reist met razende vaart over de wereld, in ieder geval, en komt niet uit België, zoals ik even dacht.

Meiwijn voor prinsesjes?

Toeval of niet? Anno, het digitale promotiebureau voor Nederlandse geschiedenis, besteedt de komende tijd aandacht aan historisch eten en drinken en de rolverdeling in de keuken. Wekelijks zal er een Oud-Hollands recept gepubliceerd worden op de site. En wat is het eerste recept dat vandaag behandeld wordt: meiwijn! Heel toepasselijk, maar jammer dat er niet meer achtergrond wordt gegeven. Gelukkig is er Wijnkronieken, of het Ministerie van Eten en Drinken! Ook de foto is wat minder toepasselijk gekozen. Zie ik daar nu twee van onze prinsesjes, in de jaren veertig? In ieder geval hebben de meisjes achter het fornuis geen fles wijn in de hand, eerder een fles melk.

Anno richt zich met evenementen en media op een breed publiek en het onderwijs. De organisatie heeft de opdracht om het historisch besef in Nederland te vergroten. Geschiedenis kan ons vertellen wie we zijn, en hoe dat zo gekomen is, aldus het colofon. Dit besef draagt bij aan de actieve betrokkenheid van alle deelnemers in de maatschappij....
Uiteraard steun ik dit initiatief van harte, maar de lezer wil misschien toch iets meer horen over die meiwijn, beste Anno-samenstellers!

Soestdijkse wijnkelders en Eten met de Oranjes

Een kijkje nemen in andermans huis, keuken of kelder blijft altijd fascinerend, zeker als het huis bewoond is geweest door beroemdheden. En helemaal door beroemdheden die hun privé-leven zwaar hebben afgeschermd. Gisteren heb ik dan ook lopen genieten tijdens de bezichtiging van Paleis Soestdijk, tussen 1937 en 2004 de woning van prinses en later koningin Juliana en prins Bernhard. Dankzij de verhalen van onze gids, een gepensioneerde geschiedenisleraar, heb ik me geen moment verveeld, en de goede man wist zelfs de pubers bij de les te houden!

Uiteraard was het bezoek aan de echte privé-vertrekken het leukst: naast de werkkamers van het paar en de eetkamer mochten we ook een kijkje nemen in de keuken, twee serviezenkamers én de witte- en de rodewijnkelder. Jawel, twee verschillende kelders waren er, één voor wit en champagne, één voor rood. Driemaal raden waar de witte wijnkelder, die natuurlijk koel moest zijn, zich bevond: ... onder het bordes, datzelfde bordes van de defilés op Koninginnedag. Uiteraard lag er geen fles Corton Charlemagne of Cuvée Louise (de favoriete wijnen van de prins) meer en waren de betonnen vakken leeg, maar dat mocht mijn pret niet drukken. In de rode wijnkelder was nog minder te zien, daar was nu de garderobe gemaakt. Deze ruimte was echter vrij groot en moet een indrukwekkende hoeveelheid wijn hebben kunnen bevatten. Er hebben hoogst waarschijnlijk vooral rode Bourgognes en Bordeauxs gelegen, maar zeker weten zullen we dat nooit. Of zouden er ook wel eens Oostenrijkse zoetigheden uit Lech meegenomen zijn?

Het is namelijk een vrij groot 'geheim' wat de leden van de koninklijke familie het liefst eten en drinken. Van Bernhard is nog het meest bekend: de verhalen over zijn rose champagnes (Cuvée Louise van Pommery) en witte Bourgognes (Corton Charlemagne, recent nog beschreven in Legendarische wijnverhalen) zijn legio. In het 'fotokookboek' Eten met de Oranjes, van culinair journaliste Anne Scheepmaker, wordt een poging gedaan op te sommen wat we weten van de culinaire voorkeuren van Beatrix en haar familie. Dat is bar weinig, en stemt bovendien niet tot vrolijkheid. Culinaire genoegens lijken aan het hof geen grote plaats in te nemen, en originaliteit al helemaal niet. Uiteraard keek ik in het boek allereerst of er ook iets over de wijnvoorkeuren werd gemeld, maar meer dan de wijnkeuzes bij staatsbanketten kwam ik niet te weten. Die wijnkeuzes zijn heerlijk voorspelbaar en traditioneel: witte Bourgognes, rode Bordeaux en champagne worden geserveerd. Met de komst van Maxima zie je verder af en toe een Argentijnse wijn op de kaart staan, en dat is het dan (op die ene Riesling in 1948 na...).

Eten met de Oranjes is verder een heel leuk boek over een onderwerp dat zeker aandacht verdient: eten en drinken, de keuze van voedsel en de bereidingswijzen horen anno 2007 naar mijn idee absoluut tot de cultuur van een land, en binnen die cultuur heeft de eerste familie nog altijd een voorbeeldfunctie. Dat is dan waarschijnlijk ook gelijk de reden dat we er zo weinig over horen: stel nu dat Beatrix graag als aperitief een Prosecco neemt, dan zal dat ongetwijfeld gevolgen hebben voor de consumptie van Prosecco, wat misschien weer ten koste gaat van andere bubbelwijnen.....

Slechts één punt van kritiek op de auteur van het boek: ze weet helaas weinig van wijn! Volgens Anne Scheepmaker wordt de Cuvée Louise Pommery Rosé namelijk gemaakt door LVMH (moet zijn Vranken-Pommery) en komen de druiven ervoor uit Aloxe-Corton, waar ook de favoriete wijn stille wijn van de prins vandaan komt, de Corton Charlemagne. Dat laatste is correct, maar met druiven uit Aloxe-Corton zou de Cuvée Louise helaas een Crémant de Bourgogne zijn, en geen champagne. Aloxe-Corton ligt in de Côte de Beaune, Bourgogne; de druiven voor de Cuvée Louise komen uit Avize, Cramant en Ay, in de bekende Côtes des Blancs onder Reims, en uit Bouzy, eveneens in de buurt van Reims. De rose champagne wordt op de traditionele wijze gemaakt, door witte wijn van chardonnay (met grand cru-druiven uit Avize en Cramant) te mengen met rode wijn van pinot noir (uit Ay). Bovendien wordt er ook rode wijn uit Bouzy (eveneens pinot noir) aan toegevoegd.
Voor een culinair journaliste toch een pijnlijke fout, ben ik van mening!

Anne Scheepmaker, Eten met de Oranjes, een fotokookboek, ANP Foto/Nieuw Amsterdam Uitgevers, prijs € 19,95