Riesling en Co.

Wat doe ik hier eigenlijk, vraag ik mij vaak af als ik zo'n groots wijnevenement als Riesling en Co. bezoek. 87 wijnproducenten uit 8 verschillende Duitse wijnregio's presenteerden vandaag in de Amsterdamse Arena hun wijnen. Waar begin je in hemelsnaam te proeven, hoe haal je er de leukste dingen uit? Ik heb er geen succesrecept voor, maar meestal ben ik na afloop toch weer erg tevreden. Zo ook vandaag: ik koos vooral producenten die al vertegenwoordigd worden in Nederland, zodat je de wijnen later ook echt kunt kopen. Onderwijl kwam ik op het spoor van biologische wijnen, liet me door bekenden nog wat tips geven en eindigde uiteindelijk bij een rijtje producenten waarvan ik de wijn recent al had geproefd.

Pers - waar ik tegenwoordig ook bij hoor - en handel waren welkom tussen 11.00 en 16.30 uur en de consument van 16.30 tot 19.00 uur. Dat is eigenlijk een vreemde verdeling, want wie moeten er in Nederland nu overtuigd worden van het kopen van goede Duitse wijnen? Juist ja, het publiek, de consument. Pers, bloggers of importeurs: we kunnen nog zo hard roepen dat de Duitse wijnen van tegenwoordig zo goed zijn, als de consument ze niet kent, koopt íe ze niet. (Wat de boer niet kent.......). Wat dat betreft ben ik wel benieuwd te horen hoe druk het na 16.30 uur is geworden.

Dat de Duitse wijnen ook dit jaar weer waard zijn gekocht en gedronken te worden, werd vandaag weer overduidelijk. Ik proefde Rieslings in allerlei stijlen, een intrigerend nieuw rood druivenras, top-Silvaners en frisse Weissburgunders. Een opvallend aantal flessen was afgesloten met schroefdoppen (Stelvin) en ook glazen stoppen (Vinolok) heb ik gezien. Ik zag zelfs een Bocksbeutel Grosses Gewächs met schroefdop.

De komende dagen en weken zal ik diverse thema's van deze megaproeverij nader uitdiepen, aangezien september bij Wijnkronieken nog steeds in het teken van de Duitse wijn staat. Wordt vervolgd!

Würzburger Stein

Van Weingut am Stein Ludwig Knoll proefden wij aan de vooravond van Riesling & Co. twee Silvaners, één van de beroemde Stein-wijngaard in Würzburg en één 'gewone'. De 'gewone', 2005 Silvaner trocken, bleek een simpele, frisse wijn met een heel aparte smaak en aroma. In de geur boterbabbelaars, kort in de afdronk maar toch speels en verfrissend. Het leek ons een prima terraswijn.
De 2005 Würzburger Stein Silvaner Kabinett Franken trocken had echter meer karakter. Evenals de gewone Silvaner had deze wijn een lichte mousse (bubbels). Waarschijnlijk duidt dit op het feit dat de gisting met niet al te veel sulfiet is gestopt: de wijn kan nog wat nagisten op de fles. We ontdekten de geur van bananenschuimpjes en in de afdronk een licht rokerig aroma. Deze fles heeft meer zuren dan de gewone Silvaner trocken en is veel meer een eetwijn. Beide wijnen zouden we willen karakteriseren als goede instapwijnen; uitstekende lichte (11.5% alcohol) wijnen om nader kennis te maken met deze intrigerende druivensoort, de silvaner. Alleen in Franken weten ze van dit druivenras goede wijnen te maken. (Later deze week meer over de silvaner.)

De fles Würzburger Stein Silvaner is tevens een gebotteld stukje geschiedenis. Alles aan deze fles is geworteld in een lange traditie. Neem alleen al de fles, de platte buikfles of Bocksbeutel. Uit 1728 is een raadsbesluit van de stad Würzburg opgetekend waarbij Stein-wijnen van het Bürgerspital (waarover straks meer) alleen nog maar in platte buikflessen met het zegel van het hospitaal geleverd mochten worden. Door het gebruik van deze typische flesvorm hoopte men een vorm van echtheidsgarantie te geven, aangezien Stein-wijnen enorm populair waren én veel nagemaakt werden. Sindsdien is de Bocksbeutel dé flesvorm voor Frankische wijnen, ondanks de problemen die het soms oplevert met koelen en opslag. (Er zijn speciale koelers voor Bocksbeutel).

Ook de aanduiding Würzburger Stein op de fles is een lesje in geschiedenis. Vanouds geeft de wijngaard Stein op de hellingen van de stad Würzburg topklasse wijnen, meestal van het druivenras silvaner. Drie grote instellingen hebben al eeuwen percelen op de Stein: de Staatliche Hofkeller, het Bürgerspital en het Juliusspital. De laatste twee zijn eeuwenoude voorzieningen voor de zieken en de ouden van dagen; de Hofkeller is een overblijfsel van de bezittingen van de prins-bisschoppen van deze stad.
Wie meer weer lezen over de rijke geschiedenis van de bezittingen van deze instellingen kan ik allereerst de Wine Atlas of Germany door Stuart Piggot aanbevelen.

Naast deze drie instellingen bezitten ook andere eigenaren percelen op de wereldberoemde Stein, zoals het Weingut am Stein Ludwig Knoll. Dit wijngoed is gesticht in 1890 en wordt inmiddels geleid door de vijfde generatie, Sandra en Ludwig Knoll. Het wijngoed bezit 20 ha. wijnstokken, waarvan 25% is beplant met silvaner. Een deel daarvan bevindt zich in de beroemde Stein-wijngaard.

Sandra Knoll is morgen aanwezig op Riesling & Co. en zal daar de wijnen van haar wijngoed laten proeven. Mocht je als particulier geïnteresseerd zijn in deze wijnen, kun je vanaf 16.30 uur in de Arena in Amsterdam terecht.
In Nederland zijn de wijnen van het wijngoed te koop via diverse wijnhandelaren.

Wij dronken de Silvaners vanavond bij een bijzonder recept uit een bijzonder kookboek. Daarover later deze week meer.

Oogsten

Zo'n tien jaar geleden plantte de eigenaar van een boomgaard deze tunnel van druivenranken. Dit jaar nam hij contact op met het Utrechts Wijnmakers- en Wijngaardeniersgilde. Of zij de druiven misschien wilden oogsten en verwerken, hij deed er toch niets mee.... Deze buitenkans lieten de oprichters van het gilde zich niet ontglippen en gisteren werd 200 kilo boskoopdruiven geoogst en ter plekke geperst. Inmiddels staat de borrelende massa bij diverse leden langzaam wijn te worden. Het UWWG zal deze winter de tunnel ook gaan snoeien. Daarna zullen de leden deze unieke wijngaard gezamenlijk gaan onderhouden. Er zijn al plannen voor wijnfeesten!
Vandaag hielp ik mee nog eens 100 kilo te plukken, samen met Tamar, mijn dochter. (Zij maakte ook de foto.) In no time hadden we de kisten vol. Zelf zal ik niet verder meehelpen er wijn van te maken, maar volgend jaar om deze tijd hoop ik wel een glaasje te proeven. Een topper gaat het niet worden, aangezien de boskoop gewoon een tafeldruif is. Maar leuk om alles te volgen is het wel. En smaken zal het gegiste druivennat zeker, aangezien we zelf hebben helpen oogsten!
Maandagavond 18 september om 18.00 uur zal RTV Utrecht aandacht besteden aan deze Utrechtse oogst.

De Kleine Heerlijkheid

Afgelopen zondag bezocht ik wijngaard De Kleine Heerlijkheid in Horssen, onder Nijmegen. Ik schreef er deze week al eerder over. Het was prachtig weer was en de bijna rijpe druiventrossen hingen vol aan de stokken. Tot nu toe bezochten we alleen wijngaarden in de lente of de zomer, nog niet zo kort voor de oogst. Ik vond het een prachtig gezicht, al die rijpe trossen op plukhoogte. Boeiend om te zien is ook het verschil in tros- en druifgrootte. Sommige druivenrassen hebben kleine en compacte trossen, bij andere is er meer ruimte tussen de druiven, of zijn de druiven veel groter. Compacte trossen zijn bijvoorbeeld gevoeliger voor schimmel, omdat de wind de druiven minder goed kan drogen.

Op De Kleine Heerlijkheid zijn de rode druiven regent, dornfelder, leon millot en florental aangeplant. Daarnaast zijn er de witte seyval blanc, bianca en rayon d'or. Al deze druiven zijn vrij ongevoelig voor meeldauw, behalve de dornfelder. Het natte weer van augustus heeft dan ook zijn sporen - een donzige schimmel aan de onderkant van de bladeren - nagelaten op de bladeren van deze druif. Op De Kleine Heerlijkheid wordt inmiddels het aangetaste blad zoveel mogelijk verwijderd. De weergoden wordt verzocht het de komende twee, drie weken droog en zonnig te houden, zodat de meeldauw niet verder kan toeslaan!

Om vogels te weren werkt de wijngaard niet met netten, maar is een valk 'in dienst' genomen. Hoog op een paal boven de wijngaard staat een kastje waar een valk in huist. Meestal kan de roofvogel in zijn eentje de op bessen beluste bezoekende vogels wel aan, maar als het fruit lekker rijp wordt, heeft hij hulp nodig. Dus staan er ook luidsprekers in de wijngaard. Uit die luidsprekers komen om de paar minuten geluiden van vogels in nood, net alsof de valk zijn slag heeft geslagen. Een doeltreffende manier om 'echte' vogels op een afstand te houden!
Later zag ik zo'n valkenkast ook boven de appelboomgaarden staan. Druiven en wijngaarden passen ook zo dus weer prima in de landbouwcultuur van het Land van Maas en Waal.

Trouwens, zo nieuw zijn die druiven in dit gebied nu ook weer niet: in de rekening van de Hollandse tolgaarder te Gorinchem van 1478 worden druiven afkomstig uit het land van Heusden genoemd. Dat ligt ook tussen de rivieren en slechts een kilometer of 60 westelijk van Horssen!

Tot slot van ons bezoek werden de wijnen geproefd die De Kleine Heerlijkheid laat maken van hun druiven. We proefden twee witte gemaakt van seyval blanc en rayon d'or en een rode van regent. De wijnen hebben op mij geen geweldige indruk gemaakt, maar om ze nog eens rustig te proeven namen we twee flessen mee. Een proefverslag volgt dan ook nog.

Innere Leiste Scheurebe

Wie nog denkt dat Duitsland alleen maar laffe zoete wijnen produceert, heeft de afgelopen jaren toch echt zitten slapen. Toegegeven: wat er in de Nederlandse supermarkten aan Duitse wijn te krijgen is, valt niet mee. Ik heb ze wel eens geprobeerd, maar over het algemeen heb ik ze ook weer snel door de gootsteen gespoeld.

Als je echter de moeite neemt eens bij een slijter of wijnhandel een fles Duitse wijn te kopen, dan tref je over het algemeen uitstekende kwaliteit voor een betaalbare prijs. Zo ook de wijnen van het Weingut am Stein Ludwig Knoll, een domein vlakbij Würzburg in Franken. Dinsdag proefde ik van dit wijngoed al een Grauer Burgunder of Pinot Gris en vanavond openden we een 2005 Würzburger Innere Leiste Scheurebe Kabinett.

Het druivenras scheurebe is in 1916 door Georg Scheu gecreëerd door het kruisen van riesling en sylvaner. De wijnen hebben over het algemeen de karakteristieken van een Riesling. Het ras kan kwalitatief goede en volle wijnen produceren.

Deze Scheurebe van Weingut am Stein Ludwig Knoll beviel ons goed. Zelf vond ik een het frisse, volle wijn, met wat cassis en tropische vruchten in de geur en een niet al te stevige afdronk. Nico vond de wijn wat simpel, wel lekker fris, maar met een zoetje in de afdronk. Het zoetje heb ik niet kunnen achterhalen, maar ik vond wel dat dit een wijn is die je absoluut koel moet drinken. Als de wijn opwarmt, wordt hij wat vermoeiend en laf en is hij niet meer zo fris en fruitig. De Scheurebe wordt aanbevolen bij Aziatisch eten en bij gerechten met mango, ananas of pompoen. Wij aten er een rijstschotel met venkel, cashewnoten en kaas bij. Ook dit was geen onaardige combinatie.

De scheurebes van Weingut am Stein zijn afkomstig van een bekende 'Lage', de Innere Leiste. Deze wijngaard ligt op een steile helling langs de Main tegenover de stad Würzburg. De Innere Leiste is vooral bekend vanwege zijn top-Rieslings. Ook het Weingut am Stein bezit er een perceel met riesling, dat zij als Grosses Gewächs op de markt mogen brengen.

Ik ken het Weingut am Stein van Ludwig Knoll en zijn vrouw Sandra niet persoonlijk, maar de website is zeer informatief. Zo zijn de gebouwen van het wijngoed recent door een moderne architect ontworpen. Vooral glas en blank eikenhout zijn gebruikt, in strakke rechthoekige vlakken. Dit geeft een uiterst moderne en zakelijke indruk. Die indruk wordt versterkt door de teksten op de website en de activiteiten die het wijngoed organiseert. Je kunt op Weingut am Stein vergaderen, een paar nachten logeren in het gastenverblijf, wijn proeven en kookworkshops volgen. De website toont een bedrijf met een moderne en jeugdige uitstraling, heel anders dan je verwacht van een Duits wijnbedrijf. Hier tref je geen lederhosen, bloeiende geraniums of sierlijk houtsnijwerk. En toch is dit de deelstaat Beieren!

Zondag zullen we nog twee Silvaners van Weingut am Stein openen en proeven. Dan zal ik ook wat dieper ingaan op Frankische wijnen in het algemeen.

Verkoopadressen van de wijnen van Weingut am Stein Ludwig Knoll tref je hier aan.

Pinot Blancdag

Woensdag - Pinot Blancdag, hadden we onlangs gezegd. Vandaag heb ik geen wijn op, maar afgelopen weekend dronk ik een aardige Pinot Blanc van Gall & Gall. Ik had hem uitgezocht op het etiket, dat geef ik eerlijk toe. Ik had weinig tijd en moest nog de wijn voor mijn familieweekend verzorgen. Een Pinot Blanc leek me wel wat, want dat zou zowel de 'zoet' als de 'droog'-liefhebbers wel aanspreken, dacht ik. Gelukkig bleek dat ook het geval: de Cigogne d'Or uit de Elzas is een simpele en soepele wijn, die het als aperitief prima deed. We hielden een barbecue met vlees én vis, en de vier flessen Pinot Blanc gingen leeg. Deze Pinot Blanc is waarschijnlijk net zo'n wijn als die Ed op Wijnerij beschreef: een merknaam van een groot bedrijf of coöperatie. Veel Pinot Blanc wordt op deze manier gemaakt. In de Elzas is pinot blanc de meest aangeplante druif. De opbrengsten kunnen hoog zijn, zeker als je niet streng bent in de wijngaard. En (te) hoge opbrengsten betekent meestal ook een mindere kwaliteit wijn.

Ook in Duitsland,waar hij eigenlijk Weissburgunder heet, geeft de druif soepele en simpele wijnen, al kan hij in de handen van een goede wijnmaker zeker ook toppers voortbrengen.

Tot slot nog even iets over de WBW-wijnen, je weet wel:

Jean Rosen Pinot blanc 2005 uit de Elzas, verkrijgbaar bij Plus en Super de Boer,
Michel Schneider Pinot blanc 2004 (mag ook 2005) uit de Pfalz, verkrijgbaar bij de Mitra.

De Duitse WBW-wijn, van Michel Schneider, heeft nog een interessante aanduiding op het etiket, Classic. Dit is een term die in 2000 is ingevoerd door de Duitse wijninstanties om het kopen van Duitse wijnen voor de consument makkelijker te maken. Classic hoort te staan voor een bepaald smaakprofiel: 'een moderne, aangenaam droog smakende kwaliteitswijn gemaakt van één van de klassieke druivenrassen'. Koop je een wijn waar op het etiket Classic staat, dan weet je in ieder geval dat de wijn niet laf zoet is, maar redelijk droog. Zelf ben ik nog niet erg onder de indruk van de Classic-wijnen die ik tot nu heb geproefd. Binnenkort moet ik de WBW-wijn maar eens gaan proeven!

Een wijn voor alle gelegenheden

Wanneer drink je eigenlijk wijn? Meestal leg je een fles klaar om iets te vieren, bij een feestelijke gelegenheid. Maar wijn kan ook troost bieden en opbeurend zijn na een verdrietige gebeurtenis. Vanavond zaten wij heerlijk in onze tuin met een glas koele Stettener Stein Grauer Burgunder Kabinett 2005 Franken trocken van Weingut am Stein Ludwig Knoll en kwamen bij van een emotionele middag.

Deze Duitse Grauer Burgunder is een frisse, niet te alcoholische wijn met 12.5% alcohol. In de wijnshop op internet van het domein zelf tref je de wijn aan onder de categorie 'Tafelfreuden', een toepasselijke aanduiding.
We ontdekten frisse ananas in de geur, een pittige 'bite', maar een wat lichte afdronk met licht rokerig aroma. We constateerden dat de wijn wat weinig zuren had en dat de smaak niet erg lang bleef hangen. Maar voor zo'n warme trieste middag een prettige afsluiting: niet te zwaar, niet te overheersend, fris en opwekkend en ook nog goed combinerend bij de preitaart met spek.

Het Weingut am Stein Ludwig Knoll is een modern kwaliteitswijngoed vlak bij Würzburg in Franken. Deze week en vooral komend weekend zal ik uitgebreid aandacht aan dit wijndomein besteden, als voorbereiding op mijn bezoek aan Riesling & Co. op 18 september. Met het soort wijnen dat dit wijngoed produceert zet Duitsland zich naar mijn mening weer helemaal op de kaart. Ik stel me zo voor dat dit het soort wijnen was waar Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog van genoot bij allerhande gelegenheden, zowel vrolijk als verdrietig. Wijnen die fris en fruitig waren, met een niet te hoog alcoholgehalte, die je op zeer uiteenlopende momenten kon openen. Ik hoop dat we er nog veel meer van zullen drinken de komende jaren!