Onbekend, maar niet onbemind: witte Beaujolais

Bijna niemand kent het, maar het bestaat toch: witte Beaujolais. En dan kan geweldig goed en lekker zijn! Net als de wijnen van de noorderburen, witte Bourgogne of witte Maconnais, wordt witte Beaujolais van 100% chardonnay gemaakt. Slechts 1% van de totale productie in de Beaujolais is wit. De meeste aanplant staat in het noorden van de streek, op de grens met de Maconnais. Daar raken de wijngaarden die van bekende witte wijngebieden als St. Verand en Pouilly-Fuissé. Zo'n 200 wijnmakers produceren Beaujolais Blanc of Beaujolais-Villages Blanc.

Promotiecampagne
Onlangs kreeg ik twee witte Beaujolais toegestuurd, in een campagne om deze wijnen verder te promoten. En wat mij betreft verdient dat initiatief het volledig te slagen. Want – en dat moeten we niet vaker herhalen, vrees ik – we vonden de beide wijnen zo goed dat bij één maaltijd twee flessen zijn opgegaan, met twee personen. Niet echt gezond.... (maar wel heel lekker dus...).

Het ging om

• Domaine des Terre Dorées 2009 van Jean-Paul Brun (Sauterwijnen, € 11,25)
• Les Vignes de la Roche 2009 van Château de Lavernette (Egrappé, € 8,95).

We dronken ze bij een simpele maar overheerlijke kip-aardappelschotel met tomaat en oregano uit de oven (Jamie Oliver Thuis, p. 118).

De Terre Dorées rook vol en fruitig, met een tikje vanille, abrikoos, specerijen, ananas en verse krentenbol. De smaak was een tikje boterig, met veel tropisch fruit, rond en romig.
Bij de kipschotel werd de smaak iets meer karamelig, zoals in romige fudge.

De Vignes de la Roche rook heel anders: droppig, naar honing en acacia. In de mond was hij nog fruitiger dan in de neus en in de afdronk was er een stevig bittertje. Het fruit bleef ook bij het eten lekker sappig en fris, reden waarom wij de Vignes de la Roche uiteindelijk als de winnaar uitriepen, zeker bij de pittige kipschotel. Maar beide mogen absoluut nog eens terugkeren in onze wijnvoorraad!

Terre Dorées
Jean-Paul le Brun, maker van de Terre Dorées, is een grote naam in de Beaujolais. Hij schuwt de verworvenheden van het moderne wijnmaken niet, maar werkt wel zoveel mogelijk met respect voor wijngaard en milieu. In de wijngaard werkt hij biologisch, in de kelder grijpt hij zo min mogelijk in. Zoals verplicht in de Beaujolais oogst hij handmatig, en hij perst hele trossen, niet ontsteeld, in een pneumatische pers. Het sap krijgt de tijd te klaren door het langzaam laten neerslaan van alle vaste deeltjes; het gist vervolgens heel traag op roestvrijstalen tanks.

Lavernette
Château de Lavernette werkt volledig biologisch-dynamisch; de wijnen zullen vanaf het oogstjaar 2010 gecertificeerd zijn door Demeter en Agriculture Biologique (AB). Ook hier gaan de trossen in zijn geheel in de pneumatische pers en vindt de vergisting plaats op roestvrijstalen vaten. De wijn krijgt een opvoeding op zijn lie (droesem) en wordt na vijf maanden gebotteld, als de malolactische gisting volledig is afgerond.
Château de Lavernette heeft overigens een sterke band met Nederland: eigenaar Bertrand de Boissieu is getrouwd met Anke, een Nederlandse vinologe. Anke is tevens een van de twaalf Etoiles en Beaujolais: twaalf vrouwen die hun krachten bundelden en gezamenlijk de wijnen van hun afzonderlijke domeinen promoten. Ieder van de twaalf vrouwen vertegenwoordigt een cru, of een uitstekende Beaujolais of Beaujolais-Villages.

De smaak van de 19e eeuw

Dit weekend is het Open Monumentendag, met als thema De smaak van de 19e eeuw. Helaas gaat dat niet over eten en drinken, maar over architectuur. De afgelopen weken ben ik echter naar aanleiding van het thema weer eens in mijn collectie boeken en documenten over wijngeschiedenis gedoken, en vond deze advertentie uit het begin van de 20ste eeuw. Het toont perfect de wijnsmaak van de halve eeuw daarvoor, tenminste, van diegenen die wijn in Nederland konden betalen: Bordeaux, Champagne, Rijnwijn, port, madera, sherry, zoete Tokayer (Tokaji Aszu tegenwoordig) en malaga.


Een andere schitterende afbeelding is deze van een bruiloftsmaal in Yport, geschilderd in 1886 door Albert-Auguste Forie. Ik tel op deze tafel zeker vier kleuren drank: er wordt geklonken met rode wijn, en de drie karaffen op de voorgrond bevatten mogelijk zoete wijnen en likeuren. Een kleurrijke blik op de wijnsmaak van de 19e eeuw!

Nieuwe kook- en wijnboeken

Net als vorig jaar was het één en al kookboeken wat de klok sloeg op Manuscripta. Het boekenseizoen werd dit jaar weer geopend met een manifestatie in de Westergasfabriek te Amsterdam, waar zowel publiek als vak en pers welkom waren. En op die manifestatie struikelde je dus over de kookboeken: ze blijven onverminderd populair in Nederland. De meeste boeken die hieronder genoemd worden moeten dit najaar nog verschijnen.

Kookboeken
Een hele korte greep: Nigella Lawson komt met iets nieuws, Keuken. Recepten uit het hart van het huis. Bovendien schijnt ze zelf naar Nederland te komen, begin december.... (Contact, € 34,95).
Medeblogster Edith Dourleijn mocht een boek begeleiden over de Argentijnse keuken: Argentinisima. Het zag er keurig verzorgd uit, zij het hier en daar wat ouderwets vormgegeven (Karakter, € 29,95).
Dan was er het schitterende boek van Yvette van Boven, Home-made, met heel veel lekkers om thuis zelf te maken, van jam tot koekjes en van kaas tot verrukkelijke salades. Op de beurs stond Yvette met een verrassende quinoa-salade, die ik echt eens ga maken. In haar boek ook aandacht voor drank: zelf vermout of kamillewijn maken, gemberbier brouwen of cranberrylikeur mengen (Fontaine Uitgevers, € 34,95).
Verder kijk ik uit naar het Kastelenkookboek van Robbie Dell'Aria: historische recepten uit de keukens van Nederlandse kastelen en buitenplaatsen. Ik ben benieuwd wat er voor aandacht aan de dranken wordt geschonken (Kunstmag € 24,95).

Pluijm en de Deense wijn
Om de overstap naar de wijnboeken te maken, sta ik even stil bij het boek van René Pluijm, Pluijm op pad (De Boekenmakers, € 29,95). Het boek vormt de neerslag van de tv-serie die afgelopen jaar bij RTL4 te zien was. Pluijm reisde voor zijn programma Europa af op zoek naar bijzondere ingrediënten, waar hij vervolgens mee ging koken. Tijdens Manuscripta liet hij ons een Portugees-bereide sardine proeven, Franse kerstomaatjes en Baskische pinxtos.
In het vorige seizoen van dit programma – dat binnenkort een vervolg krijgt – had Pluijm ook regelmatig aandacht voor wijn. Zo is er een item gewijd aan een cava van Augusto Torelli, geschonken bij El Bulli als huiscava, en een aflevering met Deense wijn. Op het Deense eiland Fejo ontmoette Pluijm Jens Michael Gundersen, voorzitter van de Deense Wijnbouwers Associatie, en proefde er zijn wijnen, gemaakt van onder andere bolero en solaris. Pluijm was zeer tevreden over de wijn. De aflevering over de Deense wijn (nr. 7) is hier te zien; ga naar minuut 18 ongeveer.


Wijngidsen
Echte wijnboeken trof ik net als vorig jaar niet veel. Natuurlijk waren daar de gidsen. Die van Nicolaas Klei gaat weer Supermarktwijngids heten, in tegenstelling tot Superwijngids, en komt pas in november. Het Spectrum was niet aanwezig, zodat we nog geen blik konden werpen op de Wijnalmanak van Cuno van 't Hoff en zijn proefteam. Wel lag er de Dikke, sorry Grote, Hamersma, DGH genoemd. Bijna 1500 pagina's, zonder illustraties, op dun papier. Prijs slechts € 19,95. Ik moet hem nog eens beter bekijken om er meer over te kunnen zeggen. In de promotie is overigens de bijbehorende website in geen velden of wegen te bekennen. En dat was toch een van de redenen voor Hamersma om de overstap naar uitgeverij Nieuw Amsterdam te maken.

Nederlandse wijnboeren
Een boek waar ik echt naar uitkijk is Vivre! van Ger Bouten. Journalist Bouten interviewde Nederlandse wijnboeren in Frankrijk, waarbij hij vooral ingaat op de drijfveren, motivatie etc.. Bovendien geeft hij toeristische tip, slaapadressen en restaurants. (De Boekenmakers, € 22,95). Ook Domaine de la Monette van Roelof en Marlon komt hier prominent in voor!

Nog twee titels wist ik de achterhalen: Spiekboekje Wijn van Hubrecht Duijker (Inmerc, € 9,95) met informatie over vooral druivensoorten; en een boek van Carrera, onderdeel van Dutch Media Partners. Huib Edixhoven, oprichter van Vindict, schreef zijn ervaringen in de wondere wijnwereld en gaf het de titel Dom Perignon in een rugzak. De ondertitel luidt 'Een wijngek op zoek naar smaak, geur en avontuur'. De cover doet heel sterk denken aan die beroemde van Jan Cremer, op zijn motor, en de opzet aan die van Kermit Lynch in Avonturen op de wijnroute. We zijn erg benieuwd naar dit boek (Carrera, € 16,90).

Wijnwebwinkelgids
Ach, en dan zou ik mijn eigen boek bijna vergeten ;-) Uitgeverij Maarten Muntinga stond er natuurlijk ook, met mijn Wijnwebwinkelgids. Verschijnt eind oktober, kost € 14,95.

Foto's: René Pluijm bij Mr. Kitchen op Manuscripta en het kistje van Pluijm met daarin onder andere de cava van Torelli. Helaas geen Deense wijn....

Wijn en schrijven

Wijnkronieken is natuurlijk mijn persoonlijke weblog, maar af en toe is er ook ruimte voor gastschrijvers. Zo schrijft Roelof regelmatig over zijn Domaine de la Monette, heeft Marianne de uitreiking van het vinologendiploma beschreven en klimt ook mijn echtgenoot Nico af en toe in de pen. Vandaag is Petra Davids aan de beurt, schrijfster van het boek Wijnroutes. Op de fiets langs wijngaarden in Nederland en België uit 2006. Zij trekt een boeiende parallel tussen het maken van een wijn en het schrijven van een boek.

Ruiken, proeven en genieten van een goed glas wit, rood of bubbels is één van mijn passies. Wat is er nu zo lekker aan een Vernaccia di San Gimignano, een Grauburgunder of een Carmenère? Dat interesseert mij. Maar waar ik vooral benieuwd naar ben, is het verhaal van de wijngaardenier. Wat drijft hem om zich dag in dag uit met druiven en wijn maken bezig te houden?

Een andere grote passie van me is schrijven. Deze twee passies heb ik in 2006 gecombineerd in mijn boek ‘Wijnroutes. Op de fiets langs wijngaarden in Nederland en België’. Tijdens het schrijven ervan ontdekte ik de vele overeenkomsten tussen het maken van wijn en het schrijven van een boek.

In den beginne…
Hoe begin je een wijngaard? Heel basic: door eerst druivenplanten te poten. Vervolgens is het hard werken op het land en wachten tot de planten groot en sterk genoeg zijn om de eerste druiventrossen te dragen.
Maar wat ik nou zo wonderlijk vindt: Waarom legt iemand in Nederland of België een wijngaard aan? Wie begint daar nu mee? Hoe halen sommigen het toch in hun hoofd om in de Lage Landen, waar het aantal zonuren beperkt is, wijn te maken?
Manlief overtuigde mij ervan dat ik hier ‘iets’ mee moest gaan doen. Langzamerhand begon het idee voor het boek te rijpen. In december 2005 zat ik aan tafel bij de redacteur Life Style van uitgeverij Pearson Education. Ik lanceerde mijn ideeën voor het boek en hoopte dat het wortel zou gaan schieten. En dat deed het!

Terroir
De wijngaarden die ik beschreven heb in het boek, heb ik allemaal bezocht. Van Groningen en Noord-Holland tot het Belgische Huy in de buurt van Namen. Allemaal wijngaarden die een heel verschillend terroir hebben. Voor wie dat niet weet: terroir is de omgeving van de druivenstok. De bodem, het microklimaat, de natuurlijke waterhuishouding en de cultuur.

Het terroir van mijn boek is mijn werkplek, het schrijven en het creatief omgaan met de informatie die je krijgt uit de gesprekken met de wijngaardeniers en wat je daar uithaalt.

Snoeien
Voor een goede oogst moet de wijnboer zijn druivenplanten snoeien. Wanneer er teveel trossen aan een wijnrank hangen, krijgen de druiven onvoldoende zonlicht. En dat gaat ten koste van de kwaliteit. Het is de kunst van het weglaten. Minder ranken betekent ook meer voedingsstoffen voor de druiven die blijven hangen.

De kunst van het weglaten geldt ook voor het schrijven. Kill your darlings. Een stuk wordt krachtiger door teksten in te korten. Je komt daarmee tot de kern, de essentie, van je boodschap.

Rijpen
Goede wijn heeft tijd nodig om te rijpen. Soms voegt de wijnboer er nog wat aan toe en laat ‘m dan rusten. Dit geldt ook voor een tekst. Je laat het even liggen, daarna lees je het opnieuw grondig door en je past de tekst aan. Totdat je tevreden bent over het resultaat.

Eigen stijl
Schrijvers en wijngaardeniers hebben hun eigen stijl. De manier waarop ze te werk gaan, is vakmanschap. En het eindproduct moet perfect zijn. Maar of een glas wijn lekker is, bepaalt de wijnliefhebber. En smaken verschillen. Zo ook bij een tekst: de stijl van de schrijver spreekt de een aan, de ander niet.

Petra Davids

foto: Erwin Derks

Zaterdagmiddagtip: sushi met Riesling

In het zonnetje in de tuin, met een glas Riesling Spätlese Hochheimer Hölle 2009 van Weingut Baison, uit de Rheingau. Bordje zelfgemaakt sushi erbij, wat wil een mens nog meer op zaterdag bij de lunch?

De Riesling kochten we bij Markvandewijn, die hem tijdens Sail aan ons liet proeven. We waren toen al verkocht, maar nu helemaal. Baison maakt een zeer fruitige en krachtige Riesling, waarin vooral veel abrikoos en tropisch fruit is te herkennen: hier niets van de tere elegantie van een Moezel-Riesling. Verder heerlijk frisse zuren, alcoholpercentage van 13,5%, lange afdronk. Goed dat er bij de lunch nog maar een halve fles was...


De Hochheimer Hölle is een 'Lage' pal langs de Main, tussen de rivier en het beroemde stadje Hochheim. De bodem bestaat er uit zware leem en het is er vrij warm. Rondom Hochheim tref je de warmste microklimaten van de hele Rheingau – het wijngebied waar de Rijn van oost naar west stroomt. Weingut Franz Künstler is de bekendste producent met wijnen van de Hochheimer Hölle, maar Baison mag er ook zijn! Voor ons wordt dit een blijver.

Foto: proeven bij Markvandewijn, na een tocht over het Sail-terrein.

Foodblogevent - Eten in de kunst

Wat een eer om deze maand van Edith het stokje van het Foodblogevent overgedragen te hebben gekregen. En ik heb er een fraaie invulling voor: een historisch evenement, letterlijk en figuurlijk. Mijn thema is namelijk 'Eten in de kunst'. Dit thema sluit aan bij de tentoonstelling die vanaf 18 september in het Noordbrabants Museum in Den Bosch te zien is: A la c'Arte. De kunst van het eten – Eten in de kunst.

Oude en moderne kunst
In die tentoonstelling worden oude en moderne kunst door elkaar heen gepresenteerd, allemaal met het thema eten. Op andere plaatsen in het museum is bovendien historisch glaswerk en servies opgesteld. A la c'Arte wordt een culinaire ontdekkingstocht voor iedereen. Speels, eigentijds en aan de hand van drie thema's: Ingrediënten, Maaltijden en Symboliek. Bij het thema Ingrediënten hebben Brabantse sterrenkoks zich laten inspireren door de schilderijen. Hun recepten zijn te zien in de tentoonstelling en na te lezen in de publicatie. Culinair recensent van Trouw Jeroen Thijssen liet zich inspireren door het thema Maaltijden, en schreef speciaal voor de tentoonstelling en de publicatie een aantal verhalen bij de kunstwerken. De conservatoren van het museum behandelen tot slot het thema Symboliek.

Eigen verhaal
En nu vraag ik jullie om je ook door een kunstwerk rondom eten (of drinken) uit het Noordbrabants Museum te laten inspireren, en daar een mooi verhaal bij te schrijven. Dat mag een recept zijn, een jeugdherinnering, een anekdote, een historische uitleg, maakt niet uit. Op de website van het museum tref je speciaal voor dit Foodblogevent een pagina met schilderijen waaruit je een keuze kunt maken. De afbeeldingen daarvan mag je ook zonder problemen op je weblog gebruiken.

Gratis toegangskaarten
Net als altijd vraag ik je een linkje hier op Wijnkronieken achter te laten als je iets gepubliceerd hebt. Zodra je overigens iets hebt gepubliceerd, heb je recht op twee gratis toegangskaarten voor het museum, geldig t/m 2 januari 2011, de sluitingsdatum van de tentoonstelling.
Eind september maak ik dan een samenvatting, en plaats die hier op Wijnkronieken. De samenvatting zal bovendien ook op de Foodblogevent-pagina van het museum komen te staan, tot het eind van de tentoonstelling. Op deze manier maken jullie deel uit van de tentoonstelling A la c'Arte!

Dus ga snel naar de schilderijen van het Noordbrabants Museum, en laat je inspireren! Veel plezier en misschien tot in Den Bosch.

Planeta maakt 'Almanac of the Harvest'

Het Siciliaanse wijnbedrijf Planeta plaatst sinds 16 augustus dagelijks een foto van de oogst op Facebook, vergezeld van een kort commentaar.
De foto's geven een kijkje achter de schermen en worden gemaakt door Chiara, Francesca en Alessio Planeta en oenologe Patricia Toth. Het wordt een verhaal van mensen aan het werk, van druiven, most en landschappen. De oogst zal duren tot eind oktober: in beeld komen de wijngaarden in Sambuca di Sicilia, Menfi, Noto, Vittoria en op de hellingen van de Etna. Inmiddels staan er al prachtige foto's. Bovenstaande is van 21 augustus en toont de oogst in Ulmo.