Vivre! Nederlandse wijnboeren in Frankrijk

Je hebt leuke boeken, en leuke boeken. En dit is een leuk boek! Een boek over Nederlandse wijnboeren in Frankrijk, geschreven door gepensioneerd journalist Ger Bouten. Ger is een groot wijnliefhebber, en reist graag naar Frankrijk. Voor al die medelanders die ook zo graag naar Frankrijk op vakantie gaan en van wijn houden, maar een bezoek aan een Franstalige wijnboer een brug te ver vinden, ging Ger aan de slag. Hij inventariseerde de wijnboeren op Franse bodem van Nederlandse herkomst, en vond er zeker 50. Wijnboeren waar je bij een bezoek dus in het Nederlands terecht kunt!

In Vivre! Nederlandse wijnboeren in Frankrijk, uitgegeven door De Boekenmakers, worden bijna 50 wijnproducenten van Nederlandse komaf geportretteerd. Bekende, zoals Eric Albada Jelgersma van Château Giscours en Château du Tertre, tot (nu nog) niet zo bekende, zoals mijn kennissen Roelof en Marlon van Domaine la Monette. Van kinderen die al in de vijftiger jaren met hun ouders naar Frankrijk zijn getrokken, tot hedendaagse zoekenden naar een ander, beter leven ...

Wijn maken in Frankrijk is waarschijnlijk een droom van veel wijnliefhebbers, maar weinigen maken hem waar. En als ze de stap al wagen, is de weg naar succes zelden geplaveid met rozen. Ieder heeft wel zijn eigen verhaal. Dat is één van de meest boeiende aspecten aan dit boek: de persoonlijke verhalen van al die Nederlanders die met meer of minder succes in Frankrijk wijn zijn gaan maken. Verteld wordt waarom ze het avontuur aangegaan zijn, hoe het hun is vergaan, wat hun succestory's en hun tegenslagen zijn geweest. Naast deze fascinerende portretten, waarin duidelijk wordt wat mensen zochten en vonden 'in de wijn' en in Frankrijk, geeft Ger ook (wijn)toeristische tips, overnachtingsadressen en restaurants. Vivre! wordt op deze manier naast een heerlijk lees- en bladerboek ook een handige gids voor bezoekjes aan een wijnregio.

Domaine La Monette, Mercurey

Overigens zijn er meer Nederlanders die in Frankrijk wijnmaken dan in dit boek genoemd worden. Niet allemaal wilden ze meewerken, bijvoorbeeld die allerbekendste met zijn alpinopet (die dan ook weinig extra promotie nodig heeft, dat is waar). Daarnaast zijn er legio domeinen en châteaux waar de Nederlandse invloed aanwezig is, vooral op financieel gebied. Achterin het boek wordt hier nog een summiere opsomming van gegeven.

Naast een onderhoudende inhoud, heeft het boek ook een prettige vormgeving, met nuttige kaartjes, illustratieve foto's en diverse lijstjes achterin. Een Frankrijk-liefhebber die van wijn houdt kan niet zonder dit boek. Mijn last-minute tip voor onder de kerstboom!

Ger Bouten, Vivre! Nederlandse wijnboeren in Frankrijk, De Boekenmakers, isbn  978 90 77 740729, prijs € 22,95

Vivabox: wijn op proef

Het is een geweldig concept, onder de naam Vivabox: je geeft een doos met vijf monsterflesjes wijn aan iemand waarvan je de wijnvoorkeuren niet kent. In die doos zit ook een cadeaubon voor één, drie of zes flessen van de wijn die de ontvanger het lekkerst van de vijf vindt. Twee keer pret voor de ontvanger, makkelijk voor de gever. Sinds kort lanceert een Belgische firma dit concept op de Nederlandse markt. Naast wijnboxen zijn er ook dozen met parfums en andere zaken, overigens.

In mijn mailbox vond ik een persbericht over de Vivaboxen, of ik er aandacht aan wilde schenken. Tsja, dat wil ik best, maar dan wil ik de wijn wel proeven en de doos wel even zien. Zo gezegd, zo geregeld.

De uitvoering van de box is mooi. Luxe doos, goed vormgegeven. In de doos liggen vijf proefflesjes en een kurkentrekker, die trouwens overbodig is voor de flesjes van 25 cl. Die hebben namelijk een schroefdop. De wijnen zijn uit de Nieuwe Wereld: twee Chilenen, een Zuid-Afrikaan en twee Australiërs, verdeeld over vijf uiterst bekende druivenrassen. Een keurige brochure met informatie begeleidt de 'Wereldwijnen'. Tot slot is er de cadeaubon met een code. Via deze code kun je op een website de wijnen bestellen die je wilt hebben. Al naar gelang het bedrag dat de gever besteed heeft, kun je één, drie of zes wijnen gratis bestellen. En met korting kun je bovendien meer wijn aanschaffen.

En dan nu de wijnen: ik zal er kort over zijn. Ze zijn te drinken, maar halen niet het niveau dat de luxe uitvoering van de doos suggereert. Het zijn stuk voor stuk wijnen van supermarktkwaliteit, waarvoor ik zelf echt niet meer dan
€ 4,00 per fles zou willen betalen. Om dan € 29,95 op tafel te leggen en de ontvanger één fles wijn plus vijf proefflesjes te geven waarvan de waarde niet meer is dan € 12,00 aan wijn, vind ik aan de erg dure kant, om het maar eens zwak uit te drukken.

Wat mij betreft heeft de Vivabox wijn een goede toekomst, want het concept vind ik erg leuk. Maar dan moet óf de prijs omlaag, óf de kwaliteit van de wijnen omhoog. Anders eindigt de inhoud van de boxen net als de meeste eindejaarsflessen die we van onze relaties ontvangen: in de stoofpot.

Over Hummergraben en Pfneiszl: Blaufränkisch anders

In Oostenrijk werd ik onlangs verliefd op de wijnen van de druif Blaufränkisch, vooral die uit Mittelburgenland. Het gaat dan om volle, geconcentreerde bijna bordeauxrode, donker gekleurde wijnen die over het algemeen rijping op barriques hebben ondergaan, soms gedeeltelijk nieuw. Het hout overheerst echter nergens, de fruitigheid voert de boventoon. Het zijn wijnen voor bij het eten, bij een stevig stuk vlees. Er is echter nog een andere stijl Blaufränkisch, waar ik gek genoeg pas in Nederland mee kennismaakte, en die ik wel zo prettig vind, misschien zelfs wel beter verteerbaar, zeker voor doordeweeks.

Totaal anders

Op de proeverij van de wijnen van Herrenhof, bij Good Grapes thuis, stond ook een rode wijn op tafel: Hummergraben 2009, gemaakt van 100% Blaufränkisch. Dat bleek een totaal andere Blaufränkisch dan de stevige jongens uit Mittelburgenland, Eisenberg en Leithaberg die ik eerder in Oostenrijk zelf geproefd had. De Hummergraben was helderrood en doorzichtig van kleur, elegant, slank, soepel, met relatief lage tannines en een lekkere kruidigheid. Kleur en structuur deden aan een goede maar simpele Pinot Noir denken, type Maconnais. Heel wat anders dus dan de volle, fluwelige en donkere wijnen die ik eerder had leren kennen.

Rijtjes wijnstokken in de Eisenberg DAC

Eisenberg

Ik dacht even dat het aan de herkomst van de druiven zou kunnen liggen: Steiermark, waar Herrenhof ligt, is toch weer een heel ander wijngebied, redeneerde ik. Gottfried Lamprecht, wijnmaker van Herrenhof, blijkt de druiven voor deze wijn echter niet zelf te verbouwen in Steiermark, maar te halen in Eisenberg (Südburgenland) waar hij van een boer de oogst opkoopt. Vreemd is dat niet: Eisenberg is voor Gottfried slechts een paar heuvelruggen verder naar het oosten, 50 minuten rijden van huis. In dit gebied heeft iedere huisbezitter, en zeker iedere landbouwer, nog een aantal rijen druivenstokken in de achtertuin staan. Iedereen maakte vroeger wijn van eigen stokken voor eigen gebruik. Velen hebben daar in de 21ste eeuw echter geen zin meer in, en verkopen hun druiven of hun rijen stokken. Met als gevolg dat échte wijnboeren in het gebied Eisenberg steeds vaker perceeltjes verspreid over diverse locaties hebben, dat families samenwerken, en dat er nu langzaam ook grotere bedrijven ontstaan. Tijdens de persreis na EWBC bezochten we paar van die familie- of samenwerkingsbedrijven, waaronder Wachter-Wiesler en Vinum Ferreum in Deutsch-Schützen. We proefden er ook de wijnen, en uit ervaring weet ik: in Eisenberg maken ze Blaufränkisch met min of meer dezelfde structuur en concentratie als in Leithaberg of Mittelburgenland.

Oude mandpers

Het lag dus niet aan de herkomst van de druiven. Gottfried had de volgende verklaring voor de verschillen: "Ik ontsteel het grootste deel van de trossen, die vervolgens in een open vergistingstank gaan. Met de hand duw ik pitten en schillen onder de most. Vervolgens pers ik met een oude mandpers die ik een jaar geleden in de winter heb gerepareerd. De wijn gaat daarna in barriques van oud eiken en wordt gebotteld na tien maanden. Ik voeg alleen een klein beetje zwavel toe. Ik gebruik geen nieuw hout; dat zorgt namelijk voor donkerder en dikker wijnen. Voor mij telt de vraag: hoe smaakt een wijn écht als wijnmaaktechniek een stap terug doet?  Die oorspronkelijke smaak wil ik zo puur mogelijk zien te krijgen; dat houdt voor mij ook het bereiken van complexiteit in."

Pfneiszl

Het toeval wil verder dat ik enige dagen na de Hummergraben een zelfde soort Blaufränkisch proefde uit het assortiment van importeur Miranda Beems. Miranda importeert Hongaarse wijnen, waaronder de wijnen van Pfneiszl Hungarian Vineyards . De wijngaarden van dit domein liggen in Sopron. En Sopron ligt... net over de grens met Mittelburgenland. Het is de grote hap uit de Oostenrijkse grens die door politieke en historische gebeurtenissen nu Hongaars is, in tegenstelling tot het omringende gebied. Deze Kékfrankos 2009 – Hongaars voor Blaufränkisch - was eveneens helderrood en doorzichtig, fris en fruitig, kruidig, elegant en slank, misschien een tikje voller dan de Hummergraben. Een zeer prettige wijn, en met slechts 12,5% alcohol. En daar houden de overeenkomsten met de Hummergraben nog niet op: Gottfried wist me wel te vertellen dat hij met Birgit Pfneiszl, een van de twee wijnmakende zusjes, op school (wijnschool, dan) heeft gezeten.

Twee stijlen Blaufränkisch, allebei uit hetzelfde gebied in Midden-Europa. Iets zegt mij dat de wijnen uit Steiermark en Sopron veel meer de nazaten zijn van een wijntraditie uit de tijd van de Oostenrijk-Hongaarse dubbelmonarchie dan die uit Burgenland. De ene stijl is daarmee niet meer of minder dan de andere. Beide zijn spannend en origineel, maar leveren gewoon andere wijnen. En dat maakt de wijnwereld voor mij zo ongelooflijk fascinerend.

Deutsch-Schützen, Eisenberg DAC

De percelen wijngaard in Deutsch-Schützen, in het Oostenrijkse Südburgenland, zijn klein. Nog niet zo lang geleden maakte iedereen hier zijn of haar eigen wijn van de stokken in de achtertuin. Families werken echter steeds vaker samen, en buren sluiten samenwerkingsovereenkomsten. Het levert bedrijven als Wachter-Wiesler en Vinum Ferreum, die volle gestructureerde wijnen van bijvoorbeeld Blaufränkisch maken.

  

Over de jonge wijnmaker Christoph Wachter Wiesler, hieronder rechts op de foto, maakte Julia Sevenich een flitsend videoportret: Lamborghini and Blaufränkisch: Harnessing Rugged Power.

Wijnen van Wachter-Wiesler proeven in de proefzaal van Vinum Ferreum. Rechts Christoph Wachter-Wiesler

Dit is de eerste aflevering van een nieuwe rubriek: Wijnfoto, telkens een praatje bij een plaatje.

Onbekend wijngebied: Saale-Unstrut




Weinbauregion Saale-Unstrut

 
Nederlanders zie je er nog nauwelijks, en de wijnen zijn er goed en betaalbaar. Wat wil een mens nog meer op zijn vakantieadres? Het liefst zouden Ad en Julia het dan ook zo houden, maar de rest van Europa ontdekt hun ideale wijngebied helaas ook langzaam.

Ad en Julia hebben een tweede huis in het stadje Naumburg, zo'n 200 à 300 kilometer van zowel Berlijn, de Poolse als de Tsjechische grens. Naumburg is één van de centra in het wijngebied Saale-Unstrut, genoemd naar de twee riviertjes die het gebied zijn lieflijke, glooiende aanzien geven. Al sinds de middeleeuwen groeit hier de wijnstok, niet verrassend door grote kloosterordes meegebracht vanuit meer westelijke oorden. Het zijn ook de kloosters die die wijnbouw in stand houden tot oorlogen en druivenziektes toeslaan en het wijnbouwareaal vanaf het midden van de 19e eeuw dramatisch snel afneemt. In de DDR-tijd blijven er een paar staatsbedrijven actief, waaronder de nog altijd bekende en bestaande Sektkellerei Rotkäpchen.

Na de Wende in 1989 krijgt het privébezit weer nieuwe kansen, en groeit de wijnbouw gestaag. Dit wordt geholpen door een aantal wettelijke bepalingen: iemand die een huis koopt waar een wijngaard bij hoort, is verplicht die wijngaard in stand te houden, bijvoorbeeld. Of je hem zelf exploiteert of laat verzorgen, dat maakt niet uit, maar rooien mag niet!

Ik proef de wijnen van Saale-Unstrut samen met Ad en Julia, die bij een gezamenlijke vriendin een mooie proeverij voor zeven mensen hebben georganiseerd. Julia importeert deze wijnen samen met een partner op kleine schaal voor de Nederlandse markt, via hun bedrijf Van Weijen en Van Winsen. Zij zijn de enigen die dat doen in Nederland. Wel tref je in Nederland hier en daar wijnen uit het nog noordelijker en oostelijker gelegen wijngebied Sachsen, bij Dresden.

Bezoekjes op de fiets
De producenten waarvan we wijnen gaan proeven zijn bijna zonder uitzondering door Ad en Julia persoonlijk bezocht, vooral op de fiets. De meeste producenten nemen uitgebreid tijd voor hun klanten, en mogen van april tot oktober hun wijnen ook schenken in hun tuin of op hun erf (Strausswirtschaft). Het wijngaardbezit is er zeer kleinschalig, de gemiddelde bedrijfsgrootte is zo'n 6 ha. Totale omvang van het wijngaardareaal is circa 750 ha, waarbij de meeste druivenstokbezitters nog altijd aangesloten zijn bij de locale coöperatie, Winzerverein Freyburg, die in de DDR-tijd uiteraard in 'Volks'handen was.

Dankzij deze coöperatie en de vrijetijdswijngaarden uit de DDR tijd heeft de wijnbouw in dit gebied kunnen overleven. Ik ken het gebied helaas zelf (nog) niet, maar deze beschrijving van Ad deed me denken aan Eisenberg in Oostenrijk, waar de meeste inwoners zelf ook nog steeds een paar rijen wijnstokken in hun achtertuin hebben, waar in het verleden zelf wijn van werd gemaakt (over Eisenberg binnenkort meer).

Acht wijnen
Hoogste tijd om aandacht aan de wijnen te gaan besteden. We proefden er acht, vijf wit en drie rood. Daarvan hebben de witte wijnen op dit moment de beste papieren, al zal, met de klimaatverschuivingen, rood het in de toekomst ongetwijfeld ook beter gaan doen. Witte druivenrassen beslaan 70% van de aanplant op het moment. Sowieso gaat Saale-Unstrut een goede wijntoekomst tegemoet: als de wijnbouwgrens gaat opschuiven naar het noorden in verband met de opwarming van de aarde, ligt Saale-Unstrut uitstekend. Inmiddels zijn er al twee bedrijven lid van de VDP en er is een eigen regionale VDP-organisatie sinds 26 november van dit jaar, samen met de wijnbouwers van Sachsen.

Een van de bekendste wijnbouwers in het gebied is Bernhard Pawis. Zijn wijnen worden voor belachelijk hoge prijzen bij het KaDeWe in Berlijn verkocht en zijn soms enkele weken na de oogst al volledig uitverkocht. Vooral bekend is hij met zijn Müller-Thurgau, een verrukkelijke zomer- en terraswijn. Müller-Thurgau is de meeste aangeplante druif in het gebied. Daarnaast is zijn bekendheid mede te danken aan zijn lidmaatschap van de VDP,  als tweede wijngoed in Saale-Unstrut. Zijn Riesling Grosses Gewächs van Erste Lage Edelacker mocht er zeker zijn. Riesling heeft overigens een zeer klein aandeel hier, en ter plekke richt men zich veel meer op Müller-Thurgau. Vragen naar Riesling kan in Saale-Unstrut wel eens op meewarige blikken stuiten, begreep ik van Ad en Julia...

Laag alcoholpercentage
Vanwege de relatieve jeugd van veel wijnbedrijven is de uitrusting in de kelder vaak hypermodern: roestvrijstalen vaten, moderne persen etc... Dat bleek ook zeker uit de geproefde witte wijnen: ze waren zonder uitzondering fris, fruitig en modern, zonder vermoeide kantjes of niet terzake doend houtgebruik. Een goed voorbeeld is de Riesling van Matthias Hey, een Spätlese Halbtrocken van 2009, met citrustonen en stevige mineraliteit (de bodems in Saale-Unstrut bestaan onder andere uit Muschelkalk, van fossiele schelpen). Daar komt nog bij dat bijna alle geproefde wijnen een heerlijk laag alcoholpercentage hebben, 12- 12,5%, zelfs voor de rode wijnen!

Speciale aandacht tot slot voor de Gewürztraminer Spätlese feinherb 2009 van Weinbaubetrieb Der Steinmeister: een zeer subtiele Gewürztraminer, met precies de juiste zuren en een zoetje om tegen een oliebol op te kunnen. Een van de aanwezigen had oliebollen meegenomen, en die bleken werkelijk geweldig bij de Gewürztraminer te combineren. Iets om over een paar weken zeker nog eens uit te proberen!

Proefnotities

Je merkt, ik kan nog uren doortikken over die wijnen van Saale-Unstrut. En dat zonder er al eens geweest te zijn. Dat gaat zeker gebeuren ergens de komende maanden, hoop ik! Ik besluit voor nu met de – summiere - proefnotities van de acht geproefde wijnen en de aanbeveling eens een proeverij bij Van Weijen en Van Winsen mee te maken.

1. Weingut Pawis – Müller-Thurgau 2009

fris, bloemig, prettige zuren, mineraal, licht gebalanceerd zoetje, slechts 11%

2. Gleinaer Weingut Böhme – Weissburgunder Spätlese Freyburger Schweigenberg 2009

mineraal, aroma's en smaak van abrikoos, grapefruit en mandarijn, bittertje in middenpalet, tikje zoet in afdronk, kort, 13%

3. Weingut Hey – Riesling Spätlese Halbtrocken, Naumburger Steinmeister 2009

mineraal, citrus, 12,5%

4. Weingut Pawis – Riesling Grosse Gewächs Freyburger Edelacker 2008

Geelgroene zweem, mooie Rieslingneus, citrus en vanille, grapefruit, vol

5. Weinbau Der Steinmeister – Gewürztraminer Spätlese Feinherb Freyburger Schweigenberg 2009

rozen, lychee, jasmijn, grapefruit, licht prikkeltje, prachtige balans van zoet en zuur, 12,5%, heerlijk bij vette paté en oliebollen!

6. Winzerhof Gussek – Spätburgunder Naumburger Göttersitz 2008

bleekrood, kersen, bosfruit, licht en prettig, kruidig, prima Spätburgunder

(André Gussek adviseert ook Nederlandse wijnboeren!)

7. Weingut Uwe Lützkendorf – Spätburgunder Karsdorfer Hohe Gräte 2008

sterke reductieve geuren, stallucht, hard en onprettig, enige lucht hielp niet, 12,5%

(Eerste lid VDP in Saale-Unstrut, maar waarschijnlijk niet vanwege deze Spätburgunder)

8. Winzerverein Freyburg – Dornfelder 2008, von Barriques

fruitig, zwoel, prettig, maar heel korte afdronk, vrolijke wegdrinker

Meer lezen over Saale-Unstrut kan op de website van de regio, en in het prachtige boek van Klaus Epperlein en Uwe Jacobshagen, Göttersitz, Edelacker und das Paradies. Wein an Saale und Unstrut, Halle 2008

Antipakjesavond en de Smaak van Nederland

Morgen is het antipakjesavond, ingesteld door culinair journaliste Karin Luiten. Karin deed eerder deze week een oproep om op 4 december, te koken zonder kant-en-klaar pakje of zakje. Geen soep uit een pakje, geen diepvriespizza, geen potje tomatensaus voor over de pasta. Zo'n initiatief steun ik  natuurlijk, ook al ben ik geen foodblogger. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat er hier in huis ook wel eens spaghetti gemaakt wordt met een pot saus, waarin dan wel vers gebraden gehakt, zelf gehakte wortel en bleekselderij gaan. Een kant-en-klaar maaltijd komt er hier niet in (al sta ik niet in voor de capriolen van mijn pubers als we zelf van huis zijn...).

Smaakvervlakking

Wat is er dan tegen op kant-en-klaar? Ten eerste weten veel mensen vanwege al die gemaksverpakkingen niet meer hoe ze een stamppot moeten maken, om maar eens wat te noemen. In plaats van verse aardappelen te schillen, te koken en te stampen, wordt een pakje aardappelpoeder gebruikt. Langzaam verdwijnt daarmee ook het besef, vooral bij de jongere generatie, hoe je een aardappel kunt klaarmaken. En dat is toch zonde? Daarbij zit er in die pakjes ook nog eens vele E-nummers, smaakstoffen, kleurstoffen etc... Allemaal niet goed voor het lijf. Én, waar ik naar toe wil, de smaak vervlakt! De inhoud van pakjes of zakjes kan nooit de geweldige smaak vervangen van een vers bereid product. Geen soep lekkerder dan zelfgemaakte, met soepvlees, schenkel, groente en, vooruit, een klein bouillonblokje. Geen tomatensaus smakelijker dan die die je zelf hebt gemaakt, van verse tomaten.

Finale Smaak van Nederland

Bij de smaak aangekomen, kan ik vervolgens mooi aanhaken bij een evenement waar ik eerder deze week was, de finale van de Smaak van Nederland. Negen finalisten mochten er hun bijzondere, unieke, Nederland-veroverende eetbare product aanprijzen, waarbij ambachtelijk, duurzaam, biologisch, gezond etc... natuurlijk toverwoorden waren. Maar het allerbelangrijkste van die producten is de smaak! De smaak van verrukkelijke schapenkaas van Texel (Kaasboerderij Wezenspyk), naar een recept dat vier eeuwen oud is (één van mijn favorieten). De smaak van honingtomaten, opgekweekt uit een vergeten soort zaad; van zoetzure paprikajam, heerlijk op een blokje kaas, of van het subtiele seizoensbier van Brouwerij de Fontein. Ik proefde ook de roomzachte terrine van rundertong, van boerderij Erve Elferman; die lijkt me heerlijk als voorgerecht met Kerst. Komt nog bij dat ze op deze boerderij werkelijk alles van de koe gebruiken, niets wordt nodeloos weggegooid. En dan de Hottie sambals van Sita Danser. Ik ben geen sambal-eter, maar mmm, deze wil ik wel in huis halen.

Kleinschaligheid

In al deze producten komt smaak op de eerste plaats, en daar zijn ze op beoordeeld. Daarnaast spelen duurzame teelt en bereidingswijzen een rol, plus een instelling van de producent om dat smaakvolle product ook zó te blijven maken. Kleinschaligheid is geen vereiste, maar zoals juryleden Felix Wilbrink en Dick Veerman in hun slotwoorden aanhaalden: boeren of voedselproducenten kunnen niet allemaal gaan voor schaalvergroting. Groot, groter, groots is niet voor iedereen een optie, en zeker niet voor de landbouw op als geheel. Veel beter is het een kwalitatief goed product op de markt te brengen, en daar dan met passie en inzet voor te blijven werken. Als je van je afzet goed kunt leven, wat wil je dan nog meer?

Oh, en dan de winnaars van de Smaak van Nederland, die moet ik natuurlijk ook even melden: de Hottie Sambals van Sita Danser ontvingen de juryprijs, de honingtomaten mochten de publieksprijs in ontvangst nemen. Meer informatie over deze derde editie van de Smaak van Nederland tref je hier.

Dus: morgenavond pakjes inpakken na een smakelijke kom soep zonder pakjes, of een ovenschotel met verse ingrediënten. In onze Herberg De Ketel en de Kurk gaf de kok voor AntiPakjesAvond een heerlijk soeprecept met pastinaak. En daar schenk ik dan een lekker glas witte wijn bij, bijvoorbeeld de Collesanti van Mario Carpineti, verkrijgbaar bij Vinoblesse en vermeld in de WijnWebWinkelgids. Lang leve de smaak!

Kennismaking met Herrenhof

Al weer enige tijd heb ik regelmatig contact met de eigenaar van het wijngoed Herrenhof, in het Oostenrijkse Steiermarken. Gottfried Lamprecht (1983) is onder andere zeer actief op Twitter en Facebook en heeft een eigen weblog. Dagelijks laat hij iets van zich horen: over zijn wijngaarden, het werk in de kelder, zijn gedachten rondom wijnmaken etc...

Zelden trof ik een wijnproducent die zo bezig is met het zichtbaar maken van wat hij doet en waar hij voor staat als Gottfried. Voor mij staat hij dan ook model voor de nieuwe generatie wijnmakers die de social media met veel succes weten in te zetten. Ik ontmoette er meer op EWBC, maar Gottfried is naar mijn idee wel één van de meest succesvolle op dit gebied. Zichtbaarheid van wijnproducenten is belangrijk, in mijn ogen. Wie kan er namelijk het beste het verhaal van wijn vertellen, als het niet de wijnmakers zelf is?

Ik ontmoette Gottfried ook in levende lijve, in Wenen, tijdens de European Wine Bloggers Conference (EWBC). Ik proefde de laatste druppels van zijn Buchertberg Weiss daar, tijdens de inmiddels in EWBC kringen fameuze 'guerilla tasting', en Gottfried proefde het restje Reestlander Wit, de fles Nederlandse wijn die ik mee had genomen naar Wenen. Gottfried vertelde me daar ook dat hij het bedrijf vanaf het begin aan het opbouwen is. Sinds 2005 is hij bezig. De Herrenhof en bijbehorende wijngaarden waren tot het eind van de negentiende eeuw in bezit van de Augustijner kanunniken van het klooster Vorau, maar raakten daarna in verval. Samen met zijn ouders blaast Gottfried die oude traditie van wijnbouw nu weer nieuw leven in.

Buchertberg Weiss 2009

Na die druppels Buchertberg en de verhalen van Gottfried werd het hoog tijd de wijnen eens uitgebreid te proeven. Dat gebeurde een paar weken geleden, met een klein gezelschap ten huize van Good Grapes-eigenaar Erwin Blezer. Vooral de Buchertberg Weiss had mijn aandacht, omdat dit een zogenaamde field blend is, wat ze in Wenen Gemischter Satz noemen. En wat een fantastische, complexe wijn was die Buchertberg Weiss! Helder geel van kleur, met een intrigerende neus van citrus, abrikozen, noten en een toefje hout. Droog en fris in de mond, licht prikkelend, met hoge zuren, vol en complex. Een geweldig voorbeeld van wat een Gemischter Satz kan zijn. Wel even wat lucht geven voordat je er van gaat genieten! Pas na overschenken in een ruime karaf kwam de wijn echt tot zijn recht!

De field blend is een bewuste creatie van Gottfried: hij wil een type wijn maken dat in vroeger tijden, voordat de wijnwereld de monocepage-wijnen ontdekte, de standaard was. Daartoe heeft hij zijn wijngaard aangelegd met diverse stokken van verschillende druivenrassen. Pinot blanc, sauvignon blanc, pinot gris en riesling zijn samen met een beetje gewurztraminer naast en door elkaar op de Buchertberg aanplant. Deze glooiende helling ligt bij het plaatsje Markt Hartmanssdorf, tussen Graz en het Südburgenland. Oogsten van alle druivenrassen gebeurt tegelijkertijd: het ene ras is dan wat rijper dan het andere, maar dat is exact de bedoeling voor een Gemischter Satz. Na de vergisting rijpte de wijn in vaten van 300 liter, gemaakt van Frans en Roemeens gebruikt hout.

Naast een witte Buchertberg is er overigens ook een rode variant, en maakt Gottfried ook een Blaufränkisch met druiven uit de regio Eisenberg. Daarover binnenkort meer.

Herrenhof Charta

Voor zichzelf heeft Gottfried 10 punten opgesteld waarheen hij zich in het wijnmaken wil houden. Hij noemt dit het Herrenhof Charta:

1. Druiven voor zijn wijnen komen alleen van de Buchertberg.

(En als dat niet zo is wordt het vermeld, zie het vervolg over rode wijnen binnenkort.)

2. Bodem en vegetatie worden bewerkt zoals in de gecertificeerde biologische landbouw.

3. Opbrengsten zijn maximaal 45 hl./ha.

4. Eigenschappen van wijngaard en jaargang MOETEN in de wijn tot uiting komen.

5. Vergisting alleen door middel van natuurlijke gisten uit de omgeving. Botteling op zijn vroegst in april van het jaar volgend op de oogst, verkoop vanaf 1 mei.

6. Geen gebruik van aroma's en toevoegingen, sulfiet alleen mondjesmaat en geen gebruik van apparaten om te concentreren of  stoffen uit de wijn te halen (specifiek de spinning cone, om de dealcoholiseren).

7. Bezinning op traditionele wijnbereidingsmethoden, zoals lang contact met de gist en indien mogelijke ongefilterde botteling.

8. Behoud van de vruchtbaarheid van de bodem en bevordering van het leven in de bodem.

9. Bevordering van biodiversiteit, zowel planten als dieren.

10. 100% vrij van gemanipuleerde genen.

En voor de toekomst heeft Gottfried nog plannen bij de vleet. Recent is een oude boomgaard gerooid, om op de Buchertberg – waarvan hij de enige eigenaar is – een nieuwe wijngaard aan te leggen. Nieuwe vaten worden over enige tijd gemaakt van hout van eigen eiken, en zullen rond 2013 ingezet gaan worden. Het hout ligt nu uit te looien. In de toekomst wil Gottfried gaan werken met authentieke druivenrassen die uit de streek verdwenen zijn. Daarover zullen we vast alles horen als de tijd rijp is.

Good Grapes heeft besloten de wijnen van Herrenhof naar Nederland te halen. Van harte aanbevolen!