Sauvignon blanc vs. Sauvignon blanc

Het zou dé oplossing zijn voor al die mensen die niet zo veel van wijn (willen) weten: label een fles met het druivenras dat voor de wijn gebruikt is, en iedereen weet altijd precies welke wijn hij moet kopen. Hou je van Cabernet sauvignon: zorg dat je een fles koopt waar Cabernet sauvignon op staat. Hou je van Sauvignon blanc: koop een fles met die naam op het etiket. Als er op een fles uit Sancerre mocht staan dat hij van sauvignon blanc was gemaakt (wat dus NIET mag volgens de Franse wijnwetgeving), zou het voor de consument een stuk makkelijker zijn, aldus de redenering van velen.

Maar is dat wel zo? Is een Sauvignon blanc uit Nieuw-Zeeland hetzelfde als een Sauvignon blanc uit de Loire? Smaakt een Sauvignon blanc uit Zuid-Afrika net zoals eentje uit Oostenrijk? Nee, dus!
Hoe sterk wijnen van één en dezelfde druivensoort van elkaar kunnen verschillen, heb ik gisteren weer eens ervaren. Allemaal Sauvignon blanc's stonden op tafel: naast een frisse, heerlijke Quincy stond een fraaie Zuid-Afrikaan. Maar wat een verschil in smaak. En naast een slappe Chileen proefden we een niet zo frisse Nieuw-Zeelander: allemaal Sauvignon blanc, allemaal anders. Voor de één mag je me wakker maken, de ander wil ik nog niet eens cadeau krijgen. Dus wat heb je er dan aan dat er Sauvignon blanc op het etiket staat? Helemaal niets, in mijn ogen. Je moet nog steeds weten uit welk gebied de wijn komt en wie de maker is. En dan nog: het herkomstgebiedje Quincy ligt hemelsbreed 60 kilometer van Sancerre, maar wat een verschil tussen die twee wijnen. De Quincy: vol, exotisch, fris. Een Sancerre: fris, mineraal, met fris'groene' elementen. Het feit dat je een Quincy en een Sancerre allebei kunt aanduiden als een Loire-wijn, zegt nog steeds niet alles.

En dan heb je nog gebieden die zo experimenteel bezig zijn, dat je er werkelijk geen moment aan zou denken dat daar een heerlijk frisse, knisperende Sauvignon blanc vandaan kan komen. Maar laten ze nu tussen Pezenas en Sète, vlakbij het Basin de Thau, op een steenworp afstand van de Middellandse Zee, een prachtige, koele, frisse Sauvignon blanc maken, die ik werkelijk voor een Loire-wijn hield? De kalkhoudende bodem met kiezels en fossielen van de wijngaarden van Les Domaines Paul Mas brengen ondanks het warme klimaat een fraaie wijn met frisse zuren voort. De zee zorgt voor de koelte, de zon voor het mooie warme fruit. In dat laatste verschilt deze wijn misschien toch iets van een Loire-wijn: je proeft iets meer 'warmte' in het glas.

De Sauvignon blanc van Les Domaines Paul Mas was een Vin de Pays d'Oc van 2007 en gelabeld 'Sud de France', een van de eerste wijnen die ik met dit nieuwe 'logo' voor alle wijnen van de Languedoc en de Roussillon proefde. De wijn werd aangeschaft in Wijk bij Duurstede, 'chez' Paul voor zo'n 6 euro. Een aanrader!

Meer over Sauvignon blanc in dit stukje van de Languedoc lees je hier.

Wijncijfers voor 2007

Tijdens een bijeenkomst in het World Forum Convention Center in Den Haag heeft het Productschap Wijn aan wijnprofessionals en pers de resultaten bekend gemaakt van de marktonderzoeken die door GfK en Trendbox BV in 2007 zijn verricht. De marktgegevens zijn in opdracht van het Productschap Wijn verzameld.

In 2007 is de gemiddelde wijnconsumptie per hoofd van de bevolking gestegen naar 21,6 liter. In 1975 dronken we slechts de helft.

Van de Nederlanders vanaf 16 jaar dronk 41% op een gemiddelde dag een alcoholhoudende drank. Binnen deze productgroep scoort wijn het hoogst. Bijna 20% van alle Nederlanders geniet dagelijks van een glas wijn. Bier was 25 jaar geleden nog de drank die het meest werd geconsumeerd.

Van alle wijn wordt 87% in de supermarkt gekocht. Ruwweg de helft van die aankopen wordt op vrijdag en zaterdag gedaan. Nederlanders besteden per bezoek aan de supermarkt gemiddeld 6 euro aan wijn. Bij bezoek aan de slijter besteden zij gemiddeld 17 euro aan wijn.

Rode wijn is in elke leeftijdsgroep populair. Rode wijn is in alle leeftijdsgroepen qua volume verantwoordelijk voor minimaal 50% van de totaal aangekochte wijnen. In de leeftijdsgroep tot 40 jaar is rosé verantwoordelijk voor 25% van de totaal aangekochte wijnen.

Rode wijn wordt vooral thuis gedronken. Witte wijn is favoriet wanneer men op visite is en rosé wordt vooral in de horeca geconsumeerd.

De gemiddelde prijs per gekochte fles wijn in 2007 is nagenoeg gelijk gebleven. De aankoopprijs voor witte wijn is gestegen met 9 eurocent naar € 2,43 en rode wijn met 1 eurocent naar € 2,64. Rosé is met 9 eurocent gedaald naar € 2,43.

Nog steeds zijn 2 van de 3 verkochte wijnen in Nederland afkomstig uit Europa. Franse wijnen worden nog steeds het meest verkocht, gevolgd door wijnen uit Zuid-Afrika, Duitsland, Spanje, Australië, Chili en Italië. De volumeaandelen van Australië en Chili zijn ten opzichte van 2006 het meest gestegen, te weten Australië met 32% en Chili met 30%.

In 2007 is ruim 3,65 miljoen hectoliter wijn in Nederland op de markt gebracht, waarvan 400.000 liter afkomstig van Nederlandse bodem. Dit komt in totaal neer op meer op bijna een half miljard flessen wijn met een inhoud van 0,75 liter.

Toekomstverwachtingen:

* Van alle wijnconsumenten heeft inmiddels 25% wel eens wijn via internet besteld. Een groeiend aandeel voor internetaankopen wijn ligt voor de hand.
* Het aantal Nederlanders dat een wijncursus volgt, neemt verder toe. Het cursusaanbod speelt hier goed op in. Op www.wijninfo.nl zijn nu al meer dan 290 wijncursussen te raadplegen.



Persbericht van het Productschap Wijn.

'Chateaux owner insures his nose'

Vandaag uit de Nieuwsbrief van Meininger's Business International gevist: het onderstaande bericht. Zou het dan toch geen 1 april-grap zijn? We wachten maar af!

France, March 19th 2008
Chateaux owner insures his nose

by Sophie Kevany

A Bordeaux Chateau owner has insured his nose for €5m ($7.87m) with Lloyd’s of London. Dutch-born Ilja Gort, who signed the insurance contract on 17 March, owns Chateau de la Garde on Bordeaux’s left bank. “Winemaking and tasting is all done with the nose,” Gort said, saying the nose is essential to guarantee the quality of his wines. “There are only five different zones on the tongue, but in the nose there are about 50 million sensors. You actually taste with your nose.”

When his wines, classified as Bordeaux Superieur, began to win prizes the Dutchman decided his nose was worth insuring.

“We invest a lot in winemaking and my nose is used for judging the assemblage for example,” said Gort, who has just won a gold medal for his 2006 and 2005 Chateau de la Garde vintages at the Concours Général Agricole in Paris.

Gort, who bought the Chateau 10 years ago, produces about 80,000 bottles a year, all of which are sold by Sainsbury’s supermarkets in London.

He said his nose is now insured against both loss, and loss of smell. Asked the cost of the insurance, for which premiums are paid annually, Gort would only say it was somewhere in the thousands. “Between Jennifer Lopez’s behind and David Beckhams legs.”

Jonathan Thomas, the lead underwriter at Lloyd's Watkins Syndicate, said Lloyd’s specialises in these kinds of bespoke insurance policies.

Thomas told American news agency, AP, that his company had already insured the senses of taste and smell of wine taster Angela Mount for €12.7m in 2003, for her bosses at British supermarket chain Somerfield.

Certain conditions are included in the insurance, however, and Gort is now forbidden from riding a motorcycle, boxing, being a knife thrower’s assistant or fire breathing. But none of that is, literally, any skin off his nose.

Graševina uit Kroatië

Het wordt een traditie zo langzamerhand: de lente beginnen we hier thuis met Welschriesling. In 2006 ontdekte ik deze druif, die in Oostenrijk en Oost-Europa veel staat aangeplant. Over het algemeen wordt Welschriesling door de wijnpers als een simpel terraswijntje beoordeelt, meestal het vermelden niet waard. Maar ik heb er de afgelopen twee jaar een aantal prima exemplaren van op, uit Oostenrijk, Hongarije en zaterdag uit Kroatië. Daar is de druif bekend onder de naam graševina.

In continentaal Kroatië - het deel boven Bosnië-Herzegovina - is de aanplant aanzienlijk: ruim 90% van de wijnen is er wit, de helft daarvan bestaat uit graševina. Een van de wijncentra in het oostelijk deel van het land, vlak onder de Hongaarse grens, is Kutjevo. De wijngaarden liggen er op de hellingen van de bergketen Krndija en hebben concurrentie van de loofbossen, waar uitstekend eikenhout voor wijnvaten vandaan komt. Net als in veel andere gebieden is de wijnbouw er door Cisterciënzer monniken rond 1200 geïntroduceerd. Het klimaat is er uitstekend voor de wijnbouw: warmte van de Pannonische vlakte, veel zonne-uren, verkoelende winden uit de Oekraïne, in voorjaar en zomer voldoende neerslag én grote verschillen tussen dag- en nachttemperatuur in het groeiseizoen. De bodem bestaat uit leem en soms verweerd gneis, dat een mineralig karakter aan de wijnen kan geven.

Onze Graševina had een aangename neus van wat exotisch fruit, onder andere ananas en een prettige volle, droge smaak. In de afdronk wat grapefruitbitter, lekker frisse zuren en een alcoholpercentage van 12%. Het zou me niet verbazen als de wijn wat op zijn droesem heeft mogen liggen rijpen: in de geur en smaak was ook een hint van gist te ontdekken. Al met al een uitstekend glas voor een redelijke prijs: bij Wijnkoerier Milenko, van wie ik deze fles had ontvangen, kost hij € 6,00. Bovendien smaakte de wijn uitstekend bij een salade van rucola, winterpostelein, gebakken ciabatta, zacht gekookt ei, uitgebakken pancetta en geraspte grano pardano. Twee jaren geleden maakten we dezelfde combinatie met Welschriesling, en opnieuw kon de wijn uitstekend op tegen het zout van de kaas en de pancetta en het vet van het ei en de kaas.

In Kutjevo zijn een aantal particuliere producenten actief, maar deze fles was afkomstig van een grotere coöperatie, vermoed ik. Het achteretiket meldt: Abfuller Weinkellerei Kutjevo. Hoewel er meer in het Duits vertaalde termen op de Kroatische etiketten staan, is het toch wel handig een lijstje met vertalingen bij de hand te hebben. Zo dacht ik dat het 'vrhunsko vino' droge of witte wijn zou betekenen, maar het betekent 'kwaliteitswijn'. De andere categoriën zijn 'stolno' vino - tafelwijn, en 'stolno vino geogr. poteklo' - tafelwijn met geografische herkomst. De wijnwetgeving in Kroatië is, evenals die in de meeste landen in Oost-Europa, geënt op die van de Europese Unie. Nog wat meer termen: 'suho' betekent droog, 'bijelo' wit en 'crno' - donkerrood. Tom Stevenson voorspelt in zijn wijnencyclopedie dat we in de toekomst meer over wijnen uit Kroatië zullen horen, vooral nu sommige wetenschappers ervan overtuigd zijn dat de oorsprong van zinfandel hier ligt, in de rode druif plavaç mali (of crljenak kastelanski). Maar daarover binnenkort meer.

Quincy met de groenten van Jeroen

Onlangs organiseerde het convivium Utrecht van Slow Food zijn tweemaandelijkse gastentafel bij traiteur Jeroen van Nijnatten. Jeroen had heerlijk voor ons gekookt, maar de topper voor mij was de schotel met heel bijzonder klaar gemaakte groenten. Om je een indruk te geven van de creativiteit op ons bord:
- chips van rauwe biet, wortel, pastinaak en schorseneren;
- lasagna van dunne plakken van te voren gebakken portobello met blue Shropshire kaas en truffel;
- cavolo nero (palmkool) even geblancheerd en dan fijngesneden opgebakken met een beetje pecorino;
- artisjokviolet met arganolie.
- mousse van gorgonzola dolci met sud 'n sol tomaten, gerookte pijnboompitten en mascarpone;
- dun gesneden geblancheerde kervelknolletjes met sesamolie.

Bij die groenten schonk Jeroen een mooie, friszachte Italiaanse wijn, Monte del Frá, Bianco di Custoza Supériore Cà del Magro 2006. We dronken deze eerder, hadden er zelfs een paar flessen van in huis. De wijn was weer even heerlijk. Voorafgaand aan de groenten stonden echter wat schaaltjes Italiaanse 'crudités' - courgette, aubergine en paprika, samen met wat Italiaanse ham - op tafel, vergezeld van een glas Quincy. Voor mij was dat glas, dat ik nog wat doordronk bij de groenten van hierboven, de wijnontdekking van de avond. Wat een fantastische sauvignon blanc was dat: vergelijkbaar met een Sancerre, maar toch ook weer helemaal anders. Veel voller, veel rijker, maar toch met dezelfde frisheid.

Heel toevallig was ik de wijnen van Quincy de weken ervoor al op allerlei plaatsen tegengekomen. Zo gaat dat: nog nooit heb je van een herkomstgebied gehoord, en dan loop je er vervolgens continue tegenaan. Er was bijvoorbeeld een tentamenvraag aan gewijd bij de vinologenexamens en de wijnhandel die ik assisteer bij het vullen van de website, blijkt precies die Quincy die ik vorige week dronk, in het assortiment te hebben. Dat kan toch allemaal geen toeval zijn: die Quincy van Domaine du Tremblay moest gewoon op mijn pad komen.

Domaine du Tremblay
Quincy is een herkomstgebied iets westelijk van Bourges; de wijngaarden liggen onder andere op glooiende hellingen in het dal van de Cher, een zijrivier van de Loire. Landbouwingenieurs Chantal Wilk en Jean Tatin startten zo'n vijftien jaar geleden, in een tijd dat de AOC Quincy vernieuwd en geherstructureerd werd, hun werkzaamheden op Le Tremblay, dat Jean Tatin erfde van zijn vader. De wijngaarden worden al genoemd in middeleeuwse documenten. Tegenwoordig omvat Le Tremblay 9 ha op zes verschillende percelen.
Dankzij verschillen in de bodem (zand, klei) van die percelen en de leeftijd van de stokken kunnen de wijnen jaar in jaar geassembleerd worden tot een evenwichtig geheel. Van de zanderige bodems komen levendige basiswijnen, van de klei komen meer vlezige en krachtige wijnen. In de wijngaard besteden Chantal en Jean veel aandacht aan de gezondheid van het plantmateriaal en de druiven. Geleiding, groene snoei en groene oogst moeten er voor zorgen dat de stokken optimaal fruit leveren.

De wijnen van Domaine du Tremblay trekken inmiddels regelmatig de aandacht. De Guide Hachette 2008 heeft de gewone Quincy 2006 bedacht met coup de coeur, een eervolle afbeelding van het etiket in de gids. En in Nederland zijn ze op verschillende plaatsen te vinden.

En wil je kennismaken met Jeroen's kookkunst: Jeroen is traiteur en kan de mooiste dingen voor je regelen. Eet smakelijk!

Zon in de druipende bossen

Een druilerige middag was het gisteren, dus wat kun je dan beter doen dan wijn gaan proeven? Samen met Anda Schippers begaf ik mij zondag naar het in de bossen gelegen Groot Kievitsdal, om kennis te maken met het mooie assortiment van wijnhandel Vinoblesse uit Baarn. Ruim zestig wijnen op vijf tafels waren er te proeven. Sommigen wijnen hadden hun maker meegenomen, om uitleg te geven, andere spraken voor zichzelf.
Zo'n proeverij moet je te lijf gaan met een doel, anders zie de door de bomen het bos niet meer. Mijn doel was een leuke wijn te vinden die we makkelijk zo doordeweeks konden openen, bij de boerenkool, de pasta of iets anders simpels. Ik had een heel specifiek smaakpalet in gedachten: het pittige en fruitige dat je vaak tegenkomt in Zuid-Franse wijnen van grenache, syrah, mourvèdre, cinsault, carignan etc.

Anda en ik begonnen bij de wijnen uit de Pfalz, waarbij vooral de Spätlese Trocken van Janson Bernhard ons beviel. Een assemblage van gewürztraminer en riesling van hetzelfde huis kon ons minder bekoren, maar, zo legde Tjitske Brouwer ons uit, dat had ook zeker te maken met de leeftijd van de wijn. Aangezien de wijn uit 2007 was en nog maar net in de fles zat, was er nog weinig balans tussen de Rieslingcomponenten en de specifieke Gewürztraminerkenmerken. Over een maand of zes, na enige tijd flesrijping en rust, zou dit een prachtige wijn worden die bij vele gerechten zou passen.

Dit jonge karakter van de wijnen bleek ook bij vele andere flessen op de tafel; gelukkig werd de proever er op het proefformulier ook voor gewaarschuwd. "De wijnen zijn jong, sommige - nèt of nog niet op fles - misschien zelfs niet direct 'lekker'... Gesloten, tikje wrang... door de zuren en de tannines (bij rood), die mits in goede verhouding juist de essentiële componenten van een goede wijn zijn. Let op de concentratie tussen zoet, zuur en bitter. En op duur en finesse van de afdronk." Een goed advies, maar soms wel lastig op je te blijven realiseren. Jonge wijnen proeven blijkt een hele kunst!

Toch hebben we een aantal prachtige wijnen geproefd. Beiden waren we helemaal weg van een Provençaalse rosé, van de hand van Raimond de Villeneuve van Chateau de Roquefort. Deze rosé was vorig jaar de Rosé van het Jaar in de categorie Boutiquewijnen bij Proefschrift. De Corail 2007 is gemaakt van biologisch geteelde en gevinifieerde grenache, cinsault, mourvèdre en syrah. Daarnaast maken ook twee witte druivensoorten deel uit van de assemblage: rolle (vermentino) en clairette. Het was plotseling heel even zomer, daar in die druipende bossen bij De Vuursche.... De wijn gaat in mei geleverd worden: ik zal de tuinstoelen vast gaan schoonmaken!

Een kanjer vond ik ook de Montepulciano d'Abruzzo San Zopito 2006. Prachtig fris rood fruit en kruiden in de neus, soepel, warm, pittig, makkelijk drinkbaar: dat waren de notities die ik maakte. Pas later las ik de omschrijving van de maker: een 85-jarige oude heer, Alberico D'Intino, die pas sinds een paar jaar van zijn wijnstokken een beperkte hoeveelheid (4500 flessen) wijn maakte. Uiteraard heb ik van deze wijn, waar ik echt verliefd op werd, een aantal flessen besteld. Het was niet helemaal de prijs (€ 10,85) die ik voor een 'huiswijn' in mijn hoofd had, maar ik kon gewoon geen weerstand aan deze wijn bieden. Zomaar een lekkere pasta of simpele stoofschotel maken en er dan deze Italiaan bij opentrekken.... Ik kijk al uit naar de levering van de flessen. Overigens waren alle Italiaanse wijnen op de tafel heerlijk fris en fruitig: het was het enige land dat mij over de hele linie uitstekend beviel.

Ook de wijnen uit de Languedoc bevielen me goed: een simpele maar lekkere Coteaux du Languedoc Noblesse Saint Julien, een prachtige, maar jonge La Clape Les Cades 2006 van Pech Redon en een Minervois 2005 van Domaine des Murettes. De laatste twee kwamen ook aardig in de buurt om 'huiswijn' bij ons te worden, maar helaas was ik toen al verliefd op de Montepulciano geworden. De Languedoc/Roussillon zal moeten wachten tot we er deze zomer zelf op bezoek gaan. Er zijn gewoon te veel lekkere wijnen op de wereld... en bij Vinoblesse zijn er een aardig aantal te koop.

'Den besten dranc die ic kinne'

Den besten dranc die ic kinne,
dats wijn, dien drinct te maten:
therte verhoecht hi ende scarpt die sinne,
ghewonde lede bringt hi te saten;
maer dies te vele wilt nemen inne,
hine can sinen aert ghelaten;
daer vrienscap es maect hi onminne;
die liede bespottenen achter straten.

Deze fraai uitspraak is al zo'n zeven eeuwen oud! Je vindt hem in het Hulthemse handschrift uit het begin van de vijftiende eeuw. De tekst is echter ouder: waarschijnlijk uit de dertiende eeuw. Het zijn de laatste regels van een langere tekst getiteld Alderande Proverbiën vanden wisen Salomone. Vrij vertaald: Allerlei spreuken van de wijze Salomo.

Het is zo prachtig getroffen: met mate gedronken de beste drank die er bestaat, maar bij overdaad breekt wijn vriendschappen en leidt tot spot. Ik ben geen liefhebber van tegeltjeswijsheid, maar voor een wijnspecialist in opleiding is deze eeuwenoude waarheid misschien toch af en toe een wijze waarschuwing!

Op de afbeelding een man die zichzelf zojuist uit eigen vat een beker wijn heeft ingeschonken, om zich te verwarmen. Miniatuur uit de Kalendarium Officium Beatae Virginis bij de maand januari. Forli (It), Biblioteca Civica.