Commerciële vruchtenwijnen

Het lijkt iets van generaties terug, maar inmiddels heb ik al twee flessen cadeau gekregen het afgelopen half jaar: vruchtenwijnen. En beide keren was de gever een vriendin uit Friesland. Zou het daar nog regelmatig gedronken worden, of is het meer een toeristisch product? De eerste fles, een wijn met cranberry's van de firma Kooijman's, doet dat wel vermoeden. De wijn is afkomstig van Terschelling en wordt gemaakt door Drankenhandel West Aleta, een dochter van de Heineken Brouwerijen Noord-Nederland. De drankenhandel dankt zijn oorsprong aan het zinken van het schip de West Aleta. Dit stoomschip verging op zijn eerste reis, op 12 februari 1920, boven Terschelling. Jan Kooijman kocht een deel van de 35000 vaten wijn op en begon er in Harlingen een wijnhandel mee (op Terschelling zou er de eerste jaren toch geen fles wijn te verkopen zijn geweest, aangezien de hele bevolking al voorzien was.) Later verhuisde hij zijn bedrijf naar het eiland, waar het een enorme bloei doormaakte als volledige drankenhandel.

Eenzelfde verhaal - handel met de aangekochte partijen wijn van een vergaan schip - ligt ook ten grondslag aan de oorsprong van de firma Siebrand. Grappig is verder dat ook de cranberrycultuur op Terschelling zijn oorsprong dankt aan aangespoelde vaten: de strandjutters die in 1839 meenden vaten wijn te vinden, kieperden de inhoud van een aantal vatten Amerikaanse cranberry's teleurgesteld in het moerassige duingebied van het eiland. Enkele decennia later bloeiden die duinpannen vol fraaie cranberrystruiken!

De cranberrywijn van Kooijman's bevat een concentraat van rijpe cranberry's en is daardoor fors zoet. Dankzij de frisse zuren van een cranberry bleek het bij een stukje chocoladetaart toch een prima drankje: inderdaad een leuk regionaal cadeauproduct en smakelijker dan menig Nederlandse wijn van puur druiven.

De tweede fles bevat een vlierbessenwijn van de firma De Noardewyn in Veenwouden, die ik nog niet geproefd hebt. De Noardewyn is een bessenkwekerij waar het vooral gaat om blauwe bessen, aardbeien, aalbessen, frambozen en kruisbessen. Er staan verder 400 druivenstokken en wat vlierbessenstruiken.

Vlierbessen worden vanouds in de wijnbouw gebruikt om de kleur van rode wijn op te halen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in vroeger eeuwen in de Douro in Portugal, om port meer kleur te geven, totdat het verboden werd door de markies de Pombal.
Vlierbessenwijn is erg populair bij mensen die zelf wijn maken: het resultaat kan de kleur en kwaliteit halen van druivenwijn, omdat ook vlierbessen net als druiven een goede zuurgraad hebben.

Zoals blijkt uit deze twee flessen, is er nog een heel circuit van Nederlandse vruchtenwijnen, deels toeristisch en regionaal-ambachtelijk, maar blijkbaar toch ook via firma's die dochterbedrijf van Heineken zijn. Wie er meer ervaring mee heeft, en weet wat het aandeel is van deze dranken op de totale wijnconsumptie, nodig ik graag uit te reageren.

Het Merlot Mysterie

Over de kwaliteit van zijn wijnen kun je van mening verschillen, maar schrijven kan hij wel. Ilja Gort’s nieuwste boek leest weer lekker weg en is regelmatig erg grappig. Dit keer volgen we niet Gort's eigen belevenissen, maar die van een fictieve held. In Het Merlot Mysterie is Harold Wechter de hoofdpersoon, een Nederlander die in de Bordeauxstreek een nieuw leven als wijnboer is begonnen ;-) Hij is daar tamelijk goed in geslaagd, en wil nu zijn Franse vriend Regis, eigenaar van Château Vieux Canon, helpen wat meer inkomsten te genereren. Dat doet Harold niet alleen door hulp bij de verkoop van de wijn van Regis, maar ook door te suggereren een camping op het kasteelterrein te beginnen.....Die belevenissen op de camping zorgen voor de grappigste momenten in het boek. Erg gelachen heb ik bijvoorbeeld om Regis’ uitvinding van het zen-raften....
De titel en de omslag van het boek suggereren overigens een lekker moord-mysterie, maar een moord wordt er niet gepleegd. Het Merlot Mysterie slaat op de zoektocht van Harold naar het perceel dat de beste vaten wijn van Regis voortbrengt. En Regis bezit 32 verschillende percelen......

Het boek wordt eigenlijk nergens echt spannend, maar kabbelt lekker rustig voort, met een big smile en toch twee aardige climaxen. De lezer wordt vooral meegevoerd op het ritme van de werkzaamheden van de traditionele wijnboer, voor wie de woorden marketing en website ongegrijpelijk Chinees zijn. En als het plaatje wat al te romantisch dreigt te worden, weet Gort dat gelukkig met een raakgeplaatste komische opmerking toch weer wat te nuanceren.

Ergens deed de plot me wel wat denken aan het script van A Good Year, waar ook het leven van een 'expat' in wijnproducerend Frankrijk wordt beschreven. Bovendien spelen ook daar mysterieuze wijnen van hoge kwaliteit afkomstig van verborgen percelen een belangrijke rol.

Het Merlot Mysterie claimt tot slot de eerste Nederlandse wijnroman te zijn. Dat vind ik toch wat ver gaan: eerder verschenen Addy Kaisers ‘thrillers’ Yquem en Wijnoffer, en in 1931 schreef A. den Doolaard al zijn prachtige Druivenplukkers. Maar goed, een beetje blurb is wel te vergeven. Al met al is het Merlot Mysterie zeker een aanrader. Als je nog een gaatje in je koffer hebt, is dit boek zeker goed voor een paar uurtjes onbekommerd leesplezier!

Ilja Gort, Het Merlot Mysterie, Tirion 2008, isbn 9789043911870,
prijs € 16,95

Vindicube rosé, voor een eenzame maaltijd

Alleen thuis. Het gevaar van een mindere maaltijd weet ik te vermijden dankzij diepvries, kruidentuin én 'proefwijn'. Ik rijg het allerlaatste restje zwijnenpoulet van de Veluwevoorraad samen met wat blaadjes salie uit de tuin aan spiesen en schuif ze onder de grill. Een Italiaanse broodbol van Mario - bekend in Utrecht en daarbuiten - snijd ik in plakken, besmeer die met knoflook en olijfolie en schuif die ook onder de grill. Een zakje sla van de grootgrutter wordt opgevrolijkt met kruiden uit de tuin - shiso en mosterdblad - en walnoten uit de tuin van de ouders van de buren. Een dressing van zelfgeïmporteerde Californische ambachtelijke olijfolie - Persian lime - en witte balsamicoazijn completeert het geheel.

Over de wijn twijfel ik: in mijn eentje wil ik uit zelfbehoud geen nieuwe fles openmaken. Wat dan? Ah, van de Nederlandse internetwijnhandel Vindict ontving ik recent een zogenaamde Vindicube met rosé, gemaakt van grenache uit de Languedoc. Rosé smaakt bij zoveel, dat zal vast bij dit geïmproviseerde maal smaken! Bovendien zit de rosé in een zak in een doos. Je tapt 'm in je glas door middel van een kraantje dat je uit de doos bevrijdt. Als er eenmaal wijn getapt is, schijn je de wijn nog minstens vier weken goed te kunnen houden. Dat is de oplossing voor deze eenzame maaltijd!
En verdraaid: de rosé smaakt nog goed ook bij het zwijn. Heerlijke fruitig in de neus, lekker fris en met voldoende body om het zwijn niet te laten overheersen. Niet een rosé om voor om te fietsen, maar op feesten en partijen en bij zo'n eenzame maaltijd is íe niet te versmaden.

Maar wat is nu die Vindicube precies? De Vindicube bevat anderhalve liter wijn, of het equivalent van twee flessen. De wijn komt uit de Languedoc, altijd goed voor een vernieuwend en drinkbaar product. Naast de Vindicube rosé is er ook een Chardonnay en een Syrah. Vindict komt met deze variant van ‘bag-in-box’ om het imago van wijnen uit een pak of doos in Nederland op te vijzelen. "Uit onderzoek blijkt dat deze verpakkingsvorm in Nederland een slecht imago heeft. Consumenten associëren het met inferieure wijn. Bovendien is het uiterlijk van de boxen vaak achterhaald en wordt hij onderin de schappen geplaatst", aldus Huib Edixhoven, oprichter van Vindict. "Dat is zonde, want er zijn zoveel voordelen. Daarom komt Vindict met de Vindicube: echte kwaliteitswijn, die in de winkel per fles voor 7 à 8 euro word verkocht, en een uiterlijk passend bij de 21e eeuw." De Vindicube moet op de website van Vindict en in de winkel € 12,45 gaan kosten, maar voorlopig geldt een introductieprijs van € 9,95.

Volgens Vindict zijn er naast de kwaliteit en de uitstraling nog meer voordelen aan de Vindicube: "Het volume, het gewicht, de houdbaarheid van de wijn (na openen zeker 4 weken), nooit-meer-naar-de-glasbak en de gunstige ‘carbon footprint’. Bovendien is de wijn eindeloos koel te houden, helemaal met de bijpassende ‘coolbag’ van neopreen. Ideaal voor allerlei momenten: in het park, op het strand, op de boot, bij de BBQ of op een feestje. Maar ook voor mensen die eens een glaasje willen drinken en niet meteen een hele fles."

Met dat laatste kan ik het eens zijn. Over de rest moet ik nog eens nadenken. Want zo'n kartonnen doos in de ijskast vergt wel wat passen en meten. In plaats van de glasbak moet ik nu naar de papierbak lopen ... En zo'n vierkant ding in de fietstas naar de barbecue in het bos is net zo handig of onhandig als twee flessen met schroefdop. Maar goed: de kwaliteit van de wijn is inderdaad redelijk, ik geef 'm een categorie 2 of 'Blij als ik dit op de picknick krijg'. En de verpakking ziet er inderdaad spannend uit. Vergeleken met een fles gaat de wijn een dag of twee langer mee, maar daarna treed toch echt vervlakking in. Vier weken laten staan lijkt me zeker niet aan te raden!

Costa Brava - meer dan strand alleen

Een van de prettigste dingen van vakantie vind ik de voorpret. Urenlang kan ik in gidsen en op kaarten turen, om mooie stadjes, interessante musea, prachtige wandelingen en lekkere wijnen op te sporen. Bij mijn voorbereidingen voor de komende familievakantie kwam ik een wijnbedrijf tegen waar ik zonder nog ooit een wijn van geproefd te hebben, naar toe móest: ik viel als een blok voor het cartoonfiguurtje op de website en de etiketten. Dan heb je zoveel geleerd over wijn, en dan val je nog voor de uitgekiende marketing....

Het cartoonfiguurtje van het Spaanse Celler Espelt is een ontwerp van Mariscal, die ook de mascotte van de Olympische Spelen van 1992 tekende. Uiteraard gaan we er op bezoek; export manager Ramuntxo Andonegui zal ons rondleiden. Celler Espelt ligt in het herkomstgebied Empordá in Noord-Spanje, achter de stranden van de Costa Verde en de Costa Brava. Uiteraard volgt na ons bezoek een uitgebreid verslag!

Let's Open a (Spanish) Bottle

I should have done this a long time ago. In the fall of 2007 I received a review copy of Let's Open a Bottle, a private publication of a journey through the Spanish wine regions, by Brian Murdoch. Every now and again, I read a chapter, but never got around to reading the entire book or to writing that review.

Until I started reading up on our next holiday, which we will spend in France's southernmost wine region, the Roussillon. We will stay for two weeks at a camp site in Argèles-sur-Mer, a very crowdy and probably noisy area of the French coast. But that's life with teenagers: they require discos, swimming pools and fun, where my husband and I are content with shade, a glass of wine and a book.

My husband wondered if winegrowing just stopped at the border? Or would there be wine on the other side of the mountains? I delved into my books and found the DO Emporda - Costa Brava, the northernmost wineregion of Catalonia, indeed of the whole of Spain. And I picked up Murdoch's book, to see what he had to say about the area. Well, after reading his chapter on this area, I was complete hooked: we must and we shall visit this area! 'Traditionally it is famous for stronger, sweet wines, but also for making standard rosé. But lately there has been a strong push towards classier whites and more elegant reds.' In a few minutes I had a complete picture of the area: history, grape varieties, wineries, cultural attractions (the back country of the Costa Brava is Dali-country!) etc... And that is exactly what Murdoch is trying to do: not only introduce you to Spain's interesting wine regions ánd the revolution that has taken place in recent decades, but also give a general cultural background, mentioning quaint villages, beautiful cathedrals and breathtaking vista's.

Murdoch has a clear and witty style, which make that the book reads like a novel. I think it is only the fact that Spain is such a large wine country that I never got around to reading the entire book. But may be that is just as it should be: every once in a while, when you want to read up on some part of wine producing Spain, you pick up this book and read the appropriate section. Of course it gives Murdoch's opinion as a wine amateur, not of a wine professional, but that is rather refreshing. A lot like I write about wine on this blog...... Or, as the cover mentions: 'The author, a U.S. expatriate living in Madrid for the past fifteen years, takes the reader on his personal journey to search out a three-thousand-year-old tradition undergoing a veritable turnaround of the likes never seen before. Along the way he shares with us an entertaining array of characters and scenes that represent the inseperable bond between a culture and its most venerated drink'.

Let's Open a Bottle is available through Amazon. Only two copies are left!
Brian Murdoch, Let's Open a Bottle. My Journey through the Spanish Wine Revolution, New York 2004, isbn 0 9743359-0-8, price $ 14,95.

Cursisten aan het woord: de wijnkelderbezitter

Wat is er nu leuker op een regenachtige dag als deze je wijnkelder te ordenen? Ik duik straks lekker onze wijnkast in, die moet nodig eens doorgenomen en heringedeeld worden. Maar er zijn ook mensen in het gelukkige bezit van échte wijnkelders, en die speciaal voor het beheer van zo'n kelder een vinologenopleiding gaan doen. Zo'n liefhebber is Annelies, medecursist en deelneemster aan de Bordeauxreis, met wie ik een heerlijk rustige en genoeglijke avond in een oesterbar doorbracht. Annelies reist de wereld rond in dienst van onze 'nationale' luchtvaartmaatschappij, maar vindt gelukkig ook regelmatig tijd voor haar wijnkelder én natuurlijk een goed glas wijn! Binnenkort vertelt zijn meer over haar wijnkelder in een gerenommeerd wijntijdschrift, vandaag op Wijnkronieken in de serie 'Cursisten aan het woord' haar verhaal over de vinologenopleiding.

Annelies
"Mariella vroeg mij, met zoveel anderen, waarom ik vinoloog wil worden. Dat is gemakkelijk te beantwoorden, mijn grootste hobby is wijn kopen, erover lezen, proeven, drinken en koken bij de wijnen. Op de Hotelschool in Maastricht heb ik mijn passie voor wijn gekregen; pas toen mijn dochter geboren werd, in 1993, ben ik huiselijk geworden en wijn gaan verzamelen.

Het begon met twee kistjes Chateau Cantemerle 1988. Prachtig, van die echte bordeauxschatten, die ik nog steeds koester (de kistjes dan, de wijn is zo goed als op). In 1995 kochten wij een huis met een kelder, en toen werd het echt serieus. Kopen en verzamelen, ook uit het geboortejaar van mijn zoon, 1995. Inmiddels groeide mijn voorraad tot meer dan 500 flessen en ik raakte het overzicht kwijt. Twee vinologenvrienden raadden mij aan de vinologenopleiding te gaan doen, omdat het mij op het lijf geschreven zou zijn. Dan zou ik pas mijn verzameling gaan begrijpen en waarderen. Had ik dan al die jaren maar wat aan gerommeld?

Maar wat zij zeiden, klopte. De eerste lesdag werd ingevuld door een wijnbouwer uit Wageningen, een man met passie voor de druiven, de aarde en wijnmaken. Daarna werd het steeds heftiger. Iedere maandag óf naar de academie, óf met de proefgroep met wijn bezig zijn, wat een feest! En dan die geweldige Bordeauxreis! Daar alleen al zou je de opleiding voor doen. En al die proeverijen, waar wij zomaar heen mogen. En al die geweldige andere wijnliefhebbers, met veel kennis en passie, sommigen nog aarzelend en zoekend.

Het is inmiddels alweer voorbij, de opleiding. Nu nog de examens doen. We blijven proeven met de groep, bijna wekelijks. We zetten tien tot twaalf wijnen op tafel, met meerkeuzevragen, net als tijdens de lessen, en komen er steeds beter uit. Ik heb goede hoop voor eind augustus.

En wat ik er mee wil doen? Iedereen enthousiast maken goede wijn te drinken of eens een keer een andere wijn te kiezen, om te gaan ontdekken wat wijn nu echt is. Hoe, dat weet ik nog niet, maar het vuur is aangestoken..."

Les 18: een les van uitersten

Alweer een maand geleden is het: de laatste les van de opleiding tot vinoloog van de Wijnacademie viel op 9 juni jl. Hoogste tijd dus om die les maar eens uit te werken. Het was een dag van uitersten: gortdroge theorie en verfrissende 'hands-on'. De cursusleiding had al gewaarschuwd: alleen mensen die 's ochtends aanwezig waren, mochten ook 's middags deelnemen. Een soort packagedeal dus....

In de ochtendles kwamen twee medewerkers van het Productschap Wijn aan het woord. Allereerst legde Hans Burghoorn, secretaris van het Productschap, ons helder en duidelijk uit wat deze organisatie voor de wijnwereld in Nederland doet. Ik citeer de tekst op de website van het Productschap: ' Het Productschap Wijn is op verzoek van de Nederlandse wijnsector ingesteld en heeft als wettelijke taak het gezamenlijk belang te behartigen van de gehele wijnbranche en het belang van de Nederlandse samenleving. Het Productschap Wijn fungeert als platform voor de ondernemers in de sector en maakt het zich sterk voor het collectief aanpakken van zaken. Het Wijninformatiecentrum (WIC) is onderdeel van het Productschap Wijn. Zowel professionals als consumenten zijn bij ons welkom met hun vragen over het product wijn en alle aanverwante zaken.'

Het Productschap is bijvoorbeeld belast met de uitvoering van de regels zoals die in Brussel worden vastgesteld; daarmee heeft het Productschap te maken met zowel importeurs, detailhandelaren, groothandel, horeca, agenten én ook, sinds kort, de wijngaardeniers.
Zo heeft het Productschap op zich genomen geïmporteerde wijn te controleren op onwenselijke stoffen als pesticiden e.d. Wettelijk is de wijnhandel verplicht zijn klanten deugdelijke waar te bieden, maar het is het Productschap die dit voor de handel controleert. Dit gebeurt steekproefsgewijs en in samenwerking met het Ministerie van VWS, al zijn er vaak wel aanwijzingen aan welke partijen meer of minder aandacht besteed moet worden.
Specifiek over de Europese wetgeving kwam beleidsmedewerker Paul Kooijman aan het woord. Zijn verhaal varieerde van een toelichting over de Europese regels rondom etikettering tot de vereisten die er aan Nederlandse wijnproductie zijn gesteld.

Voor de middagles gingen we allemaal eens lekker zitten: Peter Klosse kwam ons namelijk inwijden in zijn theorieën over smaak. Klosse is eigenaar van De Echoput, directeur van de Academie voor Gastronomie, auteur van vele boeken én gepromoveerd op het onderwerp smaak. Dat beloofde een memorabele les te worden. En dat werd het ook!
De strekking van Klosse's verhaal is simpel: smaak is niet persoonlijk! Je oordeel over smaak kan persoonlijk zijn, maar smaak is in objectieve termen uit te drukken. Daarbij let je dan op het smaakprofiel, bestaande uit mondgevoel, smaakgehalte en smaaktype. Zowel een wijn als een gerecht heeft een smaakprofiel, en om de juiste match te krijgen, moeten die smaakprofielen met elkaar in overeenstemming zijn.
Het speciale van de les zat 'm natuurlijk in het 'learning by doing': iedere 45 minuten werd het verhaal van Klosse afgewisseld met een klein gerechtje waarbij wijn werden geserveerd. Soms waren er variaties op het gerecht met een en dezelfde wijn - eendenleverpaté mét of zonder Cumberlandsaus bijvoorbeeld, gecombineerd met Portugese wijn uit de Alentejo - en soms waren er twee verschillende wijnen bij één en het zelfde gerecht.

Ik zal niet te veel van de inhoud verklappen, om de cursisten van volgend jaar lekker nieuwsgierig te houden. Maar deze les was een prachtige afsluiting van een mooi jaar, waarbij velen het gevoel hadden dat we eindelijk eens toekwamen aan waar het werkelijk om gaat voor een vinoloog: een goed glas wijn combineren met het juiste gerecht.