Cantine Due Palme

Hypermoderne apparatuur, traditionele druivenrassen: dat is in vier woorden een karakteristiek voor Cantine Due Palme, een wijnproducent uit Apulië, in de hak van Italië.
Cantine Due Palme is een coöperatie met 900 leden en 2000 ha. wijngaard. De coöperatie bestaat sinds 1989 en doet er alles aan om kwalitatief goede wijnen te maken tegen een betaalbare prijs.
Aangezien de druiven in het hete zuiden van Italië de neiging hebben overrijp te worden, moeten er diverse moderne technieken worden ingezet om toch frisse en fruitige wijnen te maken. Zo wordt het fruit met ijs gekoeld vanaf het moment dat het uit de vrachtwagens op de transportband terecht komt totdat het in de stalen vergistingtanks belandt. In de productiehallen staan horizontale, roterende fermentatietanks met een inhoud van 500 hl. In een horizontale tank komt meer sap in contact met de schillen dan in een verticale tank, waardoor bijvoorbeeld meer kleur afgegeven worden. Bovendien kunnen de tanks roteren, waardoor de pulp van schillen regelmatig weer in het gistende sap ondergedompeld wordt.
Meer lezen over horizontale tanks? Zie dit artikel in Wine Business.

De rode wijnen van Cantine Due Palme gisten zo'n twee weken in de horizontale tanks, waar de temperatuur gecontroleerd kan worden en nooit boven de 27 ºC komt. Op deze manier verkrijgt de coöperatie uiterste fruitige wijnen met mooie zachte tannines. De malolactische gisting wordt afgerond in vaten Frans (Allier en Troncais) eiken. Zodra deze compleet is, worden de vaste delen verwijderd en mag de wijn op andere vaten zes tot twaalf maanden rijpen.

De basis van de voornamelijk rode wijnen wordt gevormd door de traditionele druivenrassen negroamaro, malvasia nera en primitivo. Negroamaro, wat letterlijk ‘zwarte bittere’ betekent, wordt meestal in assemblages met malvasia nera verwerkt, om de wijnen meer fruitkarakter te geven. Primitivo wordt meestal in zijn eentje verwerkt, hoewel een blend met cabernet sauvignon ook een fraaie wijn oplevert. De naam primitivo is afkomstig van het feit dat de druif als eerste, eind augustus, geoogst kan worden.

Tijdens een masterclass op een proeverij georganiseerd door Margaret Wines afgelopen zondag, proefden we een aantal wijnen van Cantine Due Palme. Hieronder een keuze uit de rode wijnen, die allemaal veel wijn voor een betaalbare prijs bieden. Een collega van mij schaft niet voor niets al jaren regelmatig een voorraadje Squinzano aan..... Wijnen met een sterretje* zijn mijn persoonlijke favorieten.

Domiziano Negroamaro del Salento 2006
100% negroamaro, vergisting en rijping op roestvrijstalen vaten; instapwijn; zacht en kruidig, veel fruit; prijs € 5,45; ontving diverse prijzen en vermeldingen, ook in Nederland.

Squinzano Rosso DOC 2006*
80% negroamaro, 20% malvasia nera; 6 maanden in Frans eiken vaten; 4 maanden flesrijping; makkelijk drinkbare wijn met veel fruit, tamelijk fris, kruidig, zachte tannines; prijs € 6,65.

Salice Salentino Selverossa Riserva 2004*
negroamaro, malvasia nera; 12 maanden op Frans eiken vaten; 6 maanden flesrijping; complexe aroma’s van vanille, bosbessen en bramen, veel tannines, hoge zuren, lange afdronk; prijs € 10,60; ontving diverse prijzen en vermeldingen, waaronder 3 bicchieri in de Italiaanse wijngids Gambero Rosso.

Primitivo 2006, Rosso Salento IGT
100% primitivo; 6 maanden in Frans eiken vaten; 4 maanden flesrijping; wijn met hoog smaakgehalte, veel zuren, aroma’s en smaak van bessen en zwart fruit; prijs € 6,75.

Ettamiano Primitivo 2004, Primitivo Salento IGT
100% primitivo; 9 maanden in Frans eiken vaten; 4 maanden flesrijping; complexere wijn, hoge zuren, fruitkarakter minder op de voorgrond dan in de ‘gewone’ primitivo, bijna een beetje streng, maar wel elegant; prijs € 10,65

Tenuta Albrizzi 2006 Rosso Salento IGT*
primitivo, cabernet sauvignon; 6 maanden in Frans eiken vaten; 4 maanden flesrijping; meest ‘klassieke’ van de rode wijnen; ruikt naar cederhout en sigaren, veel fruit, fris; mooie, slanke en elegante wijn; prijs € 8,75

De wijnen van Cantine Due Palme zijn verkrijgbaar bij wijnspeciaalzaken aangesloten bij Les Genereux.

Vin de Pays de Saône-et-Loire

Dankzij een prachtige foto van de wijngaarden in Prizy, vlakbij Saint Julien-de-Civry, ontdekte ik dit weekend de Vin de Pays de Saône-et-Loire. Nooit eerder van gehoord, van dit tafelwijngebied. Geen idee ook hoe het smaakt, maar het hele idee dat er in Frankrijk miljoenen liters wijn geproduceerd worden zonder dat daar export, promotie en moeilijk gedoe aan te pas komen, intrigeert me wel. Die wijnen worden geproduceerd in de 'binnenlanden' en genuttigd door de Fransen zelf, gewoon bij de doordeweekse stoofpot, boerenkool en peen met uien.
Prizy ligt diep 'inland', ver westelijk gezien vanaf de bekende wijngebieden van de Beaujolais en de Maconnais. In dit gebied produceren de boeren gewoon wijn voor eigen gebruik, niets meer maar ook niets minder. Frankrijk blijkt meer dan honderd van deze Vin de Pays-gebieden te kennen, waar we in Nederland niets over horen. Slechts een enkele VdP dringt tot ons door, zoals de Vin de Pays d'Oc uit de Languedoc of de Vins de Pays de Jardin de France, van het middelste stuk van de Loire. Er zijn Vin de Pays de département, Vin de Pays regionaux en Vin de Pays de zone, elk met eigen regels en voorschriften. Gelukkig minder knellend dan de regels van de AOC-wijnen, de wijnen met een gegarandeerde herkomstbenaming die treden hoger op de kwaliteitsladder (zouden moeten) staan.
In het VdP gebied Saône-et-Loire noemt de Guide Hachette maar één producent, Jean-Claude Berthillot met zijn Vin des Fossiles, in Mailly; Paul, van het blog De Herberg, weet er nog twee meer. Een daarvan is Grande Terre, een domein in Saint Didier-en-Brionnais. Paul, een Nederlandse expat met een huis in de Brionnais, beschrijft ook kort de wijngeschiedenis van het gebied: tot het begin van de 20ste eeuw werd er veel wijn geproduceerd, die over de Loire en het Canal de Briare naar Parijs vervoerd werd om daar de dorstige arbeiderskelen te smeren. Inmiddels zijn nog maar drie producenten in het gebied over, die onder andere gamay, pinot noir en pinot gris in de wijngaarden hebben staan. De gamay van Grande Terre moet een uiterst fruitige wijn zijn, aldus herbergier Paul. De wijnranken op de foto uit Prizy zijn deze gamay-druiven.

Foto: overgenomen van De Herberg

Genieten van kaas en wijn

Ken je dat? Je gaat naar een proeverij om serieus wijn te proeven en nieuwe dingen te leren, maar tijdens het proeven gaan langzaam alle lessen over proeven en spugen overboord, en wordt het steeds gezelliger. Dat overkwam mij vanmiddag, tijdens de overzichtsproeverij van Margaret Wines in de Utrechtse Sociëteit de Vereniging aan de Mariaplaats.
Tijdens een masterclass die ik aan het begin van de middag bezocht - waarover later meer - ging het nog allemaal goed, maar toen ik later eenmaal de prachtige Italiaanse kazen, geserveerd door cateraar Mammoni, had geproefd, liep het 'mis'. Ik had natuurlijk moeten noteren welke kaas het beste met welke wijn combineerde, smaakprofielen à la Peter Klosse moeten analyseren en gewichtig moeten doen over die kaas wel met die wijn en die absoluut niet. Maar nee: ik heb gewoon genoten!

Het werd daarmee een middag van leuke, kleine ontdekkingen. Ariane had al eens tegen me gezegd dat appelstroop heel goed combineerde met allerhande gerechten, maar tot vanmiddag had ik dat maar niets gevonden. Bah, appelstroop, zoet en klef..... Bij de grote schalen met Italiaanse kazen als provolone, pecorino, fontina, gorgonzola en ubriaco stonden echter ook schalen heerlijk brood en bakjes appelstroop. Wat een combinatie: pecorino met appelstroop en verse walnoten. Heerlijk!

Een andere ontdekking was een stukje ubriaco met een slokje Pedro Ximenez. Ubriaco wordt - aldus een internetbron - traditioneel gerijpt in een mengsel van wijn, druivenschillen en pitten, die de korst een diepbruinrode kleur geven. Sommige websites vertellen me dat ubriaco uit Lombardije komt, andere plaatsen de kaas in de Veneto, bij Venetië. Ubriaco schijnt 'dronken' te betekenen, overigens ;-)
Pedro Ximenez (PX) ken ik alleen van de heerlijke combinatie met chocoladetaart; nooit had ik kunnen bedenken dat deze wijn ook met kaas zou combineren. Maar het toeval hielp een handje vanmiddag; alleen omdat ik als laatste wijn nog de PX wilde proberen, gebeurde het dat de kaas en de wijn kort na elkaar in mijn mond kwamen. De stroperige, zoete, chocoladebruine wijn uit het zuiden van Spanje, gemaakt van één van de bekende sherrydruiven, combineerde uitstekend met de wat frisse, notige koemelkse kaas van ongepasteuriseerde melk, uit het noorden van Italië.

Zo zie je maar weer: wijn en kaas kunnen ondanks alle recente discussies toch hele verrassende en spannende combinaties opleveren. En wijn, net als kaas, is er uiteindelijk om genoten te worden, niet om te ontleden en te analyseren. Wat maakt het uit van welke druiven een wijn gemaakt is of van welk dier de melk voor de kaas komt; als het allemaal maar goed smaakt....... Ik heb dat vanmiddag weer eens ervaren, en het kan me weinig schelen dat ik nauwelijks details over wijnen en kazen heb genoteerd.
Eigenlijk kan het gewoon niet vaak genoeg herhaald worden: wijn is er om te drinken, niet te bediscussiëren of te analyseren.

Geproefd: Cuvée Zenobie

Wijn maken lijkt simpel: druiven persen, het sap laten gisten, het gistende nat laten rijpen, bottelen, et voilá! Maar helaas, rondom wijnmaken bestaan in sommige landen zoveel regels en voorschriften, dat sommige wijnboeren hun wijnen niet op de markt mogen brengen als 'wijn'. Of als wijn uit een bepaald herkomstgebied, in het Frans appellation.
In Frankrijk hebben ze inmiddels een hele 'salon des refusés': salon der geweigerden. Wijnen geweigerd door de organisatie die toeziet op het handhaven van de regels van de desbetreffende appellation, de INAO, en haar locale vertegenwoordigingen, maar die wel gewild zijn, gretig aftrek vinden en verrukkelijk smaken.

Zo mag je onder de appellation Picpoul de Pinet alleen maar droge frisse wijnen maken, en onder de appellation Côteaux de Languedoc van alles, maar geen wijn van laat geoogste druiven en die dan als een zoete dessertwijn op de markt brengen, en al helemaal niet onder de benaming Vendange Tardive (late oogst, late harvest). Wat in de Elzas weer wel mag, maar dan van riesling of gewurztraminer en nog een paar andere druivenrassen.

Wat dan te doen als je verrukkelijke rijpe picpouldruiven hebt staan en daar een fraaie zoete wijn van wilt maken? Dan noem je hem Moûts de raisins piquepoul partiellement fermentés. Issus de raisins passerillés. Vrij vertaald luidt dit: most van picpouldruiven, gedeeltelijk gefermenteerd. Afkomstig van ingedroogde druiven.

Hoe het proces precies werkt, houden de wijnmakers van Mas St. Antoine in Castelnau de Guers geheim (het mag toch niet van de INAO), maar lekker is de Cuvée Zenobie wel. Zeker als je alleen de droge, frisse Picpoul de Pinets kent, die geschonken worden bij vis en schaal- en schelpdieren, is deze Cuvée Zenobie een grote, aangename verrassing. Het zilte van de picpouldruiven (die niet ver van de Middellandse Zee groeien) geeft samen met het indrogen van de druiven een heerlijk frisse, bijna niet-zoete zoete wijn. In de neus geeft de wijn een beetje de indruk een madera te zijn, en ook in de mond heeft Zenobie wel wat weg van een sercial of een rainwater madeira. Tonen van karamel zijn ook te ontdekken, naast heel frisse zuren en een mooie lange, notige afdronk.
We dronken de Cuvée Zenobie (vernoemd naar de schoonmoeder van één van de drie partners van Mas St. Antoine) bij walnoten en gedroogde abrikozen en wat stukje oude Hollandse geitenkaas. Maar ook vette paté van de levers van die vogels 'die wij in Nederland zoveel hebben maar nauwelijks mogen schieten en al helemaal niet te pakken kunnen krijgen om te eten' en blauwschimmelkazen smaken er uitstekend bij.

Cuvée Zenobie wordt geïmporteerd door A2Vins te Utrecht.

Wijn bij de kruidenier, 1949

Afgelopen zondag was het tijd voor wat cultuur, en bezocht ik de tentoonstelling in het Noordbrabants Museum 'Gewoon de jaren veertig'. Aan de hand van prachtige deels zwart-wit, deels kleurenfoto's wordt de 'gewone' kant van het decennium tussen 1940 en 1950 getoond. Meestal staan tentoonstellingen over dit decennium in het teken van de Tweede Wereldoorlog en zien we bommenwerpers en vernietigingskampen; op deze tentoonstelling stond echter het gewone dagelijkse leven centraal: de was, de keuken, sport, ontspanning, vervoer etc.... Het leukste onderdeel vond ik de foto's over eten en drinken, waaronder deze foto hierboven. Volgens het bijschrift had een kruidenier in Amsterdam in 1949 'alweer' gewoon wijn op de plank staan. De flessen staan uiterst rechts, bijna in de etalage.

Wat zou ik op zo'n moment graag weten wat er precies op het etiket stond, en natuurlijk wat er in de fles zat... Een ding weet ik (misschien wel) zeker: de wijn kwam gewoon uit Europa, hoogst waarschijnlijk uit Frankrijk en mogelijk uit Luxemburg. In een prijslijst van de Utrechtse wijnhandel van Van Wageningen en de Lange uit 1949 staan namelijk inderdaad wijnen uit die landen! Of zou dit zoete Spaanse wijn geweest zijn? Ook dat is mogelijk in die tijd...

Foto: Ben van Meerendonk, collectie Algemeen Hollands Fotopersbureau, IISG, via Het Geheugen van Nederland

Beste Belgische wijnen verkozen

Een blend van chardonnay en müller thurgau is op Megavino uitgeroepen tot beste witte Belgische wijn van het jaar. De wijn werd ingezonden door het domein Boschberg uit Scherpenheuvel en beoordeeld door een jury van zowel binnenlandse als buitenlandse experts. Een wijn van het rode druivenras regent, van André Goemans uit Sint-Pieters-Rode, werd uitgeroepen tot beste rode wijn. Deze Uylenbergher Regent 2007 heeft negen maanden lagering op eiken vaten ondergaan. De beste mousserende wijn was de Schorpion Brut Chardonnay uit het dorpje Vliermaal.
Lees in De Standaard het hele verslag.

Eerste vrouwelijke franchisenemer voor De Gouden Ton

Hij was er uitermate trots op vanmiddag! In Den Bosch opende vandaag officieel de zevende Gouden Ton-winkel, een franchiseformule opgezet door Nico McGough. Maar het was vooral de franchisenemer die door McGough in het zonnetje werd gezet; de nieuwe franchisehoudster Sanne Staal is namelijk de eerste vrouw in het Gouden Ton-team. Sanne is 27, haalde de vinologenopleiding in één jaar en heeft een carrière als sommelier bij onder andere kasteel Heemstede in Houten en restaurant Spring in Amsterdam achter de rug. Haar droom was echter een eigen wijnwinkel; dankzij De Gouden Ton en een fraai pand aan de Bossche Hinthamerstraat is deze droom afgelopen maanden werkelijkheid geworden.

Exact om drie uur knipte chefkok Gerrit Greveling van Chalet Royal (Den Bosch, één Michelinster) vanmiddag het rode lint door dat voor de ingang van het pand De Gelaersde Haen aan de Hinthamerstraat 102 was gespannen. Het verzamelde gezelschap van familie, vrienden, Bossche restaurateurs en andere genodigden werd vervolgens onthaald op een fruitige champagne van Gosset, kon de stijlvolle winkel met gebeitste houten kasten bewonderen en een aantal fraaie wijnen proeven. Open stonden onder andere een frisse Riesling Trocken 2007 van Ernie Loosen, een vrolijke, fruitige rode Costières de Nîmes en een tamelijk minerale Chardonnay uit de Languedoc.
Het assortiment van deze Gouden Ton-winkel liegt er verder niet om: we troffen onder andere de fraaie witte wijnen van Amayna uit Chili, een grote selectie van het Californische Bonny Doon én een long-time favorite van Nico en mij: de rode wijnen van het Loire-huis van J.Y.A. LeBreton in St. Jean de Mauvrets, waar we zelf al een aantal malen langsgingen.

We wensen Sanne vanuit Utrecht nogmaals alle goeds in haar nieuwe winkel, en zullen binnenkort zeker nog eens naar het zuiden afreizen om de wijnen van De Gouden Ton te gaan proeven. Utrecht heeft helaas nog geen Gouden Ton, maar gelukkig is Den Bosch slechts een half uurtje met de trein!