Topwijn 2009

Hè, hè, eindelijk dan. Een koopgids voor wijn geschreven door vrouwen! Het heeft even geduurd, maar nu ligt hij er dan, op tijd voor de Sint en de Kerst. Noële Ruitenberg en Magda van der Rijst - Ruit&Rijst - hebben een vlotte pen en schrijven regelmatig in allerhande bladen en magazines. Bovendien publiceerden ze samen al een aantal leuke wijnboeken. En nu dan een koopgids, voor wijnen tussen de zeven en de vijftien euro. Ook dat is een verheugend feit: naar goed Nederlands gebruik waren de koopgidsen tot nu toe meestal alleen gericht op het segment onder de vijf euro. Echt goede wijnen vielen daarmee buiten de boot. Maar in deze gids, Topwijn 2009, staan de 'lekkerste, leukste en verrukkelijkste wijnen' beschreven uit het segment waar wij zelf meestal ook wijn uit drinken. Ik kom dan ook heel wat oude bekenden tegen!
De dames hebben een aparte, vlotte manier om de wijnen te beschrijven. Niks geen droge opsomming van aroma's en technische gegevens, maar korte impressies van de wijnen zoals die op hen zijn overgekomen. Soms leidt dat tot uiterst vermakelijke beschrijvingen, een andere keer tot een wat degelijker notitie. Het geheel leest uitermate vlot weg; ik betrapte me erop dat ik zo een half uur zat te lezen, en dat in een koopgids!

De wijnen zijn geordend op soort: mousserend, wit, rosé, rood en zoet. Er zijn handige registers, duidelijke coderingen en een zeer leerzame inleiding over smaak, waarin Ruit en Rijst uitleggen wanneer een wijn voor hen een topwijn is. Menig wijnschrijver (en vinoloog in spe ;-) ) kan nog iets leren van deze heldere uiteenzetting. De wijnen zijn breed verkrijgbaar en zijn afkomstig van zeer verschillende kanalen. Ik kwam wijnen tegen van Albert Heijn, De Gouden Ton, Les Genereux, Vinoblesse, De Wijnkring en de C1000 bijvoorbeeld. Dit geeft tegelijk ook het enige - piepkleine - minpuntje aan dat ik in het boekje heb kunnen ontdekken: het gaat alleen om ingezonden wijnen. En dat lang niet alle Nederlandse breed verkrijgbare importeurs/verkoopkanalen ingezonden hebben, dat is wel duidelijk aan de uiteindelijk 189 verkozen wijnen. Maar een kniesoor die daar op let; tenslotte zijn de koopgidsen van de andere wijnschrijvers ook gebaseerd op ingezonden wijnen. De dames lichten verder hun selectiecriteria uitgebreid toe; de wijnen zijn bijvoorbeeld allemaal blind geproefd!

Voor al die Sinten, Pieten en Kerstmannen die op zoek zijn naar een leuk wijncadeau voor in de schoen, zak of onder de boom: kopen deze gids.
Ruit&Rijst, Topwijn 2009 - Koopgids voor de lekkerste, beste, leukste, verrukkelukste wijnen van € 7 tot € 15, uitgeverij Het Spectrum, isbn 978 90 2742222 2, prijs € 14,95

Weektopper: Nord Sud Viognier 2006, Laurent Miquel

De topper van deze week is een verrassend mooie Viognier uit het zuiden van Frankrijk, uit de Languedoc om precies te zijn. Hij wordt gemaakt door Laurent Miquel, van druiven van de wijngaarden rondom Cessenon, aan de voet van het prachtige bergmassief de Carroux. Ik was er enige jaren geleden, in dat gebied, en in de wijn proef je gewoon die prachtige natuur, de zon en de wilde kruiden rondom de wijngaarden.
De naam van de wijn is afkomstig van de noord-zuid oriëntatie van de stokken; op deze manier genieten de druiven van de stralen van ochtend- en avondzon, maar zijn ze beschut tegen de hitte van de dag. Frisse zuren in de wijn zijn het gevolg. Een derde deel van de wijn kreeg rijping op houten vaten; in eerste instantie is dat hout niet te ruiken en te proeven, maar na enige minuten in het glas komt vooral in de mond de indruk van drop en laurier los. Je ruikt verder rijpe abrikozen en kamperfolie.
Miquel maakt naast deze wijnen onder zijn eigen naam ook wijnen samen met zijn vader, op het wijndomein Cazal Viel, waar ik als eens eerder over schreef. Zijn wijnen werden door de internationale wijnpers al regelmatig goed beoordeeld, onder andere door Jancis Robinson.

Waar drink je nu zo'n Viognier bij? Zelf vind ik dat ook altijd lastig; maar bij sushi smaakt deze wijn vast heerlijk. Of wat dacht je van een zonnig aperitief in deze grauwe dagen?
Nord Sud Viognier kost circa € 8,50 en werd gekocht bij Het Gouden Glas. Hij is op meerdere plaatsen in Nederland te verkrijgen.
Met dank aan Marianne, die deze fraaie wijn op de proeftafel zette.

Aldenborgh - biologische wijn uit Limburg

Niets leuker dan een dagje wijngebied bezoeken! Een prachtige bestemming is tegenwoordig gewoon ons eigen Zuid-Limburg, waar de wijngaarden steeds talrijker worden. Bovendien liggen er in het Belgische deel van Limburg nog eens een aantal. De Limburger somde ze allemaal op dit weekend; het zijn er al 26! En allemaal werken ze met klassieke druivenrassen; er is gelukkig geen solaris, johanniter of regent te bekennen.

Afgelopen zaterdag bezocht ik de biologische wijngaard Aldenborgh in Eys, van Gerrie en Peter Pelzer. De wijnkelder ligt aan de voet van de hoog boven het dorp rijzende Heur, waar al in de vroege Middeleeuwen een kasteel stond. In 3 ha. wijngaard verbouwt Pelzer sinds 1999 alleen klassieke druivenrassen. Centraal staan op dit moment pinot gris en riesling, maar sinds een jaar staan ook onder andere pinot noir, merlot en chardonnay aangeplant. Natuurlijk wel allemaal klonen die ons koele klimaat aankunnen. Hoewel, als het weer altijd zo prachtig is als op de afgelopen 8ste november, dan hebben de druiven vrij weinig te klagen daar in Eys.

Pelzer boert strikt biologisch; volgend jaar hoopt hij het SKAL keurmerk te ontvangen. In de wijngaard wordt op geen enkel moment gespoten met chemische middelen; wel worden zeealgen, steenmeel en plantenaftreksels gebruikt om de druivenstokken te ondersteunen. 'On’kruid bedekt - ook nu nog, in de herfst - in prachtige rijkdom de bodem tussen de rijen en de woelratten worden bestreden door de aanwezige wezels. De ligging, op een open heuveltop waar de wind vrij spel heeft om de druiven goed te drogen, werkt ook mee om biologisch produceren mogelijk te maken.
Ook in de kelder gebeurt niets dat de aanduiding biologische wijn in de weg staat. Natuurlijke gisten worden gebruikt, er wordt niet gefilterd en klaring vindt plaats door de wijn gewoon wat langer te laten rusten, zodat alle vaste deeltjes vanzelf naar de bodem van het vat zinken.
De wijnen vergisten en rijpen in grote, oude houten vaten van 1000 liter en ondergaan daarin ook een malolactische gisting. 'Tot 1920 was dit bij alle wijn van onze oosterburen gebruikelijk', aldus Pelzer.

Dit jaar produceerde Pelzer zo’n 2000 liter wijn, tegen 4000 vorig jaar. De slechte vruchtzetting dit voorjaar was hier debet aan. De wijnen worden bij voorkeur verkocht aan bezoekende groepen en omringende restaurants. Naast stille wijnen wordt ook een Limburgse mousserende wijn gemaakt volgens de klassieke Champagne-methode, met tweede gisting op de fles. De bodem van de Heur en omliggende hellingen bevat kalk en mergel en is dus uitermate geschikt voor mousserende wijnen. In de Eyserhof wordt op dit moment speciaal een oude bietenkelder voor de opslag van die mousserende wijnen ingericht, waar straks ook ontvangsten plaats kunnen vinden. Met deze combinatie van wijnproductie en toerisme hoopt Pelzer de komende jaren zijn boterham te kunnen gaan verdienen.

En dan natuurlijk de wijnen; uiteindelijk draait het daarom allemaal. We proefden er vijf: Pinot Gris uit 2004, 2005, 2006 en 2007 en Riesling uit 2004. De 2004 Pinot Gris is een assemblage met auxerrois. De neus is heel mineraal, de zuren zijn erg aanwezig. De Pinot Gris 2005 is favoriet: vol, met een interessante neus en afdronk, terughoudender zuren en erg toegankelijk. Een wijn om wat schaal- en schelpdieren bij te eten, bijvoorbeeld. De Pinot Gris 2006 smaakt uitstekend op een zonnig Limburgs terras; dit is de toegankelijkste van vier Pinot Gris-wijnen. De 2007 is een vatmonster en nog niet geschikt om te bottelen.
De Riesling 2004 is sterk mineraal, vol in de mond en heeft een hele schone afdronk. Hiervan ging een fles mee naar huis, om over een poosje nog eens te proberen. Alle wijnen hebben alcoholpercentages van 10-12% en zijn helemaal droog (bevatten dus geen restzoet).

Naschrift: ik bezocht Aldenborgh samen met Wijnerij's Ed Starren. Hij schreef op 17 november een uitstekend verslag van ons bezoek.

"Mijnhr. Thierens had gisteren de madera vergeeten..."

Christiaan Andriessen (1775-1846) had van zijn vader een niet gering tekentalent geërfd en verdiende daarmee zijn brood. Hij gaf tekenlessen aan kinderen en jongedames van gegoede families die woonden aan de Amsterdamse grachten. Tussen 1805 en 1808 hield Christiaan een soort dagboek bij; echter niet in woorden, maar in tekeningen. Eerst dagelijks, later wekelijks tekende hij gebeurtenissen uit het huiselijke leven van gezin, dat bestond uit zijn ouders, een zus, een inwonend nichtje en een meid.
Eén van de leukste tekeningen vind ik zelf de bovenstaande, het vullen van het een kruik wijn uit het wijnvat, op 24 augustus 1805. Wat voor wijn zou het geweest zijn? (Is het eigenlijk wel wijn....?)

In ieder geval geen madera, die lijkt in flessen aangeleverd te worden. Het bijschrift bij onderstaande tekening van 27 augustus 1805 spreekt van de heer Thierens 'die de madera vergeten is'. De vrouw op de tekening wijst naar die flessen, neem ik aan.


De tekeningen zijn te zien in het Stadsarchief Amsterdam, gevestigd aan de Vijzelstraat. Maar wil je alle tekeningen rustig bekijken, hoef je het huis niet uit: ze staan chronologisch geordend op internet!

Geproefd: Recher Herrenberg Frühburgunder 2006

Sinds ik in 2003 met Wijnkronieken begon, heb ik ongelooflijk veel nieuwe mensen leren kennen. Sommigen ken ik nog steeds alleen 'virtueel', anderen heb ik inmiddels ook 'live' ontmoet. Tot die laatste categorie behoort medeblogger Ed, van Wijnerij. Enige jaren geleden ontmoetten wij elkaar voor het eerst op een food- en wijnbloggers bijeenkomst ten huize van Foodlog-oprichter Dick Veerman. En afgelopen zaterdag besloten we de kennismaking eens te vernieuwen. Aanleiding was een fles Frühburgunder Recher Herrenberg van Ahr-producent Jean Stodden, die Ed op Riesling & Co. meekreeg van importeur Jacob Molendijk. Het was Jacob's uitdrukkelijke bedoeling dat we de fles samen zouden proeven, aangezien hij wist dat Ed en ik beiden liefhebbers zijn van Duitse wijnen. En zo'n leuk initiatief moet natuurlijk opvolging krijgen. De fles vormde uiteindelijk de afsluiting van een gezellige dag waarop ik naar Limburg reisde om samen met Ed de biologische wijngaard Aldenborgh te bezoeken. Over dat bezoek volgt binnenkort een uitgebreid verslag.

De fles Frühburgunder werd geopend in huize Wijnerij, samen met twee andere fraaie Ahr-wijnen, ter vergelijking. Ed schreef daar al uitgebreid over. Van de drie wijnen die we proefden, vonden we beide uiteindelijk de Frühburgunder Recher Herrenberg 2006 van Stodden de mooiste. Opvallend aan de wijn is vooral de prachtige manier waarop het hout geïntegreerd is met het fruit; in de neus ruik je het hout wel, maar het is niet overheersend aanwezig. In de mond valt eerst het frisse rode fruit op, samen met de kruidigheid. Pas daarna merk je dat dat fruit goed ondersteund wordt door het hout. De afdronk is lang en complex. De wijn heeft bovendien even tijd nodig om 'los' te komen. De eerste slokken zijn tamelijk 'streng', pas na enige tijd geeft deze Frühburgunder zijn geheimen prijs. Tot slot deed deze Frühburgunder mij ook sterk denken aan een mooie Pinot Noir uit Nieuw-Zeeland of Australië. Blind geproefd en met de keuze tussen de Ahr of één van deze gebieden had ik er een zware dobber aan gehad!

Voor deze fles moet wel € 33,00 neergeteld worden. We vonden beide dat dat toch wel een stevig bedrag was. Helaas geldt deze hoge prijs voor meer Früh- en Spätburgunders. Gelukkig zijn de wijnen in Duitsland zelf enorm populair en heeft Stodden geen gebrek aan afnemers. En als je ze vergelijkt met Bourgondische Pinot Noirs, waar ze mee verwant zijn, dan heb je in menig geval waarschijnlijk meer plezier van deze Frühburgunder dan van een Bourgondiër met dezelfde prijs. En ik moet ook toegeven: van alle Frühburgunders die ik de afgelopen paar jaar proefde, was dit denk ik wel de beste!

De Frühburgunder is een vroegrijpende variant van de Spätburgunder, die weer synoniem is met Pinot Noir. Ik schreef er al eerder over, evenals over het wijngebied de Ahr, waar de Frühburgunder het laatste decennium furore maakt.
De Recher Herrenberg is een helling gericht op het zuiden en zuidoosten en bestaat vooral uit löss en leem. De frühburgunderstokken zijn er 11 jaar geleden geplant. Stodden liet de druiven voor deze wijn twee weken lang inweken; na de malolactische gisting werd de wijn op kleine nieuw-houten vaten gebracht, waar hij 16 maanden rijpte. Er werd niet gefilterd.

Weektopper: Dolcetto d'Alba 2007 van Brezza

De laatste maanden komen er heel wat flessen langs bij Wijnkronieken; proefflessen, cadeauflessen, flessen waar ik nieuwsgierig naar was etc... Niet allemaal hebben ze Wijnkronieken gehaald, meestal wegens tijdgebrek. Vanaf deze week zal er echter iedere week op vrijdag een weektopper gepresenteerd worden: een wijn die ik de afgelopen week heb gedronken en waar ik aandacht voor wil vragen.
Vandaag is dat de Dolcetto d'Alba Fossati 2007 van Brezza, een wijn uit Piemonte, het noordwesten van Italië. Rondom het dorp Barolo liggen niet alleen de wijngaarden voor de beroemde Barolo's, gemaakt van nebbiolodruiven, maar ook wijngaarden met dolcetto, een wat 'makkelijker' rode druif die heerlijk frisse en fruitige wijnen levert. De Italianen zelf drinken deze wijn graag bij de dagelijkse maaltijd; wij maakten er een heerlijke rijke lasagne bij, met tomaten-gehaktsaus, salami, ricotta en geraspte oude kaas.

De kleur is diepdonkerpaars, de geur romig en vol rood sappig fruit. In de mond proef je opnieuw dat prikkende frisse fruit, met een kruidig, peperig accent. Het deed me denken aan aardbeien met balsamico-azijn. De afdronk is enorm lang en heeft het karakteristieke Italiaanse bittertje. De tannines zijn jong maar rijp, en het alcoholpercentage 13%. De wijn kreeg geen houtopvoeding en werd gebotteld in april na de oogst. Na een maand rust in de fles ging hij in de verkoop.
Al met al een heerlijke wijn, die voor € 12,95 te verkrijgen is bij WerkhovenHelming Wijnkopers in Nieuwegein.

Dolcetto's zijn bedoeld om jong te drinken, van lang bewaren worden ze niet beter! Mede daarom gaf producent Enzo Brezza de fles een vernieuwende sluiting mee: de Vinolok, het glazen stopje dat sinds 2004 naast de schroefdop langzaam furore maakt. Deze Dolcetto zal niet snel 'gekurkt' zijn, en zo hoort het ook met jonge frisse wijnen. Brezza is de eerste in Noord-Italië die deze sluiting toepast. Dat er maar snel meer mogen volgen!

Verwondering - nieuwe 'oude' wijnen

Al twintig jaar kopen we wijn bij dezelfde wijnhandel. Twee keer per jaar bezoeken we de proeverijen. Dan zou je toch denken dat het assortiment ‘bekend’ is; zeker omdat onze wijnhandelaar niet iemand is die met alle winden meewaait. Het assortiment is vrij constant zelfs. En toch was de afgelopen herfstproeverij voor mij een openbaring. Er stonden 32 rode wijnen op tafel, die ik met uitzondering van twee regelmatig eerder heb geproefd. Maar ze leken als nieuw; ik was verrast en verheugd over de frisheid en de kwaliteit van wijnen die ik toch al vaker had geproefd én gedronken.

Komt dat nu omdat mijn proefvaardigheden na het afronden van de lessen aan de Wijnacademie vooruit gegaan zijn? Dat geeft in ieder geval hoop voor het komende proefexamen in februari. Of kwam het omdat de jaargangen van de betreffende wijnen zoveel beter waren? Ik vermoed toch dat ik anders en grondiger heb leren proeven, waardoor ik beter kan beoordelen of een wijn goed gemaakt is en kwaliteit heeft.
Een dag later merkte ik dat ook bij het beoordelen van drie Canadese wijnen: kwalitatief zaten ze goed in elkaar en kon ik ze positief waarderen. Maar het waren – op eentje na – geen wijnen waarvan ik echt heb genoten. Ze waren interessant, correct en goed, maar de kick voor mij lag ‘m in het bijzondere, niet in het kwalitatieve. Die beide proeverijen - van vrijdag 31 oktober bij Van Wageningen en de Lange en zaterdag 1 november bij vrienden, verwonderen me nog steeds. Ze maken dat wijn na de lange reeks proeverijen van deze herfst nog altijd een fantastisch onderwerp is om me in te verdiepen én van te genieten.

Voor de volledigheid moet ik natuurlijk nog even de wijnen noemen waar ik vrijdagavond zo van onder de indruk was. Dat waren:

Churchill Estate 2006, een wijn van portshipper John Graham, uit de Douro (Portugal): aroma's van allerhande rode en zwarte bessen, heel erg fris, prachtige zuurstructuur en een enorme lange afdronk. In de neus had de wijn absoluut iets weg van Churchill's fraai LBV-ports. Prijs € 12,75

Rioja Crianza 2001 van Solar Viejo uit Laguardia in de Rioja Alavesa (Spanje); een klassieker met mooie geïntegreerde houttonen; heeft 12 maanden op houten vaten en 12 maanden in de fles gerijpt. Een wijn waar ik gewoon vrolijk van werd! Prijs € 9,95.

Torre Mayor Crianza 2004 uit Ribera del Guadiana; een wijn van 100% tempranillo, net als de Rioja van Solar Viejo; een wijn met veel rood fruit, stevige tannines, aroma's van hout en vanille en een hele 'schone' en frisse afdronk. Prijs € 8,00.

De wijnen zijn verkrijgbaar bij Van Wageningen en de Lange te Utrecht.