Een studiedag, congres of aandeelhoudersvergadering wordt afgesloten met een borrel. Na een academische promotie wordt de nieuwe doctor gefeliciteerd door de aanwezigen, terwijl de wijn en de port rondgaan. Je zou kunnen zeggen dat datgene wat eerder op de dag afgesproken is, tijdens de borrel ‘beklonken’ wordt.
Een pas gebouwd schip wordt voor zijn tewaterlating begoten met een fles champagne. Ongetwijfeld zullen de gasten bij deze tewaterlating daarna ook zelf het glas heffen. Ook hier is sprake van het beklinken, het bevestigen van een gebeurtenis.
Nieuw is dit alles niet, sterker nog, in de middeleeuwen had dit bezegelen met een glas of beker wijn een nog grotere betekenis. Wijn was in de middeleeuwen niet alleen een van de belangrijkste dranken voor iedereen, wijn had daarnaast ook een functie in het collectieve gebeuren, bij sociale aangelegenheden. De schutters kregen na de jaarlijkse wedstrijd wijn op kosten van de stad. Hoge gasten ontvingen van het stadsbestuur een forse hoeveelheid wijn. Na een processie werden de stadsspeellieden en andere stedelijke functionarissen getrakteerd op een beker of kan wijn.
In Amersfoort, maar ongetwijfeld ook elders, bestond de ‘wijnkoop’; een handeling waarbij de transactie pas echt bezegeld werd als er wijn was gedronken en betaald door de begunstigde van de transactie. Zo kon bijvoorbeeld de inning van de accijns gepacht worden door een burger. De pachter moest aan de stad de wijn vergoeden die werd gedronken ter bevestiging van de overeenkomst (1).
In het Frans zijn zelfs nog woorden over die aan dit gebruik van een beker wijn herinneren: ‘pot-de-vin’ betekent oorspronkelijk een geschenk dat bovenop de prijs van een verpachting, een verkoop of een andere transactie wordt gegeven. Later kreeg het een meer ironische en negatieve betekenis: een steekpenning (2)!
(1) Leen Alberts, 'De stedelijke financiën van Amersfoort in de 15de eeuw' in: Jaarboek Flehite 2001.
(2) Maurice-A. Arnould, 'De "pot-de-vin"' in: Van rank tot drank, ASLK-Galerie 1990.
